Academiejaar
2024 - 2025
Vennootschappen, verenigingen en
stichtingen
,Inhoud
2 Deel 1: Vennootschap, vereniging en andere rechtsfiguren................................................................8
2.1 H1: Het begrip ‘vennootschap’ als rechtsfiguur........................................................................8
2.2 H2: Rechtspersoonlijkheid......................................................................................................11
2.3 H3: Bronnen van het vennootschapsrecht.............................................................................12
2.4 H4: Classificaties......................................................................................................................13
2.5 H5: Typologie..........................................................................................................................16
2.5.1 Maatschap....................................................................................................................16
2.5.2 Vennootschap onder firma...........................................................................................18
2.5.3 Commanditaire vennootschap....................................................................................19
2.5.4 Besloten vennootschap................................................................................................20
2.5.5 Coöperatieve vennootschap.........................................................................................23
2.5.6 Naamloze vennootschap..............................................................................................25
2.5.7 Europees economisch samenwerkingsverband............................................................27
2.5.8 Europese vennootschap of Societas Europaea.............................................................27
2.5.9 Europese coöperatieve vennootschap of Societas Cooperatieva Europaea.................27
2.6 H6: Keuzevrijheid, typedwang en omvorming........................................................................27
2.6.1 Keuzevrijheid................................................................................................................27
2.6.2 Gesloten systeem – typedwang....................................................................................27
2.6.3 Omzetting.....................................................................................................................28
3 Deel 2: Oprichting van de vennootschap...........................................................................................28
3.1 H1: Geldigheidsvoorwaarden..................................................................................................28
3.1.1 Pluraliteitsvereiste........................................................................................................28
3.1.2 Toestemming tot de vennootschap en wilsgebreken...................................................29
3.1.3 Bekwaamheid...............................................................................................................29
3.1.4 Voorwerpen en oorzaak...............................................................................................30
3.1.5 De inbrengen................................................................................................................31
3.1.6 Winstverdelingsdoel, winstverdeling en verbod op leeuwenbeding............................34
3.1.7 Affectio societatis is geen aparte geldigheidsvereiste..................................................35
3.2 H2: Vormvereisten..................................................................................................................35
3.2.1 Vennootschap zonder rechtspersoonlijkheid: maatschap............................................35
3.2.2 Vennootschap met rechtspersoonlijkheid....................................................................35
3.2.3 Sanctieregeling.............................................................................................................37
3.2.4 Verkrijging van de rechtspersoonlijkheid.....................................................................38
3.2.5 Preconstitutief handelen: de vennootschap in oprichting............................................38
4 Deel 3: Identificatie van de vennootschap in het rechtsverkeer........................................................40
Vennootschappen, verenigingen en stichtingen |2
, 4.1 H1: Naam van de vennootschap.............................................................................................40
4.1.1 De verplichting tot het dragen van een vennootschapsnaam......................................40
4.1.2 Regel: de keuze van de vennootschapsnaam is vrij......................................................40
4.1.3 Beperkingen op de vrije keuze van de vennootschapsnaam........................................40
4.2 H2: Zetel van de vennootschap...............................................................................................40
4.2.1 Belang van de zetel.......................................................................................................40
4.2.2 Statutaire en werkelijke zetel.......................................................................................41
4.2.3 Zetelverplaatsing..........................................................................................................41
4.3 H3: Nationaliteit van de vennootschap...................................................................................41
4.3.1 Aanknopingspunt voor toepasselijk recht....................................................................41
5 Deel 4: Bestuur en vertegenwoordiging............................................................................................42
5.1 H1: Begripsafbakening en juridische kwalificatie van bestuur en vertegenwoordiging..........42
5.1.1 Begrippen en vertegenwoordiging: intern vs. extern bestuur......................................42
5.1.2 Juridische kwalificatie van bestuur en vertegenwoordiging.........................................42
5.2 H2: De relevantie van het onderscheid tussen personen- en
eigenvermogenvennootschappen inzake bestuur en vertegenwoordiging...........................44
5.2.1 Verplichting een bestuur te organiseren......................................................................44
5.2.2 Vertegenwoordigingsmacht (Prokura).........................................................................44
5.3 H3: Bestuur en vertegenwoordiging in de personenvennootschappen..................................45
5.3.1 Interne organisatie van het bestuur en bestuursbevoegdheid.....................................45
5.3.2 Extern optreden van de vennootschap: vertegenwoordiging......................................46
5.4 H4: Bestuur en vertegenwoordiging in de eigenvermogenvennootschappen........................47
5.4.1 Inleiding........................................................................................................................47
5.4.2 Interne organisatie van het bestuur.............................................................................47
5.4.3 Bevoegdheden van het bestuursorgaan en mogelijkheid tot delegatie van
bevoegdheden............................................................................................................50
5.4.4 Regels over de besluitvorming in de eigenvermogenvennootschap............................51
5.4.5 Vertegenwoordiging van de eigenvermogenvennootschap: Prokuraregime...............55
5.4.6 Bestuurdersaansprakelijkheid......................................................................................56
5.5 H5: De bestuurder-rechtspersoon en de vereiste om een vaste vertegenwoordiger te
benoemen.............................................................................................................................63
5.5.1 Inleiding – de verplichte benoeming van de vaste vertegenwoordiger in de
bestuurder-rechtspersoon..........................................................................................63
5.5.2 Benoeming, afzetting en ontslag van de vaste vertegenwoordiger..............................63
5.5.3 De rechtsverhoudingen bestuurder-rechtspersoon – vaste vertegenwoordiger en
vaste vertegenwoordiger – bestuurde vennootschap.................................................63
