Hoofdstuk 1: Over de rechtspsychologie
- Recht = sociaal systeem dat ervoor dient om het gedrag van mensen te reguleren
o Sociologen
o Politicologen
o Psychologen: gedrag van mensen rechtspsychologen: twee taken:
Studie vh recht als een gedragstechnologie
Studie vh gedrag dat onder invloed van het recht staat of zou
moeten
- Rechtsregels + instituties = mensenwerk psychologen
o Hoe gedragen mensen zich
o Welke invloeden ondergaan zij
o Hoe behoren mensen zich te gedragen
- Rechtspsychologie: tak v toegepaste psychologie: over gehele juridische doctorine en
bedrijf
- Stroomversnelling 1970
- Bij bepalen van toerekeningsvatbaarheid v verdachte + bij kinderen de
omgangsregeling bij echtscheidingen
- Basis rechtpsychologie: empirische studie v verschijnselen in het recht
o Functioneren van het recht zelf
o Participanten in het recht (strafrecht)
- Experimentele benadering: veel over uiteenlopende onderwerpen
o Invloeden getuigenverklaring
o Hoe precies herkenningen plaatsvinden
o Onder welke omstandigheden politiefunctionarissen hun werk doen
o Hoe rechters tot hun beslissingen komen
o Welke procedure door de actoren als rechtsvaardig worden beschouwd
- Oudste leerstoel 1974, departement rechten vd UAntwerpen
- Niet alleen onderzoek, bijdrage rechtspraktijk: getuigendeskundigen + specialisme
opleidingen
Rechtspsycholoog als hulpje
- Hulp bij
o Rechercheurs in de opsporing
o OM/OR: bij opsporing en vervolging
o Advocaten à charge en décharge
o Rechters bij eindoordeel
o Politie: verhoor of betekenis v bepaald gedrag: daderprofilering op basis van
manier v plegen misdrijf, of geografisch profileren
- Problematiek rechtpsycholoog – politie/rechter
o (1) Praktisch vs. Theoretisch - Algemeenheid vs. Concreetheid
Rechter (Praktisch) wilt praktisch juiste oplossing voor praktisch
probleem <-> wetenschappelijke kennis (Theoretisch)
Politie (Concreet) bijv. inperken aantal verdachten, hoe uitvoeren
herkenningsprocedure, hoe inrichten verhoor rechtpsycholoog: te
algemene antwoorden (Algemeen)
, o (2) Wetenschap betekent niet altijd objectiviteit: verwarring
Rechter: wilt waar feit – vaststaande wetmatigheid = verwachting
Rechtspsycholoog: antwoord = hypothese (gevalideerd of
gefalsifieerd), o.b.v. empirisch onderzoek = voorlopig waar
‘beyond reasonable doubt’ ‘ik zweer getrouw indien bewezen’
Parenthese: psychologisch sub-disciplines vs. Scholen binnen de psychologie
- Subdisciplines:
o Sociaal-psychologen: gedrag in relatie tot soortgenoten
o Klinisch psychologen: verklaren psychiatrische aandoeningen +
psychologische gevolgen v lichamelijke aandoeningen
o Ontwikkelingspsychologen: menselijke evolutie
- Vier scholen eenzelfde fenomeen vanuit andere theorieën
o De psycho-dynamische school
Sigmund Freud: Psycho-analyse
Ontwikkeling vh kind: stadia gezonde ontwikkeling
o Orale, anale, fallische, latente en genitale fase
o Levensenergie: libido – op bepaalde lichaamsdelen
o Probleem: fixatie of alles doorlopen en terugvallen op
minder rijpe fase = regressie
Ich (driften) – uber-ich (waarden en normen): onderbewuste
Psychologische afweermechanismen
= psychodynamische benadering
Psycho-therapeutisch handelen
o De behavioristische school
Gedragsleer
Empirische studie
Verschil met dier: gradueel
Menselijke gedragingen: processen van associatief leren:
conditioneren
Hond van Pavlov
o De cognitieve school
Waarnemen, verwerken en onthouden
Betrouwbaarheid vh geheugen, omstandigheden waaronder valse
verklaringen evident worden, verschillende technieken van detectie v
bedrog + manier waarop rechters tot hun oordeel komen
Kind: 6jaar: cruciale inzichten: oordeel des onderscheids
o De bio-psychologische school
Biologische processen gedrag bijv. slaaptekort – prestatie
Neurotransmitterverhouding
, Hoofdstuk 2: misdrijven en misdadigers
- Belang: biologische en sociale factoren – kunnen elkaar beïnvloeden
- Individueel antisociaal of crimineel gedrag synthese van psychologische verklaring:
o Afwegingproces vd crimineel tussen voorwaardelijke kosten en
onvoorwaardelijke kosten en baten
Voorwaardelijke kosten (en baten): indien betrapt + gestraft
Afhankelijk vd pakkans + strafgrootte
Onvoorwaardelijke kosten (en baten): onvoorwaardelijk - kosten
slachtoffer als gevolg vh misdrijf en persoonlijke materiële en
immateriële kosten en baten voor de dader
