Samenvatting P-lijn: methodologie 1

Probleemoplossend medisch redeneren: methodologie I


LES I: BASIS VAN WETENSCHAPPELIJK ONDERZOEK
VRAGEN STELLEN

 “Mama, wat is een wetenschapper?”
 “Een wetenschapper is iemand die vragen stelt.”
 “Ben ik dan ook een wetenschapper?”
 Veel mensen stellen vragen, maar niet elke vraag is wetenschappelijk!!
 Grote diversiteit aan vragen

Sociologen
 Welke invloed heeft de individualisering in de maatschappij op menselijke
interactie?
Biomedische wetenschappers
 Wat is het effect van een nieuwe molecule op het remmen van het
dementieproces?
Farmacologen
 Is het geneesmiddel A beter in het remmen van AIDS dan geneesmiddel B?
Psychologen
 Heeft het spelen van gewelddadige computergames een invloed op de cognitieve
ontwikkeling van kinderen?

 Men stelt vragen om zaken te verklaren en/of relaties te onderzoeken tss 2 of meer
dingen


WETENSCHAPPELIJKE VS. ALLEDAAGSE KENNIS

Wetenschappelijk onderzoek:
1. Het gebruik van strikte regels om de kwaliteit (validiteit en betrouwbaarheid)
van het onderzoek te waarborgen – vermijden van “bias”
2. Het gebruik van theoretische inzichten om onderzoeksbevindingen te
interpreteren
3. Draagt bij tot ontwikkelen van kennis => moet kunnen bijdragen tot
theorievorming
 We willen veralgemende inzichten ; 1 groot verhaal opbouwen (= theorievorming)




Links: geen verklaard onderzoek; geen relaties tss 2+ variabelen ; vorming rond vrouwelijk
zelfbeeld
rechts: relatie geloof – bloeddruk; verklaringen zoeken/ hypothese opstellen




1

, Probleemoplossend medisch redeneren: methodologie I


VRAGEN STELLEN
Beschrijven van gedrag, verschijningsvormen, fenomenen, kenmerken,… = beschrijvend
of descriptief onderzoek

Verklaren van gedrag, verschijningsvormen, fenomenen, kenmerken,… = verklarend
onderzoek
Beroep doen op theorieën om inzicht te krijgen in bevindingen = deductief onderzoek
 Theorieën testen en proberen verder te ontwikkelen

Vanuit bevindingen zelf theorieën ontwikkelen = inductief onderzoek
 Vertrekken vanuit concrete observaties  theorie ontwikkelen
 Bv (foto1); relatie tss bloeddruk & geloof; kunnen we uitbreiden naar alle geloven?


WETENSCHAP = DE REALITEIT KENNEN

 Om de (toekomstige) realiteit te kunnen voorspellen
 Bv VERKEER: vlgns statistieken gebeuren er op bepaald kruispunt veel accidenten
 we voorspellen dat dit blijft als men niks doet
 Om de (toekomstige) realiteit te kunnen beïnvloeden
 Bv VERKEER: als we het kruispunt veiliger maken, zullen er minder ongevallen
gebeuren.


2 TYPES WETENSCHAPPELIJK ONDERZOEK

Fundamenteel wetenschappelijk onderzoek = de realiteit kennen
VERSUS
Toegepast wetenschappelijk onderzoek = de realiteit beïnvloeden


TOEGEPAST WETENSCHAPPELIJK OZ

= Accent op het verkrijgen van kennis om verschijnselen in de werkelijkheid te
beïnvloeden en te veranderen.
Vb. Onderzoeksprogramma’s overheden; evaluatie toegankelijkheid gezondheidszorg;
link tussen gezondheids- en welzijnszorg; participatiegraad verhogen kankerscreening

Synoniemen: beleidsgericht onderzoek, praktijkonderzoek

Verschillende types:
 Evaluatie-onderzoek
 Actie-onderzoek
 Registraties
 les 17/10




2

, Probleemoplossend medisch redeneren: methodologie I




FUNDAMENTEEL WETENSCHAPPELIJK ONDERZOEK

= Theoriegericht onderzoek (gericht op theorievorming)
 Beschrijven, begrijpen, verklaren & voorspellen van verschijnselen (Swanborn,
1999, p 15, in Billiet, 2001)
 Zowel binnen sociale (gezondheids)wetenschappen als natuurwetenschappen


VOORBEELDEN:

 Moral behavior in animals
o 2 apen; wanneer ze beiden komkommer krijgen, eten ze dit gewoon rustig
op
o Wanneer de ene aap druifjes krijgt, dan zal het aapje met komkommer het
eerste stuk wel opeten, maar als hij de druiven ziet, eet hij de komkommer
niet meer op & wordt de aap “gefrustreerd”
 In vitro onderzoek



IT TAKES TWO TO TANGO…

Toegepast onderzoek heeft de inzichten aangeleverd door fundamenteel onderzoek
nodig om de realiteit te kunnen beïnvloeden met interventies
Fundamenteel onderzoek heeft toegepast onderzoek nodig om betekenis te krijgen


HOE KOMT WETENSCHAPPELIJKE KENNIS TOT STAND?

Via een cyclisch proces: empirische cyclus in het fundamenteel onderzoek (De cyclus
van het toegepast onderzoek)


DE EMPIRISCHE CYCLUS: THEORIE

Uitgangspunt: link leggen tussen een theorie en de werkelijkheid zoals ze kan worden
waargenomen (de zgn. empirische werkelijkheid)

Theorie = een geheel van ideeën, hypothesen en verklaringen die in onderlinge
samenhang worden beschreven.
 Toetsbaar model: verklaring van waarnemingen van de werkelijkheid.


THEORIE

- Logisch samenhangend geheel van uitspraken
- Over relaties tussen concepten
- Met een zekere mate van veralgemeenbaarheid (generaliseerbaarheid)
- Met een zeker niveau van geldigheid (validiteit)
- Die empirisch te testen zijn
 Verklaringen voor terugkerende patronen of regelmatigheden
 !! God is geen theorie; we kunnen momenteel niet weten dat er effectief een
god is!


3