Sociaal Werk
Vaardig met data
Sociale Hogeschool UCLL
2025 - 2026
1
,Deel 1: Basisbegrippen, onderzoeksplan en steekproeftrekkingen .............................. 2
1. Basisbegrippen ................................................................................................ 3
1.1. 2 soorten onderzoeken (naargelang het doel): ............................................... 3
1.2. Identiteit van sociaal werk onderzoek ........................................................... 3
1.3. Impact van onderzoek ................................................................................. 3
1.4. Hermans: gevolgen van onderzoekskeuze .................................................... 3
2. het onderzoeksplan .......................................................................................... 3
2.1. De probleemstelling ................................................................................... 4
2.1.1. Kenmerken probleemstelling SW-onderzoek .......................................... 4
2.2. Het onderzoeksontwerp .............................................................................. 4
2.3. Bepalen van de grondvorm .......................................................................... 4
3. Steekproeftrekking ........................................................................................... 4
3.1. Selectie van respondenten .......................................................................... 5
3.1.1. Purposive sampling .............................................................................. 5
3.2. Vanaf wanneer is er saturatie/verzadiging ..................................................... 5
3.3. Toegang tot respondenten ........................................................................... 5
3.4. Communicatie met respondent ................................................................... 5
Deel 2: Kwalitatief onderzoek via interviews en focusgroepen ..................................... 6
1. Het onderzoeksproces in kwalitatief onderzoek .................................................. 7
1.1. Wie wordt de doelgroep .............................................................................. 7
1.2. Onderzoekontwerp ..................................................................................... 7
1.3. Onderzoeksmethoden ................................................................................ 7
2. kwalitatieve onderzoeksmethoden .................................................................... 7
2.1. Verschillende methoden ............................................................................. 8
2.2. Keuze tussen de methoden ......................................................................... 8
3. Interviews ........................................................................................................ 9
3.1. Soorten Interviews .................................................................................... 10
3.1.1. Open interviews ................................................................................. 10
3.1.2. Semigestructureerde interview ............................................................ 10
3.1.3. Gestructureerd interview..................................................................... 10
3.2. Begrippen ................................................................................................ 10
3.2.1. Interviewschema ................................................................................ 11
2
, 3.2.2.Topiclijst ............................................................................................. 11
3.2. Interviews voorbereiden ............................................................................ 11
3.2.1. Van OV naar interviewschema ............................................................. 11
3.2.2. Interviewschema opstellen ................................................................. 11
3.2.2.1. Inleiding ....................................................................................... 12
3.2.2.2. Kern ............................................................................................. 12
3.2.2.3. Slot.............................................................................................. 12
3.2.3. Aandachtspunten bij opmaak van topiclijst .......................................... 12
3.2.4. Alternatieven op ‘talige’ data-verzamelling ........................................... 13
3.2.5. Moeilijke situaties tijdens een interview ................................................ 13
4. Focusgroepen ................................................................................................ 13
4.1. Focusgroepen voorbereiden ...................................................................... 14
4.1.2. Interviewschema ................................................................................ 14
4.2. Focusgroepen afleggen ............................................................................. 14
4.2.1. Verschillende technieken .................................................................... 14
4.2.2. Aandachtspunten: .............................................................................. 14
4.3. Na focusgroepen ...................................................................................... 15
Deel 3: data-analyse in kwalitatief onderzoek .......................................................... 15
1. Basisprincipes ............................................................................................ 16
2. Fasen van analyse....................................................................................... 16
2.1. Kennismaking met de data ........................................................................ 16
2.2. Opdelen en open coderen ......................................................................... 16
2.2.1. Opdelen ............................................................................................. 16
2.2.2. Open coderen .................................................................................... 16
2.3. Beschrijven & theorievorming .................................................................... 16
2.3.1. Beschrijven ........................................................................................ 17
2.3.2. Theorievorming................................................................................... 17
2.3.2.1. Uitwerking van concepten ............................................................. 17
2.3.2.1.1. Axiaal coderen ........................................................................ 17
2.3.2.1.2. Steekkaarten als hulpmiddel ................................................... 17
2.3.2.1.3. Codeboom opstellen .............................................................. 18
2.3.2.2. Integratie van concepten in theoretisch kader ................................. 18
3
, 2.4. Concluderen ............................................................................................ 19
2.4.1. Terugkoppelen naar de onderzoeksvragen ............................................ 19
2.4.2. Controle van de conclusies ................................................................. 19
2.5. Rapporteren ............................................................................................. 19
3. Betrouwbaarheid en validiteit ...................................................................... 19
3.1. Betrouwbaarheid ...................................................................................... 20
3.2. Validiteit .................................................................................................. 20
3.3. Hoe betrouwbaarheid en validiteit verhogen ............................................... 20