5.5.4 Aansprakelijkheid.........................................................................................................63
6 Deel 5: Besluitvorming door vennoten en aandeelhouders..............................................................64
Vennootschappen, verenigingen en stichtingen |3
, 6.1 H1: Inleiding............................................................................................................................64
6.2 H2: Besluitvorming door de vennoten in personenvennootschappen....................................64
6.3 H3: Besluitvorming door de aandeelhouders in de eigenvermogenvennootschappen:
algemene vergadering...........................................................................................................64
6.3.1 Inleiding........................................................................................................................64
6.3.2 Definitie van de algemene vergadering – absenteïsme – activisme.............................64
6.3.3 Bevoegdheden van de algemene vergadering..............................................................65
6.3.4 Deelname- en stemgerechtigden op de algemene vergadering...................................67
6.3.5 Voorbereiding van de algemene vergadering...............................................................68
6.3.6 De vergaderingsregels..................................................................................................71
6.3.7 Schriftelijke algemene vergadering, stemming per brief en elektronische deelname op
afstand aan de algemene vergadering........................................................................71
6.3.8 Aspecten van de uitoefening van het stemrecht..........................................................71
6.3.9 Besluiten van de algemene vergadering: werking, aard en nietigheid.........................73
7 Deel 6: Aandelen en andere effecten................................................................................................76
7.1 H1: Definitie, kenmerken en indelingen van aandelen...........................................................76
7.1.1 Definitie van het begrip aandeel..................................................................................76
7.1.2 Kenmerken van aandelen.............................................................................................76
7.1.3 Onderverdelingen van aandelen..................................................................................77
7.2 H2: Overdracht van aandelen op naam...................................................................................80
7.2.1 Inleiding........................................................................................................................80
7.2.2 Overdracht van aandelen in de personenvennootschappen........................................80
7.2.3 Overdracht van aandelen in de eigenvermogenvennootschappen..............................80
7.3 H3: Certificering......................................................................................................................83
7.4 H4: De openbaarmaking van belangrijke deelnemingen (“transparantie”)............................84
7.5 H5: Openbaar overnamebod...................................................................................................84
8 Deel 7: Kapitaal en vermogen in de eigenvermogenvennoootschap.................................................84
8.1 H1: Inleiding............................................................................................................................84
8.2 H2: Begrip en functie van kapitaal en vermogen – onderscheid met andere
vennootschapsrechtelijke rechtsfiguren...............................................................................84
8.2.1 Begripsafbakening........................................................................................................84
8.2.2 Functie..........................................................................................................................85
8.3 H3: Vorming en verhoging van het kapitaal en het vermogen via inbrengen.........................86
8.3.1 Inleiding........................................................................................................................86
8.3.2 Omvang van het kapitaal en het vermogen..................................................................86
8.3.3 Wijze van kapitaal- en vermogensvorming via inbrengen en controle daarop.............89
8.3.4 Bevoegd orgaan voor kapitaal- en vermogensvorming................................................92
Vennootschappen, verenigingen en stichtingen |4
, 8.3.5 Techniek van de kapitaal- en vermogensvorming via nieuwe inbrengen: inschrijving en
plaatsing van aandelen – voorwaarden.......................................................................94
8.3.6 Publiciteitsregels over kapitaal- en vermogensvorming via inbrengen........................95
8.3.7 Sanctie voor gebrekkige kapitaal- of vermogensvorming: oprichtersaansprakelijkheid
of -gehoudenheid........................................................................................................95
8.3.8 Voorkeurrecht van bestaande aandeelhouders bij verhoging van het kapitaal of het
vermogen met uitgifte van nieuwe aandelen..............................................................96
8.4 H4: Behoud van kapitaal en vermogen...................................................................................97
8.4.1 Inleiding........................................................................................................................97
8.4.2 Bestemming van de winst en beperkingen op de winstuitkering................................97
8.4.3 De verkrijging door de vennootschap van eigen effecten..........................................101
8.4.4 De financiering van de verwerving van effecten van de vennootschap door derden.104
8.4.5 Kapitaalvermindering in de NV...................................................................................105
8.4.6 Alarmbelprocedure....................................................................................................107
9 Deel 8: Rechtsvormoverschrijdende normering..............................................................................109
9.1 H1: Compontenten van rechtsvormoverschrijdende normering..........................................109
9.1.1 Inleiding......................................................................................................................109
9.1.2 Opsomming................................................................................................................109
9.1.3 Grootte van vennootschappen en groepen................................................................109
9.1.4 Vennootschapsgroepen..............................................................................................110
9.2 Consolidatie..........................................................................................................................111
9.2.1 Evolutie en belang......................................................................................................111
9.2.2 Betekenis en nut van de geconsolideerde jaarrekening.............................................111
9.2.3 Juridische aspecten van een geconsolideerde jaarrekening.......................................111
9.2.4 Toepassingsgebied.....................................................................................................112
9.2.5 De geconsolideerde jaarrekening...............................................................................113
9.2.6 Het jaarverslag bij de geconsolideerde jaarrekening..................................................113
9.2.7 Mededeling, controle en openbaarmakingsverplichtingen van de geconsolideerde
jaarrekening..............................................................................................................113
9.2.8 Consolidatiemethoden...............................................................................................113
9.2.9 Invloed van IAS/IFRS...................................................................................................114
9.2.10 Sancties....................................................................................................................114
10 Deel 9: Boekhoud- en jaarrekeningrecht en controle....................................................................114