- Recht = sociaal systeem dat ervoor dient om het gedrag van mensen te reguleren
o Sociologen
o Politicologen
o Psychologen: gedrag van mensen rechtspsychologen: twee taken:
Studie vh recht als een gedragstechnologie
Studie vh gedrag dat onder invloed van het recht staat of zou
moeten
- Rechtsregels + instituties = mensenwerk psychologen
o Hoe gedragen mensen zich
o Welke invloeden ondergaan zij
o Hoe behoren mensen zich te gedragen
- Rechtspsychologie: tak v toegepaste psychologie: over gehele juridische doctorine en
bedrijf
- Stroomversnelling 1970
- Bij bepalen van toerekeningsvatbaarheid v verdachte + bij kinderen de
omgangsregeling bij echtscheidingen
- Basis rechtpsychologie: empirische studie v verschijnselen in het recht
o Functioneren van het recht zelf
o Participanten in het recht (strafrecht)
- Experimentele benadering: veel over uiteenlopende onderwerpen
o Invloeden getuigenverklaring
o Hoe precies herkenningen plaatsvinden
o Onder welke omstandigheden politiefunctionarissen hun werk doen
o Hoe rechters tot hun beslissingen komen
o Welke procedure door de actoren als rechtsvaardig worden beschouwd
- Oudste leerstoel 1974, departement rechten vd UAntwerpen
- Niet alleen onderzoek, bijdrage rechtspraktijk: getuigendeskundigen + specialisme
opleidingen
Rechtspsycholoog als hulpje
- Hulp bij
o Rechercheurs in de opsporing
o OM/OR: bij opsporing en vervolging
o Advocaten à charge en décharge
o Rechters bij eindoordeel
o Politie: verhoor of betekenis v bepaald gedrag: daderprofilering op basis van
manier v plegen misdrijf, of geografisch profileren
- Problematiek rechtpsycholoog – politie/rechter
o (1) Praktisch vs. Theoretisch - Algemeenheid vs. Concreetheid
Rechter (Praktisch) wilt praktisch juiste oplossing voor praktisch
probleem <-> wetenschappelijke kennis (Theoretisch)
Politie (Concreet) bijv. inperken aantal verdachten, hoe uitvoeren
herkenningsprocedure, hoe inrichten verhoor rechtpsycholoog: te
algemene antwoorden (Algemeen)
, o (2) Wetenschap betekent niet altijd objectiviteit: verwarring
Rechter: wilt waar feit – vaststaande wetmatigheid = verwachting
Rechtspsycholoog: antwoord = hypothese (gevalideerd of
gefalsifieerd), o.b.v. empirisch onderzoek = voorlopig waar
‘beyond reasonable doubt’ ‘ik zweer getrouw indien bewezen’
Parenthese: psychologisch sub-disciplines vs. Scholen binnen de psychologie
- Subdisciplines:
o Sociaal-psychologen: gedrag in relatie tot soortgenoten
o Klinisch psychologen: verklaren psychiatrische aandoeningen +
psychologische gevolgen v lichamelijke aandoeningen
o Ontwikkelingspsychologen: menselijke evolutie
- Vier scholen eenzelfde fenomeen vanuit andere theorieën
o De psycho-dynamische school
Sigmund Freud: Psycho-analyse
Ontwikkeling vh kind: stadia gezonde ontwikkeling
o Orale, anale, fallische, latente en genitale fase
o Levensenergie: libido – op bepaalde lichaamsdelen
o Probleem: fixatie of alles doorlopen en terugvallen op
minder rijpe fase = regressie
Ich (driften) – uber-ich (waarden en normen): onderbewuste
Psychologische afweermechanismen
= psychodynamische benadering
Psycho-therapeutisch handelen
o De behavioristische school
Gedragsleer
Empirische studie
Verschil met dier: gradueel
Menselijke gedragingen: processen van associatief leren:
conditioneren
Hond van Pavlov
o De cognitieve school
Waarnemen, verwerken en onthouden
Betrouwbaarheid vh geheugen, omstandigheden waaronder valse
verklaringen evident worden, verschillende technieken van detectie v
bedrog + manier waarop rechters tot hun oordeel komen
Kind: 6jaar: cruciale inzichten: oordeel des onderscheids
o De bio-psychologische school
Biologische processen gedrag bijv. slaaptekort – prestatie
Neurotransmitterverhouding
, Hoofdstuk 2: misdrijven en misdadigers
- Belang: biologische en sociale factoren – kunnen elkaar beïnvloeden
- Individueel antisociaal of crimineel gedrag synthese van psychologische verklaring:
o Afwegingproces vd crimineel tussen voorwaardelijke kosten en
onvoorwaardelijke kosten en baten
Voorwaardelijke kosten (en baten): indien betrapt + gestraft
Afhankelijk vd pakkans + strafgrootte
Onvoorwaardelijke kosten (en baten): onvoorwaardelijk - kosten
slachtoffer als gevolg vh misdrijf en persoonlijke materiële en
immateriële kosten en baten voor de dader
