HUWELIJKSVERMOGENSRECHT
TITEL I. HET SECUNDAIR HUWELIJKSVERMOGENSSTELSEL
HOOFDSTUK I. HET WETTELIJK STELSEL .................................................................................................... 4
AFDELING I. SITUERING .............................................................................................................................. 4
AFDELING II. KWALIFICATIE VAN DE VERMOGENS ............................................................................................... 4
AFDELING III. WERKING VAN HET WETTELIJK STELSEL .......................................................................................... 5
1. Algemeen ...................................................................................................................................... 5
2. Bewijsregels .................................................................................................................................. 5
AFDELING IV. DE BATEN ............................................................................................................................. 6
1. Baten van de eigen vermogens ....................................................................................................... 6
i. Goederen eigen door hun oorsprong ..................................................................................................................... 6
ii. Goederen eigen uit hun aard ................................................................................................................................ 7
A. Accessoria (art. 2.3.18 BW)............................................................................................................................... 7
B. Strikt persoonlijke goederen (art. 2.3.19 BW) ................................................................................................... 10
2. Baten van het gemeenschappelijk vermogen ................................................................................ 11
AFDELING V. DE LASTEN ........................................................................................................................... 12
1. Het definitief passief (‘contributio’) .............................................................................................. 12
i. Eigen schulden ................................................................................................................................................... 12
A. Schulden eigen door hun oorsprong (art. 2.3.23 BW) ........................................................................................ 12
B. Schulden eigen uit hun aard (art. 2.3.24 BW) ................................................................................................... 13
ii. Gemeenschappelijke schulden (art. 2.3.25 BW) .................................................................................................. 14
2. Het voorlopig passief (‘obligatio’) ................................................................................................. 15
i. Verhaalsrecht van de schuldeisers voor eigen schulden ....................................................................................... 15
A. Het principe (art. 2.3.26, §1 BW) ..................................................................................................................... 15
B. Uitzonderingen: uitbreiding van verhaalsrecht van SE’s................................................................................... 15
ii. Verhaalsrecht van SE voor gemeenschappelijke schulden ................................................................................... 16
A. Principe ‘volkomen gemeenschappelijke schulden’ (art. 2.3.28, eerste lid BW) ................................................... 16
B. Beperking van verhaalbaarheid voor ‘onvolkomen gemeenschappelijke schulden’ .......................................... 16
iii. Schulden tussen echtgenoten ........................................................................................................................... 16
AFDELING VII. DE ONTBINDING, VEREFFENING EN VERDELING VAN HET WETTELIJK STELSEL ......................................... 17
1. Ontbinding van het wettelijk stelsel .............................................................................................. 17
i. Algemene bepalingen ......................................................................................................................................... 17
ii. Ontbinding door overlijden van één van echtgenoten........................................................................................... 17
iii. Ontbinding door echtscheiding/ Scheiding van tafel en bed ................................................................................ 17
A. Echtscheiding op grond van onherstelbare ontwrichting van het huwelijk (art. 229 oud BW) .............................. 17
B. Echtscheiding door onderlinge toestemming .................................................................................................. 18
iv. Gerechtelijke scheiding van goederen................................................................................................................ 18
v. Overgang naar ander huwelijksstelsel................................................................................................................. 19
2. Gevolgen van ontbinding .............................................................................................................. 19
i. Ontstaan van post-communautaire onverdeeldheid ............................................................................................ 19
ii. Vereffening en verdeling (art. 2.3.43, §1 bw) ........................................................................................................ 19
