STAALAFNAME KIND
Staalafname = opnemen stalen
• Bloedafname
o Capillair bloedstaal
o Veneus bloedstaal
• Urine: Urinestaal
• Huid: Steriele wisser
• Ontlasting: Coprostaal
BLOEDAFNAME
BLOEDAFNAME : CAPILLAIR? VENEUS?
BLOEDAFNAME METABOLE SCREENING
PKU test/ Guthrie-test
• Screeningstest bij ALLE pasgeborenen
• 19 stofwisselingsziekten
o Vb. fenylketonurie, congenitale hypothyreoïdie, congenitale
bijnierschorshyperplasie, mucoviscidose ,..
• Zeldzaam maar indien tijdig opgespoord, ‘eenvoudige’ behandeling
• Kan mentale en motorische retardatie veroorzaken
1
,CAPILLAIR OF INTRAVENEUS?
• Bij elke pasgeborene
• Niet verplicht, sterk aanbevolen.
• Weigering: ouders ondertekening van een document
• Gratis
• Voorkeur intraveneus: minder pijnlijk.
PKU-KAARTJE (METABOLE SCREENING)
• Kaartje invullen voor invullen met bloed, strookje afscheuren
• Bloedafname bij aterme pasgeborene na 48u.
• d.w.z. kaartje volledig vullen min. Na 48 u en niet later dan 96 u.
• Reden?
Baby’s geboren tussen 34 en <37 weken
• Onmiddellijk enteraal gevoed:
o 1 kaartje vullen min.48 u na geboorte
• Gestart met glucose-infuus
o Het eerste bolletje van een 1ste kaartje wordt gevuld voor starten infuus
en binnen 2 u na geboorte
o Minimum 48u na geboorte wordt 2 de kaartje volledig gevuld
2
,Baby’s geboren voor 34 weken
• Onmiddellijk enteraal gevoed:
o een 1ste kaartje vullen min.48u na geboorte
o een 2de kaartje (minstens 3 bolletjes) vullen bij ontslag of op 38w PML
AANDACHTSPUNTEN
• Cirkels langs achterzijde opvullen.
• Cirkels moeten goed gevuld zijn: bloedvlek voor- en achteraan even groot.
• Druppels mooi verdelen over en binnen de opvangcirkels. Reden?
• Rondjes nadien niet bijvullen.
• Geen contact tussen hiel en kaartje!
• Prikken met droge, zuivere handen; voorkeur: handschoenen
• Handcrème en alcoholgel: niet gebruiken!
• Reden?
• Bij ontsmetten droogtijd respecteren van 30 sec. , 1ste druppel weg
• Kaartjes naast elkaar laten drogen op een droge en zuivere ondergrond.
(contaminatie!)
• Drogen minimum 1u kamertemperatuur, niet in het zonlicht, niet op
verwarmingselement en niet op een andere kunstmatige droogwijze.
• Kaartjes droog : binnen de 24u opsturen naar het opsporings-centrum.
• Wanneer meerdere kaartjes verzonden worden in 1 omslag mogen de
bloedzones elkaar niet raken. Hoe doe je dit?
• Negatieve resultaten worden niet meegedeeld, positieve resultaten worden aan
de kinderarts gemeld.
GVO
• Geen nieuw = goed nieuws
• De test screent op 19 zeldzame, maar ernstige
• Vroege opsporing is belangrijk om blijvende schade te voorkomen.
• Met een eenvoudige en tijdige behandeling kunnen complicaties meestal worden
vermeden.
• Tussen 48 -96 uur na geboorte
• Er wordt een paar druppels bloed afgenomen uit de hiel van je baby (hielprik).
• Dit gebeurt met een klein prikje, wat eventjes pijnlijk kan zijn, maar zeer kort
duurt.
• Het bloed wordt op een speciaal kaartje (PKU-kaart) verzameld en naar een
gespecialiseerd laboratorium gestuurd.
• De test is gratis.
• Alleen bij een afwijking wordt contact opgenomen met de kinderarts.
• Er zijn geen risico’s voor de gezondheid van de baby.
• …
3
, BLOEDAFNAME GLYCEMIEBEPALING
= meten van glucosegehalte in het bloed
Indicaties
• Kindje dat meer weegt dan 4kg bij de geboorte
• Mama met diabetes
• Heel laag geboortegewicht
• Prematuur
Capillair
• Referentiewaarden bij aterme pasgeborene: 40-150 à 170 mg/dl (varieert per ziekenhuis)
• Acties nrgl. de opgemeten waarde….
BLOEDAFNAME VENEUS
= venapunctie
Open systeem of druppelmethode
AANDACHTSPUNTEN
• Kussen zonder opstaande randen
o Makkelijker om armpje naar beneden te laten hangen -> zwaartekracht
o Bij opstaande randen -> dwars leggen
• Stuwen nrgl de punctieplaats/ geen knelband
• Pijn reducerende middelen?
o BV – KV (Babycalmine 30%)
▪ Babycalmine enkel bij PKU!
▪ MM mag steeds (maar niet 10 min voor glycemiebepaling)
• Dosering Babycalmine
o Vb 2,5kg: 1ml / 3,5kg: 2ml
URINESTAAL
• Enkel op indicatie
• Steriel ≠ niet-steriel
• Jongen ≠ meisje (moeilijkst!)
