PERSONEN EN FAMILIERECHT
DEEL 1: AFSTAMMING
HOOFDSTUK 1: AFSTAMMING
Wat is afstamming?
= juridische band tussen ouders en kind waar rechten en verplichten uit voortvloeien, bepaalde rechtspositie
van persoon in familie en maatschappij
Bezit van Staat (!) art. 331nonies BW)
= verschillende elementen die samen de afstamming aantonen
Bv.
Kind heeft altijd naam van betrokkenen gedragen
Betrokkenen heeft kind als zijne behandeld
Persoon heeft voorzien in opvoeding en onderhoud van kind
Kind heeft persoon altijd als ouder behandeld
Kind werd erkend door familie
Overheid beschouwt kind als kind van persoon
Bezit van staat
= kan bij de beide ouders gebruikt worden, meestal speelt dit een belangrijkere rol binnen het vaderschap
= als er een aantal van bovenstaande elementen vervuld zijn, is er bezit van staat
= de wil om ouder te zijn is aanwezig, wat consequenties kan hebben naar de afstammingsband
Bv.: Moeder krijgt een baby, maar de vader is niet in te picture. Een jaar later heeft ze een vriend en wonen ze
samen, die vriend behandelt dat kind als hetzijne. Stel dat die vriend al in the picture was op het moment van
de geboorte, dan kan dat kindje eventueel zijn naam krijgen en dat speelt ook mee.
Maar het feit dat de vriend het kindje beschouwdt als zijn kind, zijn dit element die bezit van staat kunnen
aantonen
De overheid beschouwt het kind als zijn kind, in de zin van gezinsbijslag = ook een element om het vaderschap
vast te stellen en waarvan hij kan zeggen ‘ik heb bezit van staat’
Er moeten wel een aantal elementen vervuld zijn die gedurende een bepaalde tijd moeten vervuld blijven. Dit
is aan de rechter om te oordelen aan de hand van de vevulde elementen en de duur ervan te beslissen of er
bezit van staat is.
Het is dus niet enkel de bloedband die een rol speelt, maar ook de wil om vader te zijn.
,AFDELING 2: EVOLUTIES IN HET AFSTAMMINGSRECHT
Vroeger verschillende categorieën kinderen
Wettige kinderen (goed, V&M gehuwd)
Natuurlijk kind (niet meer zo goed, daar waren de V&M v kind niet gehuwd. Stel erna trouwen ze wel
en krijgen nog een kind, als ouders sterven erft het wettige kind die dan tijdens huwelijk werd gemaakt
alles. )
Overspellig kind (overspel gepleegd door M of V, waarbij kind geboren is)
Bloedschennig kind (kinderen die geboren zijn na incest. in zo een geval kan een kind maar 1 ouder
hebben => ook dat is dan een gediscrimineerd kind)
Arrest Marckx
1979 strijdig met recht op gezinsleven en non-discriminatieprincipe
Paula marckx
Bewust alleenstaande moeder (was nog niet echt geaanvaardt, kinderen werden gediscrimineerd)
Zodat de kinderen dezelfde rechten zouden hebben als anderen, moesten ze erkend worden
Stapt naar het EHRM en kreeg daar gelijk => daardoor moest de wet aangepast worden
Afstammingswetten van 1987 en 2006
In 1987: discriminatie tov natuurlijke kinderen gestopt
In 2006: opnieuw wegwerken van discriminaties (vooral tussen man en vrouw. bv.: vaders konden kinderen
erkennen, moeder niet)
Wet medisch begeleide voorplanting 6 juli 2007
als vader toestemming gaf voor ‘technishce’ bevruchting , dan kan hij vaderschap niet betwisten
Wet van 5 mei 2014 2014 vaststelling afstamming meemoederszijde
= echtgenote van moeder wordt meemoeder (lesbische relaties)
Rechtspraak Grondwettelijk Hof
Strijdigheid met art. 10, 11, 22 en 22bis Gw.
