100% tevredenheidsgarantie Direct beschikbaar na je betaling Lees online óf als PDF Geen vaste maandelijkse kosten 4,6 TrustPilot
logo-home
Samenvatting

Artsenijbereidkunde samenvatting + lesnotities

Beoordeling
-
Verkocht
-
Pagina's
108
Geüpload op
14-12-2025
Geschreven in
2024/2025

EERSTE ZIT GESLAAGD Artsenijbereidkunde - Prof. dr. Chris Vervaet Deze samenvatting bevat de slides + mijn lesnotities. Daarnaast bevat hij ook veel afbeeldingen en oefeningen (recepten) met bijbehorende uitleg. Aan de hand van de inhoudstabel krijg je een duidelijk overzicht en kun je makkelijk dingen terugvinden. Ideaal om goed voorbereid te zijn voor het examen.

Meer zien Lees minder

















Oeps! We kunnen je document nu niet laden. Probeer het nog eens of neem contact op met support.

Documentinformatie

Geüpload op
14 december 2025
Aantal pagina's
108
Geschreven in
2024/2025
Type
Samenvatting

Onderwerpen

Voorbeeld van de inhoud

ARTSENIJBEREIDKUNDE
3e Bachelor Farmacie




ACADEMIEJAAR 2024-2025

,INHOUDSOPGAVE

1. Galenische farmacie/galenica ............................................................................................................................. 8
2. Biologische beschikbaarheid ............................................................................................................................ 10
2.1 Definitie ...................................................................................................................................................... 10
2.2 Fasen noodzakelijk voor therapeutische activiteit ..................................................................................... 11
2.2.1 Farmaceutische fase ............................................................................................................................ 11
2.2.2 Farmacokinetische fase ....................................................................................................................... 12
2.2.3 Farmacodynamische fase .................................................................................................................... 12
2.3 Resorptie voor systemische werking .......................................................................................................... 13
2.3.1 Passieve diffusie................................................................................................................................... 13
2.3.2 Actief transport .................................................................................................................................... 13
2.3.3 Gefaciliteerde diffusie.......................................................................................................................... 14
2.3.4 Pinocytose............................................................................................................................................ 14
2.4 Resorptie na orale geneesmiddeltoediening .............................................................................................. 14
2.4.1 Mond ................................................................................................................................................... 14
2.4.2 Slokdarm .............................................................................................................................................. 14
2.4.3 Maag .................................................................................................................................................... 15
2.4.4 Dunne darm ......................................................................................................................................... 15
2.4.5 Dikke darm/colon ................................................................................................................................ 15
2.4.6 Rectum ................................................................................................................................................. 15
2.5 Bio-equivalentie/generische producten ..................................................................................................... 16
2.5.1 Generische producten/generieken/generics ....................................................................................... 16
3. Poeders ............................................................................................................................................................. 17
3.1 Definities ..................................................................................................................................................... 17
3.2 Fysische eigenschappen.............................................................................................................................. 18
3.2.1 Deeltjesgrootte/vorm .......................................................................................................................... 18
3.2.2 Fijnheidsgraad...................................................................................................................................... 19
3.2.3 Specifiek oppervlak .............................................................................................................................. 23
3.2.4 Dichtheid .............................................................................................................................................. 23
3.2.5 Porositeit ............................................................................................................................................. 24
3.2.6 Hygroscopiciteit/vochtgehalte ............................................................................................................ 24
3.2.7 Vloei-eigenschappen ........................................................................................................................... 25
3.3 Mengen ....................................................................................................................................................... 26
3.4 Klassificatie poeders ................................................................................................................................... 27
3.5 Oefeningen ................................................................................................................................................. 29
4. Granulaten ........................................................................................................................................................ 30


