Samenvatting Socialezekerheidsrecht + Proefexamens

Socialezekerheidsrecht
Schriftelijk examen  theorie, toepassingen, bij MK  lichte gis. (+1, -0;25) + wetboek –
Codex  RSZ-wet, KB 28/11/1969 (= UB RSZ-wet), enzovoort
Aanduidingen  naam wettekst mag op post-it – PPT+nota’s, Handboek: aanvullend


Hoofdstuk 1 – Socialezekerheidsrecht – Inleiding
Geschiedenis vd BE-sociale zekerheid:
18e E  veel industrialisa e MAAR SZR of Arbeidsrecht bestond NIET, sociaal vangnet was onbestaande
 Tegenreac e = staken MAAR coali everband!
 + Kinderarbeid, vrouwenarbeid
Vrijwillige sociale zekerheid  Niet gesubsidieerd door de overheid – georganiseerd op privé-ini a ef
Eind 19e E  afschaffing coali everband  MEER stakingen etc.
 Leidende tot arbeidsreglementen, wet tot verbod van kinderarbeid, (MAAR OOK) Arbeidsongevallenwet
o Arbeidsongevallenwet – wat van 1903  1e speerpunt WANT bij industrialisa e waren er
enorm veel arbeidsongevallen
 Fout (binnen fout-schade-causaal verband), was moeilijk te bewijzen dat de WG zelf
in fout was.  (DUS) met wet toch fout van WG (want machine is dan risicovol)
In 1944 – Sociaalpact  Algemene besluitwet van Maatschappelijk Zekerheid ( Kantelpunt) + Crea e van RSZ
 Deze wet hee de sociale zekerheid verplicht gemaakt voor alle WNs (WN  verbonden met AOK)
o Keerzijde vd medaille (2 zaken):
 Bescherming door sociale zekerheid
 Door WN (en WG) financiert DMV sociale bijdragen op loon
 °RSZ – Rijksdienst voor Sociale Zekerheid (overkoepelend orgaan/admin. – zie later)


1. Wat is sociale zekerheid?
Doel  aan ELKE burger voldoende bestaansmiddelen te waarborgen WNR zijn bestaanszekerheid wordt
bedreigd tgv bepaalde risico’s, wat gevoeld wordt aan uw inkomen
 Bescherming tegen 7 sociale risico’s
 Via een door de overheid opgelegd herverdelingsmechanisme ( sociaal zekerheidsstelsel)
Sociale RISICO’S od levensweg:  Sociale zekerheid KOMT TSS:
 Kinderen  Gezinsbeslag
 Ziekte  Ziekte- of invaliditeitsuitkering Leidende tot sociaal
 Zwangerschap  || risico, meer kosten,
 Invaliditeit (= langdurige zieken >1j)  || verlies: inkomsten
 Arbeidsongeval ( professionele oorzaak)  Tegemoetkoming geneeskundige verzorging
 Beroepsziekte ( professionele oorzaak)  ||
 Vakan e ( ENKEL: arbeiders, bedienden)  Vakan egeld
 Werkloosheid  Werkloosheidsuitkering (ENKEL bij onvrijwilligheid!)
 Ouderdom  Rust- en overlevingspensioen
o Gedurende loopbaan opgebouwd – meer pensioen als je langer werkt
o Rustpensioen voor mensen die gewerkt hebben
o Overlevingspensioen voor LLE vd vooroverleden werknemer
 Context – vroeger ging enkel man werken, vrouw thuis dus vrouw geen inkomen,
man wel, dus overlevingspensioen dan naar de weduwe
Pagina 1 van 81

, Sociaal risico’s kunnen de bestaanszekerheid vd burger aantasten door:
 Het inkomen te verminderen – financieel-sociaal risico  kosten
o Sociale zekerheid vangt dan het inkomensverlies op = vervangingsinkomen
 Bvb: ziekte- & invaliditeitsuitkering, werkloosheidsuitkering
 De uitgaven te vermeerderen
o Sociale zekerheid zal deze kosten (gedeeltelijk) opvangen of terugbetalen = kostentegemoetkoming
 Bvb: Tegemoetkoming voor geneeskundige verzorging  zal via de mutualiteit aan de
rechthebbende worden terugbetaald MAR gefinancierd door overheid.
7 (tradi oneel omva ende) sociale zekerheidstakken:
1. Rust- en overlevingspensioen 5. Gezinsbijslag
2. Werkloosheid 6. Ziekte- en invaliditeitsverzekering
3. Arbeidsongevallenverzekering 7. Jaarlijkse vakan e
4. Beroepsziekteverzekering