A. Algemeen – Wettelijke verplichtingen ............................................................................................................. 19
B. STAP 1: Boedelbeschrijving (Art. 2.3.42 BW) ................................................................................................... 20
C. STAP 2: Vergoedingsrekeningen (art. 2.3.44 BW)............................................................................................. 21
D. STAP 3: Verrekening van de lasten (art. 2.3.48 BW) ......................................................................................... 23
E. STAP 4: Verrekening van vergoedingen (art. 2.3.49 BW) ................................................................................... 23
, 3. De verdeling (art. 2.3.50 en 2.3.51 bw) ........................................................................................... 24
i. Principe: verdeling bij helften in natura ................................................................................................................ 24
ii. Recht van toewijzing bij voorrang ........................................................................................................................ 24
A. Toepassingsgebied ....................................................................................................................................... 24
B. Toewijzing bij voorrang na ontbinding van stelsel door overlijden (art. 2.3.13 BW) ............................................. 25
C. Toewijzing bij voorrang na beëindiging van wettelijk stelsel door echtscheiding, scheiding van tafel en bed of
scheiding van goederen (art. 2.3.14 BW)............................................................................................................. 25
iii. Uitzondering op verdeling bij helften: Heling ....................................................................................................... 25
iv. Kosten van vereffening-verdeling ....................................................................................................................... 26
4. Schulden van echtgenoten ........................................................................................................... 26
HOOFDSTUK II. DE CONVENTIONELE STELSELS ...................................................................................... 27
AFDELING I. ALGEMEEN ............................................................................................................................ 27
1. Inhoudelijke vereisten ................................................................................................................. 27
2. Vormvereisten ............................................................................................................................. 28
AFDELING II. CONVENTIONELE GEMEENSCHAPSSTELSELS .................................................................................. 29
1. Bedingen tot uitbreiding van gemeenschap ................................................................................... 29
i. Inbreng van eigen goederen in GV ........................................................................................................................ 29
ii. Algehele gemeenschap ...................................................................................................................................... 30
2. Bedingen die gemeenschappelijk vermogen beperken .................................................................. 30
3. Vereffenings- en verdelingsbedingen ............................................................................................ 31
i. Beding van vooruitmaking = vereffeningsbeding ................................................................................................... 31
A. Kwalificatie van beding van vooruitmaking: .................................................................................................... 32
B. Werking van beding van vooruitmaking ........................................................................................................... 32
ii. Beding van ongelijke verdeling = verdelingsbedingen ........................................................................................... 33
A. Kwalificatie van het beding van ongelijke verdeling: ........................................................................................ 33
4. De theorie van de huwelijksvoordelen .......................................................................................... 33
i. Wettelijke beperkingen ....................................................................................................................................... 34
A. Wettelijke beperkingen in geval van aanwezigheid van: ................................................................................... 34
B. Geen wettelijke beperkingen in geval van samenloop tussen LLE en erfgenamen, anders dan 1ste orde ............. 35
ii. Verval van huwelijksvoordelen ........................................................................................................................... 36
iii. Fiscale behandeling van huwelijksvoordelen ...................................................................................................... 36
AFDELING III. STELSELS VAN SCHEIDING VAN GOEDEREN ................................................................................... 37
1. De werking: Scheiding van activa (principieel 2 EV’s) ..................................................................... 37
i. Twee eigen vermogens........................................................................................................................................ 37
