→ WEEK 2: Totaalontwerp: harmonieus of verstikkend?
Kunstwerken:
Monet, Impression, soleil levant, 1874.
Georges Seurat, Circus Sideshow, 1887-88.
Paul Cézanne, Montagne Sainte-Victoire, 1904.
Paul Gauguin, Spirit of the Dead Watching, 1892.
Arthur Mackmurdo, titelpagina Wren’s City Churches, 1883.
Klimt, Beethovenfries, 1901.
Gebouwen:
Louis Sullivan, Schlesinger and Mayer department store (later Carson Pirie Scott), Chicago,
Illinois, 1898–1906.
James McNeill Whistler, The Peacock Room, Londen, 1877.
Victor Horta, Tassel Huis, Brussel, 1893. X
Victor Horta, Van Eetveldehuis, Brussel, 1895–1901. X (geen plan kunnen tekenen)
Henry Van de Velde, Huis Bloemenwerf, Ukkel, 1895. X
Antoni Gaudí, Casa Mila, Barcelona, 1905-1907
Antoni Gaudí, Sagrada Familia, Barcelona, 1882.
Antoni Gaudí, Casa Vicens, 1883-1885.
Hector Guimard, metroborden, Parijs, 1899-1905.
Josef Hoffman, Stockletpaleis, Brussel, 1905-1910.
Joseph Olbrich, Secession-gebouw, Wenen, 1898. X (geen plan kunnen tekenen)
Adolf Loos, Scheu Huis, Wenen, 1912.
Adolf Loos, Villa Müller, Praag, 1929-1930.
Terminologie:
Industriële revolutie
Vastgoedspeculatie
Vervreemding
Eigentijdsheid
Abstractie in de kunst
Impressionisme
Arts & Crafts Movement
Eugène Viollet-le-Duc en het constructief rationalisme
Art Nouveau en verwanten
Gesamtskunstwerk / totaalkunstwerk
Dekolonialiteit
Adolf Loos (ornament en misdaad)
1
, Week 2 - Uitvinding van de avant-garde
"Totaalontwerp: harmonieus of verstikkend?”
→ van Art nouveau tot Adolf Loos
1. inleiding ca. 1900
HERHALING:
Eerste industriële revolutie (ca. 1750)
- Van handmatig naar machinaal vervaardigde goederen
- Begon in Engeland en volgde begin 19e eeuw in de rest van Europa
- Van ambachtelijke werkplaatsen naar grote fabrieken. Grootschalige industrie
- Veranderende arbeidsverhoudingen (vervreemding productie) en opkomst van vakbonden
= een productieproces wordt verwerkt in verschillende fases, de arbeider wordt vervreemd
met het eindproces
- Nieuwe materialen en processen: gietijzer, staal, stoomtechnologie en textielproductie
→ Gevolg:
- Nieuwe industriële landschappen (productie glas, ijzer en textiel op grote schaal in fabrieken)
- Nieuwe gebouwentypes door mogelijkheden van nieuwe constructiematerialen (glas en ijzer)
Een proces van ontvoogding
- twee nieuwe ideologieën naast de christelijke
- socialisme en liberalisme
- De verdwijning van genot is onmenselijk. Het creatieve gaat volledig verloren
en de arbeiders zijn er louter voor de winst en goedkope arbeidskracht.
- Dit moet veranderen volgens Karl Marx.
Wolken krabbers
- Mogelijk gemaakt doortechnische innovaties zoals delift, de toepassing vangewapend beton
en staalskeletbouw
- +++
Louis Sullivan, Schlesinger and Mayer department store (later Carson Pirie Scott), Chicago,
Illinois, 1898–1906.
EX: permanent naar figuren verwijzen en hoe zijn ze inspiratie op elkaar. Wie was een
inspiratie voor wie (ook hoe en wat)
● 18e en 19e eeuw: modernisering gaat hand in hand met kapitalisme
● Kapitalisme bepaalt grotendeels de stedelijke processen.
