Samenvatting Thomas Vanassche
Cardiovasculair risico en preventie
Belang cardiovasculair risico
Cardiovasculaire aandoeningen zijn:
- frequente oorzaak van overlijden, ziekte en invaliditeit
- verantwoordelijk voor groot deel van uitgaven gezondheidszorg en hoge
economische kosten
- goed te voorspellen
CV risico inschatten kan zorgen voor betere preventie voor individu & gezondheidsbeleid
Prevalentie en ziektelast van cardiovasculaire aandoeningen
Wat zijn cardiovasculaire aandoeningen (CVD)?
- Groep van aandoeningen van het hart, bloedvaten en organen die hierdoor
voorzien worden
o Cardiaal: ischemisch hartlijden, hartfalen …
o Arterieel: perifeer vaatlijden
o Eindorganen: beroerte
- Nauwe zin: vaak verwezen naar atherosclerotisch hart- en vaatlijden
Prevalentie en evolutie van CVD
- Betere verzorging en therapie -> acute mortaliteit CVD daalt (kans dat je eraan
sterft kleiner dan vroeger)
- Blijft toch belangrijkste doodsoorzaak in EU en wereldwijd:
o 1/3 overlijdens tgv CVD
o 60 miljoen personen leven met CVD in Europa
o 4 miljoen overlijdens per jaar in Europa
o 17 miljoen overlijdens per jaar wereldwijd (> kanker, COPD,
neurodegeneratie, verkeersongevallen, oorlog en HIV/AIDS samen!)
- Niet enkel een probleem van ouderen: CVD = 20% sterfte bij mensen < 65j
- Vergrijzing stelt nieuwe uitdagingen -> prevalentie zal nog stijgen komende jaren
Geschatte kosten tgv CVD:
- 860 miljard dollar wereldwijd
- 210 miljard euro in EU
1
,‘Burden’ of cardiovascular diseases
- Belangrijkste doodsoorzaak
- Belangrijkste oorzaak vroegtijdig overlijden
- 1 van belangrijkste oorzaken verlies in levenskwaliteit
- 1 van belangrijkste oorzaken invaliditeit
- Enorme kosten
o Direct: kost behandeling
o Indirect: verloren productieve/kwalitatieve levensjaren
- Atherosclerotisch vaatlijden = meest frequente oorzaak van CVD (>80%) -> focus
van CV risicobepaling en preventie
CVD beter voorkomen (80% is te voorkomen volgens WHO)
➔ Reductie vroegtijdige mortaliteit
➔ Reductie vroegtijdige invaliditeit
➔ Reductie uitgaven gezondheidszorg?
➔ Langer leven, met goede levenskwaliteit: “jong blijven tot je sterft”
Verloop ischemisch/atherosclerotisch hart- en vaatlijden
gezond endotheel:
- beschermende rol in regelen
vaattonus
- beschermt tegen trombose
= actief proces, afhankelijk van
gezondheid endotheelcellen
cardiovasculaire risicofactoren,
veroudering en hemodynamische
veranderingen -> endotheel beschadigd
of dysfunctioneel
hoge bloeddruk, hoge bloedsuiker,
chronische inflammatie, roken … vormen
mechanische, chemische en biologische
stress voor endotheelcellen
LDL-cholesterolpartikels uit bloed
kunnen vaatwand binnendringen en
opstapelen (centrale rol LDL-cholesterol
in ontwikkeling atherosclerose) = fatty
streak (zone van vetinfiltratie)
2
, Immuuncellen proberen LDL-
cholesterolpartikels op te ruimen ->
aantrekken en activatie WBC
(macrofagen, lymocyten), productie
cytokines en pro-inflammatoire signalen
Inflammatie beschadigt endotheel nog
meer -> vicieuze cirkel van
cholesterolinflux/inflamatie
Proces van blijvende schade aan
endotheelcellen, cholesterolinflux en
inflammatie -> plaque of atherosclerose
(slagaderverkalking)
Gaat vaak gepaard met calcificaties,
maar niet noodzakelijk (‘soft plaques’)
Plaque bestaat uit centrale zone van
vetrijk, necrotisch, inflammatoir
materiaal omgeven door ‘fibrous cap’
Deze processen kunnen jaren- of
decennialang evolueren zonder klachten
of symptomen
Atherosclerose kan zeer lang bestaan
zonder enig zichtbaar teken
‘vulnarable plaques’ (dunne fibrous cap)
kunnen plots openscheuren -> bloed in
contact met necrotische en
inflammatoire plaque-inhoud
Inhoud is heel trombogeen -> activatie
bloedplaatjes en bloedstolling ->
trombose met plotse, acute afsluiting van