1

, 4.1 Granulaten (via vochtige granulatie) .......................................................................................................... 31
4.2 Granulaten (industriële toepassing) ........................................................................................................... 32
4.3 Oefeningen (Soort granulaat?) ................................................................................................................... 32
5. Capsules ............................................................................................................................................................ 32
5.1 harde gelatine capsules .............................................................................................................................. 33
5.1.1 Harde gelatine capsules ....................................................................................................................... 33
5.1.2 Productie harde gelatine capsulen ...................................................................................................... 33
5.1.3 Kwaliteit harde gelatine capsulen........................................................................................................ 33
5.1.4 Capsulegrootte/vorm .......................................................................................................................... 34
5.1.5 Samenstelling....................................................................................................................................... 34
5.1.6 Afvullen harde capsules (magistraal) ................................................................................................... 35
5.1.7 Afvullen harde capsules (industrieel) .................................................................................................. 35
5.1.8 Afvullen harde capsules met vloeistoffen/halfvaste producten .......................................................... 35
5.1.9 Controles.............................................................................................................................................. 36
5.1.10 Bewaren/Verpakken .......................................................................................................................... 36
5.2 Biofarmaceutische aspecten ....................................................................................................................... 36
5.2.1 Desintegratie capsules ......................................................................................................................... 36
5.2.2 vrijstellen capsule-inhoud .................................................................................................................... 36
5.2.3 Oplossen geneesmiddel ....................................................................................................................... 37
5.3 Zachte gelatine capsules ............................................................................................................................. 38
6. Enterisch omhulde capsules ............................................................................................................................. 39
6.1 Polymeren ................................................................................................................................................... 39
7. Suppositoria ...................................................................................................................................................... 40
7.1 Definitie ...................................................................................................................................................... 40
7.2 Anatomie rectum ........................................................................................................................................ 41
7.3 Vrijgave/resorptie uit suppositoria ............................................................................................................. 41
7.3.1 Farmaceutische beschikbaarheid afh. van eigenschappen ................................................................. 41
7.3.2 Vrijstellingsmechanisme GM ............................................................................................................... 41
7.4 Samenstelling.............................................................................................................................................. 43
7.4.1 Geneesmiddel ...................................................................................................................................... 43
7.4.2 Vehiculum ............................................................................................................................................ 43
7.4.3 Vulstoffen (bv. lactose/mannitol) ........................................................................................................ 46
7.4.4 Wijzigen viscositeit .............................................................................................................................. 46
7.4.5 Tensio-activa ........................................................................................................................................ 46
7.4.6 Anti-oxidantia ...................................................................................................................................... 46
7.4.7 Bewaarmiddelen .................................................................................................................................. 46
7.5 Bereiden suppo’s ........................................................................................................................................ 46

2

, 7.5.1 Kalibratie moule................................................................................................................................... 47
7.5.2 Verdringingsfactoren ........................................................................................................................... 47
7.5.3 Af te wegen hoeveelheid suppobasis .................................................................................................. 47
7.5.4 Bereiden suppo’s ................................................................................................................................. 47
7.6 Controles..................................................................................................................................................... 47
7.7 Verpakken/bewaren ................................................................................................................................... 48
7.8 Ovulen ......................................................................................................................................................... 48
7.9 Klysma’s = enema ....................................................................................................................................... 48
8. Oplossingen ...................................................................................................................................................... 49
8.1 Samenstelling.............................................................................................................................................. 49
8.2 Oplosbaarheid ............................................................................................................................................ 50
8.3 Oplossnelheid ............................................................................................................................................. 50
8.4 verhogen oplosbaarheid in formulaties...................................................................................................... 50
8.4.1 Chemisch wijzigen van Geneesmiddel ................................................................................................. 50
8.4.2 Fysisch wijzigen van geneesmiddel...................................................................................................... 51
8.4.3 Wijzigen solvent ................................................................................................................................... 51
8.5 Chemische stabiliteit .................................................................................................................................. 54
8.6 Fysische stabiliteit ....................................................................................................................................... 55
8.6.1 Ionaire onverenigbaarheden ............................................................................................................... 55
8.6.2 Onverenigbaarheid bewaarmiddel/hulpstof ....................................................................................... 55
8.6.3 Microbiologische stabiliteit ................................................................................................................. 55
8.7 Bereiding ..................................................................................................................................................... 56
8.8 Verpakking .................................................................................................................................................. 57
8.9 Houdbaarheid ............................................................................................................................................. 57
8.10 Controle .................................................................................................................................................... 57
8.11 Etiket ......................................................................................................................................................... 57
9. Suspensies ........................................................................................................................................................ 58
9.1 Definitie ...................................................................................................................................................... 58
9.2 Optimale eigenschappen voor bereiden van stabiele suspensie................................................................ 58
9.3 Fysische stabiliteit ....................................................................................................................................... 59
9.4 Bevochtiging ............................................................................................................................................... 59
9.5 Sedimentatie ............................................................................................................................................... 60
9.5.1 Elektrische dubbellaag ......................................................................................................................... 60
9.5.2 Niet gevlokte suspensie ....................................................................................................................... 60
9.5.3 Gevlokte suspensie .............................................................................................................................. 60
9.5.4 Niet-gevlokte vs gevlokte suspensie .................................................................................................... 61
9.6 Samenstelling suspensies ........................................................................................................................... 61

