WOORDENLIJST
POLITICOLOGIE
Hoofdstuk 1
Minimal state - 19e eeuw
- minimale regels van overheid
- zoveel mogelijk privé houden
- zorgen voor orde en veiligheid
- VS
Nany state - tegenwoordig
- interventionalistische welvaartsstaat
- regels van geboorte tot dood
- alles wordt beslist door de overheid
- veel politieke problemen
Polity Groep mensen die samen wonen en die
instellingen hebben opgericht om samen te leven
Een staatsvorm of bestuursvorm
Structuur of organisatie van een politieke
gemeenschap. Omvat instellingen, normen en
regels die de werking van een politieke eenheid
bepalen
Politics Machtsuitoefening, besluitvorming,
vertegenwoordiging, belangenverdediging
Proces van besluitvorming binnen een
samenleving. Omvat interacties tussen
individuen, groepen en instellingen die invloed
uitoefenen op verdeling van macht en middelen.
Strijd om invloed en manier waarop besluiten
worden genomen en uitgevoerd
Policy Beleid
Specifieke plannen, acties of richtlijnen die door
overheid worden vastgesteld om bepaalde
doelen te bereiken. Inhoud van besluiten en
uitvoering daarvan
Politiek Een sociaal verschijnsel, d.w.z. dat het enkel kan
bestaan in de verhoudingen en interacties tussen
mensen.
Politiek betreft zaken die voor een groep of
collectiviteit als geheel gereld worden. In het
bijzonder heeft politiek betrekking op vormen van
1
, samenwerking en conflict m.b.t. collectieve
beslissingen, d.w.z. beslissingen die in naam van
en voor de hele gemeenschap genomen moeten
worden om het samenleven via bindende regels
te ordenen.
Daartoe hebben zich specifieke instellingen en
procedures ontwikkeld, alsook een politieke
cultuur. Essentieel voor deze gestolde vormen
van besluitvorming en conflictbeheer is het
gebruik van macht en dus de ontwikkeling van
machtsposities.
Politiek heeft een inzet, het gaat om de
competitieve realisatie van doelen en de
bescherming van belangen in een omgeving van
schaarste en onverenigbare doelen en criteria.
Deze inzet en de manier waarop collectieve
conflicten via politiek optreden geregeld worden
zijn het product van materiële omstandigheden
maar ook van verschillende en uiteenlopende,
geïntegreerde maatschappijanalyses, waarden en
normen en politieke strategie. De
laatstgenoemde instrueren politiek gedrag en
ondersteunen de creatie van belangen,
doelstellingen en oplossingen.
Antagonisme - Carl Schmitt
- politieke tegenstelling
- wij vs zij
- vriend vs vijand
- vijand vernietigen = doel
- strijd
= Antagonisme is eigenlijk een woord dat wordt
gebruikt om een soort van vijandigheid of
tegenstelling aan te duiden. Het verwijst naar een
situatie waarin er een duidelijk conflict of
spanning is tussen twee partijen of ideeën. Het
kan bijvoorbeeld gaan om politieke
tegenstellingen, sociale conflicten of zelfs
persoonlijke rivaliteit. Het idee van antagonisme
impliceert dat er een soort strijd of competitie is
tussen deze twee krachten. Het kan soms leiden
tot confrontaties of pogingen om elkaar te
overtreffen
Agonisme - Chantal Mouffe
- conflict, tegenstelling noodzakelijk
- ruimte voor verschillend
- politiek: polariserend
- elkaar erkennen als legitieme
vertegenwoordigers van het volk
- wederzijds respect
- geen geweld of vernietiging
2
, = Agonisme verwijst naar een politieke filosofie
die de nadruk legt op het belang van
constructieve en respectvolle conflicten in de
samenleving. Het idee is dat door middel van
open debat en discussie, verschillende
standpunten kunnen worden uitgewisseld en
verbeterd. Agonisme streeft naar een inclusieve
samenleving waarin verschillende stemmen en
perspectieven worden gehoord en
gerespecteerd, zelfs als ze met elkaar in conflict
zijn. Het doel is niet om conflicten te vermijden,
maar om ze op een productieve en respectvolle
manier aan te gaan
Frustratie-agressietheorie - microverklaring
- frustratie is nodig voor agressief gedrag
- blokkering van doelbereiking
Relatieve deprivatie-theorie - macroverklaring
- deprivatie is noodzakelijke voorwaarde voor
conflictgedrag
Package deals Alles is aan elkaar gekoppeld en iedereen wint bij
globale oplossing waarin eisen gebundeld worden
Cross cutting cleavages Doorkruisende breuklijnen
Vlindereffect - Bart Trom
- een klein dingetje aan de andere kant van de
wereld veroorzaakt een hele orkaan (chaos)
Hypothetico-deductief model Een wetenschappelijke theorie moet zo
geformuleerd worden dat die getest kan worden
- Karl Popper
Falsifieerbare theorie Er is een onderzoek, test denkbaar om na te gaan
of die correct is en waardoor de theorie
verworpen kan worden
- Karl Popper
Paradigma’s - vooronderstellingen
- brillen waarmee je naar de werkelijkheid kan
kijken
- samenhangend geheel van doctrines, principes
en theorieën
Paradigma shifts - Thomas Kuhn
- nieuwe paradigma’s die oude paradigma’s
vervangen
- verklaren wat bestaande niet konden
7 benaderingen
Behavioralisme - waarom gedragen mensen zich zoals ze zich
gedragen?
