FISCAAL RECHT
Prof. F. Debelva
BACHELOR RECHTEN
KU LEUVEN
2024-2025
, INHOUDSOPGAVE
HOOFDSTUK I. BEGRIPPEN EN PRINCIPES ......................................................................................................... 1
I.1 Het begrip ‘belasting’ ................................................................................................................................. 1
I.2 Andere heffingen en bijzondere categorieën ............................................................................................... 3
I.3 Waarom belasten? .................................................................................................................................... 7
I.4 Hoe belasten? ........................................................................................................................................... 8
I.5 Fiscale wetgeving: structuur, interpretatie en toepassing .......................................................................... 14
I.6 De verdeling van fiscale bevoegdheden .................................................................................................... 17
HOOFDSTUK II. PERSONENBELASTING ............................................................................................................ 21
II.1 Vooraf: de inkomstenbelastingen ............................................................................................................ 21
II.2 Algemene principes van de personenbelasting ........................................................................................ 22
II.3 Personeel toepassingsgebied: inwoner .................................................................................................... 22
II.4 De grondslag van de personenbelasting................................................................................................... 23
II.5 Onroerende inkomsten ........................................................................................................................... 25
II.6 Roerende inkomsten............................................................................................................................... 30
II.7 Beroepsinkomsten ................................................................................................................................. 43
II.8 Diverse inkomsten .................................................................................................................................. 58
II.9 De berekening van de personenbelasting ................................................................................................. 63
HOOFDSTUK III. INKOMSTEN VAN JURIDISCHE ENTITEITEN............................................................................... 73
III.1 Inleiding ................................................................................................................................................ 73
III.2 Aan de belasting onderworpen rechtspersonen ...................................................................................... 74
III.3 Grondslag van de belasting .................................................................................................................... 77
III.4 Berekening van de vennootschapsbelasting............................................................................................ 91
HOOFDSTUK IV. DE BELASTING OVER DE TOEGEVOEGDE WAARDE .................................................................. 93
IV.1 Basismechanismes en werking .............................................................................................................. 93
IV.2 Wie is een btw-belastingplichtige? ......................................................................................................... 96
IV.3 Welke handelingen zijn onderworpen aan btw? ......................................................................................101
IV.4 Vrijstellingen ........................................................................................................................................108
IV.5 Wat is het tarief van de btw? .................................................................................................................110
IV.6 Op welk bedrag moet de btw worden toegepast? ...................................................................................111
IV.7 Recht op btw-aftrek ..............................................................................................................................112
HOOFDSTUK V. INTERNATIONAAL FISCAAL RECHT ......................................................................................... 114
V.1 Inleiding ................................................................................................................................................114
V.2 Algemene opmerkingen .........................................................................................................................114
V.3 Algemene regels van verdragstoepassing en -interpretatie ......................................................................116
V.4 Het toepassingsgebied van dubbelbelastingverdragen ............................................................................117
V.5 Grensoverschrijdende investeringen in vastgoed ....................................................................................119
V.6 Artikel 7: ondernemingswinsten .............................................................................................................120
V.7 Grensoverschrijdende tewerkstelling .....................................................................................................124
V.8 Grensoverschrijdende roerende beleggingen ..........................................................................................127
V.9 Artikel 21: restcategorie .........................................................................................................................129
V.10 Artikel 23: vermijden van dubbele belasting in de woonstaat .................................................................129
, HOOFDSTUK I. BEGRIPPEN EN PRINCIPES
I.1 HET BEGRIP ‘BELASTING’
Synoniemen van belasting: heffing, taks, recht
Definitie van GWH en HvC: “Een belasting is een door de overheid eenzijdig opgelegde en verplichte
bijdrage op personen of feiten die een band hebben met het territorium waarop de overheid gezag uitoefent
en die bestemd is om diensten van algemeen nut te financieren.”
Waarom relevant om te weten of een betaling voldoet aan definitie? Omdat zodra een betaling een
belasting is, dan treden er bepaalde beschermingsmechanismes in want geld dat afgenomen wordt door
OH kan niet zonder die beschermingsmaatregelen
Het is niet noodzakelijk belasting ‘in cash’
- Vb in de middeleeuwen Tienden afstaan aan kerkelijke OH om priesters te betalen en uit te delen aan de
armen in de SL -> dat idee bestaat nog steeds om bepaalde goederen en diensten te financieren EN om te
herverdelen van rijk naar arm
- Vb in Oude Rome: belasting om bij te dragen aan de bouw van publieke infrastructuur = Opera Publica,
belastingen in natura
- Vb in Rwanda: vandaag alle burgers verplicht om 1 keer per jaar samen te komen en alle straten te kuisen en
dit heeft goede effecten: nergens ter wereld zijn steden zo proper als in Rwanda door die belasting
- Vb in Vlaanderen is de Vlaamse erfbelasting: deel van eigendom gekregen van overledene teruggeven aan OH,
zorgen voor herverdeling (rijke families dragen meer bij dan armen) maar ook bijdragen aan kunstpatrimonium
(erfbelasting betalen met bepaalde kunstgoederen, bepaalde culturele waarden)
KENMERKEN BELASTING HEFFEN
DOOR DE OVERHEID
Private actoren kunnen nooit belastingen heffen à OH is enige die drager is van soevereiniteit
- Juridische en politiek perspectief: OH heeft gezag over burgers
- Nodig om zelf te kunnen voortbestaan: noodzaak voor OH zelf
OH in ruime zin: federale OH, gewest, gemeenschappen, lokaal
à tegelijkertijd optreden betekent regels met elkaar in conflict + als al belasting geheven door 1 OH
kan andere OH niet meer optreden
à Veel verschillen tussen gemeenten onderling, rijkere kunstgemeenten heffen minder belasting dan
landelijke gemeenten
FOD Financiën kan haar eigen titel tot invordering creëren om belasting bij u te halen -> in de
inkomstenbelasting verleent art 298 WIB de ambtenaren van de fiscale administratie de mogelijkheid
om ‘kohieren’ (document waarin een fiscale schuld tov een bepaalde belastingplichtige wordt
vastgesteld) op te maken en die uitvoerbaar te verklaren
C.V.B. 1
,Wanneer OH nalaat belasting te betalen, kan OH rechtstreeks geld bij u komen halen zonder langs rechter
te gaan = zelf macht om geld en privébezit bij u te komen halen = aanslagbiljet
EENZIJDIG EN VERPLICHT
Geen mogelijkheid om te ontsnappen à OH legt dit eenzijdig op en burger is verplicht om dit te betalen
(openbare orde)
- Ook al bent u het niet eens met manier hoe OH geld spendeert
Waarom zijn belastingen verplicht?
