Methodisch Sociaal Werk
Sociale Hogeschool UCLL
1
,Hoofdstuk 1: sociaal werk en sociale verandering ...................................................... 2
1.1. Wat is sociale verandering? ............................................................................ 3
1.1.1. Kenmerken .............................................................................................. 3
1.1.2. Verschillende uitzichten ........................................................................... 3
1.1.2.1. Bestaanskringen ................................................................................ 4
1.2.3. Oorzaken & antecedenten ........................................................................ 4
1.2.3.1. Vormen ............................................................................................. 4
1.2.3.2. Soorten ............................................................................................. 5
1.2.3.2.1. Psychologische antecedenten ...................................................... 6
1.2.3.2.2. Fysische, biomedische antecedenten ........................................... 6
1.2.3.2.3. Familiale antecedenten ................................................................ 6
1.2.3.2.4. (Peer)-groep antecedenten ........................................................... 6
1.2.3.2.5. Demografische antecedenten ....................................................... 6
1.2.3.2.6. Economische antecedenten ......................................................... 6
1.2.3.2.7. Sociologische antecedenten......................................................... 6
1.2.3.2.8. Stedenbouwkundige antecedenten ............................................... 6
1.2.3.2.9. Culturele antecedenten ............................................................... 7
1.2.3.2.10. Ecologische antecedenten ......................................................... 7
1.2.4. Interpretatie v/d werkelijkheid................................................................... 7
1.2.5. Omgang met sociale verandering .............................................................. 7
Hoofdstuk 2: Sociaal handelen vs. professioneel SW’en ............................................ 8
2.1. Mensen zijn subject van sociaal handelen ....................................................... 9
2.2. Sociaal handelen: omgaan met sociale veranderingen ..................................... 9
2.2.1. 3 basisdimensies van sociaal handelen ..................................................... 9
2.2.2. Verschillende vormen van sociaal handelen .............................................. 9
2.3. SW'en als professionele ondersteuning bij sociaal handelen ........................... 10
2.3.1. Het professioneel karakter ..................................................................... 11
2.3.2. Ondersteunen: leiden <=> begeleiden ..................................................... 11
2.3.3. Taken van een SW ’er ............................................................................. 11
2.3.3.1. Probleemoplossend werken ............................................................. 12
2.3.3.2. Competentieverhogend werken ........................................................ 12
2.3.3.3. Structureel werken........................................................................... 12
2
, Addendum empowerment ............................................................................... 13
2.4. De brede waaier van sociaal werkpraktijken ................................................... 14
2.5. 3 prototypes van SW-praktijken .................................................................... 14
2.5.1. Social casework .................................................................................... 14
2.5.2. Social groupwork ................................................................................... 14
2.5.3. Community development ....................................................................... 15
2.6. Achterliggende paradigma’s ......................................................................... 16
2.6.1. Individualistisch paradigma .................................................................... 16
2.6.2. Personalistisch paradigma ..................................................................... 16
2.6.3. Sociaal-ecologisch paradigma ................................................................ 16
Hoofdstuk 3: Determinanten van sociaal werk ......................................................... 17
3.1. Jijzelf .......................................................................................................... 18
3.1.1. De SW’er als persoon ............................................................................. 18
3.1.1.1. Persoonlijke ervaringen .................................................................... 18
3.1.1.2. Persoonlijke processen .................................................................... 18
3.1.1.2.1. Biografische strategieën ............................................................. 18
3.1.1.2.2. Coping-strategieën .................................................................... 19
3.1.1.3. Samenspel van draagkrachtfactoren ................................................. 19
3.1.2. Jij als professioneel werker ..................................................................... 19
3.2. Je werksetting .............................................................................................. 20
3.2.1. Op de werkvloer..................................................................................... 20
3.2.2. Organisatie-intern .................................................................................. 20
3.2.3. Organisatie-extern ................................................................................. 21
3.3. Je deelnemers-(systeem) ............................................................................. 22
3.4. De sociaal-culturele context ........................................................................ 22
Hoofdstuk 4: Nadenken over sociaal werken ........................................................... 22
4.1. Theorie........................................................................................................ 23
4.1.1. Kenmerken van een theorie .................................................................... 23
4.1.2. Relevantie van theorieën ........................................................................ 23
4.2. Nadenken over SW’en: hoe pakken we dat aan? ............................................. 23
4.2.1. Een complexe aangelegenheid ............................................................... 23
4.3. De verankerde vijftrappige piramide .............................................................. 23
3
, 4.3.1. Verhoudingen tussen de niveaus............................................................. 24
4.4. Nadenken over sociaal werk: deelcomponenten ............................................ 24
4.4.1. Model ................................................................................................... 24
4.4.2. Praktijktheorie ....................................................................................... 24
4.4.3. Methodiek ............................................................................................. 25
4.4.4. Interventie ............................................................................................. 25
4.4.4.1. Sociaal-juridische dienstverlening .................................................... 26
4.4.4.2. Sociale hulp- en dienstverlening ....................................................... 26
4.4.4.3. Bemiddelen tussen personeel en organisatie ..................................... 26
4.4.4.4. Educatief werk ................................................................................. 26
4.4.4.5. Cultureel werk ................................................................................. 26
4.4.4.6. Activering & sociale actie .................................................................. 26
4.4.4.7. Trajectbegeleiding ........................................................................... 26
4.4.4.8. 6 andere interventies:....................................................................... 27
4.4.5. Methode ............................................................................................... 27
4.4.6. Werkvorm ............................................................................................. 27
4.5. Nadenken over sociaal werk in termen van dimensies .................................... 28
4.5.1. Basisdimensies ..................................................................................... 28
4.5.1.1. Visie op mens, maatschappij en veranderkundig handelen ................. 28
4.5.1.2. De relatie professioneel-deelnemer(s)............................................... 29
4.6. Belangrijke spanningsvelden ........................................................................ 29
4.6.1. Empirisch-analytisch <=> hermeneutisch-interpretatief ........................... 30
4.6.2. Individueel <=> collectief........................................................................ 30
4.6.3. Aspectueel <=> integraal ........................................................................ 30
4.6.4. Iteratief <=> lineair ................................................................................. 30
4.7. Bedenkingen bij het nadenken ...................................................................... 30
Hoofdstuk 5: het ontwerpen van sociaal-werk praktijken .......................................... 31
5.1. Professioneel handelen in de praktijk: 5 fasen ................................................ 32
5.1.1. Keuze voor een fasemodel ...................................................................... 32
5.1.2. 5 verschillende fases ............................................................................. 32
5.1.2.1. Oriëntatiefase ................................................................................. 32
5.1.2.1.1. Brede oriëntatie ......................................................................... 32
4