Bijzonder Strafrecht- zeer volledige samenvatting: volledige cursus+ gastcolleges+ oefeningen

Bijzonder Strafrecht
Les 1: 02/10
Algemeen info
 We gaan de misdrijven uit boek 2 van Sw. bekijken(de meest voorkomende misdrijven)
o Structuur in de misdrijven brengen
o Per misdrijf analyseren altijd op zelfde manier, zelfde mechanisme
 (1) Wat is de gedraging (objectief delictsinhoud)?
 Wat houdt het misdrijf in?
 DT is hier van belang
 (2) Wat is de schuldvorm die vereist wordt (subjectief delictsinhoud)?
 Materieel bestanddeel en moreel bestanddeel wordt bestudeerd
 Soms niet expliciet in wetboek opgenomen (! Maar altijd ofwel opzet ofwel
onachtzaamheid!)
o Verschil expliciet en impliciet  bewijsmoment van OM
 (3) Kijken ook naar de bestraffing op de misdrijven
 (4) De correctionalisering
o Basiscursus geacht gekend te zijn
Materiaal:
 VRG-wetboek (altijd meenemen naar de les!)
 Mondeling examen: enkel over de misdrijven gezien in het college
o Wel minstens 2 gastcollege: is ook leerstof
 Terrorisme misdrijven
 IT misdrijven
o Nuttig geannoteerde wetboeken om te studeren (mogen niet op examen en zijn niet
per se nodig)
o Die van Die Keure 2022-2023
o Die van Larcier Wet- en Duiding in doorlopende tekst (stukjes van doctrine bij iedere
misdrijf), is wel van 2018 dus niet actueel
o Ook inleiding in het bijzonder strafrecht van 2020 heel interessante handboek
 We werken ook met rechtspraak ter illustratie (het is louter illustratie, niet dat je die
rechtspraak van buiten moet leren)


Inleiding
Verdeling algemeen strafrecht en bijzonder strafrecht
 Alg SR= algemene regels die op een groot aantal misdrijven van toepassing is
o Boek 1 SW  Art. 1 – 100 SW
o + complementaire strafwetboek (bvb wet opschorting en uitstel= PW)
 Bijzonder SR= Boek II (art. 101-566 SW) + bijzondere strafwetboek (Strafwetten die
concrete misd behandelen, maar die niet in boek II zijn)
 Is algemeen SR van toepassing op boek II?
o (1) In principe ja van toepassing op boek II, BEHOUDENS ANDERSLUITENDE
BEPALING
 Indien boek II zou afwijken op bepaalde vlakken van boek I dan primeert de
bijzondere regel op de algemene regel  voor de rest gwn van toepassing op
BSR
o (2) Art 100 SW (wordt art 77 in NSW): van toepassing behoudens 3 uitzonderingen
 I) andersluidende bepalingen
1