- OH heeft geld nodig, zonder geld kan OH niet functioneren en zitten we met lock out
- Economische reden: aanleggen van straten, geven van bescherming door het leger en politie, … à
publieke goederen = risico op marktfalen wanneer niet iedereen bijdraagt; als wij niet meebetalen
dan zou het onmogelijk zijn om deze publieke goederen aan te bieden
- Vb: nationale defensie, stel dat iemand moreel tegen het leger is en hij wil hier niet voor
bijdragen, dan is het onmogelijk voor het leger om alles te beschermen buiten die 1 man
in zijn huis, je kan mensen niet afschermen van publieke goederen en diensten dus
iedereen moet hier voor bijdragen
- Door bepaalde projecten zelf in handen te nemen zoals gezondheidszorg creëert dit
schaalvoordelen à wij kunnen zo genieten op een economisch efficiëntere manier
Belangrijk is het ‘eenzijdig’ want alles wat u betaalt op contractuele basis met de OH is geen belasting en
gelden de algemene principes ook niet op
Of er zijn betalingen die verplicht en eenzijdig zijn maar ook geen belasting vanwege de bestemming van de
betaling (ookal komt het in dezelfde schatkist)
bv leeg stuk grond kopen van de OH, betalen aan OH dus geen belasting, er is een quit pro quo je krijgt er
iets voor terug of schadevergoeding voor schade aan publiek domein, boetes hebben repressief karakter
en geen belasting
De OH is dan ook bevoegd om sancties te nemen als u niet voldoet aan fiscale verplichtingen
TERRITORIALITEIT
Enkel belasten op personen of feiten die een band hebben met het territorium waarop de overheid gezag
uitoefent.
- gewesten, gemeentelijk of provinciaal
- dit hangt met het idee van soevereiniteit: de bevoegdheid om belastingen te heffen is een uiting
van het gezag waarover de OH van nature beschikt dus het is noodzakelijk beperkt tot het gebied
waarover het gezag geldt
- internationaal recht: elke OH heeft soevereiniteit over land, geen belasting opleggen die niet in
territorium liggen
o Mensen die woonachtig zijn in België kan er belasting op geheven worden
o Ook buitenlandse inkomsten: verhuur van vakantiehuis in Frankrijk
- België kan buitenlanders niet belasten als er geen link is met België
o Nexus = de link met het territorium dat nodig is
- Komt onder druk door de opkomst van digitale economie
o Bv online retailers: België kan die inkomsten niet belasten, pakketje op SHEIN
overschrijven op hun rekening dus geen link met België
o Door het kopen in buitenland ontneemt u belastinggeld voor België
C.V.B. 2
,VOOR DIENSTEN VAN ALGEMEEN NUT TE FINANCIËREN
Belastingen zijn in het algemeen belang à zorgt ervoor dat belastingen worden afgescheiden van andere
betalingen
Het dient om de kosten van OH te dekken
Er is het politiek discretionair à OH bepaalt wat er met geld gebeurt, maar nuance want door verkiezingen
hebben wij inspraak
I.2 ANDERE HEFFINGEN EN BIJZONDERE CATEGORIEËN
Er moet altijd in concreto gekeken worden of voorwaarden voor belasting voldaan zijn!
De naam die een heffing krijgt is niet doorslaggevend, het moet onderzocht worden
Belasting op meerwaarde op aandelen à aandelen verkopen in bedrijf kan onbelast in België (uniek)
- Nieuwe regering: belasting invoeren, maar rechtste partijen willen niet dat dit zo genoemd wordt
dus het heet nu “een solidariteitsbijdrage”
- Waarom? Politiekers willen niet dat belastingen naar hen werd genoemd
Onderscheid tussen hard core belastingen en betalingen aan OH die je doet die geen belastingen zijn:
2.1 RETRIBUTIES
= Verzamelterm voor betalingen (geen belasting) die je doet aan OH in uw rechtstreeks en onmiddellijk
belang, je krijgt er iets voor in de plaats: specifiek goed of dienst van de OH
De aanwijsbare en individuele overheidsprestatie in het belang van de betaler houdt niet in dat de betaler
ook de enige of belangrijkste begunstigde is. De loutere vaststelling dat de betaler geen concreet voordeel
behaalde uit de OH prestatie is niet voldoende om het niet als retributie te kwalificeren
Je hebt keuze om al dan niet beroep te doen op deze dienst: individueel beslissingsmoment voor de betaler
ó TERWIJL belasting is verplicht & je krijgt er niks voor in de plaats
Vb: haven – en kaaigelden = aanmeren in Haven van Antwerpen moet je vergoeding betalen, tolgelden =
over snelweg te mogen rijden keuze want je kan over gewone wegen rijden of snelwegen maar dan moet je
geld betalen hiervoor, tolgeld bij tunnels, bruggen en overzetveren, parkeergeld en vergoedingen voor
begrafenisvervoer
Bedrag dat je betaalt moet in redelijke verhouding staan tot wat je krijgt van de OH (= de opbrengst van de
retributie wordt gebruikt om de uitgaven te dekken die de overheid heeft gedaan om de dienst te vertrekken)
De bijdrage mag niet te hoog of niet te laag zijn, veel discussies over omdat verschillende OH andere visies
hierover hebben, voorbeeld: kilometerheffing = eigenaars van bepaalde vrachtwagens moeten betalen om
te rijden over bepaalde wegen, belasting? Retributie? Redelijke verhouding? In Vlaanderen en BXL is het
een belasting en is er bescherming, in Wallonië is het een retributie zonder bescherming
Vb: combi-taxen = dronken op straat dan word je opgehaald door combi en thuis afgezet, werd een kost op
gemeentes omdat dit zo vaak gebeurde dus idee dat ze die kost moesten dragen voor deze personen,
retributie of belasting? Heeft u mogelijkheid om vrijwillig hier al dan niet gebruikt van te maken? Levensloos
op straat liggen is niet echt mogelijkheid om nee te zeggen maar rechtspraak kwam er niet uit, 2019: verbod
op combi taxen
C.V.B. 3
,2.2 SOCIALEZEKERHEIDSBIJDRAGEN
= Betalingen aan OH getriggerd door feit dat je arbeid levert
Het is bedoeld om sociale voorzieningen te financieren waar jij als actief persoon bijdraagt en dan
tegenprestatie kan ontvangen
Verschil brutoloon en nettoloon à brutoloon wordt afgerond door aantal betalingen aan OH zoals belastingen en
sociale zekerheidsbijdragen
Manier van inning verschilt: zelfstandige vs werknemer à zelf betalen aan fiscus of werkgever die betaalt
in uw plaats namelijk uw nettoloon
Belasting = bedrijfsvoorheffing
Brutoloon 5000, ongeveer 2300 netto overhouden
door RSZ-bijdrage en belastingen + werkgever eigen
bijdrage leveren aan OH
RSZ = verplicht, belasting?
- Nee, want geld dat u betaald is niet bestemd
voor algemeen belang maar voor specifieke
sociale risico’s tegen te gaan (vb:
pensioenen, werkloosheidsuitkeringen, …)
- Niet beschermd door mechanismen! RSZ zou door een KB-tarief kunnen verhogen want niet kan
bij belastingen
- Niet betalen aan de fiscus maar aan agentschappen
- Economische gezien is het hetzelfde als een belasting
Gevolg van dat dit geen belasting is -> de fundamentale principes van een belasting zijn er niet op van
toepassing en bv het legaliteitsbeginsel dan ook niet waardoor in een KB (niet bij formele wet) sociale
bijdragen zo maar verhoogd kunnen worden
2.3 VERHAALBELASTINGEN
= Verplichte heffing door overheid n.a.v. specifieke prestatie, ook wanneer belastingplichtige er geen
specifiek voordeel uit haalt
Er is een onweerlegbaar vermoeden dat elke belastingplichtige voordeel haalt uit de OH prestatie die ermee
gefinancieerd wordt
Bv specifieke heffing opgelegd door gemeente aan aantal inwoners om iets van infrastructuur te realiseren
alsin een nieuw fietspad aanleggen in uw straat, kosten van werken verhalen op mensen die wonen in die
straat, aanleg riolering
Je hebt geen individueel beslissingsmoment als betaler want niet vermijdbaar
Dit is WEL een belasting want het is verplicht maar betaling geeft u geen recht op een specifiek voordeel in
tegenstelling tot retributies of RSZ
- Belasting betalen zelfs als u nooit fietspad zou gebruiken!