10.1 H1: Bronnen van het Belgische boekhoudrecht..................................................................114
10.2 H2: De jaarrekening............................................................................................................114
10.2.1 Bronnen van het Belgische jaarrekeningrecht..........................................................114
10.2.2 Toepassingsgebied...................................................................................................115
10.2.3 Componenten van de jaarrekening en beginselen inzake de jaarrekening..............115
Vennootschappen, verenigingen en stichtingen |5
, 10.2.4 Redactie en goedkeuring van de jaarrekening..........................................................115
10.2.5 Neerlegging, openbaarmaking en sancties...............................................................116
10.3 H3: Het jaarverslag..............................................................................................................116
10.3.1 Rekenschap over het beleid.....................................................................................116
10.3.2 Toepassingsgebied...................................................................................................116
10.3.3 Vorm en inhoud........................................................................................................116
10.3.4 Terbeschikkingstelling van de aandeelhouders en behandeling op de AV...............117
10.3.5 Neerlegging..............................................................................................................117
10.4 H4: Controle........................................................................................................................117
10.4.1 Wettelijk kader: evolutie naar strenge professionalisering......................................117
10.4.2 Wettelijke controle van de jaarrekening en geconsolideerde jaarrekening.............117
10.4.3 De verplichting tot benoeming van een commissaris (bedrijfrevisor in de
ondernemingsraad)...................................................................................................117
10.4.4 Taak van de commissaris..........................................................................................117
10.4.5 Statuut van de commissaris......................................................................................118
11 Deel 10: Conflicten in de vennootschap.......................................................................................121
11.1 H1: Conflicten oplosbaar in de schoot van de vennootschap.............................................121
11.2 H2: Conflicten in de vennootschap, oplosbaar door een beroep op de rechter.................121
11.2.1 Afbakening...............................................................................................................121
11.2.2 Procedures in kort geding met impact op het bestuur van de vennootschap..........121
11.2.3 Het vennootschappelijk deskundigenonderzoek......................................................122
11.2.4 De geschillenregeling (uitsluiting en uittreding).......................................................122
11.3 H3: De gedwongen verkoop van effecten – de uitkoopregeling........................................124
11.3.1 Inleiding: het nut van de uitkoop..............................................................................124
11.3.2 Toepassingsgebied...................................................................................................125
12 Deel 11: Ontbinding en vereffening van de vennootschap...........................................................125
12.1 H1: Ontbinding...................................................................................................................125
12.1.1 Inleiding....................................................................................................................125
12.1.2 Vrijwillige ontbinding................................................................................................125
12.1.3 Ontbinding van rechtswege......................................................................................127
12.1.4 Gerechtelijke ontbinding..........................................................................................128
12.2 H2: Vereffening..................................................................................................................129
12.2.1 Verschil tussen vennootschap zonder en vennootschap met rechtspersoonlijkheid
..................................................................................................................................129
12.2.2 Vereffening en van de vennootschap emt rechtspersoonlijkheid (met aanstelling van
een vereffenaar)........................................................................................................129
12.2.3 De vereffenaar..........................................................................................................131
12.2.4 Sluiting van de vereffening.......................................................................................132
Vennootschappen, verenigingen en stichtingen |6
, 12.3 H3: Ontbinding en vereffening in één akte........................................................................134
12.3.1 Het succesnummer van de snelle vereffening voor alle vennootschappen met
rechtspersoonlijkheid................................................................................................134
12.3.2 Toepassingsvoorwaarden.........................................................................................134
12.3.3 Gerechtelijke ontbinding..........................................................................................134
12.3.4 Specifieke normering voor onbetaalde schuldeisers................................................134
13 Deel 12: Herstructurering: fusie, splitsing, inbreng en overdracht van een algemeenheid of van
een bedrijfstak............................................................................................................................135
13.1 H1: Inleiding en toepassing................................................................................................135
13.2 H2: Fusie.............................................................................................................................135
13.2.1 Nationale fusie.........................................................................................................135
13.2.2 Grensoverschrijdende fusie......................................................................................136
13.3 H3: Splitsing.......................................................................................................................136
13.3.1 Nationale splitsing....................................................................................................136
13.3.2 Grensoverschrijdende splitsing................................................................................137
13.4 H4: Inbreng en overdracht van een algemeenheid of van een bedrijfstak.........................137
13.4.1 Inbreng van een algemeenheid of bedrijfstak..........................................................137
13.4.2 Overdracht van een algemeenheid of bedrijfstak....................................................137
14 Deel 13: Bijkantoren.....................................................................................................................137
14.1 H1: Begrip...........................................................................................................................137
14.2 H2: Openbaarmakingsverplichtingen..................................................................................137
Vennootschappen, verenigingen en stichtingen |7
,1
2 Deel 1: Vennootschap, vereniging en andere rechtsfiguren
2.1 H1: Het begrip ‘vennootschap’ als rechtsfiguur
Art 1:1 WVV
De rechtsfiguur die ontstaat door een rechtshandeling door een of meer personen, vennoten
genaamd, die een inbreng doen. De vennootschap heeft een vermogen en de uitoefening van
een of meer welbepaalde activiteiten tot voorwerp. Een van haar doelen is aan haar vennoten
rechtstreeks of onrechtstreeks vermogensvoordeel uitkeren of te bezorgen.
Kenmerken vennootschap:
1. Rechtshandeling van een of meer personen
1 persoon = n.v. of b.v.