Noodwet in dec 2018: ongrondwettigheden werden weggewerkt
Pas op: sommige ongrondwettigheden zijn blijven bestaan (bv. bezit van staat)
,AFDELING 3: AFSTAMMING LANGS MOEDERSZIJDE
3 mogelijkheden die gelijk zijn voor alle kinderen (zie schema)
Naam en Moeder in geboorteakte
Erkenning
Gerechtelijke vaststelling
§1 Geboorteakte
Vastelling van de afstamming
Moeder = vrouw in geboorteakte (art. 312, §1 oud BW)
Vrouw in geboorteakte = vrouw die bevallen is
Ook indien niet zwanger op natuurlijke wijze bv. draagmoeder
Anonieme bevalling (kan niet in België! Wel in Frankrijk)
Voorwaarde voor geboorteakte: kind wordt levend geboren (= 1 keer ademen; zien aan longblaasjes)
Doodgeboren Kind
o Geen geboorteakte
o Meer dan 180 dagen na verwekking: wel aangifte
o Minder dan 180 dagen na verwekking: geen aangifte
Een kind bestaat pas wanneer het in de registers staat, je kan pas iemand beschermen (overheid) als die in de
registers staat (vrouw die 14 jaar vermist is) bv. jonge vrouw bevallen op zolder en heeft dat kind in een zak
gestoken (gestorven)
Zie schema
99,9% van de moeders kan je terugvinden op de geboorteakte van een kind (wie bevalt van het kind is de
moeder)
0,01% : in Frankrijk kan je anoniem bevallen. Als je bevalt zet je niet je naam, maar een X op de geboorteakte.
Waarom anoniem bevallen? Er voor zorgen dat vrouwen niet in onveilige situaties bevallen, ervoor zorgen dat
ze hun kinderen niet vermoorden, vermijden dat kindere ten vondeling gelegd worden door hun moeders.
Oplossing vondelingen voor België => vondelingenschuif (puzzelstuk 1 voor jou en 1 voor kind, voor als je later
wil bewijzen dat jij de moeder bent)
1 wetsvoorstel geweest inBelgië voor anoniem bevallen, maar niet veel voorstanders.
, Draagmoeder die zich bedenkt (baby M). Moeder wil kind terug. Amerikaanse oh heeft beslist dat de
wensouders (nog geen kinderen, stabiele relatie, goed financieel) (wensmoeder had al kinderen, financieel wat
moeilijker) het kind krijgen.
Tweede zaak (baby Donna): nieuw samengesteld gezin (vrouw en man) vrouw kan geen kinderen meer krijgen,
mar die man zou nog graag een eigen kind hebben, dus gaan ze via internet op zoek naar een draagmoeder (die
vinden ze ook). Ze zijn bereidt die vrouw te vergoeden daarvoor. Dus vrouw wordt zwanger van de sperma van
die wensman. Wensouders en draagmoeder houden contact, tot dat de draagmoeder laat weten aan de
wensouders dat ze een miskraam heeft gehad. Eerst geloven die wensouders dat, wat blijkt dat het eigenlijk
niet waar is. Die draagmoeder gaat op zoek naar een ander koppel wensouders. Ze bevalt en de nieuwe
wensouders gaan naar haar die denken alles legaal geregeld te hebben en koman dat kind ophalen en nemen
dat mee naar NEDERLAND. De eerste wensvader begint zijn twijfels te hebben en komt er achter dat zijn kind
verkocht is aan dat hollandse echtpaar. Hij stapt naar de Nederlandse rechter en vraagt in eerste instantie een
DNA test (om vast te stellen dat hij de vader is) en in tweede instantie vraagt hij om dat kind te krijgen en in
derde instantie vraagt hij als hi jhet niet krijgt om toch omgangsrecht te krijgen met dat kind. De Nederlands
rechter zegt ondertussen heeft dat kind een warm nest gevonden bij dat Nederlandse echtpaar (Bezit van
Staat). Moeten we dat kind nog weghalen?
PWP Betwisting van de afstamming (art. 312, §2 oud BW) zie schema
Bv. ik heb 2 kinderen waarvna ik ben bevallen in België. mijn naam staat automatisch op de geboorteakte als
moeder. Stel na paar jaar na geboorte iemand zegt maar jij bent de moeder niet, ik ben de moeder. Hoe kan de
vermeende moeder aantonen dat ik de moeder niet ben?
= alleen mogelijk indien er geen Bezit van Staat is.
BvST + naam moeder in geboorteakte = geen betwisting mogelijk
o Ook al is dat biologisch niet correct!
Geen BvST + naam moeder in geboorteakte = wel betwisting moglijk
Als vermeende moeder naar de rechtbank stapt om iemand zijn moederschap te betwisten, zal zij ook meteen
haar moederschap zal moeten vaststellen. Want willen niet dat kinderen zonder ouders vallen.
§2 Erkenning door een vrouw (examen!)
Vaststelling van moederschap door erkenning (art. 313, §1 oud BW)
= verklaring opgemaakt door ambtenaar van de burgerlijke stand
Wanneer: naam moeder niet in geboorteakte
Examen: controleren ze of die vrouw moeder is?
Neen, want de intentie om moeder te zijn is belangrijker dan al derest.