ii. Bewijsregeling ................................................................................................................................................... 37
A. Eigendomsbewijs (art. 2.3.62 BW) .................................................................................................................. 37
B. Schuldvorderingen ........................................................................................................................................ 38
C. Scheiding van schulden ................................................................................................................................ 38
D. Bestuursregeling........................................................................................................................................... 38
E. Ontbinding, vereffening en verdeling .............................................................................................................. 39
iii. Wettelijke solidarisering van scheiding van goederen ......................................................................................... 40
iv. Contractuele correcties op de zuivere scheiding van goederen ........................................................................... 40
A. Waarom zijn er correcties nodig op de zuivere scheiding van goederen? .......................................................... 40
B. Wettelijke verankering van gecorrigeerde scheiding van goederen ................................................................... 40
C. Externe correcties op de zuivere scheiding van goederen (TIGV) ...................................................................... 40
D. Interne correcties: conventionele verrekenbedingen ...................................................................................... 41
E. Wettelijk regime: scheiding van goederen met verrekening van aanwinsten ..................................................... 41
F. Rechterlijke billikheidscorrectie ..................................................................................................................... 41
, TITEL II. HET WETTELIJKE SAMENWONINGSVERMOGENSRECHT
HOOFDSTUK I. WETTELIJKE SAMENWONING ........................................................................................... 42
AFDELING I. WANNEER WOON JE SAMEN? ..................................................................................................... 42
AFDELING II. WANNEER HOUDT DE SAMENLEVING OP ....................................................................................... 42
AFDELING III. PRIMAIR STELSEL?................................................................................................................. 42
AFDELING IV. SECUNDAIR STELSEL? ............................................................................................................ 42
AFDELING V. LLP IS ERFGENAAM (ER ZIJN ONVERDEELDHEDEN) ........................................................................... 42
AFDELING VI. BIJ VEREFFENING-VERDELING ................................................................................................... 43
AFDELING VII. SAMENWONINGSCONTRACTEN ................................................................................................ 43
HOOFDSTUK II. FEITELIJK SAMENWONENDEN......................................................................................... 45
, Titel I. Het secundair huwelijksvermogensrecht
HOOFDSTUK I. HET WETTELIJK STELSEL
Nieuw huwelijksvermogensrecht
- Regels van wettelijk stelsel zijn verfijnd
- Aanpassing van de wettelijke omkadering van het stelsel scheiding van goederen en de bedingen die in dit
stelsel inzetbaar zijn
- Nieuw huwelijksvermogensstelsel: scheiding van goederen met verrekening van aanwinsten
- Aangepast evenwicht tussen de LLE in het huwelijksvermogensrecht en het erfrecht
AFDELING I. SITUERING
Onderscheid
- Primair stelsel = regels waar je niet van kan afwijken als je getrouwd bent
Bv. Wat gebeurt er met kosten in de winkel? Deze worden meestal door GV betaald
- Secundair stelsel = regelt enkel vermogensrechtelijke aspecten tussen echtgenoten en tegenover derden
à Begint te werken vanaf voltrekking van huwelijk (art. 2.3.10 BW)
o Wettelijk stelsel = echtgenoten sluiten geen huwelijksovereenkomst bij notaris
à Als je hier niet voor kiest, kies je voor conventioneel stelsel (= huwelijkscontract)
o Conventioneel stelsel = echtgenoten sluiten een huwelijksovereenkomst voor een notaris
§ Kan voor huwelijk
§ Kan ook tijdens huwelijk = wijzigingsakte (art. 2.3.8 BW)
§ Vrijheid om te kiezen, maar dwingende wettelijke bepalingen
à Je kan van wettelijk naar conventioneel! MAAR: kost geld + hoe langer getrouwd, hoe moeilijker en
duurder
AFDELING II. KWALIFICATIE VAN DE VERMOGENS
Wettelijk stelsel (= gemeenschap van aanwinsten)
3 vermogens:
1) Eigen vermogen partner 1 (EV1)
= goederen die echtgenoot al bezat op dag van voltrekking van huwelijk + activa verkregen tijdens
huwelijk door schenking of erfenis en (weder)belegging daarvan (art. 2.3.17 BW)
o Tegenwoordige goederen = voorhuwelijks vermogen
o Toekomstige goederen = vermogen verkregen door schenking of erfenis
o Familievermogen = vermogen verkregen door schenking of erfenis tijdens het huwelijk
à Eigen karakter kan niet worden bewezen? GV (art. 2.3.22, §3 BW)
2) Eigen vermogen partner 2 (EV2)
Idem EV1
3) Gemeenschappelijk vermogen (GV)
= alle activa die tijdens huwelijk onder bezwarende titel toevallen aan één van echtgenoten
o Gezinsvermogen = vermogen dat echtgenoten samen tijdens huwelijk opbouwen
Kenmerken:
- Afzonderlijke juridische boedels zonder rechtspersoonlijkheid
- Eigen bestuursregeling
o Solidariteit voor GV (art. 2.3.29 BW)
o Partij-autonomie voor EV (art. 2.3.39 BW)