het bloedvat
Atherotrombose = jarenlange schade door atherosclerose (asymptomatisch) + acuut
trombotisch event -> plots symptomatische ischemie (myocardinfarct, beroerte …)
Myocardinfarct is geen ziekte op zich, maar het plots zichtbaar worden van een veel
langer voorafbestaande ziekte van de bloedvaten
3
, Implicaties atherosclerose/atherotrombose:
- CVD zijn lang asymptomatisch -> moeten opgespoord en voorkomen worden
voor er klachten zijn
- Klachten = uiting dat er al gevorderde schade is aan bloedvaten -> te laat om CVD
te voorkomen
- Verloop en risicofactoren zijn gekend DUS …
o Kunnen risicofactoren opsporen en behandelen om CVD te voorkomen
o Kunnen voorspellen wie CVD zal ontwikkelen (gerichte preventie)
Cardiovasculaire risicofactoren
9 modifieerbare risicofactoren bepalen 90% van het risico op een myocardinfarct
1. Hoog cholesterol
2. Roken
3. Hypertensie
4. Diabetes
5. Obesitas
6. Psychosociale factoren
7. Consumptie fruit en groenten
8. Alcoholgebruik
9. Regelmatige fysieke activiteit
Deze factoren zijn over het algemeen goed bekend bij de algemene bevolking, kunnen
makkelijk gemeten worden, zijn modifieerbaar en vaak behandelbaar
Risico verhoogt multiplicatief naarmate er meerdere factoren betrokken zijn:
- Vb. roken (alle andere factoren goed) -> risico x3
- Vb. roken (diabetes, hoge BP, hoge chol) -> risico x45
- Alle 9 factoren slecht -> risico x >300
Cardiovasculaire risicofactoren
- Veroorzaken progressieve systemische ziekte van slagaders: atherosclerose
(jarenlang asymptomatisch voordat er een klinisch event komt)
- Zeer eenvoudig op te sporen en te behandelen
- Versterken elkaar op een multiplicatieve manier -> belang globale risico!
4
Cardiovasculair risico en preventie
Belang cardiovasculair risico
Cardiovasculaire aandoeningen zijn:
- frequente oorzaak van overlijden, ziekte en invaliditeit
- verantwoordelijk voor groot deel van uitgaven gezondheidszorg en hoge
economische kosten
- goed te voorspellen
CV risico inschatten kan zorgen voor betere preventie voor individu & gezondheidsbeleid
Prevalentie en ziektelast van cardiovasculaire aandoeningen
Wat zijn cardiovasculaire aandoeningen (CVD)?
- Groep van aandoeningen van het hart, bloedvaten en organen die hierdoor
voorzien worden
o Cardiaal: ischemisch hartlijden, hartfalen …
o Arterieel: perifeer vaatlijden
o Eindorganen: beroerte
- Nauwe zin: vaak verwezen naar atherosclerotisch hart- en vaatlijden
Prevalentie en evolutie van CVD
- Betere verzorging en therapie -> acute mortaliteit CVD daalt (kans dat je eraan
sterft kleiner dan vroeger)
- Blijft toch belangrijkste doodsoorzaak in EU en wereldwijd:
o 1/3 overlijdens tgv CVD
o 60 miljoen personen leven met CVD in Europa
o 4 miljoen overlijdens per jaar in Europa
o 17 miljoen overlijdens per jaar wereldwijd (> kanker, COPD,
neurodegeneratie, verkeersongevallen, oorlog en HIV/AIDS samen!)
- Niet enkel een probleem van ouderen: CVD = 20% sterfte bij mensen < 65j
- Vergrijzing stelt nieuwe uitdagingen -> prevalentie zal nog stijgen komende jaren
Geschatte kosten tgv CVD:
- 860 miljard dollar wereldwijd
- 210 miljard euro in EU
1
,‘Burden’ of cardiovascular diseases
- Belangrijkste doodsoorzaak
- Belangrijkste oorzaak vroegtijdig overlijden
- 1 van belangrijkste oorzaken verlies in levenskwaliteit
- 1 van belangrijkste oorzaken invaliditeit
- Enorme kosten
o Direct: kost behandeling
o Indirect: verloren productieve/kwalitatieve levensjaren
- Atherosclerotisch vaatlijden = meest frequente oorzaak van CVD (>80%) -> focus
van CV risicobepaling en preventie
CVD beter voorkomen (80% is te voorkomen volgens WHO)
➔ Reductie vroegtijdige mortaliteit
➔ Reductie vroegtijdige invaliditeit
➔ Reductie uitgaven gezondheidszorg?