• Éénmalig of langere tijd
4
Staalafname = opnemen stalen
• Bloedafname
o Capillair bloedstaal
o Veneus bloedstaal
• Urine: Urinestaal
• Huid: Steriele wisser
• Ontlasting: Coprostaal
BLOEDAFNAME
BLOEDAFNAME : CAPILLAIR? VENEUS?
BLOEDAFNAME METABOLE SCREENING
PKU test/ Guthrie-test
• Screeningstest bij ALLE pasgeborenen
• 19 stofwisselingsziekten
o Vb. fenylketonurie, congenitale hypothyreoïdie, congenitale
bijnierschorshyperplasie, mucoviscidose ,..
• Zeldzaam maar indien tijdig opgespoord, ‘eenvoudige’ behandeling
• Kan mentale en motorische retardatie veroorzaken
1
,CAPILLAIR OF INTRAVENEUS?
• Bij elke pasgeborene
• Niet verplicht, sterk aanbevolen.
• Weigering: ouders ondertekening van een document
• Gratis
• Voorkeur intraveneus: minder pijnlijk.
PKU-KAARTJE (METABOLE SCREENING)
• Kaartje invullen voor invullen met bloed, strookje afscheuren
• Bloedafname bij aterme pasgeborene na 48u.
• d.w.z. kaartje volledig vullen min. Na 48 u en niet later dan 96 u.
• Reden?
Baby’s geboren tussen 34 en <37 weken
• Onmiddellijk enteraal gevoed:
o 1 kaartje vullen min.48 u na geboorte
• Gestart met glucose-infuus
o Het eerste bolletje van een 1ste kaartje wordt gevuld voor starten infuus
en binnen 2 u na geboorte
o Minimum 48u na geboorte wordt 2 de kaartje volledig gevuld
2
,Baby’s geboren voor 34 weken
• Onmiddellijk enteraal gevoed:
o een 1ste kaartje vullen min.48u na geboorte
o een 2de kaartje (minstens 3 bolletjes) vullen bij ontslag of op 38w PML
AANDACHTSPUNTEN
• Cirkels langs achterzijde opvullen.
• Cirkels moeten goed gevuld zijn: bloedvlek voor- en achteraan even groot.
• Druppels mooi verdelen over en binnen de opvangcirkels. Reden?
• Rondjes nadien niet bijvullen.
• Geen contact tussen hiel en kaartje!
• Prikken met droge, zuivere handen; voorkeur: handschoenen
• Handcrème en alcoholgel: niet gebruiken!
• Reden?
• Bij ontsmetten droogtijd respecteren van 30 sec. , 1ste druppel weg
• Kaartjes naast elkaar laten drogen op een droge en zuivere ondergrond.
(contaminatie!)
• Drogen minimum 1u kamertemperatuur, niet in het zonlicht, niet op
verwarmingselement en niet op een andere kunstmatige droogwijze.
• Kaartjes droog : binnen de 24u opsturen naar het opsporings-centrum.
• Wanneer meerdere kaartjes verzonden worden in 1 omslag mogen de
bloedzones elkaar niet raken. Hoe doe je dit?
• Negatieve resultaten worden niet meegedeeld, positieve resultaten worden aan
de kinderarts gemeld.
GVO
• Geen nieuw = goed nieuws
• De test screent op 19 zeldzame, maar ernstige
• Vroege opsporing is belangrijk om blijvende schade te voorkomen.
• Met een eenvoudige en tijdige behandeling kunnen complicaties meestal worden
vermeden.
• Tussen 48 -96 uur na geboorte
• Er wordt een paar druppels bloed afgenomen uit de hiel van je baby (hielprik).
• Dit gebeurt met een klein prikje, wat eventjes pijnlijk kan zijn, maar zeer kort
duurt.
• Het bloed wordt op een speciaal kaartje (PKU-kaart) verzameld en naar een
gespecialiseerd laboratorium gestuurd.
• De test is gratis.
• Alleen bij een afwijking wordt contact opgenomen met de kinderarts.
• Er zijn geen risico’s voor de gezondheid van de baby.
• …
3
, BLOEDAFNAME GLYCEMIEBEPALING
= meten van glucosegehalte in het bloed
Indicaties
• Kindje dat meer weegt dan 4kg bij de geboorte
• Mama met diabetes
• Heel laag geboortegewicht
• Prematuur
Capillair
• Referentiewaarden bij aterme pasgeborene: 40-150 à 170 mg/dl (varieert per ziekenhuis)
• Acties nrgl. de opgemeten waarde….
BLOEDAFNAME VENEUS
= venapunctie
Open systeem of druppelmethode
AANDACHTSPUNTEN
• Kussen zonder opstaande randen
o Makkelijker om armpje naar beneden te laten hangen -> zwaartekracht
o Bij opstaande randen -> dwars leggen
• Stuwen nrgl de punctieplaats/ geen knelband
• Pijn reducerende middelen?
o BV – KV (Babycalmine 30%)
▪ Babycalmine enkel bij PKU!
▪ MM mag steeds (maar niet 10 min voor glycemiebepaling)
• Dosering Babycalmine
o Vb 2,5kg: 1ml / 3,5kg: 2ml
URINESTAAL
• Enkel op indicatie
• Steriel ≠ niet-steriel
• Jongen ≠ meisje (moeilijkst!)
• Éénmalig of langere tijd
4
