Early detection of chronic arthritis (Rheumatology)
Vroege detectie van chronische artritis
Introduction
De impact van MSK-aandoeningen
Notities:
MSK-aandoeningen → grote impact wereldwijd + op ADL + 3de meest frequente
De impact van MSK-aandoeningen verbetert
Notities:
Verschillende strategieën om impact te verbeteren. Betere herkenning van ziekten + betere
behandeling. Eerder detecteren + nieuwe behandelingen → verbeteren van MSK-problemen
over tijd.
Vroegtijdige opsporing
Bewustzijn onder zorgverleners
● Huisartsen, specialisten, fysiotherapeuten, verpleegkundigen, zorgverleners
Bewustzijn onder patiënten
● Psoriatische artritis; sommigen weten niet dat ze het hebben, ook al hebben ze
psoriasis
Toegankelijkheid van gezondheidszorg
● Financiële middelen
1
,Optreden van symptomen en diagnose
Tijd tussen het optreden van symptomen en de diagnose tussen 2000 en 2011 bij 10.416
patiënten met reumatoïde artritis, artritis psoriatica en spondylitis ankylopoetica,
gecorrigeerd voor geslacht, geboortejaar en jaar van opname in DANBIO.
Notities:
RA = Rematoïde Arthritis, PSA = Psoriatic Arthritis, AS = Spondyloarthritis
Voorbeeld van tijd tussen eerste symptomen en diagnose → je ziet dat dit zwaar is gedaald
over de tijd. In 2011 verminderde de tijd tot diagnose met 70 procent en gemiddeld 4-5
maanden tijd.
Laattijdige diagnoses
Notities:
Consequenties van te late diagnose: deformaties of heup deconstructie, aantasten van
andere organen (CV problemen, MI, atherosclerose), vervorming van rus (AS). Schade die
ze hierdoor oplopen is onomkeerbaar. Preventie is dus heel belangrijk. De grootste
voorspeller van schade is reeds bestaande schade.
Vroege symptomen van chronische artritis
● Gewrichtspijn
● Gewrichtszwelling
● Ochtendstijfheid in de gewrichten
● Vermoeidheid
● Slaap verstoord door pijn
● Tintelingen en gevoelloosheid in handen en benen
● Verhoogde lichaamstemperatuur zonder duidelijke reden
● Geen eetlust of onbedoeld gewichtsverlies
● Droge ogen of lichtgevoeligheid
● Huidveranderingen in het gezicht - erytheem
● Bleke handen
2
,Notities:
Meest voorkomende: gewrichtspijn, zwelling en stijfheid. Koorst en gewichtsverlies komen
later pas.
Fysiotherapeut meer dan een therapeut...!
Notities:
Vaak hebben ze een symptomencomplex. Bv. rugpijn = meest frequent → meestal
mechanisch maar soms kan chronische LRP iets anders betekenen, zoals een symptoom
van AS. Maar je kan niet alle jonge personen met rugpijn doorverwijzen naar een
reumatoloog want daar is geen plaats voor.
Synovitis / Enthesitis
Differentiatie
Notities:
Belangrijk voor differentiatie tussen: Rheumatoid arthritis, Psoriasis arthritis en Ankylosis
spondylitis (gewrichtsontsteking van WK = Bechterew disease).
Synovitis ⇒ inflammatie synoviale weefsel = binnenste deel bi-articulair gewricht en bedekt
binnenkant gewrichtskapsel. Weefsel verdikt en produceert agressieve proteïnen
(pro-inflammatoire cytokinen en zorgt voor symptomen zoals zwelling, vloeistofproductie,
warmte enz.) Reumatoïde artritis zie je verdikking van synoviale weefsel.
3
, Enthesitis ⇒ daar waar kapsel of ligament vastzit aan het bot, bij sommige aandoeningen
begint de inflammatie hier en verspreid naar andere delen van het gewricht zoals synovia.