Andere vennootschappen: twee of meer oprichters
Bv coöperatieve vennootschap: 3 oprichters
2. Inbreng
= iets in gemeenschap brengen en het onderwerpen aan gemeenschapsrisico
Vennootschap gaat overkop, inbreng kwijt
In gemeenschap brengen; geld, in natura (alles wat economisch waardeerbaar is)
Nijverheid als inbreng; toekomstige inspanningen (advies brengen binnen 2 jaar)
3. Voorwerp
Een of meer nauwkeurig omschreven activiteiten
Concrete activiteiten binnen vennootschap
4. Doelen: rechtstreeks of onrechtstreeks vermogensvoordeel aan haar vennoten
Vennoten rijker maken, nastreven van vermogensvoordeel
Nastreven: niet vereist om winst te maken voor geldige vennootschap
5. Vennootschap heeft een vermogen
Constitutief kenmerk
Voorwerp
= concrete activiteit
Onderscheiden van het winstgevingsdoel / = einddoel, hetgeen de vennootschap finaal tracht te
verwezenlijken
Voorwerp = hoe dat concreet gebeurt, via welke activiteit
WVV
= nieuw wetboek inzake vennootschappen en verenigingen
Via WVV in definitie van vennootschap: ‘een van haar doelen is winst verdeling’ – dit betekent:
1. Nastreven van vermogensvoordeel moet het doel zijn
Is namelijk een van de doelen
2. Naast winstverdelingsdoel, kan er nog een ander doel zijn of meerdere doelen
Filantropisch, caritatief, sociaal, cultureel geïnspireerd
Klassieke onderscheid tss wettelijk doel en statutair voorwerp van de vennootschap – is vervaagd
- Wettelijk doel: winstverdelingsdoel en een of meer andere doelen
Generiek, alle vennootschappen
- Statutair voorwerp: concreet voorwerp ingeschreven in de statuten
In de statuten opgenomen: zowel andere doelen als het statutair voorwerp
Vennootschappen, verenigingen en stichtingen |8
, Op gelijke voet + overtreding wordt op gelijke voet gesanctioneerd
Bv. Vennoot handelt buiten winstverdelingsdoel = wettelijk doel (gratis dingen doen zonder
voordeel voor vennootschap) / of vennoot handelt buiten statutair voorwerp (skihandelaar gaat
boten verkopen)
= beiden een overtreding, worden op dezelfde manier gesanctioneerd (overtreding van
wettelijk doel, als overtreding van statutair voorwerp)
Ander gevolg van de opentrekking naar andere doelen die de vennootschap kan nastreven =
bestuurdersaansprakelijkheid
Bv. Bestuurder stelt bepaalde handeling die niet of moeilijk te rijmen valt met winstverdeling, en
aandeelhouders zouden misnoegd zijn
Bestuurder kan dan als verweer oproepen dat een ander doel van de vennootschap ook caritatief
is. Handelingen zijn zowel in teken van winstverdelingsdoel als ander (bv caritatief) doel
Is het een vereiste dat de vennootschap in het gemeenschappelijk belang van de partijen moet
worden aangegaan?
Vereiste van algemeen belang is te verkiezen
Vennoten moeten elkaar gelijk behandelen + inmengings- en controlerecht tov elkaar
Verbod op leeuwenbeding
Constructieve vwd
Overeenkomsten of bepalingen die aan één van de vennoten de gehele winst toekennen, of aan
één of meer vennoten enig deelname in de winst ontzetten, zijn ongeldig
Art 4:2 WVV, art 5:14 WVV, art 6:15 WVV, art 7:16 WVV
~fabel over een leeuw die alle winst naar zich toetrekt
Gemeenschappelijk belang, vennoten stappen samen in samenwerkingsakkoord op voet van
gelijkheid
Affectio societatis
Verzamelterm, geen afzonderlijke vwd voor vennootschappen
Grondslag van een vennootschap = rechtshandeling (art 1:1 WVV)
Steunen op gemene recht: principe dat verbintenissen te goeder trouw moeten worden uitgevoerd
Onderscheid met verwante rechtsfiguren
- Vereniging
Art 1:2 WVV
In de enge zin = de entiteit die wordt opgericht bij een overeenkomst tussen twee of meer
personen, leden genaamd, die een belangeloos doel nastreven in het kader van een of meer
welbepaalde activiteiten die zij tot voorwerp heeft, en die nog rechtstreeks of onrechtstreeks
enig vermogensvoordeel mag uitkeren of bezorgen aan de oprichters, de leden, de
bestuurders of enig andere persoon behalve voor het in de statuten bepaald belangeloos
doel.
Het is verboden om aan de oprichters, leden, bestuurders … enig vermogensvoordeel uit te
keren.
Voornaamste in die definitie + onderscheidend criterium met vennootschap =
winstverdelingsdoel
vennootschap: verplicht winstverdelingsdoel, behoort tot de kern
vereniging in enge zin: mag geen winstverdelingsdoel hebben, uitkeringsverbod (art
1:4 WVV)
Vennootschappen, verenigingen en stichtingen |9
, Uitkeringsverbod
Rechtstreeks: bv 5000 euro
Onrechtstreeks: bv iemand trekt foto’s voor plezier op een feestje van de vzw en
stuurt daarna de factuur door / onrechtstreekse uitkering, er staat geen dienst
tegenover
Bepaalde kortingen worden toegestaan, beperkte uitkeringen die geplaatst kunnen
worden in teken van belangeloos doel van de vereniging
Bv. In een tennisclub mogen alle leden gebruik maken van de tennisfaciliteiten / is een
soort van uitkering, maar staat in teken van belangeloos doel
Verbod betreft enkel uitkeringen
Het is niet verboden vermogensvoordelen na te streven en winst te maken
Vzw mag winst maken / mag enkel niet worden uitgekeerd
Bv. Winst van spaghettislag mag enkel gebruikt worden voor de werking van de vzw
3 types verenigingen
1. Feitelijke vereniging
Geen RP = vereniging valt samen met leden
Er is geen schild tegen aansprakelijkheid, tegen gehoudenheid voor schulden van de
vereniging
In wet wordt feitelijke vereniging erkend – Art 1:6 WVV
2. Vzw
RP
3. Internationale vereniging zonder winstoogmerk (ivzw)
RP
- Onderneming
Vennootschap is een rechtsorganisatievorm die een onderneming kan aannemen
Vennootschap is de ondernemingsdrager
Onderneming is de activiteit
Doeleinden van ondernemingsrecht: in WER (in handboek)
Alle vennootschappen in die definitie zijn noodzakelijk onderneming
- Stichting
Art 1:3 WVV
Is de RP zonder leven, opgericht per rechtshandeling, door een of meer personen, stichters
genoemd. Haar vermogen wordt bestemd om een belangeloos doel na te streven in het
kader van een of meer welbepaalde activiteiten die zij tot voorwerp heeft
Heeft geen leden
Vereniging heeft leden / vennootschap heeft vennoten of aandeelhouders
Uitkeringsverbod (Koning Boudewijnstichting)
- Rechtspersoon
De vennootschap valt niet samen met het begrip RP. Een vennootschap kan een RP zijn, maar
er kan ook een vennootschap zijn zonder rechtspersoonlijkheid, namelijk de maatschap. Art
1:5 WVV
Vennootschappen, verenigingen en stichtingen | 10
2024 - 2025
Vennootschappen, verenigingen en
stichtingen
,Inhoud
2 Deel 1: Vennootschap, vereniging en andere rechtsfiguren................................................................8
2.1 H1: Het begrip ‘vennootschap’ als rechtsfiguur........................................................................8
2.2 H2: Rechtspersoonlijkheid......................................................................................................11
2.3 H3: Bronnen van het vennootschapsrecht.............................................................................12
2.4 H4: Classificaties......................................................................................................................13
2.5 H5: Typologie..........................................................................................................................16
2.5.1 Maatschap....................................................................................................................16
2.5.2 Vennootschap onder firma...........................................................................................18
2.5.3 Commanditaire vennootschap....................................................................................19
2.5.4 Besloten vennootschap................................................................................................20
2.5.5 Coöperatieve vennootschap.........................................................................................23
2.5.6 Naamloze vennootschap..............................................................................................25
