Hoorcollege 1 inleiding criminologie 1-9-25
Het koele oog van de criminologie lezen
Wat voor type vragen stellen criminologen?
• Waarom juist dit slachtoffer?
• Wat is er bekend over de dader?
• Locatie en tijd
• Recidive (eerdere incidenten)
• Reactie van de media en maatschappij
• Is het wel criminaliteit?
Privaatrecht = burgers onderling
Publiekrecht = overheid vs burgers
Bestuursrecht = overheid vs burgers
1. Wat is criminologie en wat doet een criminologie?
Wat is criminologie?
Nadenken over misdaden en straf gebeurt al duizenden jaren lang
➔ 1885 Italiaans boek Criminalogia
Criminologie is de wetenschap die zich bezig houdt met de bestudering van de
criminaliteit, de dader, het slachtoffer en de maatschappelijke reacties daarop.
Wat bestudeer je?
In de criminologie bestuderen wij Criminaliteit: Daden, daders en slachtoffers
Geslacht is het allerbelangrijke factor om als dader en slachtoffer verdacht te worden.
Reacties op criminaliteit:
• Formeel (met het recht)
➔ Strafrecht
➔ Bestuursrecht
• Informeel (zonder het recht)
➔ Eigenrichting
➔ Beveiliging
Wat doe je al criminoloog?
• Beschrijven
• Verklaren
• Voorspellen
, • Bestrijden
Macro niveau
• Landen
• Steden/Buurten
Meso niveau
• Sociale categorieën
• Groepen
Micro niveau
• Individuen (mensen, bedrijven of zelfs dieren)
2. Wat is criminaliteit?
Definities van criminaliteit
Formele definitie: juridische constructie
Informele definitie: sociale constructie
Misdrijf > overtreding
Criminalisering
Juridisch en maatschappelijk
➔ Mala in se = slecht vanuit jezelf
➔ Mala prohibita = slecht omdat het verboden is
Criminalisering & Decriminalisering = anders gaan denken over wat wel of niet strafbaar
moet zijn
De wet moet een codificatie zijn voor wat wij vinden.
Verschilt in tijd & plaats
Verwante begrippen
• Delinquentie: Komt van delict
• Misdaad:
• (on)veiligheid
• Illegaliteit
• Deviantie
• Anti-sociaal gedrag
Soorten criminaliteit
• Overtreding en misdrijf (strafrecht)
• Kleine en zware criminaliteit (beleid)
• Traditionele en online criminaliteit (CBS)
• Naar Daad: gewelds- en vermogenscriminaliteit
• Naar dader: jeugdcriminaliteit
, • Naar slachtoffer: kindermisbruik
• Naar context: voetbalvandalisme
Hoorcollege 2 inleiding criminologie 3-9-25
1. Hoe meet je criminaliteit?
Door de jaren heen heeft criminaliteit zich ontwikkelt en zijn er nieuwe vlakken van
criminaliteit ontstaan. Cijfers benoemen van de situatie in artikelen kunnen aandacht
aantrekken voor de ernst van het omvang van het probleem.
Als er beter gemeten en geregistreerd wordt gaan de cijfers natuurlijk omhoog. Daarom
zijn sinds de ontwikkeling van internet aangiftes de cijfers gaan stijgen, maar dit komt
o.a. dus door meer aangiftes.
Het meten van de omvang van criminaliteit
• Kwantitatieve beschrijving (cijfers)
• Hoeveel misdrijven/slachtoffers/daders in bepaalde periode
• Bronnen zoals: politiestatistiek/slachtofferenquêtes/dader enquêtes
• Absolute en relatieve (index) cijfers
➔ Absoluut = Daadwerkelijk cijfers
➔ Relatieve = Cijfers in verhouding tot andere cijfers (bijv. tot voorgaande jaren).
Om ontwikkelingen etc. aan te geven.
• Dark Figure of Crime = Ook al proberen we op allerlei manieren de omvang te
meten, zal de werkelijke omvang van criminaliteit nooit zeker zijn. Het
onbekende stuk van criminaliteit.
2. Wat kun je met politiecijfers meten?
Politiecijfers
Politiecijfers zijn door de politie geregistreerde misdrijven en verdachte.
Deze komen tot stand door:
• Haal-en brengwerk = Delicten komen op 2 manieren terecht bij de politie.
Melding door burger of politie gaat er zelf naar opzoek.
• Aangiftebereidheid = Hoe erg mensen bereid zijn om zichzelf als slachtoffer te
melden. Minder ernstige delicten komen minder vaak bij de politie terecht.
