SAMENVATTING ACO
LES 1: WAT IS ACO?
TERMINOLOGIE
ALGEMEEN
Alternatieve Conflict Oplossing
1) Alternatieve
2) Conflict
3) Oplossing
Cfr. ADR
1) ALTERNATIEVE
̶ Alternatief = anders dan klassiek, wat we normaal gewoon zijn
̶ Anders dan klassiek kan worden ingevuld als ‘alles behalve de rechtbank’. Als we die definitie
hanteren, vallen er een aantal vormen van ACO onder
̶ Buiten de rechtbank? (wegens minder tijdrovend, kostelijk, …)
§ ‘out-of-court’ dispute resolution
§ = bv. bemiddeling, arbitrage, bindende derdenbeslissing, collaboratief
onderhandelen
– Bemiddeling: speelt zich af buiten de rechtbank, ook al gebeurt het via een
doorverwijzing door een rechter of binnen een gerechtelijke procedure. Het
zijn de partijen zelf die tot een oplossing komen onder begeleiding.
– Arbitrage: vorm waarbij een panel van arbiters gaat optreden zoals een
rechter, maar waarbij die arbiters aangesteld zijn als privépersonen. De
oplossing wordt opgelegd door de arbiters
– Bindende derdenbeslissing: een neutrale derde die beetje hetzelfde doet
zoals een rechter of arbiter, maar vaak over andere thema’s die meer
feitengericht zijn
– Collaboratief onderhandelen: een manier om op een andere manier te
onderhandelen dan bij klassieke onderhandelingen. De partijen proberen
zelf tot een oplossing te komen samen met hun collaboratief advocaat
(heeft er een speciale opleiding voor gevolgd)
, § ≠ bv. minnelijke schikking
– = de term die we gebruiken voor een verzoeningspoging die een rechter
onderneemt. Daar zien we ook technieken zoals bij bemiddeling, arbitrage,
… maar het speelt zich af binnen de rechtbank en onder begeleiding van
een rechter => geen vorm van ACO
̶ OF (je kan het ook op een andere manier definiëren): anders dan door adversarieel
strijdmodel? (wegens relatieduurzaamheid)
§ = anders dan de de win-lose procedure die we zien in een normale gerechtelijke
procedure
§ = bv. bemiddeling, collaboratief onderhandelen, minnelijke schikking, verzoening
§ ≠ bv. arbitrage, bindende derdenbeslissing
– Hier is er geen verzoenende opstelling, maar eerder een strijdvaardig model
̶ Betekent voor ons ‘Appropriate’
̶ Appropriate versus Alternative Dispute Resolution
̶ Aandacht voor noden van partijen, conflict en context = maatwerk
§ Op die manier oordelen wat het meest geschikt (appropriate) is om tot een
voldoening te komen voor de partijen, wat de beste oplossing is voor het geschil.
§ Het kan best zijn dat de beste oplossing toch de gerechtelijke procedure is, maar je
wilt dus ook de alternatieven zien
= Vertrekpunt vak ACO (minus klassieke gerechtelijke procedure)
≈ Verwachting tav actoren van justitie
2) CONFLICT
̶ Cruciaal concept: goed begrip leidt tot ‘appropriate’ oplossing
̶ AConflictO versus ADisputeR: belang terminologie?
̶ Conflict versus geschil
§ Wij spreken over een geschil, conflict wordt niet vaak gebruikt. Nochtans is conflict
een bredere term, omvat ook het stukje geschil maar gaat ruimer. Als we het hebben
over een geschil, hebben we het heel vaak over een juridisch geschil (de rechten en
plichten waarover een dispuut bestaat)
§ We gaan ook ingaan op de onderliggende disputen -> bedoeling om te graven naar
waar het conflict vandaan komt. Het vindt ook een weerslag op de manier waarop
het opgelost wordt
̶ Geen typisch juridisch concept. Daarom: psychologie!
̶ Tussenpartijdig versus bovenpartijdig?