- Beschermd door mechanismes
2.3 DIRECTE EN INDIRECTE BELASTINGEN
Directe belastingen viseren een bepaalde voortdurende toestand en worden periodiek geïnd
bv: personenbelasting, elke jaar wordt die opgelegd, aan OH laten weten hoeveel inkomsten we hebben
gekregen en berekenen dan hoeveel we moeten betalen, kijken naar kalenderjaar
bv: vennootschapsbelasting aan rechtspersonen met winstoogmerk, kijken naar het boekjaar en zien
hoeveel ze hebben verdiend
Typisch: zelf rapporteren wat uw inkomsten zijn en nadien uitnodiging om te betalen en berekend over
bepaalde duur
C.V.B. 4
,Indirecte belastingen = transacties, eenmalige handeling triggert belastingen
bv: BTW voorbijgaand feit zonder noodzaak om aangifte voor te doen of de erfbelasting -> eenmalig feit
namelijk overlijden of registratierechten of een belasting op inverkeerstelling
2.5 AFWENTELBARE EN NIET-AFWENTELBARE BELASTINGEN
Uitganspunt is niet-afwentelbare belasting = als OH belasting oplegt moet je die zelf betalen, je kan die
niet doorrekenen aan iemand anders
- Erfbelasting à u krijgt erfenis, u gaat niemand vinden die dat gaat betalen voor u
- Personenbelasting à nergens kwijt kunnen, zelf betalen
Afwentelbare belastingen à De wettelijke schuldenaar wentelt de kost economisch af (geheel/
gedeeltelijk) op een derde
Bewust of onbewust
- Accijnzen = belastingen op alcohol en tabak, olie à opgelegd aan verkopers van die producten,
doorgerekend aan de consumenten door verkoopprijs te verhogen, komt vaak voor in
begrotingsgesprekken,
- Douanerechten = invoerrechten, belastingen opgelegd wanneer goederen uit buitenland
grondgebied binnenkomen
2.6 VORMEN VAN DUBBELE BELASTING
Er kan slechts sprake zijn van dubbele belasting als tweemaal dezelfde (soort) belasting verschuldigd is
Juridische dubbele belasting = Één belastingplichtige wordt belast op dezelfde belastbare basis
tweemaal (bv inkomsten, vermogen, transacties) aan dezelfde belastingen
- Gebeurt uitzonderlijk wel door bevoegdheidsverdeling in België
- Slecht voor economie en haalt investeringen onderuit
- Grensoverschrijdende context à opereren in 2 of meer landen dan is er altijd risico op juridische
dubbele belasting
- Voorbeeld: Belgische inwoner en werkt voor Belgische werkgever en wordt naar buitenland
gestuurd en gaat werken in Duitsland dus België heft belastingen op internationaal loon maar ook
Duitsland gaat belasting heffen op datzelfde loon
- Oplossing: dubbelbelastingverdragen = in welke hypotheses welke staat hoeveel
belasting mag heffen
- Mogelijk dat u meerdere keren belasting moet betalen zonder dat het dubbele belasting is à
bouwgrond kopen van 200 000, bouwgrond later verkopen aan 250 000, verschillende belastingen
betalen namelijk 1) meerwaarde 50 000 belasten aan personenbelasting aan 50%, 2)
verkoopbelasting (registratierechten) dus op zelfde transactie 2 belastingen betalen maar geen
dubbele belasting omdat zij iets anders targetten
- Geen regel in GW dat er verbod is op dubbele belasting dus je gaat dit moeten betalen
Economische dubbele belasting = belasting op zelfde materie, meerdere keren MAAR belast in hoofde
van verschillende personen = dus meerdere personen betalen belasting op zelfde transactie
- Vennootschapscontext; grensoverschrijdende context
- Bv: vrouw betaalt personenbelasting in België, heeft BV opgericht in Nederland en keert dividend
uit aan vrouw als enige aandeelhouder, Nederlandse BV maakt winst dus onderworpen aan
Nederlandse belasting op vennootschappen dus belasting betalen op die winst, winst die al eens
belast geweest uitkeren naar Belgische aandeelhouder dus opnieuw belasting betalen over die
winst maar onder vorm van dividend. Er is dus zowel de Belgische als Nederlandse belasting op
die winst, in 2 hoedanigheden (BV en aandeelhouder)
C.V.B. 5
, - Ander voorbeeld: je wil venn oprichten, dan nood aan kapitaal maar bank kent geen lening toe,
mogelijk dat u zelf privé geld heeft waardoor u niet naar bank moet gaan en lening geven aan eigen
vennootschap en in ruil moet vennootschap mij intrest betalen, zelf begunstigde van intrest zelf
bepalen hoe hoog die is à 100 euro lenen en venn moet mij 10% intrest betalen terwijl marktrente
2% is, u ontvangt 10 euro intrest maar u moet daar personenbelasting op betalen, 10 euro is voor
vennootschap een beroepskost dus die kan die 10 intrest aftrekken van haar winst en op 90 euro
vennootschapsbelasting betalen
- Fiscus: 10% intrest is niet marktconform, intrest verwerpen dus ervoor zorgen dat venn die
10 niet meer in aftrek kan nemen, reduceren tot 2% intrest en die 8 excess intrest mag u
niet aftrekken à gevolg: economische dubbele belasting: die 8 die niet aftrekbaar is,
wordt terug bijgevoegd bij resultaat: belast op die 8 en aandeelhouder wordt belast op
volledige 10 intrest waar 8 in zit DUS vennootschap en aandeelhouder worden belast op
zelfde 8
2.7 BELASTINGONTWIJKING EN BELASTINGONTDUIKING
Belastingontduiking (fiscale fraude) is het opzettelijk ontwijken van wettelijk verschuldigde belasting.
Twee vereiste elementen:
- 1. Materieel element: inbreuk op de fiscale wetgeving.
- 2. Intentioneel element: het opzet om belasting te ontwijken.
Vb: fictieve kosten of inkomsten, prijsbewimpeling -> Fiscale fraude:
- strafrechtelijke component: vatbaar voor vervolging, VBV
- belasting betalen -> fiscus kan ook fiscale boete opleggen
Belastingontwijking is géén misdrijf
Je gaat je bedrijf of venn regelen/plannen zodat dat je minder belasting gaat betalen
Er is een intentioneel element (bedoeling om belasting te verminderen), maar géén materieel element (geen
inbreuk op de wet)
Belastingontwijking is niet strafbaar, maar kan wel door de wetgever worden tegengegaan.