2.5.7 Europees economisch samenwerkingsverband............................................................27
2.5.8 Europese vennootschap of Societas Europaea.............................................................27
2.5.9 Europese coöperatieve vennootschap of Societas Cooperatieva Europaea.................27
2.6 H6: Keuzevrijheid, typedwang en omvorming........................................................................27
2.6.1 Keuzevrijheid................................................................................................................27
2.6.2 Gesloten systeem – typedwang....................................................................................27
2.6.3 Omzetting.....................................................................................................................28
3 Deel 2: Oprichting van de vennootschap...........................................................................................28
3.1 H1: Geldigheidsvoorwaarden..................................................................................................28
3.1.1 Pluraliteitsvereiste........................................................................................................28
3.1.2 Toestemming tot de vennootschap en wilsgebreken...................................................29
3.1.3 Bekwaamheid...............................................................................................................29
3.1.4 Voorwerpen en oorzaak...............................................................................................30
3.1.5 De inbrengen................................................................................................................31
3.1.6 Winstverdelingsdoel, winstverdeling en verbod op leeuwenbeding............................34
3.1.7 Affectio societatis is geen aparte geldigheidsvereiste..................................................35
3.2 H2: Vormvereisten..................................................................................................................35
3.2.1 Vennootschap zonder rechtspersoonlijkheid: maatschap............................................35
3.2.2 Vennootschap met rechtspersoonlijkheid....................................................................35
3.2.3 Sanctieregeling.............................................................................................................37
3.2.4 Verkrijging van de rechtspersoonlijkheid.....................................................................38
3.2.5 Preconstitutief handelen: de vennootschap in oprichting............................................38
4 Deel 3: Identificatie van de vennootschap in het rechtsverkeer........................................................40
Vennootschappen, verenigingen en stichtingen |2
, 4.1 H1: Naam van de vennootschap.............................................................................................40
4.1.1 De verplichting tot het dragen van een vennootschapsnaam......................................40
4.1.2 Regel: de keuze van de vennootschapsnaam is vrij......................................................40
4.1.3 Beperkingen op de vrije keuze van de vennootschapsnaam........................................40
4.2 H2: Zetel van de vennootschap...............................................................................................40
4.2.1 Belang van de zetel.......................................................................................................40
4.2.2 Statutaire en werkelijke zetel.......................................................................................41
4.2.3 Zetelverplaatsing..........................................................................................................41
4.3 H3: Nationaliteit van de vennootschap...................................................................................41
4.3.1 Aanknopingspunt voor toepasselijk recht....................................................................41
5 Deel 4: Bestuur en vertegenwoordiging............................................................................................42
5.1 H1: Begripsafbakening en juridische kwalificatie van bestuur en vertegenwoordiging..........42
5.1.1 Begrippen en vertegenwoordiging: intern vs. extern bestuur......................................42
5.1.2 Juridische kwalificatie van bestuur en vertegenwoordiging.........................................42
5.2 H2: De relevantie van het onderscheid tussen personen- en
eigenvermogenvennootschappen inzake bestuur en vertegenwoordiging...........................44
5.2.1 Verplichting een bestuur te organiseren......................................................................44
5.2.2 Vertegenwoordigingsmacht (Prokura).........................................................................44
5.3 H3: Bestuur en vertegenwoordiging in de personenvennootschappen..................................45
5.3.1 Interne organisatie van het bestuur en bestuursbevoegdheid.....................................45
5.3.2 Extern optreden van de vennootschap: vertegenwoordiging......................................46
5.4 H4: Bestuur en vertegenwoordiging in de eigenvermogenvennootschappen........................47
5.4.1 Inleiding........................................................................................................................47
5.4.2 Interne organisatie van het bestuur.............................................................................47
5.4.3 Bevoegdheden van het bestuursorgaan en mogelijkheid tot delegatie van
bevoegdheden............................................................................................................50
5.4.4 Regels over de besluitvorming in de eigenvermogenvennootschap............................51
5.4.5 Vertegenwoordiging van de eigenvermogenvennootschap: Prokuraregime...............55
5.4.6 Bestuurdersaansprakelijkheid......................................................................................56
5.5 H5: De bestuurder-rechtspersoon en de vereiste om een vaste vertegenwoordiger te
benoemen.............................................................................................................................63
5.5.1 Inleiding – de verplichte benoeming van de vaste vertegenwoordiger in de
bestuurder-rechtspersoon..........................................................................................63
5.5.2 Benoeming, afzetting en ontslag van de vaste vertegenwoordiger..............................63
5.5.3 De rechtsverhoudingen bestuurder-rechtspersoon – vaste vertegenwoordiger en
vaste vertegenwoordiger – bestuurde vennootschap.................................................63
5.5.4 Aansprakelijkheid.........................................................................................................63
6 Deel 5: Besluitvorming door vennoten en aandeelhouders..............................................................64
Vennootschappen, verenigingen en stichtingen |3
, 6.1 H1: Inleiding............................................................................................................................64
6.2 H2: Besluitvorming door de vennoten in personenvennootschappen....................................64
6.3 H3: Besluitvorming door de aandeelhouders in de eigenvermogenvennootschappen:
algemene vergadering...........................................................................................................64
6.3.1 Inleiding........................................................................................................................64
6.3.2 Definitie van de algemene vergadering – absenteïsme – activisme.............................64
6.3.3 Bevoegdheden van de algemene vergadering..............................................................65
