H1: Inleiding klinische chemie
1.1. Wat is klinische chemie
1.1.1. Definitie
- Analyses op lichaamsvochten
- Toepassingsgebied
o Elektrolyten, mineralen, biochemische moleculen, hormonen, …
o Aanvraagformulier arts
- Principes: scheikundige reacties: kleurreacties, enzymatische reacties, elektrochemisch, ...
- Interpretatie van resultaat
o Vergelijken met normaalwaarden + gepaste behandeling instellen
Diagnose
Vb. hartinfarct: spierbeschadiging nagaan; diabetes: glucose in bloed
1.1.2. Het lab klinische chemie
- Onderdeel lab klinische biologie
- Andere afdelingen:
o Hematologie, microbiologie, anatomo-pathologie, …
- Analisten, hoofdanalist, artsen, klinisch-bioloog
- 150 verschillende testen
1.1.3. De laboratiurmtechnologen
- Achtergrondkennis van laborant
o Anatomie en fysiologie
o Biochemie
o Metabolisme
o Pathologie
o Schiekunde (analytische, instrumentele, anorganische, organische)
o Immunologie
1.1.4. Laboratoriumaanvraagformulier
- Manueel: aankruisen
- Elektronisch: computer
o ZIS: ziekenhuisinfosysteem
o HIS: huisartseninfosysteem
o LIS: laboratorium-infosysteem
LIS
- Computersysteem dat alle acties binnen het labo registreer
- Registreert
o Welke onderzoeken gedaan moeten worden
o Deelt unieke monsternummers uit aan labaanvraag (barcode)
o Maakt aan automaten bekend welke testen ingezet moeten worden
o Ontvangt resultaten vd onderzoeken Stuurt resultaten naar ZIS/HIS
1
, 1.1.5. Staalafname
- Bloed
o MLTer / verpleegkundige / arts: klinisch of poliklinisch
o Vaak: centrifuge in lab
o Primaire vs secundaire buis
- Andere lichaamsvochten
1.1.6. Analyse en labtechnieken
- Automaten -> instumentele chemie
- HPLC (High performance liquid chromatography), elektroforese
- Microscopie voor urinesediment
- POTC: acute bepaling op afdeling bij patiënt (near patiënt testing, bedsite testing)
o Bloedgassen, glucose
- Kwaliteitscontrole
- Resultaten → LIS
Cito-bepaling
- Dringend te onderzoeken stalen
- Automatisch beschikken over een ‘cito-invoer’: deze stalen worden met voorrang
geanalyseerd tov routinestalen
- Resultaat binnen 1 uur beken
1.1.7. Het resultaat
- Kwalitatieve bepaling
o Stof aanwezig of niet?
o Aantoningsreactie,
kleurreactie, microscopie
- Kwantitatieve bepaling
o Concentratie vd stof?
o Precies en accuraat
o Mg/dl (mg%), mmol/L, g/L, µmol/L
- Kwaliteitscontrole
o Analyse: 1ste lijnsvalidatie (precisie, accuraatheid)
o Resultaat: 2de lijnsvalidatie
1.1.8. Diagnose
- Anamnese = voorgeschiedenis patiënt
- Lichamelijk onderzoek, klinische symptomen
- Beeldvormend onderzoek (röntgenfoto/echo)
- EEG, ECG
- Fysiologisch functie-onderzoek (vb. longfunctie)
- Labo-onderzoek
o Biochem. Samenstelling lichaamsvloeistof (klinische chemie)
o Eigenschappen BC (hemato)
o Vorm en inhoud cellen, weefsels (anatomo-pathologie)
o Aanwezigheid van ziektekiemen (microbiologie)
2
1.1. Wat is klinische chemie
1.1.1. Definitie
- Analyses op lichaamsvochten
- Toepassingsgebied
o Elektrolyten, mineralen, biochemische moleculen, hormonen, …
o Aanvraagformulier arts
- Principes: scheikundige reacties: kleurreacties, enzymatische reacties, elektrochemisch, ...
- Interpretatie van resultaat
o Vergelijken met normaalwaarden + gepaste behandeling instellen
Diagnose
Vb. hartinfarct: spierbeschadiging nagaan; diabetes: glucose in bloed
1.1.2. Het lab klinische chemie
- Onderdeel lab klinische biologie
- Andere afdelingen:
o Hematologie, microbiologie, anatomo-pathologie, …
- Analisten, hoofdanalist, artsen, klinisch-bioloog
- 150 verschillende testen
1.1.3. De laboratiurmtechnologen
- Achtergrondkennis van laborant
o Anatomie en fysiologie
o Biochemie
o Metabolisme
o Pathologie
o Schiekunde (analytische, instrumentele, anorganische, organische)
o Immunologie
1.1.4. Laboratoriumaanvraagformulier
- Manueel: aankruisen
- Elektronisch: computer
o ZIS: ziekenhuisinfosysteem
o HIS: huisartseninfosysteem
o LIS: laboratorium-infosysteem
LIS
- Computersysteem dat alle acties binnen het labo registreer
- Registreert
o Welke onderzoeken gedaan moeten worden
o Deelt unieke monsternummers uit aan labaanvraag (barcode)
o Maakt aan automaten bekend welke testen ingezet moeten worden
o Ontvangt resultaten vd onderzoeken Stuurt resultaten naar ZIS/HIS
1
, 1.1.5. Staalafname
- Bloed
o MLTer / verpleegkundige / arts: klinisch of poliklinisch
o Vaak: centrifuge in lab
o Primaire vs secundaire buis
- Andere lichaamsvochten
1.1.6. Analyse en labtechnieken
- Automaten -> instumentele chemie
- HPLC (High performance liquid chromatography), elektroforese
- Microscopie voor urinesediment
- POTC: acute bepaling op afdeling bij patiënt (near patiënt testing, bedsite testing)
o Bloedgassen, glucose
- Kwaliteitscontrole
- Resultaten → LIS
Cito-bepaling
- Dringend te onderzoeken stalen
- Automatisch beschikken over een ‘cito-invoer’: deze stalen worden met voorrang
geanalyseerd tov routinestalen
- Resultaat binnen 1 uur beken
1.1.7. Het resultaat
- Kwalitatieve bepaling
o Stof aanwezig of niet?
o Aantoningsreactie,
kleurreactie, microscopie
- Kwantitatieve bepaling
o Concentratie vd stof?
o Precies en accuraat
o Mg/dl (mg%), mmol/L, g/L, µmol/L
- Kwaliteitscontrole
o Analyse: 1ste lijnsvalidatie (precisie, accuraatheid)
o Resultaat: 2de lijnsvalidatie
1.1.8. Diagnose
- Anamnese = voorgeschiedenis patiënt
- Lichamelijk onderzoek, klinische symptomen
- Beeldvormend onderzoek (röntgenfoto/echo)
- EEG, ECG
- Fysiologisch functie-onderzoek (vb. longfunctie)
- Labo-onderzoek
o Biochem. Samenstelling lichaamsvloeistof (klinische chemie)
o Eigenschappen BC (hemato)
o Vorm en inhoud cellen, weefsels (anatomo-pathologie)
o Aanwezigheid van ziektekiemen (microbiologie)
2