, § Bovenpartijdig: er wordt meer gefocust op het juridische
̶ Bestaand conflict
̶ Conflictoplossing en dus niet conflictpreventie (bijv. Dispute Boards)
§ = de manier waarop bestaande conflicten worden opgelost
3) OPLOSSING
̶ Brede term (cfr ADResolution)
̶ > meer dan enkel ‘beslechten’ (door derde)
̶ = het opleggen van een oplossing. Bij ACO gebeurt
̶ = focus procesrecht
̶ > meer dan ‘onderhandelen en bemiddelen’ (door partijen)
̶ Soms is het gewoon niet mogelijk om enkel te onderhandelen en te bemiddelen,
maar heb je dus behoefte aan iemand die een beslissende rol inneemt
̶ = focus (en titel) vroeger vak
INDELING
ALGEMEEN
Het onderscheid tussen beide heeft een een impact op de werkmethode, maar ook op de toegang tot de
rechter
̶ Participatieve of tussenpartijdige conflictoplossing
§ Ook wel ‘niet-bindende’ of ‘consensuele’ ACO
§ = het speelt zich af tussen de partijen en de oplossing moet ook van hen komen. Als partijen
er niet in slagen om zelf tot een oplossing te komen, dan is de toegang tot de rechter nog
mogelijk (het blijft behouden)
̶ Adversariële of bovenpartijdige conflictbeslechting
§ Ook wel ‘bindende’ of ‘adjudicerende’ ACO
§ = men doet beroep op een neutrale derde die gaat oordelen over het geschil en een
bindende beslissing gaat opleggen. Gevolg? De toegang tot de rechter wordt afgesneden
̶ Zuivere tweedeling?
PARTICIPATIEVE OF TUSSENPARTIJDIGE CONFLICTOPLOSSING
̶ Beslissingsautonomie = partijen
, ̶ Is het grootst. Ze kiezen niet enkel om toegang te hebben tot de vormen van ACO, maar ook
de beslissingsautonomie rond het oplossing ligt doorgaans grotendeels bij de partijen
̶ Bij bovenpartijdige conflictbeslechting zijn er verschillen in omvang en doorwerking
naargelang de vraag met welke vorm van ACO we te maken hebben
̶ Objectief: win-win
̶ Een andere mindset. We gaan ervan uit dat iedereen er beter van wordt
̶ Vb. de taart proberen vergroten. Niet zozeer door te kijken naar standpunten, klassieke
argumenten, … maar door op zoek te gaan naar belangen (de achtergrond van de
standpunten). We kunnen vaak aan de belangen van beide partijen voldoen zonder dat een
ander daar een nadeel door heeft (gemeenschappelijke belangen)
̶ Je kan tot een resultaat komen die geen compromis is (waarbij wederzijds toegevingen
worden gedaan), maar waarbij je allebei het gevoel hebt dat je volledig in lijn met je eigen
belangen een werkwijze kunt voorstellen => focus op samenwerking i.p.v. tegenstelling
̶ Het gehele conflict oplossen staat centraal
̶ Methode gericht op samenwerking/communicatie/belangengericht onderhandelen => medewerking
van de partijen is van belang
̶ Belang van psychologische deskundigheid (multi-disciplinariteit)!
§ Het verwerven van skills om de communicatie op rails te kunnen zetten is hier een
belangrijke component van
̶ Succes hangt af van partijen
̶ Impact op toegang tot de rechter/arbiter?
̶ In principe: tijdelijk tenzij oplossing
̶ muv voorlopige en bewarende maatregelen
̶ Voorbeelden: bemiddeling, verzoening, minnelijke schikking, collaboratief onderhandelen, (‘gewoon’
onderhandelen)
̶ In principe valt gewoon onderhandelen er niet onder, maar ook daar zien we dat er een
mentaliteitswijziging tot stand komt
ADVERSARIËLE OF BOVENPARTIJDIGE CONFLICTBESLECHTING
̶ Beslissingautonomie = derde
̶ Ook hier is partijautonomie zeer belangrijk. Ze doen afstand van het recht tot toegang tot de
rechter en dit kan maar als beide partijen het daarover eens zijn. Dus op vlak van het kiezen
voor de weg van ACO is de partijautonomie wel belangrijk, maar niet voor het uitwerken van
een oplossing
̶ Objectief doorgaans: win-loose maw ‘gelijk halen’
̶ Niet altijd bewust, maar heel vaak wel het resultaat
LES 1: WAT IS ACO?