3

, 9.6.1 Geneesmiddel ...................................................................................................................................... 62
9.6.2 Vehiculum ............................................................................................................................................ 62
9.6.3 Bevochtiger .......................................................................................................................................... 62
9.6.4 Electrolieten......................................................................................................................................... 63
9.6.5 Viscositeitsverhogers ........................................................................................................................... 63
9.6.6 pH aanpassen....................................................................................................................................... 63
9.6.7 Bewaarmiddel ...................................................................................................................................... 64
9.6.8 Anti-oxidantia ...................................................................................................................................... 64
9.6.9 Smaakcorrigentia ................................................................................................................................. 64
9.7 Bereiden suspensies ................................................................................................................................... 64
9.7.1 Dispersiemethode ................................................................................................................................ 64
9.7.2 Condensatiemethode .......................................................................................................................... 64
9.7.3 Homogeniseren suspensie ................................................................................................................... 64
9.8 Controles..................................................................................................................................................... 65
9.9 Verpakking/bewaring ................................................................................................................................. 65
9.10 Oefeningen ............................................................................................................................................... 65
10. Emulsies .......................................................................................................................................................... 67
10.1 Definitie .................................................................................................................................................... 67
10.2 Vormen emulsie ........................................................................................................................................ 68
10.2.1 Vorming stabiliserende film rond interne fase .................................................................................. 68
10.3 Emulgatoren ............................................................................................................................................. 69
10.4 Fysische stabiliteit ..................................................................................................................................... 70
10.5 Stabiliteitsproblemen ............................................................................................................................... 71
10.5.1 Creaming (o/w) – sedimentatie (w/o) ............................................................................................... 71
10.5.2 Flocculatie .......................................................................................................................................... 71
10.5.3 Coalescentie/fase-afscheiding ........................................................................................................... 71
10.5.4 Fase-inversie ...................................................................................................................................... 71
10.6 Samenstelling............................................................................................................................................ 73
10.6.1 Geneesmiddel .................................................................................................................................... 73
10.6.2 Vehiculum .......................................................................................................................................... 73
10.6.3 Emulgator .......................................................................................................................................... 73
10.6.4 Viscositeitsverhoger .......................................................................................................................... 73
10.6.5 pH (van de waterfase) ....................................................................................................................... 73
10.6.6 Bewaarmiddelen (vooral o/w) ........................................................................................................... 73
10.6.7 ANti-oxidantia .................................................................................................................................... 74
10.6.8 Smaak-, geur en kleurstoffen ............................................................................................................. 74
10.7 Bereiden emulsie ...................................................................................................................................... 74