Subcategorieën:
- onthouding: niet in belastbare positie komen
o bv je gaat niet meer werken dus geen belastingen meer betalen
- of substitutie: RH veranderen door andere RH waardoor geen belasting of minder
o bv je gaat werken door een vennootschap -> daar venn belasting 20% ipv 50%
o de keuze van de minst belaste weg: als je 2 types structuren/belastingen hebt moet je niet kiezen
voor de duurste
§ fiscus heeft dit niet graag en doet aan fictiebepalingen -> doorheen de transacties kijken
en zelf juridische kwalificatie geven aan je handelingen
§ vb: je bent aandeelhouder van een venn en je keert je 100.000 euro uit per jaar:
beroepsinkomsten dus je valt in personenbelasting tot 50.000 de helft aan belasting –
niveau venn: dat is een kost die drukt op het resultaat en daardoor kosten dalen tot 90.000
– er zijn 2 mogelijkheden: 1) venn gebouw kopen of 2) persoon achter de venn -> optie 2)
persoon kan dan verhuren aan venn
• voordelen: : persoon wordt maar belast voor 60%, inkomstenconversie: roerende
naar onroerende inkomsten en als je geen beroepsinkomsten meer hebt dan ook
geen SZ bijdrage meer betalen
• WG komt tussen want inkomstenconversie niet zomaar mogelijk -> je moet
fiscale wetten strict lezen
o Art 344 §1 Ger.W?: andere motivatie dan fiscale motivatie om deze
structuur op te richten?
C.V.B. 6
,I.3 WAAROM BELASTEN?
FUNCTIES VAN BELASTINGEN:
• Financiële functie
o OH hierdoor haar uitgaven financieert: OH publieke goederen en diensten financieren
o Opbrengsten belastingen gaan vooral naar sociale bijdragen nl de pensioenen,
gezondheidszorg,... Dit hebben de meeste Europese landen
o Er zijn veel overheidskosten: kosten voor de staat draaiende te houden bv interest,
federale overheid
• Herverdelende functie
o Sociale functie van fiscaliteit -> brede schouders moeten zwaarste last betalen
o De personenbelasting heeft daardoor een progressief belastingstarief: naarmate je meer
inkomsten betaalt meer belasting betalen
o Belastingvrije som voor iedereen: 10.000 euro dat niet belast wordt omdat het basis is voor
eten, kleding,..
o Sommige belastingsystemen hogere herverdeling bv erfbelasting snel aan 27% -> deze
herverdelende functie
• Regulerende/gedragssturende functie
o Het wordt gebruikt om de burgers hun gedrag te gaan beïnvloeden: bepaalde handelingen
wel stellen en andere niet
o Positieve incentive: elektrische wagens en laadpalen, vrijwilligerswerk, pensioensparen
o Negatieve incentive: bedrijfsautos die veel CO2 uitstoot hebben dus dan meer belasting,
accijnzen op tabak alcohol en olie
o Illustratie regulering met vraag- en aanbodcurve: bij belasting op een bepaald product bv
tabak dan verschuift de A-curve naar links dus stijging consmentenprijs wat resuleert in
een lagere verkoop
o Vb we hebben taks op frisdrank en het werkt -> gevolg is dat onze financiele taks niet meer
gaat opbrengen want we kopen het dan niet meer dus dan wordt het nutteloos
WAAROM BELASTING BETALEN? RECHTVAARDIGING VAN BELASTINGHEFFING
Het is een politieke en filosofische discussie
- Liberale opvatting van SL -> belasting is legale diefstal
- Communisten: er bestaat geen private eigendom eig, je hebt dat omdat OH je beschermt als je
belasting betaalt
Redenen belasting betalen:
ð Profijtbeginsel of benefit theory: we betalen belasting omdat we iets terugkrijgen van de OH
namelijk een georganiseerde SL (= sociaal contract met de OH: deel prive afstaan in ruil voor
diensten OH)
o Anders in een soort natuurtoestand (Hobbes): zonder de staat zouden we elkaar in de kop
slagen en stelen en daarom OH die ons gaat beschermen tegen de medemens
o Sterktes: ratio voor het heffen van belasting en ook voor de hoogte van de rijke meer want
ze hebben meer eigendom te beschermen dus hogere bijdrage betalen want OH moet
meer bescherming inzetten voor hun
o Zwaktes: degene die altijd werken maar nooit beroep doen op de SZ of mensen die nooit
bijdragen en altijd beroep doen op de SZ
o Daarom naar soevereiniteitstheorie
ð Soevereiniteitstheorie
o We onderwerpen ons/ondergeschikt aan de staat want die is soeverein en wij maken nu
eenmaal deel uit van een gemeenschap
C.V.B. 7
, o Staat heeft dat nodig om te functioneren dus we betalen het maar
o Sterktes: wereld is opgemaakt in vakjes en elke staat is soeverein over haar grondgebied
(=territorialiteitsbeginsel)
o Zwaktes: in een autoritaire of niet-democratische setting, want daar weinig bescherming
I.4 HOE BELASTEN?
4.1 ALGEMEEN
Hoe in fiscale wet? welke doelen moet deze wet bereiken? Dit zijn vragen van fiscaal beleid
Op basis van Adam Smith (econoom) dat een aantal werken maakte waar hij inschreef aan welke 4
beginselen een belastingstelsel moet voldoen (= economisch perspectief):
- Billijk (fairness)
o Taxing the rich
o De rijkere moet meer belasting betalen
o Maar het kan wel zijn dat door andere familieverhoudingen hebt dat fair zijn om minder
belasting te betalen
o Je moet kunnen gaan naar de rechtbank om hierover te kunnen klagen
- Rechtszekerheid (stabiliteit)
o Er moet stabiliteit zijn van deze belasting want je moet op voorhand het kunnen weten die
wetten
o Fiscale wetten mogen niet te complex zijn
- Efficiënt
o Fiscaliteit zou geen invloed mogen hebben op de manier waarop je investeringen doet of
bedrijf runt
- Praktisch uitvoerbaar
o Moeten in praktijk kunnen worden toegepast, mogen geen dode letter blijven
Hierover is discussie want vele wetten voldoen niet aan alle 4 kenmerken
Vb aangifte personenbelasting: gezinslasten want bv meer kinderen, invalide kinderen... Dit zijn legitieme
redenen maar als gevolg zijn er veel codes extra complies wordt extra en die administratie bij hun zou net
makkelijker moeten zijn
Vb afschaffing gezinslasten berekenen hierop -> belasting is niet langer billijk
Zo zie je dat de kenmerken niet zo easy zijn om aan alle te voldoen
Hierna worden de belangrijkjste beginselen die vanuit juridisch perspectief moeten bepalen hoe een
belastingstelsel vorm krijgt en toegepast moet worden:
4.2. HET LEGALITEITSBEGINSEL
( ≈ rechtzekerheid vn Adam Smith)
Belastingen zijn ingrijpende beperkingen van het eigendomsrecht -> daarom beschermingsmechanismen
nodig
Alleen democratisch verkozen orgaan kunnen ervoor kiezen om belasting in te voeren en burgers spelen
een bijzondere rol in het democratisch proces
Art 170 §1 GW
“no taxation without representation” is voor ons democratisch bestaan
Vroeger: cijnkiesrecht
Dit heeft geleidt tot eerste gevallen van cijnkiesfraude waarbij burgers net meer belasting gingen betalen om te kunnen
gaan stemmen
C.V.B. 8
Prof. F. Debelva
BACHELOR RECHTEN
KU LEUVEN
2024-2025
, INHOUDSOPGAVE
HOOFDSTUK I. BEGRIPPEN EN PRINCIPES ......................................................................................................... 1
I.1 Het begrip ‘belasting’ ................................................................................................................................. 1
I.2 Andere heffingen en bijzondere categorieën ............................................................................................... 3
I.3 Waarom belasten? .................................................................................................................................... 7
I.4 Hoe belasten? ........................................................................................................................................... 8
I.5 Fiscale wetgeving: structuur, interpretatie en toepassing .......................................................................... 14
I.6 De verdeling van fiscale bevoegdheden .................................................................................................... 17
HOOFDSTUK II. PERSONENBELASTING ............................................................................................................ 21