TERMINOLOGIE
ALGEMEEN
Alternatieve Conflict Oplossing
1) Alternatieve
2) Conflict
3) Oplossing
Cfr. ADR
1) ALTERNATIEVE
̶ Alternatief = anders dan klassiek, wat we normaal gewoon zijn
̶ Anders dan klassiek kan worden ingevuld als ‘alles behalve de rechtbank’. Als we die definitie
hanteren, vallen er een aantal vormen van ACO onder
̶ Buiten de rechtbank? (wegens minder tijdrovend, kostelijk, …)
§ ‘out-of-court’ dispute resolution
§ = bv. bemiddeling, arbitrage, bindende derdenbeslissing, collaboratief
onderhandelen
– Bemiddeling: speelt zich af buiten de rechtbank, ook al gebeurt het via een
doorverwijzing door een rechter of binnen een gerechtelijke procedure. Het
zijn de partijen zelf die tot een oplossing komen onder begeleiding.
– Arbitrage: vorm waarbij een panel van arbiters gaat optreden zoals een
rechter, maar waarbij die arbiters aangesteld zijn als privépersonen. De
oplossing wordt opgelegd door de arbiters
– Bindende derdenbeslissing: een neutrale derde die beetje hetzelfde doet
zoals een rechter of arbiter, maar vaak over andere thema’s die meer
feitengericht zijn
– Collaboratief onderhandelen: een manier om op een andere manier te
onderhandelen dan bij klassieke onderhandelingen. De partijen proberen
zelf tot een oplossing te komen samen met hun collaboratief advocaat
(heeft er een speciale opleiding voor gevolgd)
, § ≠ bv. minnelijke schikking
– = de term die we gebruiken voor een verzoeningspoging die een rechter
onderneemt. Daar zien we ook technieken zoals bij bemiddeling, arbitrage,
… maar het speelt zich af binnen de rechtbank en onder begeleiding van
een rechter => geen vorm van ACO
̶ OF (je kan het ook op een andere manier definiëren): anders dan door adversarieel
strijdmodel? (wegens relatieduurzaamheid)
§ = anders dan de de win-lose procedure die we zien in een normale gerechtelijke
procedure
§ = bv. bemiddeling, collaboratief onderhandelen, minnelijke schikking, verzoening
§ ≠ bv. arbitrage, bindende derdenbeslissing
– Hier is er geen verzoenende opstelling, maar eerder een strijdvaardig model
̶ Betekent voor ons ‘Appropriate’
̶ Appropriate versus Alternative Dispute Resolution
̶ Aandacht voor noden van partijen, conflict en context = maatwerk
§ Op die manier oordelen wat het meest geschikt (appropriate) is om tot een
voldoening te komen voor de partijen, wat de beste oplossing is voor het geschil.
§ Het kan best zijn dat de beste oplossing toch de gerechtelijke procedure is, maar je
wilt dus ook de alternatieven zien
= Vertrekpunt vak ACO (minus klassieke gerechtelijke procedure)
≈ Verwachting tav actoren van justitie
2) CONFLICT
̶ Cruciaal concept: goed begrip leidt tot ‘appropriate’ oplossing
̶ AConflictO versus ADisputeR: belang terminologie?
̶ Conflict versus geschil
§ Wij spreken over een geschil, conflict wordt niet vaak gebruikt. Nochtans is conflict
een bredere term, omvat ook het stukje geschil maar gaat ruimer. Als we het hebben
over een geschil, hebben we het heel vaak over een juridisch geschil (de rechten en
plichten waarover een dispuut bestaat)
§ We gaan ook ingaan op de onderliggende disputen -> bedoeling om te graven naar
waar het conflict vandaan komt. Het vindt ook een weerslag op de manier waarop
het opgelost wordt
̶ Geen typisch juridisch concept. Daarom: psychologie!
̶ Tussenpartijdig versus bovenpartijdig?