Ca. 1900
→ Spanning tussen industrie en ambacht
= Machinale productie - handwerk
2
Kunstwerken:
Monet, Impression, soleil levant, 1874.
Georges Seurat, Circus Sideshow, 1887-88.
Paul Cézanne, Montagne Sainte-Victoire, 1904.
Paul Gauguin, Spirit of the Dead Watching, 1892.
Arthur Mackmurdo, titelpagina Wren’s City Churches, 1883.
Klimt, Beethovenfries, 1901.
Gebouwen:
Louis Sullivan, Schlesinger and Mayer department store (later Carson Pirie Scott), Chicago,
Illinois, 1898–1906.
James McNeill Whistler, The Peacock Room, Londen, 1877.
Victor Horta, Tassel Huis, Brussel, 1893. X
Victor Horta, Van Eetveldehuis, Brussel, 1895–1901. X (geen plan kunnen tekenen)
Henry Van de Velde, Huis Bloemenwerf, Ukkel, 1895. X
Antoni Gaudí, Casa Mila, Barcelona, 1905-1907
Antoni Gaudí, Sagrada Familia, Barcelona, 1882.
Antoni Gaudí, Casa Vicens, 1883-1885.
Hector Guimard, metroborden, Parijs, 1899-1905.
Josef Hoffman, Stockletpaleis, Brussel, 1905-1910.
Joseph Olbrich, Secession-gebouw, Wenen, 1898. X (geen plan kunnen tekenen)
Adolf Loos, Scheu Huis, Wenen, 1912.
Adolf Loos, Villa Müller, Praag, 1929-1930.
Terminologie:
Industriële revolutie
Vastgoedspeculatie
Vervreemding
Eigentijdsheid
Abstractie in de kunst
Impressionisme
Arts & Crafts Movement
Eugène Viollet-le-Duc en het constructief rationalisme
Art Nouveau en verwanten
Gesamtskunstwerk / totaalkunstwerk
Dekolonialiteit
Adolf Loos (ornament en misdaad)
1
, Week 2 - Uitvinding van de avant-garde
"Totaalontwerp: harmonieus of verstikkend?”
→ van Art nouveau tot Adolf Loos
1. inleiding ca. 1900
HERHALING:
Eerste industriële revolutie (ca. 1750)
- Van handmatig naar machinaal vervaardigde goederen
- Begon in Engeland en volgde begin 19e eeuw in de rest van Europa
- Van ambachtelijke werkplaatsen naar grote fabrieken. Grootschalige industrie
- Veranderende arbeidsverhoudingen (vervreemding productie) en opkomst van vakbonden
= een productieproces wordt verwerkt in verschillende fases, de arbeider wordt vervreemd
met het eindproces
- Nieuwe materialen en processen: gietijzer, staal, stoomtechnologie en textielproductie
→ Gevolg:
- Nieuwe industriële landschappen (productie glas, ijzer en textiel op grote schaal in fabrieken)
- Nieuwe gebouwentypes door mogelijkheden van nieuwe constructiematerialen (glas en ijzer)
Een proces van ontvoogding
- twee nieuwe ideologieën naast de christelijke
- socialisme en liberalisme
- De verdwijning van genot is onmenselijk. Het creatieve gaat volledig verloren
en de arbeiders zijn er louter voor de winst en goedkope arbeidskracht.
- Dit moet veranderen volgens Karl Marx.
Wolken krabbers
- Mogelijk gemaakt doortechnische innovaties zoals delift, de toepassing vangewapend beton
en staalskeletbouw
- +++
Louis Sullivan, Schlesinger and Mayer department store (later Carson Pirie Scott), Chicago,
Illinois, 1898–1906.
EX: permanent naar figuren verwijzen en hoe zijn ze inspiratie op elkaar. Wie was een
inspiratie voor wie (ook hoe en wat)
● 18e en 19e eeuw: modernisering gaat hand in hand met kapitalisme
● Kapitalisme bepaalt grotendeels de stedelijke processen.
Ca. 1900
→ Spanning tussen industrie en ambacht
= Machinale productie - handwerk
2