II.1 Vooraf: de inkomstenbelastingen ............................................................................................................ 21
II.2 Algemene principes van de personenbelasting ........................................................................................ 22
II.3 Personeel toepassingsgebied: inwoner .................................................................................................... 22
II.4 De grondslag van de personenbelasting................................................................................................... 23
II.5 Onroerende inkomsten ........................................................................................................................... 25
II.6 Roerende inkomsten............................................................................................................................... 30
II.7 Beroepsinkomsten ................................................................................................................................. 43
II.8 Diverse inkomsten .................................................................................................................................. 58
II.9 De berekening van de personenbelasting ................................................................................................. 63
HOOFDSTUK III. INKOMSTEN VAN JURIDISCHE ENTITEITEN............................................................................... 73
III.1 Inleiding ................................................................................................................................................ 73
III.2 Aan de belasting onderworpen rechtspersonen ...................................................................................... 74
III.3 Grondslag van de belasting .................................................................................................................... 77
III.4 Berekening van de vennootschapsbelasting............................................................................................ 91
HOOFDSTUK IV. DE BELASTING OVER DE TOEGEVOEGDE WAARDE .................................................................. 93
IV.1 Basismechanismes en werking .............................................................................................................. 93
IV.2 Wie is een btw-belastingplichtige? ......................................................................................................... 96
IV.3 Welke handelingen zijn onderworpen aan btw? ......................................................................................101
IV.4 Vrijstellingen ........................................................................................................................................108
IV.5 Wat is het tarief van de btw? .................................................................................................................110
IV.6 Op welk bedrag moet de btw worden toegepast? ...................................................................................111
IV.7 Recht op btw-aftrek ..............................................................................................................................112
HOOFDSTUK V. INTERNATIONAAL FISCAAL RECHT ......................................................................................... 114
V.1 Inleiding ................................................................................................................................................114
V.2 Algemene opmerkingen .........................................................................................................................114
V.3 Algemene regels van verdragstoepassing en -interpretatie ......................................................................116
V.4 Het toepassingsgebied van dubbelbelastingverdragen ............................................................................117
V.5 Grensoverschrijdende investeringen in vastgoed ....................................................................................119
V.6 Artikel 7: ondernemingswinsten .............................................................................................................120
V.7 Grensoverschrijdende tewerkstelling .....................................................................................................124
V.8 Grensoverschrijdende roerende beleggingen ..........................................................................................127
V.9 Artikel 21: restcategorie .........................................................................................................................129
V.10 Artikel 23: vermijden van dubbele belasting in de woonstaat .................................................................129
, HOOFDSTUK I. BEGRIPPEN EN PRINCIPES
I.1 HET BEGRIP ‘BELASTING’
Synoniemen van belasting: heffing, taks, recht
Definitie van GWH en HvC: “Een belasting is een door de overheid eenzijdig opgelegde en verplichte
bijdrage op personen of feiten die een band hebben met het territorium waarop de overheid gezag uitoefent
en die bestemd is om diensten van algemeen nut te financieren.”
Waarom relevant om te weten of een betaling voldoet aan definitie? Omdat zodra een betaling een
belasting is, dan treden er bepaalde beschermingsmechanismes in want geld dat afgenomen wordt door
OH kan niet zonder die beschermingsmaatregelen
Het is niet noodzakelijk belasting ‘in cash’
- Vb in de middeleeuwen Tienden afstaan aan kerkelijke OH om priesters te betalen en uit te delen aan de
armen in de SL -> dat idee bestaat nog steeds om bepaalde goederen en diensten te financieren EN om te
herverdelen van rijk naar arm
- Vb in Oude Rome: belasting om bij te dragen aan de bouw van publieke infrastructuur = Opera Publica,
belastingen in natura
- Vb in Rwanda: vandaag alle burgers verplicht om 1 keer per jaar samen te komen en alle straten te kuisen en
dit heeft goede effecten: nergens ter wereld zijn steden zo proper als in Rwanda door die belasting
- Vb in Vlaanderen is de Vlaamse erfbelasting: deel van eigendom gekregen van overledene teruggeven aan OH,
zorgen voor herverdeling (rijke families dragen meer bij dan armen) maar ook bijdragen aan kunstpatrimonium
(erfbelasting betalen met bepaalde kunstgoederen, bepaalde culturele waarden)
KENMERKEN BELASTING HEFFEN
DOOR DE OVERHEID
Private actoren kunnen nooit belastingen heffen à OH is enige die drager is van soevereiniteit
- Juridische en politiek perspectief: OH heeft gezag over burgers
- Nodig om zelf te kunnen voortbestaan: noodzaak voor OH zelf
OH in ruime zin: federale OH, gewest, gemeenschappen, lokaal
à tegelijkertijd optreden betekent regels met elkaar in conflict + als al belasting geheven door 1 OH
kan andere OH niet meer optreden
à Veel verschillen tussen gemeenten onderling, rijkere kunstgemeenten heffen minder belasting dan
landelijke gemeenten
FOD Financiën kan haar eigen titel tot invordering creëren om belasting bij u te halen -> in de
inkomstenbelasting verleent art 298 WIB de ambtenaren van de fiscale administratie de mogelijkheid
om ‘kohieren’ (document waarin een fiscale schuld tov een bepaalde belastingplichtige wordt
vastgesteld) op te maken en die uitvoerbaar te verklaren
C.V.B. 1
,Wanneer OH nalaat belasting te betalen, kan OH rechtstreeks geld bij u komen halen zonder langs rechter
te gaan = zelf macht om geld en privébezit bij u te komen halen = aanslagbiljet
EENZIJDIG EN VERPLICHT
Geen mogelijkheid om te ontsnappen à OH legt dit eenzijdig op en burger is verplicht om dit te betalen
(openbare orde)
- Ook al bent u het niet eens met manier hoe OH geld spendeert
Waarom zijn belastingen verplicht?