TITEL I. HET SECUNDAIR HUWELIJKSVERMOGENSSTELSEL
HOOFDSTUK I. HET WETTELIJK STELSEL .................................................................................................... 4
AFDELING I. SITUERING .............................................................................................................................. 4
AFDELING II. KWALIFICATIE VAN DE VERMOGENS ............................................................................................... 4
AFDELING III. WERKING VAN HET WETTELIJK STELSEL .......................................................................................... 5
1. Algemeen ...................................................................................................................................... 5
2. Bewijsregels .................................................................................................................................. 5
AFDELING IV. DE BATEN ............................................................................................................................. 6
1. Baten van de eigen vermogens ....................................................................................................... 6
i. Goederen eigen door hun oorsprong ..................................................................................................................... 6
ii. Goederen eigen uit hun aard ................................................................................................................................ 7
A. Accessoria (art. 2.3.18 BW)............................................................................................................................... 7
B. Strikt persoonlijke goederen (art. 2.3.19 BW) ................................................................................................... 10
2. Baten van het gemeenschappelijk vermogen ................................................................................ 11
AFDELING V. DE LASTEN ........................................................................................................................... 12
1. Het definitief passief (‘contributio’) .............................................................................................. 12
i. Eigen schulden ................................................................................................................................................... 12
A. Schulden eigen door hun oorsprong (art. 2.3.23 BW) ........................................................................................ 12
B. Schulden eigen uit hun aard (art. 2.3.24 BW) ................................................................................................... 13
ii. Gemeenschappelijke schulden (art. 2.3.25 BW) .................................................................................................. 14
2. Het voorlopig passief (‘obligatio’) ................................................................................................. 15
i. Verhaalsrecht van de schuldeisers voor eigen schulden ....................................................................................... 15
A. Het principe (art. 2.3.26, §1 BW) ..................................................................................................................... 15
B. Uitzonderingen: uitbreiding van verhaalsrecht van SE’s................................................................................... 15
ii. Verhaalsrecht van SE voor gemeenschappelijke schulden ................................................................................... 16
A. Principe ‘volkomen gemeenschappelijke schulden’ (art. 2.3.28, eerste lid BW) ................................................... 16
B. Beperking van verhaalbaarheid voor ‘onvolkomen gemeenschappelijke schulden’ .......................................... 16
iii. Schulden tussen echtgenoten ........................................................................................................................... 16
AFDELING VII. DE ONTBINDING, VEREFFENING EN VERDELING VAN HET WETTELIJK STELSEL ......................................... 17
1. Ontbinding van het wettelijk stelsel .............................................................................................. 17
i. Algemene bepalingen ......................................................................................................................................... 17
ii. Ontbinding door overlijden van één van echtgenoten........................................................................................... 17
iii. Ontbinding door echtscheiding/ Scheiding van tafel en bed ................................................................................ 17
A. Echtscheiding op grond van onherstelbare ontwrichting van het huwelijk (art. 229 oud BW) .............................. 17
B. Echtscheiding door onderlinge toestemming .................................................................................................. 18
iv. Gerechtelijke scheiding van goederen................................................................................................................ 18
v. Overgang naar ander huwelijksstelsel................................................................................................................. 19
2. Gevolgen van ontbinding .............................................................................................................. 19
i. Ontstaan van post-communautaire onverdeeldheid ............................................................................................ 19
ii. Vereffening en verdeling (art. 2.3.43, §1 bw) ........................................................................................................ 19