Enthesis niet enkel bij gewrichten maar overal in het lichaam waar een ligament vastzit aan
bot. Typisch vb: insertie van achillespees op plantaire fascia daar waar het vasthecht aan
het bot. Is OOK een enthesitis en dit is typisch bij ankylosis spondylitis. ⇒ MAAR LET OP:
differentiëren van enthesitis en tendinitis.
Tendinitis ⇒ puur mechanisch of traumatisch en gebeurt bv. ook bij de spier-pees overgang
terwijl enthesitis altijd is bij insertie op bot. Dan moet je natuurlijk ook weer opletten dat er
insertie tendinopathie bestaat. Bij PSA zie je inflammatie bij hechting van kapsel.
Micro-anatomische veranderingen bij enthesitis
Notities:
Infiltratie met collageenbundels in het bot: In reactie op stress of beschadiging dringen
collageenvezels het botweefsel binnen. Dit is een eerste stap van het herstelproces, maar
kan ook bijdragen aan veranderingen in het bot. Vasodilatatie: De bloedvaten in het gebied
zetten uit. Dit gebeurt om de beschadigde plek “op te ruimen” en te voorzien van stoffen die
ontsteking kunnen remmen (anti-inflammatoire cytokines). Dit proces veroorzaakt zwelling in
het gebied. Inflammatie: Ontstekingscellen komen naar de plek toe om beschadigd weefsel
op te ruimen en infecties te bestrijden. Herstel en littekenvorming: Normaal gesproken zou
de ontsteking verdwijnen nadat het weefsel hersteld is. Soms blijft er echter littekenweefsel
achter, ook in het bot. Bony spur (botspoor): Als dit proces zich herhaalt en er regelmatig
littekens ontstaan, kan het leiden tot een bony spur. Dit is een uitsteeksel van bot, een
vergroeiing die door herhaalde ontsteking en littekenvorming ontstaat.
Vergelijking van de kenmerken van enthesitis en synovitis
4
Vroege detectie van chronische artritis
Introduction
De impact van MSK-aandoeningen
Notities:
MSK-aandoeningen → grote impact wereldwijd + op ADL + 3de meest frequente
De impact van MSK-aandoeningen verbetert
Notities:
Verschillende strategieën om impact te verbeteren. Betere herkenning van ziekten + betere
behandeling. Eerder detecteren + nieuwe behandelingen → verbeteren van MSK-problemen
over tijd.
Vroegtijdige opsporing
Bewustzijn onder zorgverleners
● Huisartsen, specialisten, fysiotherapeuten, verpleegkundigen, zorgverleners
Bewustzijn onder patiënten
● Psoriatische artritis; sommigen weten niet dat ze het hebben, ook al hebben ze
psoriasis
Toegankelijkheid van gezondheidszorg
● Financiële middelen
1
,Optreden van symptomen en diagnose
Tijd tussen het optreden van symptomen en de diagnose tussen 2000 en 2011 bij 10.416
patiënten met reumatoïde artritis, artritis psoriatica en spondylitis ankylopoetica,
gecorrigeerd voor geslacht, geboortejaar en jaar van opname in DANBIO.
Notities:
RA = Rematoïde Arthritis, PSA = Psoriatic Arthritis, AS = Spondyloarthritis
Voorbeeld van tijd tussen eerste symptomen en diagnose → je ziet dat dit zwaar is gedaald
over de tijd. In 2011 verminderde de tijd tot diagnose met 70 procent en gemiddeld 4-5
maanden tijd.
Laattijdige diagnoses
Notities:
Consequenties van te late diagnose: deformaties of heup deconstructie, aantasten van
andere organen (CV problemen, MI, atherosclerose), vervorming van rus (AS). Schade die
ze hierdoor oplopen is onomkeerbaar. Preventie is dus heel belangrijk. De grootste
voorspeller van schade is reeds bestaande schade.