Deel 4: rapportage................................................................................................. 20
1. Belang van rapportage................................................................................. 21
2. Verschillende rapportagevormen ................................................................. 21
3. Alternatieve rapportagevormen .................................................................... 21
4. Onderzoeksrapport ..................................................................................... 21
4.1. Inhoud ..................................................................................................... 22
4.2. Aandachtspunten ..................................................................................... 22
Deel 5: Kwantitatief onderzoek via enquêtes ........................................................... 22
1. Betrouwbaarheid ........................................................................................ 23
1.1. Betrouwbaarheid beoordelen .................................................................... 23
2. Validiteit..................................................................................................... 23
2.1. Soorten validiteit ...................................................................................... 23
3. ENQUÊTES AFNEMEN ................................................................................. 23
Deel 6: Data-analyse in kwantitatief onderzoek ....................................................... 24
6.1. Voorbereiding van de data-analyse ............................................................ 25
6.1.1. Ruwe data omzetten => informatie ....................................................... 25
6.1.2. Codering van blanco enquêtes ............................................................ 25
6.1.3. Codeboek opstellen............................................................................ 25
6.1.4. Datamatrix opstellen .......................................................................... 25
6.1.5. Meetniveau bepalen ........................................................................... 26
6.2 Beschrijven van afzonderlijke variabelen ..................................................... 26
6.2.1. Frequentietabel .................................................................................. 27
6.2.2. Grafieken ........................................................................................... 27
6.2.3. Centrummaten ................................................................................... 28
4
, 6.2.4. Spreidingsmaten ................................................................................ 29
6.3. Beschrijving van een combinatie van variabelen .......................................... 30
6.3.1. Kruistabellen ..................................................................................... 31
6.3.1.1. Significantie ................................................................................. 31
6.3.2. Correlatietabellen .............................................................................. 32
6.3.2.1. Spreidingsdiagrammen/puntenwolken ........................................... 33
6.3.2.2. Voor welke onderzoeksvragen? ...................................................... 33
6.3.3. Regressieanalyse................................................................................ 34
6.3.3.1. Meervoudige regressie .................................................................. 34
6.3.3.2. Intermediaire effecten................................................................... 35
6.3.4. Grafieken ........................................................................................... 35
6.4. Data-analyse in Excel................................................................................ 35
5
Vaardig met data
Sociale Hogeschool UCLL
2025 - 2026
1
,Deel 1: Basisbegrippen, onderzoeksplan en steekproeftrekkingen .............................. 2
1. Basisbegrippen ................................................................................................ 3
1.1. 2 soorten onderzoeken (naargelang het doel): ............................................... 3
1.2. Identiteit van sociaal werk onderzoek ........................................................... 3
1.3. Impact van onderzoek ................................................................................. 3
1.4. Hermans: gevolgen van onderzoekskeuze .................................................... 3
2. het onderzoeksplan .......................................................................................... 3
2.1. De probleemstelling ................................................................................... 4
2.1.1. Kenmerken probleemstelling SW-onderzoek .......................................... 4
2.2. Het onderzoeksontwerp .............................................................................. 4
2.3. Bepalen van de grondvorm .......................................................................... 4
3. Steekproeftrekking ........................................................................................... 4
3.1. Selectie van respondenten .......................................................................... 5
3.1.1. Purposive sampling .............................................................................. 5
3.2. Vanaf wanneer is er saturatie/verzadiging ..................................................... 5
3.3. Toegang tot respondenten ........................................................................... 5
3.4. Communicatie met respondent ................................................................... 5
Deel 2: Kwalitatief onderzoek via interviews en focusgroepen ..................................... 6
1. Het onderzoeksproces in kwalitatief onderzoek .................................................. 7
1.1. Wie wordt de doelgroep .............................................................................. 7
1.2. Onderzoekontwerp ..................................................................................... 7
1.3. Onderzoeksmethoden ................................................................................ 7
2. kwalitatieve onderzoeksmethoden .................................................................... 7
2.1. Verschillende methoden ............................................................................. 8
2.2. Keuze tussen de methoden ......................................................................... 8
3. Interviews ........................................................................................................ 9
3.1. Soorten Interviews .................................................................................... 10
3.1.1. Open interviews ................................................................................. 10
3.1.2. Semigestructureerde interview ............................................................ 10
3.1.3. Gestructureerd interview..................................................................... 10
3.2. Begrippen ................................................................................................ 10
3.2.1. Interviewschema ................................................................................ 11
2
, 3.2.2.Topiclijst ............................................................................................. 11
3.2. Interviews voorbereiden ............................................................................ 11
3.2.1. Van OV naar interviewschema ............................................................. 11