• Registratie: meldingen en aangifte → niet elke melding wordt een aangifte
• CBS
, Wat kun je (niet) met politiecijfers?
Je kunt hiermee:
➔ Diachrone vergelijking: ontwikkeling in tijd
➔ Synchrone vergelijking: geografische spreiding
Beperkingen:
➔ Bereik
➔ Aangiftebereidheid
➔ Registratie (politie kiest ervoor niet alles te registreren)
➔ Dark figure
Slachtofferloos delict: delict zonder een slachtoffer (bijv. milieu bij drugsafval)
Wat laten politiecijfers zien?
Vermogensdelicten veroorzaken het groot aandeel van criminaliteit.
Ophelderingspercentage: Percentage van opgeloste delicten, 25-30% vaak. Verschilt
per type delict. Drugs en wapenmisdrijven worden vaker opgelost door de ernst van het
delict. Vermogensmisdrijven en vernielingen worden nauwelijks opgelost.
De cijfers van de politie laten het best de ontwikkeling van de delicten op termijn.
Trendlijnen in grafieken en de verschillen daarin kunnen ook verschillen door bijv.
vertrouwen in politie in verschillende landen. Daarom zijn vergelijkingen niet altijd
representatief.
Verdachte zijn vaker mannen dan vrouwen, ook vaker jongeren dan oudere.
Mensen met een migratieachtergrond komen vaker terecht in politiecijfers door ras
discriminatie en selectieve controles bij de politie.
3. Wat kun je met slachtofferenquêtes meten?
Wat zijn slachtofferenquêtes?
Representatief steekproef van de bevolking voor een beeld van slachtofferschap.
Hiermee kan je dus daarna ook uitspraken doen over de rest van Nederland. Grote
groep mensen vragen of ze wel eens slachtoffer zijn geworden. Zo krijg je beeld van
percentage van verschillende delicten. Betere omvang laten zien dan politiecijfers.
➔ Veiligheid monitor
Wat kun je (niet met slachtofferenquêtes?
Je kunt hiermee:
➔ Diachrone vergelijking: ontwikkeling in tijd
➔ Synchrone vergelijking: geografische spreiding
➔ Deel van de Dark Figure laten zien
Het koele oog van de criminologie lezen
Wat voor type vragen stellen criminologen?
• Waarom juist dit slachtoffer?
• Wat is er bekend over de dader?
• Locatie en tijd
• Recidive (eerdere incidenten)
• Reactie van de media en maatschappij
• Is het wel criminaliteit?
Privaatrecht = burgers onderling
Publiekrecht = overheid vs burgers
Bestuursrecht = overheid vs burgers
1. Wat is criminologie en wat doet een criminologie?
Wat is criminologie?
Nadenken over misdaden en straf gebeurt al duizenden jaren lang
➔ 1885 Italiaans boek Criminalogia
Criminologie is de wetenschap die zich bezig houdt met de bestudering van de
criminaliteit, de dader, het slachtoffer en de maatschappelijke reacties daarop.
Wat bestudeer je?
In de criminologie bestuderen wij Criminaliteit: Daden, daders en slachtoffers
Geslacht is het allerbelangrijke factor om als dader en slachtoffer verdacht te worden.
Reacties op criminaliteit:
• Formeel (met het recht)
➔ Strafrecht
➔ Bestuursrecht
• Informeel (zonder het recht)
➔ Eigenrichting
➔ Beveiliging
Wat doe je al criminoloog?
• Beschrijven
• Verklaren
• Voorspellen
, • Bestrijden
Macro niveau
• Landen
• Steden/Buurten
Meso niveau
• Sociale categorieën
• Groepen
Micro niveau
• Individuen (mensen, bedrijven of zelfs dieren)
2. Wat is criminaliteit?
Definities van criminaliteit
Formele definitie: juridische constructie
Informele definitie: sociale constructie
Misdrijf > overtreding
Criminalisering
Juridisch en maatschappelijk
➔ Mala in se = slecht vanuit jezelf
➔ Mala prohibita = slecht omdat het verboden is
Criminalisering & Decriminalisering = anders gaan denken over wat wel of niet strafbaar
moet zijn
De wet moet een codificatie zijn voor wat wij vinden.