,  II) hoofdstuk 7: deelneming
 Dus als misdrijf in de BSR is kan je hieraan niet deelnemen
 III) Art. 85 SW= VzO bij WB
 Bvb; straf 6m – 1j en 100-1000€ vervangende straf
o Correctionele straf=WB > om onder de 6m of 100€ te gaan heb je art.
85 nodig
 !!! de meeste bijzondere strafwetten sluiten deze uitzonderingen uit “niet
uitgezonderd”
o Bvb; deelnemer aan valsheid in geschriften
 Vraag 1: vorm + waar het staat ?
 Indien gemeenrechtelijke valsheid = 193 SW
 Indien Fisc valsheid = quid deelnemer ?
o Art. 450 W.inkomB  bSW
 Art. 100 SW  hoofdstuk 7 niet van toepassing
 Dus deelnemer is in principe niet strafbaar TENZIJ die
bijzonder wet de uitzondering uitsluit !!  Art. 457
§1  alle bepalingen van boek I zijn van toepassing,
dus uitzondering uitgesloten
o Pas op niet allemaal; 1 bijzondere strafwet zal deze uitzondering niet
uitsluiten
 Wegverkeerswet van 1968
 Sluit art 100 NIET uit
 Je kan dus niet medepl zijn aan een vluchtmisdrijf
 Je kan niet MEDEDADER OF MEDEPL zijn aan een
vluchtmisdrijf
 Nieuw SWB: 29 februari 2024 (iwt ten vroegste 2026)
o Titel 1-9: de belangrijkste met misdaden en wanbedrijven erin, gerangschikt o.b.v.
van rechtsgoed die men wil beschermen
 Vb. Titel 9 over bescherming van de eigendom
o Titel 10: de overtredingen
 Het zijn de misdrijven met een politiestraf (zeer lage straffen: 1dag-7dagen en
lage boetes)
 1 groot strafprocesrechtelijk probleem met kort verjaringstermijn van 6
maanden (tegenover wanbedrijven van 5 jaren)
 In 2004 heeft men de ganse titel afgeschaft  eigenlijk niet slecht, men dacht
“het zijn vervelende gedragingen, maar moeten er strafrechtelijke sancties op” 
in 1/06/2004 heeft men er administratiefrechtelijke sancties in de plaats gezet (in
1/04/2005 in werking)
 Men was niet blij want hierbij waren er overtredingen die men toch wou
behouden > sanctioneerbaar maken
Dus op 5/08/2005 herinvoering van 4-tal overtredingen:
 Art. 559, 1° opzettelijke vernieling en beschadiging
 Art. 561, 1° Nachtlawaai
 Art. 563, 1°-2° Opzettelijk beschadigen van opsluitingen
 Art. 563, 3° Lichte gewelddaden
Quid, werking van de strafwet in de tijd?!
 Vb. 1/05/2005 nachtlawaai en je komt voor de rechter op 1/10/2005:
ondertussen was er herinvoering, maar hé dat mag niet! Want
herinvoeringswet is strengere strafwet (het was niet strafbaar en dan
uiteindelijk toch opnieuw strafbaar)

2

,  Eigenaardig in 2011 heeft men nog een nieuw overtreding toegevoegd: art.
563bis  het misdrijf van verbod op gezichtsbedekking/het
burkaverbod/niqabverbod: je mag jouw gezicht niet zo gedeeltelijke/volledig
bedekken dat je onherkenbaar wordt
 Want creëert gevoel van onveiligheid: er loopt iemand rond en we weten ni
wie het is (dit is wat werd gezegd op parlementaire voorbereidingen)
 Niet strijdig met EVRM en ook niet met Gw. (aanvaard door EHRM en
GwH)
 Straf: 15-25 euro en gevangenisstraf van 1-7 dagen
o Ridicuul op vlak van verjaring (want bij een overtreding is er een heel
korte verjaringstermijn), ze hadden er beter 8 dagen-1maand gemaakt
om er een wanbedrijf van te maken zodat verjaring van 5 jaar zou zijn
 Lid 2: verbod geldt niet wnr arbeidsreglementering zegt dat je mag
Er staat ook bij dat als er politieverordeningen zijn die het toelaten naar
aanleiding van festiviteiten etc. dat het ok is
o Dus feestactiviteiten vallen hier niet onder
o Quid medische redenen? Staat er niet in, maar je zou het via
rechtvaardigingsgrond figuur van noodtoestand kunnen rechtvaardigen

 TITEL VIII: Bescherming van de persoon
o Bescherming van zijn leven  opzettelijk of onopzettelijke
o Lichamelijke integriteit (slagen en verwondingen)  opzettelijk of onopzettelijke
o Aantasting van de seksuele integriteit van de persoon
 Dat in 2022 uit Sw. werd gehaald en op 1/06/2022 in werking is getreden met
wijziging en verzwaring van de straffen (verdubbeling van de straf)
 Let op: correctionalisering niet vergeten, dus in de praktijk niet zo verstrengd
 En ook let op: strafwet in de tijd, het is een verzwaring van de straf  dus
geen retroactieve toepassing, dus die wet begint enkel stilaan toegepast
wordt en het is enkel voor misdrijven van na 1/06/2022 (en dit komt nu nog
niet voor de correctionele rechtbank) (dus in de praktijk op die oude
misdrijven kijken we naar oude wet)
o Ook (iets minder belangrijk) de morele integriteit (eer, reputatie, goede naam ect)
het zijn de misdrijven vanaf ar.t. 443 e.v.
 !! kan enkel opzettelijk !!