3
, - observeerbaar gedrag en empirische toetsing
(positivisme)
- manier waarop attitudes, opinies of instellingen
tot uiting komen in concreet specifiek gedrag
- individuen bestuderen
Institutionalisme Oud
- studie van instellingen, overheidsstructuren,
parlementen…
- logic of appropriateness = mensen ondernemen
acties omdat ze zich willen conformeren aan de
normen binnen een instelling
Nieuw
- government -> governance
- bredere kijk: interactie tussen instellingen en
gedrag
- ook naar gewoontes, gebruiken, procedures,
normen en cultuur kijken
Rationele-keuzetheorie - gedrag verklaren vanuit eigenbelang van
individuen
- mens is homo economicus: enkel waarde
hechten aan wat voor hem waarde oplevert
- individuen willen beste handelingsoptie kiezen
- speltheorie: strategisch evenwicht
- theorie collectief handelen
- theorie coalitievorming: size principle
Systeembenadering - handelen van afzonderlijke actoren binnen
politiek stelsel krijgt inhoud en betekenis
- structureel
- algemeen
Interpretatieve, (sociaal-) constructivistische - interpretationalisme: onze kijk op wereld
benaderingen bepaalt onze acties
- constructivisme: mensen geloven dat hun
overtuiging waar is en leven daarnaar
Structurele (-functionalistische) benaderingen - niet direct waarneembare of onbewuste
structuren liggen ten grondslag aan sociale
verschijnselen
- elk sociaal systeem heeft basisbehoeften
waaraan voldoen moet worden opdat goed kan
functioneren
Marxisme - alles wordt gedreven door economie
- wat van groot belang is wie de
productiemiddelen in handen heeft
4
POLITICOLOGIE
Hoofdstuk 1
Minimal state - 19e eeuw
- minimale regels van overheid
- zoveel mogelijk privé houden
- zorgen voor orde en veiligheid
- VS
Nany state - tegenwoordig
- interventionalistische welvaartsstaat
- regels van geboorte tot dood
- alles wordt beslist door de overheid
- veel politieke problemen
Polity Groep mensen die samen wonen en die
instellingen hebben opgericht om samen te leven
Een staatsvorm of bestuursvorm
Structuur of organisatie van een politieke
gemeenschap. Omvat instellingen, normen en
regels die de werking van een politieke eenheid
bepalen
Politics Machtsuitoefening, besluitvorming,
vertegenwoordiging, belangenverdediging
Proces van besluitvorming binnen een
samenleving. Omvat interacties tussen
individuen, groepen en instellingen die invloed
uitoefenen op verdeling van macht en middelen.
Strijd om invloed en manier waarop besluiten
worden genomen en uitgevoerd
Policy Beleid
Specifieke plannen, acties of richtlijnen die door
overheid worden vastgesteld om bepaalde
doelen te bereiken. Inhoud van besluiten en
uitvoering daarvan
Politiek Een sociaal verschijnsel, d.w.z. dat het enkel kan
bestaan in de verhoudingen en interacties tussen
mensen.
Politiek betreft zaken die voor een groep of
collectiviteit als geheel gereld worden. In het
bijzonder heeft politiek betrekking op vormen van
1
, samenwerking en conflict m.b.t. collectieve
beslissingen, d.w.z. beslissingen die in naam van
en voor de hele gemeenschap genomen moeten
worden om het samenleven via bindende regels
te ordenen.
Daartoe hebben zich specifieke instellingen en
procedures ontwikkeld, alsook een politieke
cultuur. Essentieel voor deze gestolde vormen
van besluitvorming en conflictbeheer is het
gebruik van macht en dus de ontwikkeling van
machtsposities.
Politiek heeft een inzet, het gaat om de
competitieve realisatie van doelen en de
bescherming van belangen in een omgeving van
schaarste en onverenigbare doelen en criteria.
Deze inzet en de manier waarop collectieve
conflicten via politiek optreden geregeld worden
zijn het product van materiële omstandigheden
maar ook van verschillende en uiteenlopende,
geïntegreerde maatschappijanalyses, waarden en
normen en politieke strategie. De
laatstgenoemde instrueren politiek gedrag en
ondersteunen de creatie van belangen,
doelstellingen en oplossingen.
