SCHOUDER
THEORETISCHE ACHTERGROND
KINEMATICA
• OSTEO- EN ARTHOKINEMATICA VAN HET GLENOHUMERAAL GEWRICHT → rol en glij tegengesteld
o FLEXIE/ EXTENSIE
▪ Rotatie van humerus in het sagittale vlak rond een medio-laterale as → (indien zuiver
sagittale vlak ) → spinbeweging van de kop rondom een gefixeerd punt
t.h.v. de fossa glenoidale ( geen rol of glij beweging noodzakelijk )
▪ Deze spinbeweging zorgt ervoor dat het grootste gedeelte van
omliggende kapsulaire structuren strak gespannen worden
• Eindstandige flexie → spanning thv posterieure gedeelte van het
kapsel → een lichte anterieure translatie
• Eindstandige extensie → rek op het anterieure gedeelte van
kapsel en ligamenten → een voorwaartse tilting van scapula →
toenam van bewegelijkheid
▪ louter thv het GH in 80° flexie mogelijk → voor tot 180° te geraken is een opwaartse rotatie
van ST gewricht nodig
o ABDUCTIE/ ADDUCTIE
▪ Rotatie van de humerus in het frontale vlak rond een as in antero-posterieure richting
▪ Abductie
• naar craniaal ( dorsaal en mediaal ) rollen
• naar caudaal ( ventraal en lateraal ) glijden
▪ adductie
• naar caudaal ( ventraal en lateraal ) rollen
• naar craniaal ( dorsaal en mediaal ) glijden
▪ niet mogelijk vanuit anatomische stand, wel in gecombineerde bewegingen
▪ deze rol en glij bewegingen treden dicht op langs longitudinale diameter
• bij onvoldoende caudaal glijden bij abductie is er inklemming van structuren tussen
humeruskop en coraco-acromiale boog
▪ !! Schouderabductie wordt vaak gebruikt als representatieve beweging ter evaluatie van de
gehele schouderfunctie in het frontale vlak
• Geen zuivere abductie → bij een volledige abductie is e en
gecombineerde exorotatie noodzakelijk ( zorgt ervoor dat
tuberculum major voorbij het acromion geraakt )
• Een meer functionele en natuurlijke beweging is : abductie in
scapulaire vlak = SCAPTION → zonder gecombineerde
exorotatie
▪ Bij abductie komt axillaire recessus op rek → werkt als en sling ter ondersteuning van de
humeruskop
o INTERNE/EXTERNE ROTATIE
▪ Axiale rotatie van de humerus in het horizontale vlak rond de verticale as dat door
humerusschaft loopt
▪ Exorotatie
• Naar dorsaal ( + lateraal ) rollen
• Naar ventraal ( + mediaal ) glijden
▪ Endorotatie
• Naar ventraal ( + mediaal ) rollen
• Naar dorsaal ( + lateraal ) glijden
▪ Maximale endorotatie gaat gepaard met scapulaire protractie
▪ Maximale exorotatie gaat gepaard met scapulaire retractie
,concaaf beweegt → rol en glij gelijk ( Translatie in richting van beweging )
convex beweegt → rol en glij tegengesteld ( translatie in tegen gestelde richting van beweging )
SUBJECTIVE EXAMINATION
,INSPECTION
• FUNCTIONELE DEMO
o Wat is de meest provocatieve beweging
o = meest pijnvolle, angstige of vermeden bewegingen
o Evaluatie van
▪ Kwaliteit van bewegen
• Mooi?
• Moeiteloos, lijkt gemakkelijk, flowing
• Optimaal, efficient
• Gelukkig om te bewegen
• Angstloos, gedachtenloos
• Is er guarding?
