samenvatting economische en maatschappelijke topics

ECONOMISCHE EN MAATSCHAPPELIJKE TOPICS
1 E SEMESTER RECHTSPRAKTIJK




1

, DEEL 1: ECONOMISCHE BRILLEN
HF1 DEFINITIE EN BEGRIPSAFBAKENING

1. DEFINITIE: WAT IS ECONOMIE?

Een wetenschap die het menselijk gedrag bestudeert als relatie tussen doelen en schaarse middelen die op
verschillende manieren kunnen worden aangewend.

Uitgangspunten + consequenties

 De mens is een wezen met een onbeperkt aantal verlangens (behoeften);

 De middelen om die behoeften te bevredigen, zijn in beperkte mate voorhanden (schaarste);

 De economisch handelende mens zal de schaarse middelen zodanig aanwenden, dat hij in zo
veel mogelijk behoeften kan voorzien.



2. BEHOEFTEN

Een economische behoefte is het aanvoelen van een welvaartstekort en het 9 verlangen naar een concreet
middel om in dit tekort te voorzien.

 Bevredigd met eco goederen (stoffelijk) en diensten (onstoffelijk)

 Onderscheid tussen eco goederen en vrije goederen wordt gevormd door schaarste

 Verwerven ervan vraagt inspanning (arbeid voor verrichten of geld/tijd aan besteden)

Kenmerken:

 Economisch/niet economisch
 Subjectief
 Talrijk en verschillende aard
 Verzadigbaar
 Vatbaar voor substitutie
 Tijd en plaatsgebonden
 Individueel en collectief

Soorten behoeften:

 Primair en levensnoodzakelijk
 Gewoontebehoeften of secundaire behoeften
 Luxebehoeften




2

,  Economische behoeften en niet-economische behoeften




Wat zijn schaarse middelen?

= middelen waarvan de verlangde hoeveelheid de beschikbare zou overtreffen indien het goed gratis ter
beschikking stond.

Schaarsheid slaat op het aspect van inkomen

Schaarsheid is niet gelijk aan zeldzaamheid!

– Zeldzaam: iets wat amper voorkomt (bv. maansteen)

– Schaars: zelfs al is er veel van, het is niet genoeg voor iedereen die het wil (bv. festivalkaartjes)

Schaarsheid  waardverschijnsel

Schaarste ontstaat door de confrontatie van:

• Beperkte hoeveelheid middelen die alternatief aanwendbaar zijn

• Veelheid aan behoeften waarvoor die middelen kunnen gebruikt worden

 Schaarste dwingt ons tot afwegen wat we het belangrijkste vinden om zo te bepalen voor welke behoeften
we de beperkte middelen inzetten (prioriteiten stellen en keuzes maken)




3

, 3. HET ALLOCATIEVERBRUIK

Volkshuishouding met onbeperkte hoeveelheid behoeften die met schaarse middelen moeten worden bevredigd

 Wat produceren en in welke hoeveelheden?

 Hoe produceren?

 Waar produceren?

 Wie krijgt welk deel van de productie?

Allocatie = toebedelen

De productie moet technisch doelmatig zijn, wat betekent met een min aan middelen een max productie
leveren (efficiëntie).

De productie moet economisch doelmatig zijn, wat betekent dat de eindproducten de wensen van de
consumenten moeten weerspiegelen en hen dus de maximale bevrediging moeten schenken (effectiviteit).



4. DE PRODUCTIEFACTOREN

1. Arbeid = menselijke input in de productie

2. Natuur = alle manieren waarop ons natuurlijke milieu op het economische vlak actief is

 Grondstoffen voor productie

 Woon-, ruimte-, recreatiefunctie

3. Kapitaal = onder de vorm van hulpgoederen die we gebruiken om te produceren ➢ machines,
gebouwen…

5. DE ECONOMISCHE HUISHOUDINGEN

De overheid = 4 grote groepen:

1. De gezinnen = consumptie, leveren de productiefactoren (arbeid en kapitaal)

=/ niet noodzakelijk familieband, kan ook vzw of gemeenschap zijn

2. Bedrijven = zorgen voor de productie van goederen en diensten
 Doen beroep op productiefactoren die ze van de gezinnen halen
 Profit/ non-profit organisaties (zie verder)
3. De regulerende instantie die de spelregels binnen de staat vastlegt
➢ Ook zelf producent (onderwijs, wegennet)
4. Het buitenland
 Handelspartners: import & export
 Zowel goederen/diensten als kapitaal & arbeid



4