Antagonisme - Carl Schmitt
- politieke tegenstelling
- wij vs zij
- vriend vs vijand
- vijand vernietigen = doel
- strijd
= Antagonisme is eigenlijk een woord dat wordt
gebruikt om een soort van vijandigheid of
tegenstelling aan te duiden. Het verwijst naar een
situatie waarin er een duidelijk conflict of
spanning is tussen twee partijen of ideeën. Het
kan bijvoorbeeld gaan om politieke
tegenstellingen, sociale conflicten of zelfs
persoonlijke rivaliteit. Het idee van antagonisme
impliceert dat er een soort strijd of competitie is
tussen deze twee krachten. Het kan soms leiden
tot confrontaties of pogingen om elkaar te
overtreffen
Agonisme - Chantal Mouffe
- conflict, tegenstelling noodzakelijk
- ruimte voor verschillend
- politiek: polariserend
- elkaar erkennen als legitieme
vertegenwoordigers van het volk
- wederzijds respect
- geen geweld of vernietiging
2
, = Agonisme verwijst naar een politieke filosofie
die de nadruk legt op het belang van
constructieve en respectvolle conflicten in de
samenleving. Het idee is dat door middel van
open debat en discussie, verschillende
standpunten kunnen worden uitgewisseld en
verbeterd. Agonisme streeft naar een inclusieve
samenleving waarin verschillende stemmen en
perspectieven worden gehoord en
gerespecteerd, zelfs als ze met elkaar in conflict
zijn. Het doel is niet om conflicten te vermijden,
maar om ze op een productieve en respectvolle
manier aan te gaan
Frustratie-agressietheorie - microverklaring
- frustratie is nodig voor agressief gedrag
- blokkering van doelbereiking
Relatieve deprivatie-theorie - macroverklaring
- deprivatie is noodzakelijke voorwaarde voor
conflictgedrag
Package deals Alles is aan elkaar gekoppeld en iedereen wint bij
globale oplossing waarin eisen gebundeld worden
Cross cutting cleavages Doorkruisende breuklijnen
Vlindereffect - Bart Trom
- een klein dingetje aan de andere kant van de
wereld veroorzaakt een hele orkaan (chaos)
Hypothetico-deductief model Een wetenschappelijke theorie moet zo
geformuleerd worden dat die getest kan worden
- Karl Popper
Falsifieerbare theorie Er is een onderzoek, test denkbaar om na te gaan
of die correct is en waardoor de theorie
verworpen kan worden
- Karl Popper
Paradigma’s - vooronderstellingen
- brillen waarmee je naar de werkelijkheid kan
kijken
- samenhangend geheel van doctrines, principes
en theorieën
Paradigma shifts - Thomas Kuhn
- nieuwe paradigma’s die oude paradigma’s
vervangen
- verklaren wat bestaande niet konden
7 benaderingen
Behavioralisme - waarom gedragen mensen zich zoals ze zich
gedragen?
3
, - observeerbaar gedrag en empirische toetsing
(positivisme)
- manier waarop attitudes, opinies of instellingen
tot uiting komen in concreet specifiek gedrag
- individuen bestuderen
Institutionalisme Oud
- studie van instellingen, overheidsstructuren,
parlementen…
- logic of appropriateness = mensen ondernemen
acties omdat ze zich willen conformeren aan de
normen binnen een instelling
Nieuw
- government -> governance
- bredere kijk: interactie tussen instellingen en
gedrag
- ook naar gewoontes, gebruiken, procedures,
normen en cultuur kijken
Rationele-keuzetheorie - gedrag verklaren vanuit eigenbelang van
individuen
- mens is homo economicus: enkel waarde
hechten aan wat voor hem waarde oplevert
- individuen willen beste handelingsoptie kiezen
- speltheorie: strategisch evenwicht
- theorie collectief handelen
- theorie coalitievorming: size principle
Systeembenadering - handelen van afzonderlijke actoren binnen
politiek stelsel krijgt inhoud en betekenis
- structureel
- algemeen
Interpretatieve, (sociaal-) constructivistische - interpretationalisme: onze kijk op wereld
benaderingen bepaalt onze acties
- constructivisme: mensen geloven dat hun
overtuiging waar is en leven daarnaar
Structurele (-functionalistische) benaderingen - niet direct waarneembare of onbewuste
structuren liggen ten grondslag aan sociale
verschijnselen
- elk sociaal systeem heeft basisbehoeften
waaraan voldoen moet worden opdat goed kan
functioneren
Marxisme - alles wordt gedreven door economie
- wat van groot belang is wie de
productiemiddelen in handen heeft
4