▪ Repetities tot de pijn
▪ Repetities tot de vermoeidheid
o Overhead oefeningen
▪ Werpen van bal
▪ Iets uit de kast halen
▪ Haren wassen
o Reiken
o Leunen
o Liften
o Pulling/pushing
o Bedroom activities :Is er nachtelijke pijn? Een groot verschil of dit inflammatoire of nachtelijke pijn is
• GLENOHUMERAAL RITME
o Scapulohumeraal ritme = de verhouding tussen de beweging van de humerus en de
beweging van de scapula → meestal 2:1 (120° glenohumeraal – 60° scapulothoracaal)
o In een eindstandige flexie/abductie positie → margo medialis maakt een hoek van 60°
of angulus inferior midaxillair
o Gedurende eerste 60° anteflexie en 30° abductie gebeurt de beweging voornamelijk
glenohumeraal en is scapula gestabiliseerd (setting phase)
o Vanaf 80-90° flexie zou scapula moeten eleveren en opwaarts roteren
LOKALE INSPECTIE
• Te arbitrair om houdingen in goed of slecht op te delen
• Neutrale houding is een referentiehouding waarbij veel variaties bestaan dat niet perse tot klachten leiden
• Vergelijking tussen links en rechts is belangrijk
• Asymmetrieën worden steeds geëvalueerd ifv de klachten
• De schouders
o Neutrale stand:
▪ Schouders iets lager dan T1
▪ Beide schouders even hoog (variatie mogelijk, bv. bij sporters)
▪ Schouder-neklijn symmetrisch (lengte)
▪ AC-gewricht ligt hoger dan het SC-gewricht: de claviculae lopen van caudo-mediaal naar
cranio-lateraal
• De scapula
o Tijdens de inspectie aan dorsale zijde, wordt de stand van de scapulae nagegaan.
o Neutrale scapula positie:
▪ Beide scapulae tussen T2 en ± T7
▪ Angulus superior t.h.v. T2-3
▪ Angulus inferior t.h.v. T7-10 (variatie!)
▪ Volledig tegen de thorax
▪ Mediale rand ± parallel met de WZ
▪ Mediale rand ± 5 tot 7cm verwijderd van de processi spinosi (± 3 vingers)
▪ Spina scapulae t.h.v. T3-T4
▪ 30° naar anterieur geroteerd t.o.v. het frontale vlak (volgens de curve van de ribben)
▪ Spina scapulae loopt van caudo-mediaal naar cranio-lateraal
▪ Angulus inferior iets meer naar lateraal t.o.v. angulus superior (lichte opwaartse rotatie)
, o Neutrale scapulaire bewegingen:
▪ Translatiebewegingen
• Elevatie / depressie
• Abductie (protractie) / adductie (retractie)
▪ Rotatiebewegingen
• Opwaartse / neerwaartse rotatie (rond een sagittale as
in het frontale vlak)
• Anterieure / posterieure tilt (rond een
transversale/frontale as in het sagittale vlak)
• Interne / externe rotatie (rond een verticale as in het
transversale vlak)
▪ Scapulaire dyskinesieën
• Onduidelijk of deze dyskinesieën de oorzaak of het gevolg zijn
• Geen correlatie tussen schouderpijn en de dyskinesieën
• Afwijkende positie scapula + corresponderende dusfunctie van axio-scapulaire en scapulo-humerale
spieren volgens KIBLER
o Pseudowinging/tilting(Scapulaire dyskinesieType 1)
▪ Verkorting/ dominantie m pectoralis minor
▪ Verkorting/ dominantie m. biceps brachii
▪ Verkorting posterieur kapsel
▪ Musculair onevenwicht LT/m. serratus anterior
▪ Kenmerken
• Prominante angulus inferior scapulae ( komt los van thorax)
• Anterior tilt van de scapula
• ‘tipping’
o Winging (scapula alata)(Scapulaire dyskinesieType 2)
▪ Zwakte van m serratus anterior ( soms parese n. thoracicus longus)
▪ Musculair onevenwicht m trapezius/ M serratus anterio r
▪ Kenmerken
• Mediale rand van de scapula los van de thorax
• Endorotatie van de scapulae
o Mediorotatie ( scapulaire dysinesie TYPE 3 )
▪ Elevatie en opwaarste rotatie
▪ Opwaartse rotatiestand
• Verkorting/ dominantie m serratus anterior
• Verkorting/ dominantie LT en UT
• Verlenging van m. levator scapulae
• Verlenging van mm. Rhomboidei
▪ Neerwaartse rotatiestand
