Samenvatting recht gemeenschappelijk Sociaal werk 3e jaar

Recht voor MA: gemeenschappelijk
deel
Hoofdstuk 1: Vrijwilligers

1. Inleiding

 Rechten van vrijwilligers gecentraliseerd in de vrijwilligerswet
o Onkostenvergoedingen  dit kiest de organisatie zelf of ze dit doen
 Krijgen geen loon / bezoldiging  in tegenstelling tot WN’s
o Verzekering: duidt op ongevallen die schade veroorzaken
 Komt uit het Federaal parlement  federale vrijwilligerswet (van toepassing op alle
vrijwilligers)
 Decreet = regionale wetgeving

2. Toepassingsgebied

 Alle vrijwilligerswerk in België  ook mensen die uit buitenland komen en hier
vrijwilligerswerk doen
 Alle vrijwilligerswerk vanuit België: organisatie in België en vrijwilliger met hoofdverblijf in
België
o Nieuws: mensen die gestuurd zijn vanuit België naar Marokko  kunnen zich
beroepen op de Belgische wet

3. Ratio legis = bedoeling van de wet

 Beschermen van de vrijwilliger
 Juridische duidelijkheid naar de organisaties toe
 Belang van vrijwilligerswerk in de verschillende welzijnssectoren
 Vrijwilligerswet beschermt niet de loutere deelnemers!  stel dat je vrijwilliger bent en je
organiseert een evenement  de mensen die ernaar toe komen worden niet beschermt
door de wet

4. Definitie

 Voorwaarden
o Een uitgevoerde activiteit
o Op vrijwillige basis (onverplicht)




Pagina 1 van 43

, o Binnen een organisatie zonder winstoogmerk (met rechtspersoonlijkheid of niet)
(dus ook publieke organisaties!)
 Rechtspersoon: is een organisatie die bestaat uit 2 of meer natuurlijke
personen  je kan deze fictieve persoon voor de rechter slepen
 Voorbeelden: vzw’s, vakbonden, publieke organisaties = OCMW,
overheidsorganisatie
o Voor anderen/maatschappij  niet voor uzelf
o Onbezoldigd  geen loon!
o Buiten de specifieke werkcontext



5. Wie komt in aanmerking?

 In principe voor iedereen
 Vanaf het jaar waarin betrokkene 16 jaar wordt
o Mag ook jonger, voor het jaar van 16 maar dan moet dat werk een pedagogisch of
educatief karakter hebben
 Geen maximumleeftijd
 Vrijwilligerswerk bij werkgever
o Je kan dit ook doen zolang dit om andere taken gaan  Smolders kan in PXL de
tuin onderhouden
o Onkostenvergoeding?  hier is discussie over of dit kan of niet
 Vrijwilligerswerk en werkloosheid
o Vrijwilligersvergoeding is combineerbaar met uitkeringen
o Voorwaarde: schriftelijke meldingsplicht en toelating RVA
o Weigering/beperking
- Uitgevoerde arbeid ≠ vrijwilligerswerk
- Mogelijk of vermoedelijk misbruik van de organisatie
- Te beperkte beschikbaarheid voor de arbeidsmarkt  elke dag VWW gaat
niet want dan kan je niet solliciteren en gewoon werken
- Vergoeding = hoger dan de wet toelaat
o Gevolg => weigering
 Arbeidsongeschikten
o Drempel voor arbeidsongeschikten: toelating aanvragen en bekomen van
adviserend geneesheer  is de arts van het ziekenfonds




Pagina 2 van 43

, Sociale bijstand
o Drempel voor leefloner: akkoord van het OCMW (dossierbeheerder) => wordt geen
rekening gehouden met kostenvergoedingen
- Je kan perfect leefloon krijgen en een onkostenvergoeding daarnaast
o Kan gecombineerd worden met IGO => wordt geen rekening gehouden met
kostenvergoedingen
 Vreemdeling = iemand die geen Belg is
o Geen nationaliteitsvoorwaarde
- EU
- Geldig verblijfsstatuut: elektronische vreemdelingenkaart
- Asielzoekers: attest van immatriculatie of bewijs van opvang  kunnen
onmiddellijk VWW doen
 Fedasil kan activiteit beperken/verbieden en/of cumulatie met
dagvergoeding beperken 
o Aanvraag asiel = DVZ (dienst vreemdelingenzaken)
o Onderzoek = CGVZ (Commissariaat Generaal van de
Vreemdelingen en de staatslozen)
o Opvang  hier is FEDASIL voor verantwoordelijk
- Illegalen kunnen dus GEEN vrijwilligerswerk doen!
 Bestuurders
o Onbetaald zetelen in bestuur organisatie = vrijwilligerswerk
o Naam bestuurder gepubliceerd in Belgisch Staatsblad

6. Vergoeding

 In principe is het onbezoldigd MAAR:
 Kosten mogen gerecupereerd worden: Er zijn 2 systemen
o Forfaitaire kosten
- Vast bedrag zonder dat de persoon effectief kosten heeft  ongeacht of er
kosten zijn of niet
o Reële kosten
- De werkelijke kosten terugbetalen  rekeningen bijhouden
 Geen recht van de vrijwilliger: de organisatie beslist of en hoe ze terugbetaalt
 1 systeem per vrijwilliger = combinatie van beide
o Uitzondering: forfaitair systeem + vergoeding voor 2000 km voor vervoer OF
onbeperkt als het gaat om een activiteit die het regelmatig vervoeren van
personen betreft




Pagina 3 van 43

, o Je kan kiezen voor een forfaitair systeem met reëel kostensysteem met maximaal
2000 km terugbetaald te krijgen
 Forfaitair systeem
o Bijhouden van een register  nadeel: registratie van vrijwilligers en transacties
o Maxima: €34,71/dag en €1388,40/jaar (2019)
o Deze bedragen worden niet belast en zijn RSZ-vrij
o Ontvangt een vrijwilliger meer => aangifte van ALLE ontvangen
kostenvergoedingen aan fiscus (als hij voor dat bedrag kan bewijzen dat het gaat
om de terugbetaling van eigen kosten die hij aan de vereniging voorgeschoten
heeft => kostenvergoedingen toch niet belastbaar)
o Voordelen: geen fiscale attesten en geen bewijsstukken
 Reële kostensysteem
o Kosten eigen aan de organisatie
o Bewijsstukken bijhouden
o Niet aangeven belastingen
o Opnemen in de boekhouding
o Geen buitensporige bedragen
o Specifieke vorm van reële kosten: kilometervergoeding
- Afgestemd op vergoeding voor federale ambtenaren: max. €0,3653/km 
onderhoud en slijtage van de auto zit er ook bij
- Voor fiets: max. €0,24 euro/km
- Fiets: de fietsvergoeding is fiscaal vrijgesteld tot maximum €0,24 per
kilometer
- Openbaar vervoer: hele bedrag mogelijk

7. Aansprakelijkheid en verzekering

 Algemeen principe: art. 1382 BW  POTJE BREKEN = POTJE BETALEN
 Fout: onvoorzichtigheid (per ongeluk, niet met opzet) of nalatigheid (je moet iets
doen maar je doet niks)
 Schade: tegenover een derde
 Causaal verband: schade moet veroorzaakt zijn door foutief gedrag




 MAAR: in principe immuniteitsbeginsel  zie artikel 18 WAO  wanneer de
vrijwilliger schade berokkend aan derde, dan is de organisatie aansprakelijk
TENZIJ bij:
o Grove fout (= speelpleinwerking; gevaarlijke dingen doen, vuurwerk)


Pagina 4 van 43