6.3.4 Deelname- en stemgerechtigden op de algemene vergadering...................................67
6.3.5 Voorbereiding van de algemene vergadering...............................................................68
6.3.6 De vergaderingsregels..................................................................................................71
6.3.7 Schriftelijke algemene vergadering, stemming per brief en elektronische deelname op
afstand aan de algemene vergadering........................................................................71
6.3.8 Aspecten van de uitoefening van het stemrecht..........................................................71
6.3.9 Besluiten van de algemene vergadering: werking, aard en nietigheid.........................73
7 Deel 6: Aandelen en andere effecten................................................................................................76
7.1 H1: Definitie, kenmerken en indelingen van aandelen...........................................................76
7.1.1 Definitie van het begrip aandeel..................................................................................76
7.1.2 Kenmerken van aandelen.............................................................................................76
7.1.3 Onderverdelingen van aandelen..................................................................................77
7.2 H2: Overdracht van aandelen op naam...................................................................................80
7.2.1 Inleiding........................................................................................................................80
7.2.2 Overdracht van aandelen in de personenvennootschappen........................................80
7.2.3 Overdracht van aandelen in de eigenvermogenvennootschappen..............................80
7.3 H3: Certificering......................................................................................................................83
7.4 H4: De openbaarmaking van belangrijke deelnemingen (“transparantie”)............................84
7.5 H5: Openbaar overnamebod...................................................................................................84
8 Deel 7: Kapitaal en vermogen in de eigenvermogenvennoootschap.................................................84
8.1 H1: Inleiding............................................................................................................................84
8.2 H2: Begrip en functie van kapitaal en vermogen – onderscheid met andere
vennootschapsrechtelijke rechtsfiguren...............................................................................84
8.2.1 Begripsafbakening........................................................................................................84
8.2.2 Functie..........................................................................................................................85
8.3 H3: Vorming en verhoging van het kapitaal en het vermogen via inbrengen.........................86
8.3.1 Inleiding........................................................................................................................86
8.3.2 Omvang van het kapitaal en het vermogen..................................................................86
8.3.3 Wijze van kapitaal- en vermogensvorming via inbrengen en controle daarop.............89
8.3.4 Bevoegd orgaan voor kapitaal- en vermogensvorming................................................92
Vennootschappen, verenigingen en stichtingen |4
, 8.3.5 Techniek van de kapitaal- en vermogensvorming via nieuwe inbrengen: inschrijving en
plaatsing van aandelen – voorwaarden.......................................................................94
8.3.6 Publiciteitsregels over kapitaal- en vermogensvorming via inbrengen........................95
8.3.7 Sanctie voor gebrekkige kapitaal- of vermogensvorming: oprichtersaansprakelijkheid
of -gehoudenheid........................................................................................................95
8.3.8 Voorkeurrecht van bestaande aandeelhouders bij verhoging van het kapitaal of het
vermogen met uitgifte van nieuwe aandelen..............................................................96
8.4 H4: Behoud van kapitaal en vermogen...................................................................................97
8.4.1 Inleiding........................................................................................................................97
8.4.2 Bestemming van de winst en beperkingen op de winstuitkering................................97
8.4.3 De verkrijging door de vennootschap van eigen effecten..........................................101
8.4.4 De financiering van de verwerving van effecten van de vennootschap door derden.104
8.4.5 Kapitaalvermindering in de NV...................................................................................105
8.4.6 Alarmbelprocedure....................................................................................................107
9 Deel 8: Rechtsvormoverschrijdende normering..............................................................................109
9.1 H1: Compontenten van rechtsvormoverschrijdende normering..........................................109
9.1.1 Inleiding......................................................................................................................109
9.1.2 Opsomming................................................................................................................109
9.1.3 Grootte van vennootschappen en groepen................................................................109
9.1.4 Vennootschapsgroepen..............................................................................................110
9.2 Consolidatie..........................................................................................................................111
9.2.1 Evolutie en belang......................................................................................................111
9.2.2 Betekenis en nut van de geconsolideerde jaarrekening.............................................111
9.2.3 Juridische aspecten van een geconsolideerde jaarrekening.......................................111
9.2.4 Toepassingsgebied.....................................................................................................112
9.2.5 De geconsolideerde jaarrekening...............................................................................113
9.2.6 Het jaarverslag bij de geconsolideerde jaarrekening..................................................113
9.2.7 Mededeling, controle en openbaarmakingsverplichtingen van de geconsolideerde
jaarrekening..............................................................................................................113
9.2.8 Consolidatiemethoden...............................................................................................113
9.2.9 Invloed van IAS/IFRS...................................................................................................114
9.2.10 Sancties....................................................................................................................114
10 Deel 9: Boekhoud- en jaarrekeningrecht en controle....................................................................114
10.1 H1: Bronnen van het Belgische boekhoudrecht..................................................................114
10.2 H2: De jaarrekening............................................................................................................114
10.2.1 Bronnen van het Belgische jaarrekeningrecht..........................................................114
10.2.2 Toepassingsgebied...................................................................................................115