Verschilt in tijd & plaats
Verwante begrippen
• Delinquentie: Komt van delict
• Misdaad:
• (on)veiligheid
• Illegaliteit
• Deviantie
• Anti-sociaal gedrag
Soorten criminaliteit
• Overtreding en misdrijf (strafrecht)
• Kleine en zware criminaliteit (beleid)
• Traditionele en online criminaliteit (CBS)
• Naar Daad: gewelds- en vermogenscriminaliteit
• Naar dader: jeugdcriminaliteit
, • Naar slachtoffer: kindermisbruik
• Naar context: voetbalvandalisme
Hoorcollege 2 inleiding criminologie 3-9-25
1. Hoe meet je criminaliteit?
Door de jaren heen heeft criminaliteit zich ontwikkelt en zijn er nieuwe vlakken van
criminaliteit ontstaan. Cijfers benoemen van de situatie in artikelen kunnen aandacht
aantrekken voor de ernst van het omvang van het probleem.
Als er beter gemeten en geregistreerd wordt gaan de cijfers natuurlijk omhoog. Daarom
zijn sinds de ontwikkeling van internet aangiftes de cijfers gaan stijgen, maar dit komt
o.a. dus door meer aangiftes.
Het meten van de omvang van criminaliteit
• Kwantitatieve beschrijving (cijfers)
• Hoeveel misdrijven/slachtoffers/daders in bepaalde periode
• Bronnen zoals: politiestatistiek/slachtofferenquêtes/dader enquêtes
• Absolute en relatieve (index) cijfers
➔ Absoluut = Daadwerkelijk cijfers
➔ Relatieve = Cijfers in verhouding tot andere cijfers (bijv. tot voorgaande jaren).
Om ontwikkelingen etc. aan te geven.
• Dark Figure of Crime = Ook al proberen we op allerlei manieren de omvang te
meten, zal de werkelijke omvang van criminaliteit nooit zeker zijn. Het
onbekende stuk van criminaliteit.
2. Wat kun je met politiecijfers meten?
Politiecijfers
Politiecijfers zijn door de politie geregistreerde misdrijven en verdachte.
Deze komen tot stand door:
• Haal-en brengwerk = Delicten komen op 2 manieren terecht bij de politie.
Melding door burger of politie gaat er zelf naar opzoek.
• Aangiftebereidheid = Hoe erg mensen bereid zijn om zichzelf als slachtoffer te
melden. Minder ernstige delicten komen minder vaak bij de politie terecht.
• Registratie: meldingen en aangifte → niet elke melding wordt een aangifte
• CBS
, Wat kun je (niet) met politiecijfers?
Je kunt hiermee:
➔ Diachrone vergelijking: ontwikkeling in tijd
➔ Synchrone vergelijking: geografische spreiding
Beperkingen:
➔ Bereik
➔ Aangiftebereidheid
➔ Registratie (politie kiest ervoor niet alles te registreren)
➔ Dark figure
Slachtofferloos delict: delict zonder een slachtoffer (bijv. milieu bij drugsafval)
Wat laten politiecijfers zien?
Vermogensdelicten veroorzaken het groot aandeel van criminaliteit.
Ophelderingspercentage: Percentage van opgeloste delicten, 25-30% vaak. Verschilt
per type delict. Drugs en wapenmisdrijven worden vaker opgelost door de ernst van het
delict. Vermogensmisdrijven en vernielingen worden nauwelijks opgelost.
De cijfers van de politie laten het best de ontwikkeling van de delicten op termijn.
Trendlijnen in grafieken en de verschillen daarin kunnen ook verschillen door bijv.
vertrouwen in politie in verschillende landen. Daarom zijn vergelijkingen niet altijd
representatief.
Verdachte zijn vaker mannen dan vrouwen, ook vaker jongeren dan oudere.
Mensen met een migratieachtergrond komen vaker terecht in politiecijfers door ras
discriminatie en selectieve controles bij de politie.
3. Wat kun je met slachtofferenquêtes meten?
Wat zijn slachtofferenquêtes?
Representatief steekproef van de bevolking voor een beeld van slachtofferschap.
Hiermee kan je dus daarna ook uitspraken doen over de rest van Nederland. Grote
groep mensen vragen of ze wel eens slachtoffer zijn geworden. Zo krijg je beeld van
percentage van verschillende delicten. Betere omvang laten zien dan politiecijfers.
➔ Veiligheid monitor
Wat kun je (niet met slachtofferenquêtes?
Je kunt hiermee:
➔ Diachrone vergelijking: ontwikkeling in tijd
➔ Synchrone vergelijking: geografische spreiding
➔ Deel van de Dark Figure laten zien