4

, 10.8 Controle emulsie ....................................................................................................................................... 74
10.9 Verpakken/bewaren ................................................................................................................................. 75
10.10 bereiden multiple emulsies .................................................................................................................... 75
10.11 Spontane vorming van micro-emulsie .................................................................................................... 75
10.12 Toepassingen surfactantia inverschillende galenische vormen ............................................................. 75
11. dermatica ........................................................................................................................................................ 76
1. Structuur huid ............................................................................................................................................... 77
1.1 Externe vetfilm ....................................................................................................................................... 77
1.2 Epidermis ................................................................................................................................................ 78
1.3 Dermis ..................................................................................................................................................... 78
1.4 Hypodermis............................................................................................................................................. 78
1.5 Huidaanhangsels ..................................................................................................................................... 79
2. Vehiculum ..................................................................................................................................................... 79
2.1 Penetratievermogen ............................................................................................................................... 79
2.2 Water/vet balans herstellen ................................................................................................................... 80
2.3 Huidtoestand/ziektetoestand ................................................................................................................. 80
3. Biofarmaceutische aspecten ......................................................................................................................... 80
3.1 Bepalen permeabiliteitscoëfficiënt ......................................................................................................... 81
3.2 GM-eigenschappen ................................................................................................................................. 82
3.3 Invloed huid ............................................................................................................................................ 82
3.4 Eigenschappen vehiculum ...................................................................................................................... 82
3.5 Geneesmiddelopname in de huid ........................................................................................................... 84
3.6 Bepalen resorptie-snelheid ..................................................................................................................... 84
4. Samenstelling................................................................................................................................................ 84
4.1 Geneesmiddel ......................................................................................................................................... 84
4.2 Vehiculum ............................................................................................................................................... 84
4.3 Anti-oxidantia ......................................................................................................................................... 85
4.4 Bewaarmiddel ......................................................................................................................................... 85
4.5 Humectans .............................................................................................................................................. 85
4.6 Geur- en kleurstoffen ............................................................................................................................. 85
4.7 Penetratieverbeteraars........................................................................................................................... 85
5. Bereiden dermatica ...................................................................................................................................... 86
5.1 Hydrofobe zalfbasissen ........................................................................................................................... 86
5.2 Absorptiebasissen ................................................................................................................................... 87
5.3 Hydrofiele zalven .................................................................................................................................... 87
5.4 W/O crème (vaak geen echte ↑ aanwezig) ......................................................................................... 87



5

, 5.5 O/W crème ............................................................................................................................................. 87
5.6 Gelen ....................................................................................................................................................... 88
7.5 Pasta ....................................................................................................................................................... 89
7.6 Toevoegen geneesmiddel aan basis ....................................................................................................... 89
7.7 Controles................................................................................................................................................. 89
7.8 Verpakking .............................................................................................................................................. 89
7.9 Etiket ....................................................................................................................................................... 90
7.10 Bewaren ................................................................................................................................................ 90
7.11 Oogzalf .................................................................................................................................................. 90
Hoofdstuk XII: Ophthalmica .................................................................................................................................. 91
1. Oogdruppels ................................................................................................................................................. 91
2. Structuur oog ................................................................................................................................................ 92
3. Cornea........................................................................................................................................................... 92
4. Conjunctiva ................................................................................................................................................... 92
5. Traanapparaat .............................................................................................................................................. 92
6. Traanfilm ....................................................................................................................................................... 93
7. Samenstelling................................................................................................................................................ 93
7.1 Geneesmiddel ......................................................................................................................................... 93
7.2 Medium .................................................................................................................................................. 94
7.3 Hulpstoffen ............................................................................................................................................. 94
8. Formulatie..................................................................................................................................................... 94
8.1 ISotoniserende stoffen ........................................................................................................................... 94
8.2 Buffers..................................................................................................................................................... 95
8.3 Viscositeitsverhogers .............................................................................................................................. 96
8.4 Oppervlakte-actieve stoffen ................................................................................................................... 96
8.5 Bewaarmiddelen ..................................................................................................................................... 96
8.6 Anti-oxidantia ......................................................................................................................................... 96
8.7 Oplosverhogende stoffen ....................................................................................................................... 97
9. Beschikbaarheid geneesmiddel – algemeen overzicht ................................................................................. 97
10. Chemische , fysische en microbiologische stabiliteit .................................................................................. 97
11. Bereiding ..................................................................................................................................................... 97
11.1 Finale sterilisatie = ideale methode ...................................................................................................... 97
11.2 Kiemfiltratie + aseptisch bereiden ........................................................................................................ 97
12. COntrole.................................................................................................................................................... 100
13. Verpakking ................................................................................................................................................ 100
14. Suspensie oogdruppels ............................................................................................................................. 100
15. Oogzalven/ooggelen ................................................................................................................................. 101