10.2.3 Componenten van de jaarrekening en beginselen inzake de jaarrekening..............115
Vennootschappen, verenigingen en stichtingen |5
, 10.2.4 Redactie en goedkeuring van de jaarrekening..........................................................115
10.2.5 Neerlegging, openbaarmaking en sancties...............................................................116
10.3 H3: Het jaarverslag..............................................................................................................116
10.3.1 Rekenschap over het beleid.....................................................................................116
10.3.2 Toepassingsgebied...................................................................................................116
10.3.3 Vorm en inhoud........................................................................................................116
10.3.4 Terbeschikkingstelling van de aandeelhouders en behandeling op de AV...............117
10.3.5 Neerlegging..............................................................................................................117
10.4 H4: Controle........................................................................................................................117
10.4.1 Wettelijk kader: evolutie naar strenge professionalisering......................................117
10.4.2 Wettelijke controle van de jaarrekening en geconsolideerde jaarrekening.............117
10.4.3 De verplichting tot benoeming van een commissaris (bedrijfrevisor in de
ondernemingsraad)...................................................................................................117
10.4.4 Taak van de commissaris..........................................................................................117
10.4.5 Statuut van de commissaris......................................................................................118
11 Deel 10: Conflicten in de vennootschap.......................................................................................121
11.1 H1: Conflicten oplosbaar in de schoot van de vennootschap.............................................121
11.2 H2: Conflicten in de vennootschap, oplosbaar door een beroep op de rechter.................121
11.2.1 Afbakening...............................................................................................................121
11.2.2 Procedures in kort geding met impact op het bestuur van de vennootschap..........121
11.2.3 Het vennootschappelijk deskundigenonderzoek......................................................122
11.2.4 De geschillenregeling (uitsluiting en uittreding).......................................................122
11.3 H3: De gedwongen verkoop van effecten – de uitkoopregeling........................................124
11.3.1 Inleiding: het nut van de uitkoop..............................................................................124
11.3.2 Toepassingsgebied...................................................................................................125
12 Deel 11: Ontbinding en vereffening van de vennootschap...........................................................125
12.1 H1: Ontbinding...................................................................................................................125
12.1.1 Inleiding....................................................................................................................125
12.1.2 Vrijwillige ontbinding................................................................................................125
12.1.3 Ontbinding van rechtswege......................................................................................127
12.1.4 Gerechtelijke ontbinding..........................................................................................128
12.2 H2: Vereffening..................................................................................................................129
12.2.1 Verschil tussen vennootschap zonder en vennootschap met rechtspersoonlijkheid
..................................................................................................................................129
12.2.2 Vereffening en van de vennootschap emt rechtspersoonlijkheid (met aanstelling van
een vereffenaar)........................................................................................................129
12.2.3 De vereffenaar..........................................................................................................131
12.2.4 Sluiting van de vereffening.......................................................................................132
Vennootschappen, verenigingen en stichtingen |6
, 12.3 H3: Ontbinding en vereffening in één akte........................................................................134
12.3.1 Het succesnummer van de snelle vereffening voor alle vennootschappen met
rechtspersoonlijkheid................................................................................................134
12.3.2 Toepassingsvoorwaarden.........................................................................................134
12.3.3 Gerechtelijke ontbinding..........................................................................................134
12.3.4 Specifieke normering voor onbetaalde schuldeisers................................................134
13 Deel 12: Herstructurering: fusie, splitsing, inbreng en overdracht van een algemeenheid of van
een bedrijfstak............................................................................................................................135
13.1 H1: Inleiding en toepassing................................................................................................135
13.2 H2: Fusie.............................................................................................................................135
13.2.1 Nationale fusie.........................................................................................................135
13.2.2 Grensoverschrijdende fusie......................................................................................136
13.3 H3: Splitsing.......................................................................................................................136
13.3.1 Nationale splitsing....................................................................................................136
13.3.2 Grensoverschrijdende splitsing................................................................................137
13.4 H4: Inbreng en overdracht van een algemeenheid of van een bedrijfstak.........................137
13.4.1 Inbreng van een algemeenheid of bedrijfstak..........................................................137
13.4.2 Overdracht van een algemeenheid of bedrijfstak....................................................137
14 Deel 13: Bijkantoren.....................................................................................................................137
14.1 H1: Begrip...........................................................................................................................137
14.2 H2: Openbaarmakingsverplichtingen..................................................................................137
Vennootschappen, verenigingen en stichtingen |7
,1
2 Deel 1: Vennootschap, vereniging en andere rechtsfiguren
2.1 H1: Het begrip ‘vennootschap’ als rechtsfiguur
Art 1:1 WVV
De rechtsfiguur die ontstaat door een rechtshandeling door een of meer personen, vennoten
genaamd, die een inbreng doen. De vennootschap heeft een vermogen en de uitoefening van
een of meer welbepaalde activiteiten tot voorwerp. Een van haar doelen is aan haar vennoten
rechtstreeks of onrechtstreeks vermogensvoordeel uitkeren of te bezorgen.
Kenmerken vennootschap:
1. Rechtshandeling van een of meer personen
1 persoon = n.v. of b.v.