Vroege symptomen van chronische artritis
● Gewrichtspijn
● Gewrichtszwelling
● Ochtendstijfheid in de gewrichten
● Vermoeidheid
● Slaap verstoord door pijn
● Tintelingen en gevoelloosheid in handen en benen
● Verhoogde lichaamstemperatuur zonder duidelijke reden
● Geen eetlust of onbedoeld gewichtsverlies
● Droge ogen of lichtgevoeligheid
● Huidveranderingen in het gezicht - erytheem
● Bleke handen
2
,Notities:
Meest voorkomende: gewrichtspijn, zwelling en stijfheid. Koorst en gewichtsverlies komen
later pas.
Fysiotherapeut meer dan een therapeut...!
Notities:
Vaak hebben ze een symptomencomplex. Bv. rugpijn = meest frequent → meestal
mechanisch maar soms kan chronische LRP iets anders betekenen, zoals een symptoom
van AS. Maar je kan niet alle jonge personen met rugpijn doorverwijzen naar een
reumatoloog want daar is geen plaats voor.
Synovitis / Enthesitis
Differentiatie
Notities:
Belangrijk voor differentiatie tussen: Rheumatoid arthritis, Psoriasis arthritis en Ankylosis
spondylitis (gewrichtsontsteking van WK = Bechterew disease).
Synovitis ⇒ inflammatie synoviale weefsel = binnenste deel bi-articulair gewricht en bedekt
binnenkant gewrichtskapsel. Weefsel verdikt en produceert agressieve proteïnen
(pro-inflammatoire cytokinen en zorgt voor symptomen zoals zwelling, vloeistofproductie,
warmte enz.) Reumatoïde artritis zie je verdikking van synoviale weefsel.
3
, Enthesitis ⇒ daar waar kapsel of ligament vastzit aan het bot, bij sommige aandoeningen
begint de inflammatie hier en verspreid naar andere delen van het gewricht zoals synovia.
Enthesis niet enkel bij gewrichten maar overal in het lichaam waar een ligament vastzit aan
bot. Typisch vb: insertie van achillespees op plantaire fascia daar waar het vasthecht aan
het bot. Is OOK een enthesitis en dit is typisch bij ankylosis spondylitis. ⇒ MAAR LET OP:
differentiëren van enthesitis en tendinitis.
Tendinitis ⇒ puur mechanisch of traumatisch en gebeurt bv. ook bij de spier-pees overgang
terwijl enthesitis altijd is bij insertie op bot. Dan moet je natuurlijk ook weer opletten dat er
insertie tendinopathie bestaat. Bij PSA zie je inflammatie bij hechting van kapsel.
Micro-anatomische veranderingen bij enthesitis
Notities:
Infiltratie met collageenbundels in het bot: In reactie op stress of beschadiging dringen
collageenvezels het botweefsel binnen. Dit is een eerste stap van het herstelproces, maar
kan ook bijdragen aan veranderingen in het bot. Vasodilatatie: De bloedvaten in het gebied
zetten uit. Dit gebeurt om de beschadigde plek “op te ruimen” en te voorzien van stoffen die
ontsteking kunnen remmen (anti-inflammatoire cytokines). Dit proces veroorzaakt zwelling in
het gebied. Inflammatie: Ontstekingscellen komen naar de plek toe om beschadigd weefsel
op te ruimen en infecties te bestrijden. Herstel en littekenvorming: Normaal gesproken zou
de ontsteking verdwijnen nadat het weefsel hersteld is. Soms blijft er echter littekenweefsel
achter, ook in het bot. Bony spur (botspoor): Als dit proces zich herhaalt en er regelmatig
littekens ontstaan, kan het leiden tot een bony spur. Dit is een uitsteeksel van bot, een
vergroeiing die door herhaalde ontsteking en littekenvorming ontstaat.
Vergelijking van de kenmerken van enthesitis en synovitis
4