6

,Hoofdstuk XIII: Nasale preparaten...................................................................................................................... 101
1. Anatomie .................................................................................................................................................... 101
2. Mucociliaire klaring .................................................................................................................................... 101
3. Ciliotoxiciteit ............................................................................................................................................... 102
4. Samenstelling.............................................................................................................................................. 102
4.1 Geneesmiddel (oplossing/suspensie) ................................................................................................... 102
4.2 Vehiculum ............................................................................................................................................. 102
4.3 Hulpstoffen (chemische stabiliteit + biofarmaceutische aspecten) ..................................................... 102
5. Bereiden...................................................................................................................................................... 103
6. Controle ...................................................................................................................................................... 103
7. Toediening/verpakking ............................................................................................................................... 103
8. Systemische toediening .............................................................................................................................. 103
Hoofdstuk XIV: Bereidingen ................................................................................................................................ 103




7

,ARTSENIJBEREIDKUNDE
1. GALENISCHE FARMACIE/GALENICA

Focus: bereiden van doseringsvormen en relatie tussen doseringsvorm, formulatie, bereidingstechniek,
kwaliteit en resorptie

Tablet: smaak is niet van belang (korte contacttijd) + hulpstoffen helpen om 1 compacte massa te maken
(“binden” vd deeltjes aan elkaar)

Oplossing: obv water dus een bewaarmiddel nodig (gevoelig voor groei v MO) + smaak is belangrijk

Suspensie: water + onopgeloste deeltjes

Injectievloeistof: zeer eenvoudige samenstelling, geen bewaarmiddel (w in 1x toegediend uit ampule) en
steriel

Type doseringsvormen: oplossing/siroop, oogdruppel/oordruppel/neusdruppel, inhalatiepreparaat, suspensie,
emulsie, dermatica (= halfvaste preparaten die op huid w gebruikt), rectale/vaginale vorm, poeder, capsule,
tablet, transdermaal systeem (GM werkt systemisch) en partenteralia

Pillendraaien: transformeren vh GM tot patiëntvriendelijke vorm met vereiste kwaliteit (= API + hulpstoffen, in
combinatie met specifieke productietechniek)

➔ Efficaciteit: vrijstellen v gewenste hoeveelheid geneesmiddel op gewenste tijdstip op gewenste plaats
= hoge BB
➔ Stabiliteit GM
➔ Gemak van gebruik (voor patient bruikbare vorm, specifieke vorm)
➔ Aanmaak: poeder/siroop-achtige massa w uitgerokt tot lang worstje, w in stukjes gesneden en elk
stukje w gerold tot een balletje
➔ Nadeel: niet hygiënisch, valt makkelijk uit elkaar en droogt uit (= niet meer van
deze tijd)

Controlled release: makkelijker om in het therapeutisch venster te houden (= rood)

➔ Ook voordeel bij meervoudige toediening tov GM met immediate release (= groen)

Hulpstoffen:

Definitie: carrier (vehikel of basis), die helpt bij
stabiliteit, biofarmaceutisch profiel, uiterlijk en
makkelijkheid vd productie

• Inert, geen nadelige invloed op resorptie/therapeutische activiteit
• Keuze afh v doseringsvorm/toedieningsroute
• Aanwezigheid moet verantwoord kunnen w

Emulsifying agent en surfactant w gebruikt om formulatie v niet-mengbare fasen te stabiliseren

Suspending agent = tragere bezinkingssnelheid (door verhogen vd viscositeit)




8

, Functie v hulpstof: bescherming tegen afbraak door zuurstof/vochtigheid/maagzuur, maskeren v
bittere/zoute/… smaak, stabiliseren van vloeibare formulatie, gecontrolleerde afgifte, om GM op plaats v
werking te krijgen, voldoende massa bekomen,…