• Verkorting/dominantie m. levator scapulae
• Verkorting/dominantie mm. rhomboidei
• Verkorting/dominantie m. supraspinatus
• Verkorting/dominantie m. deltoideus
• Verkorting/dominantie m. pectoralis minor
• Verlenging/inhibitie UT en LT
• Verlenging/inhibitie m. serratus anterior
▪ Kenmerken
• Cavitas glenoidalis meer naar caudaal en is de angulus inferior naar mediaal
• Prominente bovenste/mediale hoek van de scapula
• Medio-rotatie van de scapula
• ‘shrug’ met elevatie
o Depressiestand
▪ Verkorting/dominantie van m. pectoralis major
▪ Verkorting/ dominantie van m latissimus dorsi (en m serratus anterior)
▪ Verlenging/inhibitie UT
▪ Kenmerken
THEORETISCHE ACHTERGROND
KINEMATICA
• OSTEO- EN ARTHOKINEMATICA VAN HET GLENOHUMERAAL GEWRICHT → rol en glij tegengesteld
o FLEXIE/ EXTENSIE
▪ Rotatie van humerus in het sagittale vlak rond een medio-laterale as → (indien zuiver
sagittale vlak ) → spinbeweging van de kop rondom een gefixeerd punt
t.h.v. de fossa glenoidale ( geen rol of glij beweging noodzakelijk )
▪ Deze spinbeweging zorgt ervoor dat het grootste gedeelte van
omliggende kapsulaire structuren strak gespannen worden
• Eindstandige flexie → spanning thv posterieure gedeelte van het
kapsel → een lichte anterieure translatie
• Eindstandige extensie → rek op het anterieure gedeelte van
kapsel en ligamenten → een voorwaartse tilting van scapula →
toenam van bewegelijkheid
▪ louter thv het GH in 80° flexie mogelijk → voor tot 180° te geraken is een opwaartse rotatie
van ST gewricht nodig
o ABDUCTIE/ ADDUCTIE
▪ Rotatie van de humerus in het frontale vlak rond een as in antero-posterieure richting
▪ Abductie
• naar craniaal ( dorsaal en mediaal ) rollen
• naar caudaal ( ventraal en lateraal ) glijden
▪ adductie
• naar caudaal ( ventraal en lateraal ) rollen
• naar craniaal ( dorsaal en mediaal ) glijden
▪ niet mogelijk vanuit anatomische stand, wel in gecombineerde bewegingen
▪ deze rol en glij bewegingen treden dicht op langs longitudinale diameter
• bij onvoldoende caudaal glijden bij abductie is er inklemming van structuren tussen
humeruskop en coraco-acromiale boog
▪ !! Schouderabductie wordt vaak gebruikt als representatieve beweging ter evaluatie van de
gehele schouderfunctie in het frontale vlak
• Geen zuivere abductie → bij een volledige abductie is e en
gecombineerde exorotatie noodzakelijk ( zorgt ervoor dat
tuberculum major voorbij het acromion geraakt )
• Een meer functionele en natuurlijke beweging is : abductie in
scapulaire vlak = SCAPTION → zonder gecombineerde
exorotatie
▪ Bij abductie komt axillaire recessus op rek → werkt als en sling ter ondersteuning van de
humeruskop
o INTERNE/EXTERNE ROTATIE
▪ Axiale rotatie van de humerus in het horizontale vlak rond de verticale as dat door
humerusschaft loopt
▪ Exorotatie
• Naar dorsaal ( + lateraal ) rollen
• Naar ventraal ( + mediaal ) glijden
▪ Endorotatie
• Naar ventraal ( + mediaal ) rollen
• Naar dorsaal ( + lateraal ) glijden
▪ Maximale endorotatie gaat gepaard met scapulaire protractie
▪ Maximale exorotatie gaat gepaard met scapulaire retractie
,concaaf beweegt → rol en glij gelijk ( Translatie in richting van beweging )
convex beweegt → rol en glij tegengesteld ( translatie in tegen gestelde richting van beweging )
SUBJECTIVE EXAMINATION
,INSPECTION
• FUNCTIONELE DEMO
o Wat is de meest provocatieve beweging
o = meest pijnvolle, angstige of vermeden bewegingen
o Evaluatie van
▪ Kwaliteit van bewegen
• Mooi?
• Moeiteloos, lijkt gemakkelijk, flowing
• Optimaal, efficient
• Gelukkig om te bewegen
• Angstloos, gedachtenloos
• Is er guarding?