A. Misdrijven tegen de morele integriteit van een persoon
 (1) Misdrijven van laster en eerroof  art. 443-444
 “kwaadwillig” !! (bijzonder opzet)
 “bepaald feit”
 “aan iemand ten laste legt”
 “openbaarheid”
 (2) Misdrijf van belediging  art. 448-444
 (3) (Misdrijf van kwaadwillige ruchtbaarmaking)  art. 449-444
 (4) Misdrijf van lasterlijke aangifte  art. 445
 Lasterlijke aangifte aan de ene kant, of lasterlijke aantijgingen
 (5) Art. 453: misdrijf van grafschennis (eer en reputatie van een gestorven
persoon) (lichaam moet opgebaard zijn)
 We hebben geen misdrijf van lijkschennis: dus quid wnr iemand in een
Antwerpse mortuarium komt en lijkjes van kinderen schendt, hoe bestraffen?
o Komt in orde met nieuwe Sw.

3

,  Art. 453bis: verzwarende omstandigheid van de discriminerende drijfveer
 Bijzonder motief als verzwarend omstandigheid: het wordt gepleegd o.b.v.
van haat omwille van huidskleur, seksuele geaardheid, politieke overtuiging,
geboorte, leeftijd, fortuin, handicap, syndicaal overtuiging, etc.
 1) Laster en eerroof: gaat altijd over een bepaald, precies concreet feit, terwijl belediging
over een vaag feit gaat
o Vb. ik zeg zo “jij bent een dief”  dit is vaag, dit is belediging (lagere straf, maar
met nieuwe Sw. zal het zelfde straf zijn)
Ik zeg “jij bent betrokken bij pedofilienetwerk dat in actualiteit is geweest”  dit is
concreet, dit is eerroof
o Enkel strafbaar wnr het gebeurt met bedoeling om te kwetsen, bedoeling om reputatie
te schenden  met een animus in iurandi
 Bijzonder opzet nodig voor die misdrijf dus (nl. kwaadwillig)
o Kwaadwillig ga je aan een persoon (RP of natuurlijke persoon) een bepaald feit ten
laste leggen  dat het zijn eer kan krenken of zijn reputatie kan schenden
 Zijn eer en goede naam kan kwetsen
 Vb. je legt aan iemand een misdrijf ten laste in het openbaar
 Moet niet per se een misdrijf zijn, kan ook bijvoorbeeld immoreel gedrag
zijn (vb. hij maakt continu beroepsfout dus met hem niet werken, hij laat
altijd zijn ondernemingen failliet gaan)
o Waarvan je het bewijs niet levert  als je bewijs hiervan hebt dan is het eerder
kwaadwillige ruchtbaarmaking
 Let op, als je bewijs kan leveren, wet laat het toe, dan ruchtbaarmaking
 Als wet niet toelaat en je kan het we leveren  eerroof
 Vb. een verjaard misdrijf ten laste leggen
o Actueel maakt de WG een onderscheid tussen laster (geen bewijs) en eerroof (wet laat
het niet toe dat het bewezen wordt ook al heb je het bewijs)  nieuw SWB zal gwn
onder laster vallen
o Art. 444  “in openbaarheid”: het moet in openbaarheid zijn
 Als je dat puur privé doet dan is het geen misdrijf
 Openbaar = openbare plaats (straat etc.), maar kan ook niet-openbaar maar in
tegenwoordigheid van meerdere personen die aanwezig mogen zijn (kan ook
openbaarheid zijn, vb. klaslokaal) > dus ook in een ruimte waar meerdere
personen aanwezig zijn
Men zegt zelfs: in aanwezigheid van beledigde persoon + getuigen (ook al is het
privéplaats
o Door woorden, door geschriften (ook geschriften die niet openbaar zijn, maar aan
meerdere personen worden opgestuurd (dus als je stuurt aan 1 persoon is grens van
strafbaarheid niet bereikt))
 Dus voorwaarde van verschillende personen (goed nagaan of de 5 bestanddelen
vervuld zijn)
 2) Belediging = art. 448 SW
o Is onbepaald feit/ niet concreet  niet iets heel precies dat je gemakkelijk kunt
bewijzen (racist, pedofiel)
o In 448 onderscheid tussen daden/geschriften en woorden (lid 2°) (ook mondeling,
maar drager van openbaar gezag (beperkt tot ambtenaren)
 Lid 2: !!! is beperkt tot ambtenaar in de uitoefening van zijn functie (dus geen
particulieren)
 Tegen particulier mondeling is niet strafbaar
 Art. 561, 7° kwam ni  afgeschaft in 2004 en niet heringevoerd
4