Capsule (droog) = niet gevoelig voor oxidatie <-> siroop (vloeibaar) = gevoelig voor oxidatie

Effect v lipofiele hulpstoffen in poedermengsel

Mg stearaat = hydrofoob + in 90% vd tabletten aanwezig (zorgt voor betere opname)

0%: enkel lactose aanwezig

1%: Lactose + 1% Mg stearaat -> water kan moeilijk penetreren in tablet door
verhoogde hydrofobiciteit (= moeilijker desintegratie)

Kwaliteit hulpstoffen: Niet toxisch, niet irriterend (langdurige toediening, grote
fractie), chemisch/fysisch inert en een zo laag mogelijke conc (vb. irriterend effect v
bewaarmiddelen)

Selectie hulpstoffen: afh v doseringsvorm, inwendig/uitwendig gebruik, toedieningsroute en fysische toestand
vd doseringsvorm

➔ Technische aspecten: hoe kan bereiding beter?
➔ Biologische aspecten: hoe kan effect/opname/… beter?

Type bereidingen:

• Door industrie
• Door (ziekenhuis)apotheker: officinale bereidingen (volgens farmacopee) <-> magistrale bereidingen
(obv voorschrift)
➔ Belang? Voldoen aan specifieke eisen vd patiënt (andere dosis, doseringsvorm, bij zeldzame
ziekte, andere hulpstoffen, andere basis, stabiliteit verzekeren en combineren v GMen in 1 vorm
bv. dermatologie)

Bereidingen moeten aan eisen voldoen: uniformiteit vd dosis/content/massa en disollutie moet voldoende zijn
(in apotheek echter beperkte controle-mogelijkheiden)

Fouten bij bereiding:

• Vaak (64%) onderdosering -> OPL: overdosering bij bereiding compenseert voor verlies
• Leesfout, weegfout, rekenfout, communicatiefout, omwisselen producten, fout etiket,…
• Ook fout bij hulpstoffen is mogelijk

EXAMEN: obv samenstellig toedieningsroute identificeren

Indometacine: dermaal (kristallen dringen niet door huid)

Isopropanol en propyleenglycol: veranderen polariteit voor betere
oplosbaarheid

➔ Wrm? Indien dosis van bv 1g/100g (= veel hoger dan
oplosbaarheid)
➔ Isopropanol ENKEL UITWENDIG



9

Maak kennis met de verkoper

Seller avatar
De reputatie van een verkoper is gebaseerd op het aantal documenten dat iemand tegen betaling verkocht heeft en de beoordelingen die voor die items ontvangen zijn. Er zijn drie niveau’s te onderscheiden: brons, zilver en goud. Hoe beter de reputatie, hoe meer de kwaliteit van zijn of haar werk te vertrouwen is.
SlimmeSuppo Universiteit Gent
Bekijk profiel
Volgen Je moet ingelogd zijn om studenten of vakken te kunnen volgen
Verkocht
17
Lid sinds
1 maand
Aantal volgers
7
Documenten
23
Laatst verkocht
1 dag geleden
SlimmeSuppo

Stuur mij gerust een berichtje indien je een vraag hebt over de samenvattingen of een goedkopere deal wenst te hebben :)

5,0

1 beoordelingen

5
1
4
0
3
0
2
0
1
0

Recent door jou bekeken

Waarom studenten kiezen voor Stuvia

Gemaakt door medestudenten, geverifieerd door reviews

Kwaliteit die je kunt vertrouwen: geschreven door studenten die slaagden en beoordeeld door anderen die dit document gebruikten.

Niet tevreden? Kies een ander document

Geen zorgen! Je kunt voor hetzelfde geld direct een ander document kiezen dat beter past bij wat je zoekt.

Betaal zoals je wilt, start meteen met leren

Geen abonnement, geen verplichtingen. Betaal zoals je gewend bent via Bancontact, iDeal of creditcard en download je PDF-document meteen.

Student with book image

“Gekocht, gedownload en geslaagd. Zo eenvoudig kan het zijn.”

Alisha Student

Veelgestelde vragen