- OH heeft geld nodig, zonder geld kan OH niet functioneren en zitten we met lock out
- Economische reden: aanleggen van straten, geven van bescherming door het leger en politie, … à
publieke goederen = risico op marktfalen wanneer niet iedereen bijdraagt; als wij niet meebetalen
dan zou het onmogelijk zijn om deze publieke goederen aan te bieden
- Vb: nationale defensie, stel dat iemand moreel tegen het leger is en hij wil hier niet voor
bijdragen, dan is het onmogelijk voor het leger om alles te beschermen buiten die 1 man
in zijn huis, je kan mensen niet afschermen van publieke goederen en diensten dus
iedereen moet hier voor bijdragen
- Door bepaalde projecten zelf in handen te nemen zoals gezondheidszorg creëert dit
schaalvoordelen à wij kunnen zo genieten op een economisch efficiëntere manier
Belangrijk is het ‘eenzijdig’ want alles wat u betaalt op contractuele basis met de OH is geen belasting en
gelden de algemene principes ook niet op
Of er zijn betalingen die verplicht en eenzijdig zijn maar ook geen belasting vanwege de bestemming van de
betaling (ookal komt het in dezelfde schatkist)
bv leeg stuk grond kopen van de OH, betalen aan OH dus geen belasting, er is een quit pro quo je krijgt er
iets voor terug of schadevergoeding voor schade aan publiek domein, boetes hebben repressief karakter
en geen belasting
De OH is dan ook bevoegd om sancties te nemen als u niet voldoet aan fiscale verplichtingen
TERRITORIALITEIT
Enkel belasten op personen of feiten die een band hebben met het territorium waarop de overheid gezag
uitoefent.
- gewesten, gemeentelijk of provinciaal
- dit hangt met het idee van soevereiniteit: de bevoegdheid om belastingen te heffen is een uiting
van het gezag waarover de OH van nature beschikt dus het is noodzakelijk beperkt tot het gebied
waarover het gezag geldt
- internationaal recht: elke OH heeft soevereiniteit over land, geen belasting opleggen die niet in
territorium liggen
o Mensen die woonachtig zijn in België kan er belasting op geheven worden
o Ook buitenlandse inkomsten: verhuur van vakantiehuis in Frankrijk
- België kan buitenlanders niet belasten als er geen link is met België
o Nexus = de link met het territorium dat nodig is
- Komt onder druk door de opkomst van digitale economie
o Bv online retailers: België kan die inkomsten niet belasten, pakketje op SHEIN
overschrijven op hun rekening dus geen link met België
o Door het kopen in buitenland ontneemt u belastinggeld voor België
C.V.B. 2
,VOOR DIENSTEN VAN ALGEMEEN NUT TE FINANCIËREN
Belastingen zijn in het algemeen belang à zorgt ervoor dat belastingen worden afgescheiden van andere
betalingen
Het dient om de kosten van OH te dekken
Er is het politiek discretionair à OH bepaalt wat er met geld gebeurt, maar nuance want door verkiezingen
hebben wij inspraak
I.2 ANDERE HEFFINGEN EN BIJZONDERE CATEGORIEËN
Er moet altijd in concreto gekeken worden of voorwaarden voor belasting voldaan zijn!
De naam die een heffing krijgt is niet doorslaggevend, het moet onderzocht worden
Belasting op meerwaarde op aandelen à aandelen verkopen in bedrijf kan onbelast in België (uniek)
- Nieuwe regering: belasting invoeren, maar rechtste partijen willen niet dat dit zo genoemd wordt
dus het heet nu “een solidariteitsbijdrage”
- Waarom? Politiekers willen niet dat belastingen naar hen werd genoemd
Onderscheid tussen hard core belastingen en betalingen aan OH die je doet die geen belastingen zijn:
2.1 RETRIBUTIES
= Verzamelterm voor betalingen (geen belasting) die je doet aan OH in uw rechtstreeks en onmiddellijk
belang, je krijgt er iets voor in de plaats: specifiek goed of dienst van de OH
De aanwijsbare en individuele overheidsprestatie in het belang van de betaler houdt niet in dat de betaler
ook de enige of belangrijkste begunstigde is. De loutere vaststelling dat de betaler geen concreet voordeel
behaalde uit de OH prestatie is niet voldoende om het niet als retributie te kwalificeren
Je hebt keuze om al dan niet beroep te doen op deze dienst: individueel beslissingsmoment voor de betaler
ó TERWIJL belasting is verplicht & je krijgt er niks voor in de plaats
Vb: haven – en kaaigelden = aanmeren in Haven van Antwerpen moet je vergoeding betalen, tolgelden =
over snelweg te mogen rijden keuze want je kan over gewone wegen rijden of snelwegen maar dan moet je
geld betalen hiervoor, tolgeld bij tunnels, bruggen en overzetveren, parkeergeld en vergoedingen voor
begrafenisvervoer
Bedrag dat je betaalt moet in redelijke verhouding staan tot wat je krijgt van de OH (= de opbrengst van de
retributie wordt gebruikt om de uitgaven te dekken die de overheid heeft gedaan om de dienst te vertrekken)
De bijdrage mag niet te hoog of niet te laag zijn, veel discussies over omdat verschillende OH andere visies
hierover hebben, voorbeeld: kilometerheffing = eigenaars van bepaalde vrachtwagens moeten betalen om
te rijden over bepaalde wegen, belasting? Retributie? Redelijke verhouding? In Vlaanderen en BXL is het
een belasting en is er bescherming, in Wallonië is het een retributie zonder bescherming
Vb: combi-taxen = dronken op straat dan word je opgehaald door combi en thuis afgezet, werd een kost op
gemeentes omdat dit zo vaak gebeurde dus idee dat ze die kost moesten dragen voor deze personen,
retributie of belasting? Heeft u mogelijkheid om vrijwillig hier al dan niet gebruikt van te maken? Levensloos
op straat liggen is niet echt mogelijkheid om nee te zeggen maar rechtspraak kwam er niet uit, 2019: verbod
op combi taxen
C.V.B. 3
,2.2 SOCIALEZEKERHEIDSBIJDRAGEN
= Betalingen aan OH getriggerd door feit dat je arbeid levert
Het is bedoeld om sociale voorzieningen te financieren waar jij als actief persoon bijdraagt en dan
tegenprestatie kan ontvangen
Verschil brutoloon en nettoloon à brutoloon wordt afgerond door aantal betalingen aan OH zoals belastingen en
sociale zekerheidsbijdragen
Manier van inning verschilt: zelfstandige vs werknemer à zelf betalen aan fiscus of werkgever die betaalt
in uw plaats namelijk uw nettoloon
Belasting = bedrijfsvoorheffing
Brutoloon 5000, ongeveer 2300 netto overhouden
door RSZ-bijdrage en belastingen + werkgever eigen
bijdrage leveren aan OH
RSZ = verplicht, belasting?
- Nee, want geld dat u betaald is niet bestemd
voor algemeen belang maar voor specifieke
sociale risico’s tegen te gaan (vb:
pensioenen, werkloosheidsuitkeringen, …)
- Niet beschermd door mechanismen! RSZ zou door een KB-tarief kunnen verhogen want niet kan
bij belastingen
- Niet betalen aan de fiscus maar aan agentschappen
- Economische gezien is het hetzelfde als een belasting
Gevolg van dat dit geen belasting is -> de fundamentale principes van een belasting zijn er niet op van
toepassing en bv het legaliteitsbeginsel dan ook niet waardoor in een KB (niet bij formele wet) sociale
bijdragen zo maar verhoogd kunnen worden
2.3 VERHAALBELASTINGEN
= Verplichte heffing door overheid n.a.v. specifieke prestatie, ook wanneer belastingplichtige er geen
specifiek voordeel uit haalt
Er is een onweerlegbaar vermoeden dat elke belastingplichtige voordeel haalt uit de OH prestatie die ermee
gefinancieerd wordt
Bv specifieke heffing opgelegd door gemeente aan aantal inwoners om iets van infrastructuur te realiseren
alsin een nieuw fietspad aanleggen in uw straat, kosten van werken verhalen op mensen die wonen in die
straat, aanleg riolering
Je hebt geen individueel beslissingsmoment als betaler want niet vermijdbaar
Dit is WEL een belasting want het is verplicht maar betaling geeft u geen recht op een specifiek voordeel in
tegenstelling tot retributies of RSZ
- Belasting betalen zelfs als u nooit fietspad zou gebruiken!