A. Algemeen – Wettelijke verplichtingen ............................................................................................................. 19
B. STAP 1: Boedelbeschrijving (Art. 2.3.42 BW) ................................................................................................... 20
C. STAP 2: Vergoedingsrekeningen (art. 2.3.44 BW)............................................................................................. 21
D. STAP 3: Verrekening van de lasten (art. 2.3.48 BW) ......................................................................................... 23
E. STAP 4: Verrekening van vergoedingen (art. 2.3.49 BW) ................................................................................... 23
, 3. De verdeling (art. 2.3.50 en 2.3.51 bw) ........................................................................................... 24
i. Principe: verdeling bij helften in natura ................................................................................................................ 24
ii. Recht van toewijzing bij voorrang ........................................................................................................................ 24
A. Toepassingsgebied ....................................................................................................................................... 24
B. Toewijzing bij voorrang na ontbinding van stelsel door overlijden (art. 2.3.13 BW) ............................................. 25
C. Toewijzing bij voorrang na beëindiging van wettelijk stelsel door echtscheiding, scheiding van tafel en bed of
scheiding van goederen (art. 2.3.14 BW)............................................................................................................. 25
iii. Uitzondering op verdeling bij helften: Heling ....................................................................................................... 25
iv. Kosten van vereffening-verdeling ....................................................................................................................... 26
4. Schulden van echtgenoten ........................................................................................................... 26
HOOFDSTUK II. DE CONVENTIONELE STELSELS ...................................................................................... 27
AFDELING I. ALGEMEEN ............................................................................................................................ 27
1. Inhoudelijke vereisten ................................................................................................................. 27
2. Vormvereisten ............................................................................................................................. 28
AFDELING II. CONVENTIONELE GEMEENSCHAPSSTELSELS .................................................................................. 29
1. Bedingen tot uitbreiding van gemeenschap ................................................................................... 29
i. Inbreng van eigen goederen in GV ........................................................................................................................ 29
ii. Algehele gemeenschap ...................................................................................................................................... 30
2. Bedingen die gemeenschappelijk vermogen beperken .................................................................. 30
3. Vereffenings- en verdelingsbedingen ............................................................................................ 31
i. Beding van vooruitmaking = vereffeningsbeding ................................................................................................... 31
A. Kwalificatie van beding van vooruitmaking: .................................................................................................... 32
B. Werking van beding van vooruitmaking ........................................................................................................... 32
ii. Beding van ongelijke verdeling = verdelingsbedingen ........................................................................................... 33
A. Kwalificatie van het beding van ongelijke verdeling: ........................................................................................ 33
4. De theorie van de huwelijksvoordelen .......................................................................................... 33
i. Wettelijke beperkingen ....................................................................................................................................... 34
A. Wettelijke beperkingen in geval van aanwezigheid van: ................................................................................... 34
B. Geen wettelijke beperkingen in geval van samenloop tussen LLE en erfgenamen, anders dan 1ste orde ............. 35
ii. Verval van huwelijksvoordelen ........................................................................................................................... 36
iii. Fiscale behandeling van huwelijksvoordelen ...................................................................................................... 36
AFDELING III. STELSELS VAN SCHEIDING VAN GOEDEREN ................................................................................... 37
1. De werking: Scheiding van activa (principieel 2 EV’s) ..................................................................... 37
i. Twee eigen vermogens........................................................................................................................................ 37