▪ Repetities tot de pijn
▪ Repetities tot de vermoeidheid
o Overhead oefeningen
▪ Werpen van bal
▪ Iets uit de kast halen
▪ Haren wassen
o Reiken
o Leunen
o Liften
o Pulling/pushing
o Bedroom activities :Is er nachtelijke pijn? Een groot verschil of dit inflammatoire of nachtelijke pijn is
• GLENOHUMERAAL RITME
o Scapulohumeraal ritme = de verhouding tussen de beweging van de humerus en de
beweging van de scapula → meestal 2:1 (120° glenohumeraal – 60° scapulothoracaal)
o In een eindstandige flexie/abductie positie → margo medialis maakt een hoek van 60°
of angulus inferior midaxillair
o Gedurende eerste 60° anteflexie en 30° abductie gebeurt de beweging voornamelijk
glenohumeraal en is scapula gestabiliseerd (setting phase)
o Vanaf 80-90° flexie zou scapula moeten eleveren en opwaarts roteren
LOKALE INSPECTIE
• Te arbitrair om houdingen in goed of slecht op te delen
• Neutrale houding is een referentiehouding waarbij veel variaties bestaan dat niet perse tot klachten leiden
• Vergelijking tussen links en rechts is belangrijk
• Asymmetrieën worden steeds geëvalueerd ifv de klachten
• De schouders
o Neutrale stand:
▪ Schouders iets lager dan T1
▪ Beide schouders even hoog (variatie mogelijk, bv. bij sporters)
▪ Schouder-neklijn symmetrisch (lengte)
▪ AC-gewricht ligt hoger dan het SC-gewricht: de claviculae lopen van caudo-mediaal naar
cranio-lateraal
• De scapula
o Tijdens de inspectie aan dorsale zijde, wordt de stand van de scapulae nagegaan.
o Neutrale scapula positie:
▪ Beide scapulae tussen T2 en ± T7
▪ Angulus superior t.h.v. T2-3
▪ Angulus inferior t.h.v. T7-10 (variatie!)
▪ Volledig tegen de thorax
▪ Mediale rand ± parallel met de WZ
▪ Mediale rand ± 5 tot 7cm verwijderd van de processi spinosi (± 3 vingers)
▪ Spina scapulae t.h.v. T3-T4
▪ 30° naar anterieur geroteerd t.o.v. het frontale vlak (volgens de curve van de ribben)
▪ Spina scapulae loopt van caudo-mediaal naar cranio-lateraal
▪ Angulus inferior iets meer naar lateraal t.o.v. angulus superior (lichte opwaartse rotatie)
, o Neutrale scapulaire bewegingen:
▪ Translatiebewegingen
• Elevatie / depressie
• Abductie (protractie) / adductie (retractie)
▪ Rotatiebewegingen
• Opwaartse / neerwaartse rotatie (rond een sagittale as
in het frontale vlak)
• Anterieure / posterieure tilt (rond een
transversale/frontale as in het sagittale vlak)
• Interne / externe rotatie (rond een verticale as in het
transversale vlak)
▪ Scapulaire dyskinesieën
• Onduidelijk of deze dyskinesieën de oorzaak of het gevolg zijn
• Geen correlatie tussen schouderpijn en de dyskinesieën
• Afwijkende positie scapula + corresponderende dusfunctie van axio-scapulaire en scapulo-humerale
spieren volgens KIBLER
o Pseudowinging/tilting(Scapulaire dyskinesieType 1)
▪ Verkorting/ dominantie m pectoralis minor
▪ Verkorting/ dominantie m. biceps brachii
▪ Verkorting posterieur kapsel
▪ Musculair onevenwicht LT/m. serratus anterior
▪ Kenmerken
• Prominante angulus inferior scapulae ( komt los van thorax)
• Anterior tilt van de scapula
• ‘tipping’
o Winging (scapula alata)(Scapulaire dyskinesieType 2)
▪ Zwakte van m serratus anterior ( soms parese n. thoracicus longus)
▪ Musculair onevenwicht m trapezius/ M serratus anterio r
▪ Kenmerken
• Mediale rand van de scapula los van de thorax
• Endorotatie van de scapulae
o Mediorotatie ( scapulaire dysinesie TYPE 3 )
▪ Elevatie en opwaarste rotatie
▪ Opwaartse rotatiestand
• Verkorting/ dominantie m serratus anterior
• Verkorting/ dominantie LT en UT
• Verlenging van m. levator scapulae
• Verlenging van mm. Rhomboidei
▪ Neerwaartse rotatiestand
• Verkorting/dominantie m. levator scapulae
• Verkorting/dominantie mm. rhomboidei
• Verkorting/dominantie m. supraspinatus
• Verkorting/dominantie m. deltoideus
• Verkorting/dominantie m. pectoralis minor
• Verlenging/inhibitie UT en LT
• Verlenging/inhibitie m. serratus anterior
▪ Kenmerken
• Cavitas glenoidalis meer naar caudaal en is de angulus inferior naar mediaal
• Prominente bovenste/mediale hoek van de scapula
• Medio-rotatie van de scapula
• ‘shrug’ met elevatie
o Depressiestand
▪ Verkorting/dominantie van m. pectoralis major
▪ Verkorting/ dominantie van m latissimus dorsi (en m serratus anterior)
▪ Verlenging/inhibitie UT
▪ Kenmerken
