Samenvatting geschiedenis van het Strafrecht (16/20)

GESCHIEDENIS VAN HET STRAFRECHT
1. Bronnen
Waarom strafrechtsgeschiedenis?
 Recht is verbonden met de waarden en de normen van de maatschappij
 Bestuderen van het verleden is essentieel om recht te begrijpen
 Het biedt inzicht in de hedendaagse maatschappij, politiek en cultuur
Historische Schule door von Savigny
 Hoofdidee: recht moet worden begrepen binnen de context van de samenleving
waarin het bestaat
 Focus op samenleven: regels zijn noodzakelijk voor een goed functionerende
gemeenschap
 Belang van geschiedenis: geschiedenis helpt ons inzicht te krijgen in de
maatschappij

1.1Materiële sporen
Rechtsarcheologie: kijken naar de materiële overblijfselen van recht
 Oud gerechtsgebouw gent: toonde een zekere ernst
 Nieuw gerechtsgebouw gent: andere visie hoe recht wordt toegepast
o Recht moet transparant zijn
o Iedereen mag en kan zien wat er binnen dat gebouw gebeurt
 Schandpalen, zwaarden, tortuurinstrumenten…
Rechtsiconografie en – iconologie: bestudering van afbeeldingen en symbolen die het
recht vertegenwoordigen
 Tekeningen, leerboeken, schilderijen…
 Het oordeel van Cambryses


- koning Cambyses II straft een corrupte rechter
- Cambyses II staat in het midden en kijkt naar de
rechter die aan een kruis vastgebonden is à gevolg van
corruptie


1.2Geschreven bronnen
Formele rechtsbronnen:
 Wetgeving: wetten zijn essentieel maar de toepassing kan vaak zorgen voor
problemen
 Rechtspraak: het schriftelijk vastleggen van rechtspraak is belangrijk, maar niet
altijd volledig à verschriftelijkingsgraad
 Rechtsleer: de theorieën en standpunten van juridische deskundigen zijn
waardevol, maar reflecteren niet altijd de praktijk
Rechtstoepassingen:
 Zitten in vonnissen, contracten, documenten… die in de praktijk gebruikt
worden. Problemen ontstaan bij aangiftes, vervolging…

, 1.3De oudste bronnen
De Oudste Bronnen komen van rond het Middellandse zeegebied
 Religie (Jeruzalem):
o Het monotheïsme is ontstaan hier
 Ratio (Athene):
o De ontwikkeling van rede en filosofie, met nadruk op het ordenen van de
maatschappij.
 Recht (Rome):
o Het Romeins recht vormt de basis van ons huidige rechtssysteem.

Waarom zijn deze steden belangrijk?
 Culturele invloed:
o Grote steden uit het Middellandse Zeegebied hebben een rijke
geschiedenis en hebben de cultuur in West-Europa gevormd.
 Economie en handel:
o De behoefte aan handel leidde tot het ontstaan van juridische systemen.
 Opleiding:
o Voor een groeiende economie zijn mensen nodig die kunnen lezen,
schrijven en rekenen, wat helpt bij de ontwikkeling van wetenschap en
kennis.
De oudste bronnen komen uit de Vruchtbare halve maan/sikkel
 Rechtsteksten in de Vruchtbare Halve Maan:
o Ongeveer 2000 v.Chr. zijn er rechtsteksten ontstaan.
 Redactie en Toepassing:
o Het is belangrijk om te begrijpen hoe deze wetten zijn opgesteld en
toegepast.
 Gevaar voor Hineininterpretierung:
o Er is een risico dat we oude wetten interpreteren met moderne principes,
wat tot foutieve conclusies kan leiden.
o Het is belangrijk om juridische situaties in hun juiste historische context te
plaatsen.
Legitimatie van Recht en Macht
à Dit verwijst naar de vraag waarom bepaalde wetten bestaan en hoe ze worden
gerechtvaardigd
Er zijn verschillende theorieën over legitimatie, met een focus op de ideeën van Max Weber:
 Charismatische gezagstype:
o Gezag gebaseerd op de aantrekkingskracht van een leider. Mensen volgen
hem omdat ze hem bijzonder vinden (vb Trump)
 Traditionele gezagstype:
o Gezag dat we aanvaarden omdat het altijd al zo geweest is (vb koning)
 Rationele gezagstype:
o Gezag dat is gebaseerd op rede en doordachte staatsstructuren; de
overheid heeft macht omdat burgers dat willen.
 Actieve legitimatie:
o Gezag dat je actief moet legitimeren. Je moet uitleggen waarom je
bepaalde beslissingen neemt
o Vb propaganda

, 1.4Recht komt van de Goden
Voorbeeld: Mesopotamië: Codex Hammoerabi
 Wanneer: 18e eeuw v.Chr.
 Waar: Stèle in Susa (Iran), nu in het Louvre.
 Wie: Hammoerabi, koning van Babylon, die een gecentraliseerd rijk oprichtte na
militaire veroveringen.
Inhoud:
 Wereldlijk: Bevat regels voor de samenleving.
 Legitimatie: Hammoerabi ontving de wetten van Samas, de god van de hemel en
aarde.
Wetboek? Codex?
 Niet formeel of materieel: Het is geen volledig wetboek.
 Niet exhaustief: Bevat 282 artikelen, maar niet alles staat erin.
 Niet systematisch: Geen gestructureerde concepten, maar eerder casuïstiek (gevallen).
Talioprincipe:
 Oog om oog, tand om tand
 Het principe dat als jou iets wordt aangedaan, mag je de andere ook iets aandoen
 Vb iemand slaat een ander à hand wordt afgehakt
 Vb iemand zorgt ervoor dat een ander blind wordt à ook blindgemaakt worden
Conclusie:
 Recht is gelijk aan macht
 Legitimatie van het recht kan goddelijk, religieus of charismatisch zijn