ii. Bewijsregeling ................................................................................................................................................... 37
A. Eigendomsbewijs (art. 2.3.62 BW) .................................................................................................................. 37
B. Schuldvorderingen ........................................................................................................................................ 38
C. Scheiding van schulden ................................................................................................................................ 38
D. Bestuursregeling........................................................................................................................................... 38
E. Ontbinding, vereffening en verdeling .............................................................................................................. 39
iii. Wettelijke solidarisering van scheiding van goederen ......................................................................................... 40
iv. Contractuele correcties op de zuivere scheiding van goederen ........................................................................... 40
A. Waarom zijn er correcties nodig op de zuivere scheiding van goederen? .......................................................... 40
B. Wettelijke verankering van gecorrigeerde scheiding van goederen ................................................................... 40
C. Externe correcties op de zuivere scheiding van goederen (TIGV) ...................................................................... 40
D. Interne correcties: conventionele verrekenbedingen ...................................................................................... 41
E. Wettelijk regime: scheiding van goederen met verrekening van aanwinsten ..................................................... 41
F. Rechterlijke billikheidscorrectie ..................................................................................................................... 41
, TITEL II. HET WETTELIJKE SAMENWONINGSVERMOGENSRECHT
HOOFDSTUK I. WETTELIJKE SAMENWONING ........................................................................................... 42
AFDELING I. WANNEER WOON JE SAMEN? ..................................................................................................... 42
AFDELING II. WANNEER HOUDT DE SAMENLEVING OP ....................................................................................... 42
AFDELING III. PRIMAIR STELSEL?................................................................................................................. 42
AFDELING IV. SECUNDAIR STELSEL? ............................................................................................................ 42
AFDELING V. LLP IS ERFGENAAM (ER ZIJN ONVERDEELDHEDEN) ........................................................................... 42
AFDELING VI. BIJ VEREFFENING-VERDELING ................................................................................................... 43
AFDELING VII. SAMENWONINGSCONTRACTEN ................................................................................................ 43
HOOFDSTUK II. FEITELIJK SAMENWONENDEN......................................................................................... 45
, Titel I. Het secundair huwelijksvermogensrecht
HOOFDSTUK I. HET WETTELIJK STELSEL
Nieuw huwelijksvermogensrecht
- Regels van wettelijk stelsel zijn verfijnd
- Aanpassing van de wettelijke omkadering van het stelsel scheiding van goederen en de bedingen die in dit
stelsel inzetbaar zijn
- Nieuw huwelijksvermogensstelsel: scheiding van goederen met verrekening van aanwinsten
- Aangepast evenwicht tussen de LLE in het huwelijksvermogensrecht en het erfrecht
AFDELING I. SITUERING
Onderscheid
- Primair stelsel = regels waar je niet van kan afwijken als je getrouwd bent
Bv. Wat gebeurt er met kosten in de winkel? Deze worden meestal door GV betaald
- Secundair stelsel = regelt enkel vermogensrechtelijke aspecten tussen echtgenoten en tegenover derden
à Begint te werken vanaf voltrekking van huwelijk (art. 2.3.10 BW)
o Wettelijk stelsel = echtgenoten sluiten geen huwelijksovereenkomst bij notaris
à Als je hier niet voor kiest, kies je voor conventioneel stelsel (= huwelijkscontract)
o Conventioneel stelsel = echtgenoten sluiten een huwelijksovereenkomst voor een notaris
§ Kan voor huwelijk
§ Kan ook tijdens huwelijk = wijzigingsakte (art. 2.3.8 BW)
§ Vrijheid om te kiezen, maar dwingende wettelijke bepalingen
à Je kan van wettelijk naar conventioneel! MAAR: kost geld + hoe langer getrouwd, hoe moeilijker en
duurder
AFDELING II. KWALIFICATIE VAN DE VERMOGENS
Wettelijk stelsel (= gemeenschap van aanwinsten)
3 vermogens:
1) Eigen vermogen partner 1 (EV1)
= goederen die echtgenoot al bezat op dag van voltrekking van huwelijk + activa verkregen tijdens
huwelijk door schenking of erfenis en (weder)belegging daarvan (art. 2.3.17 BW)
o Tegenwoordige goederen = voorhuwelijks vermogen
o Toekomstige goederen = vermogen verkregen door schenking of erfenis
o Familievermogen = vermogen verkregen door schenking of erfenis tijdens het huwelijk
à Eigen karakter kan niet worden bewezen? GV (art. 2.3.22, §3 BW)
2) Eigen vermogen partner 2 (EV2)
Idem EV1
3) Gemeenschappelijk vermogen (GV)
= alle activa die tijdens huwelijk onder bezwarende titel toevallen aan één van echtgenoten
o Gezinsvermogen = vermogen dat echtgenoten samen tijdens huwelijk opbouwen
Kenmerken:
- Afzonderlijke juridische boedels zonder rechtspersoonlijkheid
- Eigen bestuursregeling
o Solidariteit voor GV (art. 2.3.29 BW)
o Partij-autonomie voor EV (art. 2.3.39 BW)