- Beschermd door mechanismes
2.3 DIRECTE EN INDIRECTE BELASTINGEN
Directe belastingen viseren een bepaalde voortdurende toestand en worden periodiek geïnd
bv: personenbelasting, elke jaar wordt die opgelegd, aan OH laten weten hoeveel inkomsten we hebben
gekregen en berekenen dan hoeveel we moeten betalen, kijken naar kalenderjaar
bv: vennootschapsbelasting aan rechtspersonen met winstoogmerk, kijken naar het boekjaar en zien
hoeveel ze hebben verdiend
Typisch: zelf rapporteren wat uw inkomsten zijn en nadien uitnodiging om te betalen en berekend over
bepaalde duur
C.V.B. 4
,Indirecte belastingen = transacties, eenmalige handeling triggert belastingen
bv: BTW voorbijgaand feit zonder noodzaak om aangifte voor te doen of de erfbelasting -> eenmalig feit
namelijk overlijden of registratierechten of een belasting op inverkeerstelling
2.5 AFWENTELBARE EN NIET-AFWENTELBARE BELASTINGEN
Uitganspunt is niet-afwentelbare belasting = als OH belasting oplegt moet je die zelf betalen, je kan die
niet doorrekenen aan iemand anders
- Erfbelasting à u krijgt erfenis, u gaat niemand vinden die dat gaat betalen voor u
- Personenbelasting à nergens kwijt kunnen, zelf betalen
Afwentelbare belastingen à De wettelijke schuldenaar wentelt de kost economisch af (geheel/
gedeeltelijk) op een derde
Bewust of onbewust
- Accijnzen = belastingen op alcohol en tabak, olie à opgelegd aan verkopers van die producten,
doorgerekend aan de consumenten door verkoopprijs te verhogen, komt vaak voor in
begrotingsgesprekken,
- Douanerechten = invoerrechten, belastingen opgelegd wanneer goederen uit buitenland
grondgebied binnenkomen
2.6 VORMEN VAN DUBBELE BELASTING
Er kan slechts sprake zijn van dubbele belasting als tweemaal dezelfde (soort) belasting verschuldigd is
Juridische dubbele belasting = Één belastingplichtige wordt belast op dezelfde belastbare basis
tweemaal (bv inkomsten, vermogen, transacties) aan dezelfde belastingen
- Gebeurt uitzonderlijk wel door bevoegdheidsverdeling in België
- Slecht voor economie en haalt investeringen onderuit
- Grensoverschrijdende context à opereren in 2 of meer landen dan is er altijd risico op juridische
dubbele belasting
- Voorbeeld: Belgische inwoner en werkt voor Belgische werkgever en wordt naar buitenland
gestuurd en gaat werken in Duitsland dus België heft belastingen op internationaal loon maar ook
Duitsland gaat belasting heffen op datzelfde loon
- Oplossing: dubbelbelastingverdragen = in welke hypotheses welke staat hoeveel
belasting mag heffen
- Mogelijk dat u meerdere keren belasting moet betalen zonder dat het dubbele belasting is à
bouwgrond kopen van 200 000, bouwgrond later verkopen aan 250 000, verschillende belastingen
betalen namelijk 1) meerwaarde 50 000 belasten aan personenbelasting aan 50%, 2)
verkoopbelasting (registratierechten) dus op zelfde transactie 2 belastingen betalen maar geen
dubbele belasting omdat zij iets anders targetten
- Geen regel in GW dat er verbod is op dubbele belasting dus je gaat dit moeten betalen
Economische dubbele belasting = belasting op zelfde materie, meerdere keren MAAR belast in hoofde
van verschillende personen = dus meerdere personen betalen belasting op zelfde transactie
- Vennootschapscontext; grensoverschrijdende context
- Bv: vrouw betaalt personenbelasting in België, heeft BV opgericht in Nederland en keert dividend
uit aan vrouw als enige aandeelhouder, Nederlandse BV maakt winst dus onderworpen aan
Nederlandse belasting op vennootschappen dus belasting betalen op die winst, winst die al eens
belast geweest uitkeren naar Belgische aandeelhouder dus opnieuw belasting betalen over die
winst maar onder vorm van dividend. Er is dus zowel de Belgische als Nederlandse belasting op
die winst, in 2 hoedanigheden (BV en aandeelhouder)
C.V.B. 5
, - Ander voorbeeld: je wil venn oprichten, dan nood aan kapitaal maar bank kent geen lening toe,
mogelijk dat u zelf privé geld heeft waardoor u niet naar bank moet gaan en lening geven aan eigen
vennootschap en in ruil moet vennootschap mij intrest betalen, zelf begunstigde van intrest zelf
bepalen hoe hoog die is à 100 euro lenen en venn moet mij 10% intrest betalen terwijl marktrente
2% is, u ontvangt 10 euro intrest maar u moet daar personenbelasting op betalen, 10 euro is voor
vennootschap een beroepskost dus die kan die 10 intrest aftrekken van haar winst en op 90 euro
vennootschapsbelasting betalen
- Fiscus: 10% intrest is niet marktconform, intrest verwerpen dus ervoor zorgen dat venn die
10 niet meer in aftrek kan nemen, reduceren tot 2% intrest en die 8 excess intrest mag u
niet aftrekken à gevolg: economische dubbele belasting: die 8 die niet aftrekbaar is,
wordt terug bijgevoegd bij resultaat: belast op die 8 en aandeelhouder wordt belast op
volledige 10 intrest waar 8 in zit DUS vennootschap en aandeelhouder worden belast op
zelfde 8
2.7 BELASTINGONTWIJKING EN BELASTINGONTDUIKING
Belastingontduiking (fiscale fraude) is het opzettelijk ontwijken van wettelijk verschuldigde belasting.
Twee vereiste elementen:
- 1. Materieel element: inbreuk op de fiscale wetgeving.
- 2. Intentioneel element: het opzet om belasting te ontwijken.
Vb: fictieve kosten of inkomsten, prijsbewimpeling -> Fiscale fraude:
- strafrechtelijke component: vatbaar voor vervolging, VBV
- belasting betalen -> fiscus kan ook fiscale boete opleggen
Belastingontwijking is géén misdrijf
Je gaat je bedrijf of venn regelen/plannen zodat dat je minder belasting gaat betalen
Er is een intentioneel element (bedoeling om belasting te verminderen), maar géén materieel element (geen
inbreuk op de wet)
Belastingontwijking is niet strafbaar, maar kan wel door de wetgever worden tegengegaan.