, § Bovenpartijdig: er wordt meer gefocust op het juridische
̶ Bestaand conflict
̶ Conflictoplossing en dus niet conflictpreventie (bijv. Dispute Boards)
§ = de manier waarop bestaande conflicten worden opgelost
3) OPLOSSING
̶ Brede term (cfr ADResolution)
̶ > meer dan enkel ‘beslechten’ (door derde)
̶ = het opleggen van een oplossing. Bij ACO gebeurt
̶ = focus procesrecht
̶ > meer dan ‘onderhandelen en bemiddelen’ (door partijen)
̶ Soms is het gewoon niet mogelijk om enkel te onderhandelen en te bemiddelen,
maar heb je dus behoefte aan iemand die een beslissende rol inneemt
̶ = focus (en titel) vroeger vak
INDELING
ALGEMEEN
Het onderscheid tussen beide heeft een een impact op de werkmethode, maar ook op de toegang tot de
rechter
̶ Participatieve of tussenpartijdige conflictoplossing
§ Ook wel ‘niet-bindende’ of ‘consensuele’ ACO
§ = het speelt zich af tussen de partijen en de oplossing moet ook van hen komen. Als partijen
er niet in slagen om zelf tot een oplossing te komen, dan is de toegang tot de rechter nog
mogelijk (het blijft behouden)
̶ Adversariële of bovenpartijdige conflictbeslechting
§ Ook wel ‘bindende’ of ‘adjudicerende’ ACO
§ = men doet beroep op een neutrale derde die gaat oordelen over het geschil en een
bindende beslissing gaat opleggen. Gevolg? De toegang tot de rechter wordt afgesneden
̶ Zuivere tweedeling?
PARTICIPATIEVE OF TUSSENPARTIJDIGE CONFLICTOPLOSSING
̶ Beslissingsautonomie = partijen
, ̶ Is het grootst. Ze kiezen niet enkel om toegang te hebben tot de vormen van ACO, maar ook
de beslissingsautonomie rond het oplossing ligt doorgaans grotendeels bij de partijen
̶ Bij bovenpartijdige conflictbeslechting zijn er verschillen in omvang en doorwerking
naargelang de vraag met welke vorm van ACO we te maken hebben
̶ Objectief: win-win
̶ Een andere mindset. We gaan ervan uit dat iedereen er beter van wordt
̶ Vb. de taart proberen vergroten. Niet zozeer door te kijken naar standpunten, klassieke
argumenten, … maar door op zoek te gaan naar belangen (de achtergrond van de
standpunten). We kunnen vaak aan de belangen van beide partijen voldoen zonder dat een
ander daar een nadeel door heeft (gemeenschappelijke belangen)
̶ Je kan tot een resultaat komen die geen compromis is (waarbij wederzijds toegevingen
worden gedaan), maar waarbij je allebei het gevoel hebt dat je volledig in lijn met je eigen
belangen een werkwijze kunt voorstellen => focus op samenwerking i.p.v. tegenstelling
̶ Het gehele conflict oplossen staat centraal
̶ Methode gericht op samenwerking/communicatie/belangengericht onderhandelen => medewerking
van de partijen is van belang
̶ Belang van psychologische deskundigheid (multi-disciplinariteit)!
§ Het verwerven van skills om de communicatie op rails te kunnen zetten is hier een
belangrijke component van
̶ Succes hangt af van partijen
̶ Impact op toegang tot de rechter/arbiter?
̶ In principe: tijdelijk tenzij oplossing
̶ muv voorlopige en bewarende maatregelen
̶ Voorbeelden: bemiddeling, verzoening, minnelijke schikking, collaboratief onderhandelen, (‘gewoon’
onderhandelen)
̶ In principe valt gewoon onderhandelen er niet onder, maar ook daar zien we dat er een
mentaliteitswijziging tot stand komt
ADVERSARIËLE OF BOVENPARTIJDIGE CONFLICTBESLECHTING
̶ Beslissingautonomie = derde
̶ Ook hier is partijautonomie zeer belangrijk. Ze doen afstand van het recht tot toegang tot de
rechter en dit kan maar als beide partijen het daarover eens zijn. Dus op vlak van het kiezen
voor de weg van ACO is de partijautonomie wel belangrijk, maar niet voor het uitwerken van
een oplossing
̶ Objectief doorgaans: win-loose maw ‘gelijk halen’
̶ Niet altijd bewust, maar heel vaak wel het resultaat