Toestemming van vader of kind
Vader moet toestemming geven
DEEL 1: AFSTAMMING
HOOFDSTUK 1: AFSTAMMING
Wat is afstamming?
= juridische band tussen ouders en kind waar rechten en verplichten uit voortvloeien, bepaalde rechtspositie
van persoon in familie en maatschappij
Bezit van Staat (!) art. 331nonies BW)
= verschillende elementen die samen de afstamming aantonen
Bv.
Kind heeft altijd naam van betrokkenen gedragen
Betrokkenen heeft kind als zijne behandeld
Persoon heeft voorzien in opvoeding en onderhoud van kind
Kind heeft persoon altijd als ouder behandeld
Kind werd erkend door familie
Overheid beschouwt kind als kind van persoon
Bezit van staat
= kan bij de beide ouders gebruikt worden, meestal speelt dit een belangrijkere rol binnen het vaderschap
= als er een aantal van bovenstaande elementen vervuld zijn, is er bezit van staat
= de wil om ouder te zijn is aanwezig, wat consequenties kan hebben naar de afstammingsband
Bv.: Moeder krijgt een baby, maar de vader is niet in te picture. Een jaar later heeft ze een vriend en wonen ze
samen, die vriend behandelt dat kind als hetzijne. Stel dat die vriend al in the picture was op het moment van
de geboorte, dan kan dat kindje eventueel zijn naam krijgen en dat speelt ook mee.
Maar het feit dat de vriend het kindje beschouwdt als zijn kind, zijn dit element die bezit van staat kunnen
aantonen
De overheid beschouwt het kind als zijn kind, in de zin van gezinsbijslag = ook een element om het vaderschap
vast te stellen en waarvan hij kan zeggen ‘ik heb bezit van staat’
Er moeten wel een aantal elementen vervuld zijn die gedurende een bepaalde tijd moeten vervuld blijven. Dit
is aan de rechter om te oordelen aan de hand van de vevulde elementen en de duur ervan te beslissen of er
bezit van staat is.
Het is dus niet enkel de bloedband die een rol speelt, maar ook de wil om vader te zijn.
,AFDELING 2: EVOLUTIES IN HET AFSTAMMINGSRECHT
Vroeger verschillende categorieën kinderen
Wettige kinderen (goed, V&M gehuwd)
Natuurlijk kind (niet meer zo goed, daar waren de V&M v kind niet gehuwd. Stel erna trouwen ze wel
en krijgen nog een kind, als ouders sterven erft het wettige kind die dan tijdens huwelijk werd gemaakt
alles. )
Overspellig kind (overspel gepleegd door M of V, waarbij kind geboren is)
Bloedschennig kind (kinderen die geboren zijn na incest. in zo een geval kan een kind maar 1 ouder
hebben => ook dat is dan een gediscrimineerd kind)
Arrest Marckx
1979 strijdig met recht op gezinsleven en non-discriminatieprincipe
Paula marckx
Bewust alleenstaande moeder (was nog niet echt geaanvaardt, kinderen werden gediscrimineerd)
Zodat de kinderen dezelfde rechten zouden hebben als anderen, moesten ze erkend worden
Stapt naar het EHRM en kreeg daar gelijk => daardoor moest de wet aangepast worden
Afstammingswetten van 1987 en 2006
In 1987: discriminatie tov natuurlijke kinderen gestopt
In 2006: opnieuw wegwerken van discriminaties (vooral tussen man en vrouw. bv.: vaders konden kinderen
erkennen, moeder niet)
Wet medisch begeleide voorplanting 6 juli 2007
als vader toestemming gaf voor ‘technishce’ bevruchting , dan kan hij vaderschap niet betwisten
Wet van 5 mei 2014 2014 vaststelling afstamming meemoederszijde
= echtgenote van moeder wordt meemoeder (lesbische relaties)
Rechtspraak Grondwettelijk Hof
Strijdigheid met art. 10, 11, 22 en 22bis Gw.
