Samenvatting Fysica examen december 2025 (Leerwerkboek Focus Fysica 3.2)

1




FYSICA EXAMEN DECEMBER 2025
THEMA 1 : METEN IS WETEN

1. WAT IS FYSICA (NATUURKUNDE)
 Onderzoek van de algemene eigenschappen van stoffen door onder meer
fysische verschijnselen en gedragingen van systemen te bestuderen.
 Wetten zoeken die overal en altijd gelden
 Raakpunten met verschillende disciplines: tussendisciplines
o STE(A)M-beroepen

Fysisch verschijnsel?

- Verschijnsel waarbij de aard van de stof niet verandert
o  géén vorming van nieuwe stoffen.

Een systeem?

- Bestaat uit verschillende onderdelen
- Kan gigantisch groot zijn (Vb. heelal of atoom)
- Wordt eenvoudig voorgesteld door een punt waarin alle massa geconcentreerd is
= de puntmassa
o  Heeft geen afmetingen meer, maar behoudt zijn volledige massa

Voorbeelden NATUURWETENSCHAPPEN (Fysica, chemie, geologie, …):

- Opladen elektrische wagen
- Onderzoek met een grote en krachtige deeltjesversneller
- Onderzoek en ontwikkeling van een schedel
- Ruimtevaartontwikkeling
- Architecturale hoogstandjes

CONTROLE: Waar of niet waar?

- Kokende aardappelen ondergaan een fysisch verschijnsel.
o NIET WAAR. Structuur van zetmeel verandert en is onomkeerbaar, dus
chemische verandering, geen fysisch verschijnsel want verandering van
stoffen!!
- Een voorbeeld van een systeem is je bank.
o WAAR. Afgebakend deel van de werkelijkheid.
- Fysica is een natuurwetenschap, net zoals chemie en astronomie
o WAAR. Bestuderen natuur en haar verschijnselen.

,2



2. ONDERZOEK VOLGENS EEN WETENSCHAPPELIJKE METHODE
Wetenschappelijk onderzoek om fysisch verschijnsel te verklaren.

Via wetenschappelijke methode = altijd gestructureerd (stappenplan met
verschillende fasen)




Voorbeeld wetenschappelijke methode:

Onderzoek: roomijs maken  warme bereiding bevroor sneller dan lauwe bereiding
(Erasto B. Mpemba)

 Onderzoeksvraag: Welke invloed heeft temperatuur van water op de snelheid
van het bevriezen ervan
 Mogelijke hypothese: water met hoge temperatuur bevriest sneller dan water
met lage temperatuur
 Werkwijze:
o Identieke maatbekers (100 ml) vullen met 70 ml water met verschillende
temperatuur
o Zet ze op een isomoplaat in dezelfde diepvriezer
o Meet de snelheid van het bevriezen
o Plaats olielaagje op het water (= geen verdamping!) en herhaal de proef
o Neem verschillende vloeistoffen en herhaal de proef
o …

HELAAS, resultaten werden niet serieus genomen, maar wel enkele keren herhaald
doordat het heel precies werd uitgeschreven! Sommige herhalingen bevestigden het
Mpemba-effect  méér onderzoek nodig om fenomeen te verklaren

CONTROLE: Waar of niet waar?

- Bij de onderzoeken binnen de wetenschap fysica vertrek je vanuit de
waarneming van een fysisch verschijnsel of een bestaande theorie.
o WAAR. Onderzoek start altijd vanuit een observatie of bestaande theorie
die je wil verfijnen.
- Je laat een steentje vallen in een waterput. Je vraagt je af of een
zwaarder object sneller zou vallen. Je onderzoek vertrekt dan vanuit een
waarneming van een fysisch verschijnsel.
o WAAR. Experiment uit observatie en de vraag daarover.

,3


- Door je experiment stapsgewijs uit te schrijven kunnen andere
onderzoekers dat makkelijk opnieuw uitvoeren. Je experiment is
reproduceerbaar.
o WAAR. Reproduceerbaarheid is een kernprincipe van wetenschap.
- “Valt een voorwerp met een verschillende massa even snel?” Is een
voorbeeld van een goede onderzoeksvraag.
o WAAR. Het is concreet, toetsbaar en sluit aan bij fysisch verschijnsel
(zwaartekracht).
- In een reflectie denk je kritisch na over hoe je je onderzoek hebt
uitgevoerd.
o WAAR. Gaat over evaluatie van je aanpak, fouten, verbeterpunten en
betrouwbaarheid.

, 4



3. WAARNEMEN
 Waarnemen met je zintuigen
o Je omschrijft de eigenschappen van het natuurverschijnsel in eigen
woorden
o = kwalitatieve waarneming (hoe je iets ervaart)
o Voorbeeld: warm of koud in de kamer; kort of lang lesuur;
 Waarnemen met een meettoestel
o Getalwaarde als resultaat
o = kwantitatieve waarneming
o Voorbeeld; 22 °C in de kamer; lesuur duur 3 000 seconden

Fysisch verschijnsel  meestal eerst kwalitatieve waarneming, maar voor het onderzoek
een kwantitatieve waarneming want geeft een eenduidiger resultaat én getalwaarde is te
controleren.

OPDRACHT: Bestuderen van kwalitatieve en kwantitatieve waarnemingen

- De man lijkt kleiner te zijn dan de vrouw, maar in werkelijkheid staat de man
verder weg en lijkt hij daarom kleiner.
- Eenzelfde ruimte kan voor de ene persoon warm aanvoelen en voor de andere
koud. Toch heeft de ruimte dezelfde temperatuur.
- De witte bolletjes lijken op te lichten, maar dat is niet zo.
- Lijnstuk 1 lijkt langer dan lijnstuk 2. Toch zijn beiden exact even lang.




Welke soort waarneming is dan het waardevolst bij een fysisch onderzoek?
Verklaar!

 Een kwantitatieve waarneming geeft een eenduidig resultaat, een gemeten
waarde. Dat kun je controleren. Kwalitatieve waarnemingen zijn




CONTROLE: Waar of niet waar?

- “Deze tafel heeft een ruw oppervlak” is een voorbeeld van een
kwalitatieve waarneming.
o WAAR. Beschrijving eigenschap zonder te meten. Ruw = beschrijvende
eigenschap, geen getal.
- Om kwantitatief te onderzoeken of een lesuur langer duurt dan een
middagpauze, kun je een chronometer gebruiken.
o WAAR. Duur meten in minuten/seconden en zo objectief vergelijken.