➔ Langer leven, met goede levenskwaliteit: “jong blijven tot je sterft”
Verloop ischemisch/atherosclerotisch hart- en vaatlijden
gezond endotheel:
- beschermende rol in regelen
vaattonus
- beschermt tegen trombose
= actief proces, afhankelijk van
gezondheid endotheelcellen
cardiovasculaire risicofactoren,
veroudering en hemodynamische
veranderingen -> endotheel beschadigd
of dysfunctioneel
hoge bloeddruk, hoge bloedsuiker,
chronische inflammatie, roken … vormen
mechanische, chemische en biologische
stress voor endotheelcellen
LDL-cholesterolpartikels uit bloed
kunnen vaatwand binnendringen en
opstapelen (centrale rol LDL-cholesterol
in ontwikkeling atherosclerose) = fatty
streak (zone van vetinfiltratie)
2
, Immuuncellen proberen LDL-
cholesterolpartikels op te ruimen ->
aantrekken en activatie WBC
(macrofagen, lymocyten), productie
cytokines en pro-inflammatoire signalen
Inflammatie beschadigt endotheel nog
meer -> vicieuze cirkel van
cholesterolinflux/inflamatie
Proces van blijvende schade aan
endotheelcellen, cholesterolinflux en
inflammatie -> plaque of atherosclerose
(slagaderverkalking)
Gaat vaak gepaard met calcificaties,
maar niet noodzakelijk (‘soft plaques’)
Plaque bestaat uit centrale zone van
vetrijk, necrotisch, inflammatoir
materiaal omgeven door ‘fibrous cap’
Deze processen kunnen jaren- of
decennialang evolueren zonder klachten
of symptomen
Atherosclerose kan zeer lang bestaan
zonder enig zichtbaar teken
‘vulnarable plaques’ (dunne fibrous cap)
kunnen plots openscheuren -> bloed in
contact met necrotische en
inflammatoire plaque-inhoud
Inhoud is heel trombogeen -> activatie
bloedplaatjes en bloedstolling ->
trombose met plotse, acute afsluiting van
het bloedvat
Atherotrombose = jarenlange schade door atherosclerose (asymptomatisch) + acuut
trombotisch event -> plots symptomatische ischemie (myocardinfarct, beroerte …)
Myocardinfarct is geen ziekte op zich, maar het plots zichtbaar worden van een veel
langer voorafbestaande ziekte van de bloedvaten
3
, Implicaties atherosclerose/atherotrombose:
- CVD zijn lang asymptomatisch -> moeten opgespoord en voorkomen worden
voor er klachten zijn
- Klachten = uiting dat er al gevorderde schade is aan bloedvaten -> te laat om CVD
te voorkomen
- Verloop en risicofactoren zijn gekend DUS …
o Kunnen risicofactoren opsporen en behandelen om CVD te voorkomen
o Kunnen voorspellen wie CVD zal ontwikkelen (gerichte preventie)
Cardiovasculaire risicofactoren
9 modifieerbare risicofactoren bepalen 90% van het risico op een myocardinfarct
1. Hoog cholesterol
2. Roken
3. Hypertensie
4. Diabetes
5. Obesitas
6. Psychosociale factoren
7. Consumptie fruit en groenten
8. Alcoholgebruik
9. Regelmatige fysieke activiteit
Deze factoren zijn over het algemeen goed bekend bij de algemene bevolking, kunnen
makkelijk gemeten worden, zijn modifieerbaar en vaak behandelbaar
Risico verhoogt multiplicatief naarmate er meerdere factoren betrokken zijn:
- Vb. roken (alle andere factoren goed) -> risico x3
- Vb. roken (diabetes, hoge BP, hoge chol) -> risico x45
- Alle 9 factoren slecht -> risico x >300
Cardiovasculaire risicofactoren
- Veroorzaken progressieve systemische ziekte van slagaders: atherosclerose
(jarenlang asymptomatisch voordat er een klinisch event komt)
- Zeer eenvoudig op te sporen en te behandelen
- Versterken elkaar op een multiplicatieve manier -> belang globale risico!
4