Subcategorieën:
- onthouding: niet in belastbare positie komen
o bv je gaat niet meer werken dus geen belastingen meer betalen
- of substitutie: RH veranderen door andere RH waardoor geen belasting of minder
o bv je gaat werken door een vennootschap -> daar venn belasting 20% ipv 50%
o de keuze van de minst belaste weg: als je 2 types structuren/belastingen hebt moet je niet kiezen
voor de duurste
§ fiscus heeft dit niet graag en doet aan fictiebepalingen -> doorheen de transacties kijken
en zelf juridische kwalificatie geven aan je handelingen
§ vb: je bent aandeelhouder van een venn en je keert je 100.000 euro uit per jaar:
beroepsinkomsten dus je valt in personenbelasting tot 50.000 de helft aan belasting –
niveau venn: dat is een kost die drukt op het resultaat en daardoor kosten dalen tot 90.000
– er zijn 2 mogelijkheden: 1) venn gebouw kopen of 2) persoon achter de venn -> optie 2)
persoon kan dan verhuren aan venn
• voordelen: : persoon wordt maar belast voor 60%, inkomstenconversie: roerende
naar onroerende inkomsten en als je geen beroepsinkomsten meer hebt dan ook
geen SZ bijdrage meer betalen
• WG komt tussen want inkomstenconversie niet zomaar mogelijk -> je moet
fiscale wetten strict lezen
o Art 344 §1 Ger.W?: andere motivatie dan fiscale motivatie om deze
structuur op te richten?
C.V.B. 6
,I.3 WAAROM BELASTEN?
FUNCTIES VAN BELASTINGEN:
• Financiële functie
o OH hierdoor haar uitgaven financieert: OH publieke goederen en diensten financieren
o Opbrengsten belastingen gaan vooral naar sociale bijdragen nl de pensioenen,
gezondheidszorg,... Dit hebben de meeste Europese landen
o Er zijn veel overheidskosten: kosten voor de staat draaiende te houden bv interest,
federale overheid
• Herverdelende functie
o Sociale functie van fiscaliteit -> brede schouders moeten zwaarste last betalen
o De personenbelasting heeft daardoor een progressief belastingstarief: naarmate je meer
inkomsten betaalt meer belasting betalen
o Belastingvrije som voor iedereen: 10.000 euro dat niet belast wordt omdat het basis is voor
eten, kleding,..
o Sommige belastingsystemen hogere herverdeling bv erfbelasting snel aan 27% -> deze
herverdelende functie
• Regulerende/gedragssturende functie
o Het wordt gebruikt om de burgers hun gedrag te gaan beïnvloeden: bepaalde handelingen
wel stellen en andere niet
o Positieve incentive: elektrische wagens en laadpalen, vrijwilligerswerk, pensioensparen
o Negatieve incentive: bedrijfsautos die veel CO2 uitstoot hebben dus dan meer belasting,
accijnzen op tabak alcohol en olie
o Illustratie regulering met vraag- en aanbodcurve: bij belasting op een bepaald product bv
tabak dan verschuift de A-curve naar links dus stijging consmentenprijs wat resuleert in
een lagere verkoop
o Vb we hebben taks op frisdrank en het werkt -> gevolg is dat onze financiele taks niet meer
gaat opbrengen want we kopen het dan niet meer dus dan wordt het nutteloos
WAAROM BELASTING BETALEN? RECHTVAARDIGING VAN BELASTINGHEFFING
Het is een politieke en filosofische discussie
- Liberale opvatting van SL -> belasting is legale diefstal
- Communisten: er bestaat geen private eigendom eig, je hebt dat omdat OH je beschermt als je
belasting betaalt
Redenen belasting betalen:
ð Profijtbeginsel of benefit theory: we betalen belasting omdat we iets terugkrijgen van de OH
namelijk een georganiseerde SL (= sociaal contract met de OH: deel prive afstaan in ruil voor
diensten OH)
o Anders in een soort natuurtoestand (Hobbes): zonder de staat zouden we elkaar in de kop
slagen en stelen en daarom OH die ons gaat beschermen tegen de medemens
o Sterktes: ratio voor het heffen van belasting en ook voor de hoogte van de rijke meer want
ze hebben meer eigendom te beschermen dus hogere bijdrage betalen want OH moet
meer bescherming inzetten voor hun
o Zwaktes: degene die altijd werken maar nooit beroep doen op de SZ of mensen die nooit
bijdragen en altijd beroep doen op de SZ
o Daarom naar soevereiniteitstheorie
ð Soevereiniteitstheorie
o We onderwerpen ons/ondergeschikt aan de staat want die is soeverein en wij maken nu
eenmaal deel uit van een gemeenschap
C.V.B. 7
, o Staat heeft dat nodig om te functioneren dus we betalen het maar
o Sterktes: wereld is opgemaakt in vakjes en elke staat is soeverein over haar grondgebied
(=territorialiteitsbeginsel)
o Zwaktes: in een autoritaire of niet-democratische setting, want daar weinig bescherming
I.4 HOE BELASTEN?
4.1 ALGEMEEN
Hoe in fiscale wet? welke doelen moet deze wet bereiken? Dit zijn vragen van fiscaal beleid
Op basis van Adam Smith (econoom) dat een aantal werken maakte waar hij inschreef aan welke 4
beginselen een belastingstelsel moet voldoen (= economisch perspectief):
- Billijk (fairness)
o Taxing the rich
o De rijkere moet meer belasting betalen
o Maar het kan wel zijn dat door andere familieverhoudingen hebt dat fair zijn om minder
belasting te betalen
o Je moet kunnen gaan naar de rechtbank om hierover te kunnen klagen
- Rechtszekerheid (stabiliteit)
o Er moet stabiliteit zijn van deze belasting want je moet op voorhand het kunnen weten die
wetten
o Fiscale wetten mogen niet te complex zijn
- Efficiënt
o Fiscaliteit zou geen invloed mogen hebben op de manier waarop je investeringen doet of
bedrijf runt
- Praktisch uitvoerbaar
o Moeten in praktijk kunnen worden toegepast, mogen geen dode letter blijven
Hierover is discussie want vele wetten voldoen niet aan alle 4 kenmerken
Vb aangifte personenbelasting: gezinslasten want bv meer kinderen, invalide kinderen... Dit zijn legitieme
redenen maar als gevolg zijn er veel codes extra complies wordt extra en die administratie bij hun zou net
makkelijker moeten zijn
Vb afschaffing gezinslasten berekenen hierop -> belasting is niet langer billijk
Zo zie je dat de kenmerken niet zo easy zijn om aan alle te voldoen
Hierna worden de belangrijkjste beginselen die vanuit juridisch perspectief moeten bepalen hoe een
belastingstelsel vorm krijgt en toegepast moet worden:
4.2. HET LEGALITEITSBEGINSEL
( ≈ rechtzekerheid vn Adam Smith)
Belastingen zijn ingrijpende beperkingen van het eigendomsrecht -> daarom beschermingsmechanismen
nodig
Alleen democratisch verkozen orgaan kunnen ervoor kiezen om belasting in te voeren en burgers spelen
een bijzondere rol in het democratisch proces
Art 170 §1 GW
“no taxation without representation” is voor ons democratisch bestaan
Vroeger: cijnkiesrecht
Dit heeft geleidt tot eerste gevallen van cijnkiesfraude waarbij burgers net meer belasting gingen betalen om te kunnen
gaan stemmen
C.V.B. 8