Andere vennootschappen: twee of meer oprichters
Bv coöperatieve vennootschap: 3 oprichters
2. Inbreng
= iets in gemeenschap brengen en het onderwerpen aan gemeenschapsrisico
Vennootschap gaat overkop, inbreng kwijt
In gemeenschap brengen; geld, in natura (alles wat economisch waardeerbaar is)
Nijverheid als inbreng; toekomstige inspanningen (advies brengen binnen 2 jaar)
3. Voorwerp
Een of meer nauwkeurig omschreven activiteiten
Concrete activiteiten binnen vennootschap
4. Doelen: rechtstreeks of onrechtstreeks vermogensvoordeel aan haar vennoten
Vennoten rijker maken, nastreven van vermogensvoordeel
Nastreven: niet vereist om winst te maken voor geldige vennootschap
5. Vennootschap heeft een vermogen
Constitutief kenmerk
Voorwerp
= concrete activiteit
Onderscheiden van het winstgevingsdoel / = einddoel, hetgeen de vennootschap finaal tracht te
verwezenlijken
Voorwerp = hoe dat concreet gebeurt, via welke activiteit
WVV
= nieuw wetboek inzake vennootschappen en verenigingen
Via WVV in definitie van vennootschap: ‘een van haar doelen is winst verdeling’ – dit betekent:
1. Nastreven van vermogensvoordeel moet het doel zijn
Is namelijk een van de doelen
2. Naast winstverdelingsdoel, kan er nog een ander doel zijn of meerdere doelen
Filantropisch, caritatief, sociaal, cultureel geïnspireerd
Klassieke onderscheid tss wettelijk doel en statutair voorwerp van de vennootschap – is vervaagd
- Wettelijk doel: winstverdelingsdoel en een of meer andere doelen
Generiek, alle vennootschappen
- Statutair voorwerp: concreet voorwerp ingeschreven in de statuten
In de statuten opgenomen: zowel andere doelen als het statutair voorwerp
Vennootschappen, verenigingen en stichtingen |8
, Op gelijke voet + overtreding wordt op gelijke voet gesanctioneerd
Bv. Vennoot handelt buiten winstverdelingsdoel = wettelijk doel (gratis dingen doen zonder
voordeel voor vennootschap) / of vennoot handelt buiten statutair voorwerp (skihandelaar gaat
boten verkopen)
= beiden een overtreding, worden op dezelfde manier gesanctioneerd (overtreding van
wettelijk doel, als overtreding van statutair voorwerp)
Ander gevolg van de opentrekking naar andere doelen die de vennootschap kan nastreven =
bestuurdersaansprakelijkheid
Bv. Bestuurder stelt bepaalde handeling die niet of moeilijk te rijmen valt met winstverdeling, en
aandeelhouders zouden misnoegd zijn
Bestuurder kan dan als verweer oproepen dat een ander doel van de vennootschap ook caritatief
is. Handelingen zijn zowel in teken van winstverdelingsdoel als ander (bv caritatief) doel
Is het een vereiste dat de vennootschap in het gemeenschappelijk belang van de partijen moet
worden aangegaan?
Vereiste van algemeen belang is te verkiezen
Vennoten moeten elkaar gelijk behandelen + inmengings- en controlerecht tov elkaar
Verbod op leeuwenbeding
Constructieve vwd
Overeenkomsten of bepalingen die aan één van de vennoten de gehele winst toekennen, of aan
één of meer vennoten enig deelname in de winst ontzetten, zijn ongeldig
Art 4:2 WVV, art 5:14 WVV, art 6:15 WVV, art 7:16 WVV
~fabel over een leeuw die alle winst naar zich toetrekt
Gemeenschappelijk belang, vennoten stappen samen in samenwerkingsakkoord op voet van
gelijkheid
Affectio societatis
Verzamelterm, geen afzonderlijke vwd voor vennootschappen
Grondslag van een vennootschap = rechtshandeling (art 1:1 WVV)
Steunen op gemene recht: principe dat verbintenissen te goeder trouw moeten worden uitgevoerd
Onderscheid met verwante rechtsfiguren
- Vereniging
Art 1:2 WVV
In de enge zin = de entiteit die wordt opgericht bij een overeenkomst tussen twee of meer
personen, leden genaamd, die een belangeloos doel nastreven in het kader van een of meer
welbepaalde activiteiten die zij tot voorwerp heeft, en die nog rechtstreeks of onrechtstreeks
enig vermogensvoordeel mag uitkeren of bezorgen aan de oprichters, de leden, de
bestuurders of enig andere persoon behalve voor het in de statuten bepaald belangeloos
doel.
Het is verboden om aan de oprichters, leden, bestuurders … enig vermogensvoordeel uit te
keren.
Voornaamste in die definitie + onderscheidend criterium met vennootschap =
winstverdelingsdoel
vennootschap: verplicht winstverdelingsdoel, behoort tot de kern
vereniging in enge zin: mag geen winstverdelingsdoel hebben, uitkeringsverbod (art
1:4 WVV)
Vennootschappen, verenigingen en stichtingen |9
, Uitkeringsverbod
Rechtstreeks: bv 5000 euro
Onrechtstreeks: bv iemand trekt foto’s voor plezier op een feestje van de vzw en
stuurt daarna de factuur door / onrechtstreekse uitkering, er staat geen dienst
tegenover
Bepaalde kortingen worden toegestaan, beperkte uitkeringen die geplaatst kunnen
worden in teken van belangeloos doel van de vereniging
Bv. In een tennisclub mogen alle leden gebruik maken van de tennisfaciliteiten / is een
soort van uitkering, maar staat in teken van belangeloos doel
Verbod betreft enkel uitkeringen
Het is niet verboden vermogensvoordelen na te streven en winst te maken
Vzw mag winst maken / mag enkel niet worden uitgekeerd
Bv. Winst van spaghettislag mag enkel gebruikt worden voor de werking van de vzw
3 types verenigingen
1. Feitelijke vereniging
Geen RP = vereniging valt samen met leden
Er is geen schild tegen aansprakelijkheid, tegen gehoudenheid voor schulden van de
vereniging
In wet wordt feitelijke vereniging erkend – Art 1:6 WVV
2. Vzw
RP
3. Internationale vereniging zonder winstoogmerk (ivzw)
RP
- Onderneming
Vennootschap is een rechtsorganisatievorm die een onderneming kan aannemen
Vennootschap is de ondernemingsdrager
Onderneming is de activiteit
Doeleinden van ondernemingsrecht: in WER (in handboek)
Alle vennootschappen in die definitie zijn noodzakelijk onderneming
- Stichting
Art 1:3 WVV
Is de RP zonder leven, opgericht per rechtshandeling, door een of meer personen, stichters
genoemd. Haar vermogen wordt bestemd om een belangeloos doel na te streven in het
kader van een of meer welbepaalde activiteiten die zij tot voorwerp heeft
Heeft geen leden
Vereniging heeft leden / vennootschap heeft vennoten of aandeelhouders
Uitkeringsverbod (Koning Boudewijnstichting)
- Rechtspersoon
De vennootschap valt niet samen met het begrip RP. Een vennootschap kan een RP zijn, maar
er kan ook een vennootschap zijn zonder rechtspersoonlijkheid, namelijk de maatschap. Art
1:5 WVV
Vennootschappen, verenigingen en stichtingen | 10