3.2.2. Interviewschema opstellen ................................................................. 11
3.2.2.1. Inleiding ....................................................................................... 12
3.2.2.2. Kern ............................................................................................. 12
3.2.2.3. Slot.............................................................................................. 12
3.2.3. Aandachtspunten bij opmaak van topiclijst .......................................... 12
3.2.4. Alternatieven op ‘talige’ data-verzamelling ........................................... 13
3.2.5. Moeilijke situaties tijdens een interview ................................................ 13
4. Focusgroepen ................................................................................................ 13
4.1. Focusgroepen voorbereiden ...................................................................... 14
4.1.2. Interviewschema ................................................................................ 14
4.2. Focusgroepen afleggen ............................................................................. 14
4.2.1. Verschillende technieken .................................................................... 14
4.2.2. Aandachtspunten: .............................................................................. 14
4.3. Na focusgroepen ...................................................................................... 15
Deel 3: data-analyse in kwalitatief onderzoek .......................................................... 15
1. Basisprincipes ............................................................................................ 16
2. Fasen van analyse....................................................................................... 16
2.1. Kennismaking met de data ........................................................................ 16
2.2. Opdelen en open coderen ......................................................................... 16
2.2.1. Opdelen ............................................................................................. 16
2.2.2. Open coderen .................................................................................... 16
2.3. Beschrijven & theorievorming .................................................................... 16
2.3.1. Beschrijven ........................................................................................ 17
2.3.2. Theorievorming................................................................................... 17
2.3.2.1. Uitwerking van concepten ............................................................. 17
2.3.2.1.1. Axiaal coderen ........................................................................ 17
2.3.2.1.2. Steekkaarten als hulpmiddel ................................................... 17
2.3.2.1.3. Codeboom opstellen .............................................................. 18
2.3.2.2. Integratie van concepten in theoretisch kader ................................. 18
3
, 2.4. Concluderen ............................................................................................ 19
2.4.1. Terugkoppelen naar de onderzoeksvragen ............................................ 19
2.4.2. Controle van de conclusies ................................................................. 19
2.5. Rapporteren ............................................................................................. 19
3. Betrouwbaarheid en validiteit ...................................................................... 19
3.1. Betrouwbaarheid ...................................................................................... 20
3.2. Validiteit .................................................................................................. 20
3.3. Hoe betrouwbaarheid en validiteit verhogen ............................................... 20
Deel 4: rapportage................................................................................................. 20
1. Belang van rapportage................................................................................. 21
2. Verschillende rapportagevormen ................................................................. 21
3. Alternatieve rapportagevormen .................................................................... 21
4. Onderzoeksrapport ..................................................................................... 21
4.1. Inhoud ..................................................................................................... 22
4.2. Aandachtspunten ..................................................................................... 22
Deel 5: Kwantitatief onderzoek via enquêtes ........................................................... 22
1. Betrouwbaarheid ........................................................................................ 23
1.1. Betrouwbaarheid beoordelen .................................................................... 23
2. Validiteit..................................................................................................... 23
2.1. Soorten validiteit ...................................................................................... 23
3. ENQUÊTES AFNEMEN ................................................................................. 23
Deel 6: Data-analyse in kwantitatief onderzoek ....................................................... 24
6.1. Voorbereiding van de data-analyse ............................................................ 25
6.1.1. Ruwe data omzetten => informatie ....................................................... 25
6.1.2. Codering van blanco enquêtes ............................................................ 25
6.1.3. Codeboek opstellen............................................................................ 25
6.1.4. Datamatrix opstellen .......................................................................... 25
6.1.5. Meetniveau bepalen ........................................................................... 26
6.2 Beschrijven van afzonderlijke variabelen ..................................................... 26
6.2.1. Frequentietabel .................................................................................. 27
6.2.2. Grafieken ........................................................................................... 27
6.2.3. Centrummaten ................................................................................... 28
4
, 6.2.4. Spreidingsmaten ................................................................................ 29
6.3. Beschrijving van een combinatie van variabelen .......................................... 30
6.3.1. Kruistabellen ..................................................................................... 31
6.3.1.1. Significantie ................................................................................. 31
6.3.2. Correlatietabellen .............................................................................. 32
6.3.2.1. Spreidingsdiagrammen/puntenwolken ........................................... 33
6.3.2.2. Voor welke onderzoeksvragen? ...................................................... 33
6.3.3. Regressieanalyse................................................................................ 34
6.3.3.1. Meervoudige regressie .................................................................. 34
6.3.3.2. Intermediaire effecten................................................................... 35
6.3.4. Grafieken ........................................................................................... 35
6.4. Data-analyse in Excel................................................................................ 35
5