Noodwet in dec 2018: ongrondwettigheden werden weggewerkt
Pas op: sommige ongrondwettigheden zijn blijven bestaan (bv. bezit van staat)
,AFDELING 3: AFSTAMMING LANGS MOEDERSZIJDE
3 mogelijkheden die gelijk zijn voor alle kinderen (zie schema)
Naam en Moeder in geboorteakte
Erkenning
Gerechtelijke vaststelling
§1 Geboorteakte
Vastelling van de afstamming
Moeder = vrouw in geboorteakte (art. 312, §1 oud BW)
Vrouw in geboorteakte = vrouw die bevallen is
Ook indien niet zwanger op natuurlijke wijze bv. draagmoeder
Anonieme bevalling (kan niet in België! Wel in Frankrijk)
Voorwaarde voor geboorteakte: kind wordt levend geboren (= 1 keer ademen; zien aan longblaasjes)
Doodgeboren Kind
o Geen geboorteakte
o Meer dan 180 dagen na verwekking: wel aangifte
o Minder dan 180 dagen na verwekking: geen aangifte
Een kind bestaat pas wanneer het in de registers staat, je kan pas iemand beschermen (overheid) als die in de
registers staat (vrouw die 14 jaar vermist is) bv. jonge vrouw bevallen op zolder en heeft dat kind in een zak
gestoken (gestorven)
Zie schema
99,9% van de moeders kan je terugvinden op de geboorteakte van een kind (wie bevalt van het kind is de
moeder)
0,01% : in Frankrijk kan je anoniem bevallen. Als je bevalt zet je niet je naam, maar een X op de geboorteakte.
Waarom anoniem bevallen? Er voor zorgen dat vrouwen niet in onveilige situaties bevallen, ervoor zorgen dat
ze hun kinderen niet vermoorden, vermijden dat kindere ten vondeling gelegd worden door hun moeders.
Oplossing vondelingen voor België => vondelingenschuif (puzzelstuk 1 voor jou en 1 voor kind, voor als je later
wil bewijzen dat jij de moeder bent)
1 wetsvoorstel geweest inBelgië voor anoniem bevallen, maar niet veel voorstanders.
, Draagmoeder die zich bedenkt (baby M). Moeder wil kind terug. Amerikaanse oh heeft beslist dat de
wensouders (nog geen kinderen, stabiele relatie, goed financieel) (wensmoeder had al kinderen, financieel wat
moeilijker) het kind krijgen.
Tweede zaak (baby Donna): nieuw samengesteld gezin (vrouw en man) vrouw kan geen kinderen meer krijgen,
mar die man zou nog graag een eigen kind hebben, dus gaan ze via internet op zoek naar een draagmoeder (die
vinden ze ook). Ze zijn bereidt die vrouw te vergoeden daarvoor. Dus vrouw wordt zwanger van de sperma van
die wensman. Wensouders en draagmoeder houden contact, tot dat de draagmoeder laat weten aan de
wensouders dat ze een miskraam heeft gehad. Eerst geloven die wensouders dat, wat blijkt dat het eigenlijk
niet waar is. Die draagmoeder gaat op zoek naar een ander koppel wensouders. Ze bevalt en de nieuwe
wensouders gaan naar haar die denken alles legaal geregeld te hebben en koman dat kind ophalen en nemen
dat mee naar NEDERLAND. De eerste wensvader begint zijn twijfels te hebben en komt er achter dat zijn kind
verkocht is aan dat hollandse echtpaar. Hij stapt naar de Nederlandse rechter en vraagt in eerste instantie een
DNA test (om vast te stellen dat hij de vader is) en in tweede instantie vraagt hij om dat kind te krijgen en in
derde instantie vraagt hij als hi jhet niet krijgt om toch omgangsrecht te krijgen met dat kind. De Nederlands
rechter zegt ondertussen heeft dat kind een warm nest gevonden bij dat Nederlandse echtpaar (Bezit van
Staat). Moeten we dat kind nog weghalen?
PWP Betwisting van de afstamming (art. 312, §2 oud BW) zie schema
Bv. ik heb 2 kinderen waarvna ik ben bevallen in België. mijn naam staat automatisch op de geboorteakte als
moeder. Stel na paar jaar na geboorte iemand zegt maar jij bent de moeder niet, ik ben de moeder. Hoe kan de
vermeende moeder aantonen dat ik de moeder niet ben?
= alleen mogelijk indien er geen Bezit van Staat is.
BvST + naam moeder in geboorteakte = geen betwisting mogelijk
o Ook al is dat biologisch niet correct!
Geen BvST + naam moeder in geboorteakte = wel betwisting moglijk
Als vermeende moeder naar de rechtbank stapt om iemand zijn moederschap te betwisten, zal zij ook meteen
haar moederschap zal moeten vaststellen. Want willen niet dat kinderen zonder ouders vallen.
§2 Erkenning door een vrouw (examen!)
Vaststelling van moederschap door erkenning (art. 313, §1 oud BW)
= verklaring opgemaakt door ambtenaar van de burgerlijke stand
Wanneer: naam moeder niet in geboorteakte
Examen: controleren ze of die vrouw moeder is?
Neen, want de intentie om moeder te zijn is belangrijker dan al derest.
Toestemming van vader of kind
Vader moet toestemming geven