2. Kenmerken (van sociale zekerheid) (4)
1. Gesteund op solidariteit via herverdeling vd inkomsten
o Solidariteit is erg belangrijk – ac eve bevolking gaat bijdragen voor de niet-ac eve bevolking
o  Herverdeling van inkomsten naarmate men er behoe e aan hee
2. Verplicht karakter
o SZ is verplicht, je kan NIET kiezen om deel te nemen
 Verplich ng dienende om systeem van SZH te laten werken
3. Financiering door bijdragen van WGs, WNs & staat
o Bruto = RSZ WN (= 13,07%), RSZ WG (= +/- 25%)
 MAAR de staat MOET ook bijdragen (DMV belas ngrecht +/-50%) wegens grote
vergrijzing, meer non-ac eve bevolking
o Systeem (vooral) ten voordele vd WN
4. Wie voldoet aan de gestelde VW’n is rechthebbende op sociale vergoedingen
o ≠ behoe igheid! (ITT bij soc. bijstand waar dat wel het geval is) of je nu rijk of arm bent, krijg
je in ieder geval evenveel bijdragen, tegemoetkomingen, uitkeringen; alles voor iedereen gelijk
Solidariteit:
 Centrale begrip in ons socialezekerheidssysteem
o Tss werkenden en werklozen o Tss mensen met en mensen zonder inkomen
o Tss jongeren en ouderen o Tss gezinnen met en gezinnen zonder
o Tss gezonden en zieken kinderen
 Financiering via bijdragen op het loon van werknemers
 Wordt gewaarborgd door
o Bijdragen door werkenden in verhouding tot het loon
o Financiering door de gemeenschap (de Staat DMV belas nggeld)

(Daarnaast ook) Sociale bijstand:
!!!  BEHOEFTIGHEID speelt WEL een rol – ULTIEM OPVANGNET, WANT recht op SZH – MAAR zelfde doelen
als SZH – voor mensen met onvoldoende inkomen of vrijwillige WLH  (aldus) GEEN aanknopingspunt bij SZH
 INDIEN recht op WLU (werkloosheidsuitkering), DAN kan je terecht bij OCMW & krijg je een leefloon
(na analyse & vaststelling van behoe igheid)
1. Gewaarborgde gezinsbijslag
4
a. WNR ouder(s) NIET werken MAAR ook kinderen hebben, dient gezinsbijslag besteed te
tegemoet
worden aan kinderen MAAR wordt NIET gecontroleerd!
komingen
b. Kan hoger zijn dan gewone gezinsbijslag – hoe behoe iger je bent, hoe meer uitkering
vd Soc.
Bijstand Pagina 2 van 81

, 2. Tegemoetkoming aan gehandicapten
a. Tegemoetkoming omdat die personen zelf GEEN SZH kunnen opbouwen
3. Leefloon (en sociale bijstand in de brede zin)
4. Inkomensgaran e voor ouderen
a. DOEL  vermijden dat ze onder armoedegrens terecht komen
Geneeskundige verzorging Volksverzekering
Sociale verzekering Sociale bijstand
Arbeidsongeschiktheid Ja Personen met handicap
Arbeidsongevallen Ja Neen
Beroepsziekten Ja Neen
Pensioenen Ja Inkomensgaran e ouderen
Werkloosheid Ja Maatschappelijke integra e
 leefloon
Vervoegd ui reden Ja Neen
Gezinsbijslagen Ja Gewaarborgde gezinsbijslagen
Menswaardig bestaan Neen Ja


3. Stelsels (van sociale zekerheid)
1. Werknemers 2. Zelfstandigen 3. Ambtenaren
 Algemene  Verzekering voor 5 takken  Plaatselijke en provinciale
verzekering voor 7 (= GEEN VZ voor beroepsziekte, overheden via “RSZPPO”
takken (zie eerder) arbeidsongevallen en WLH-uitkering)  Andere ambtenaren: rechtstreeks
 RSZ  Aanslui ng en bijdragebetaling: verzekerd via de tewerkstellende
(& sociale bijstand) via sociale verzekeringsfondsen voor overheid zelf
zelfstandigen onder toezicht van RSVZ, of  Zijn wel via algemeen stelsel van de
de Na onale Hulpkas voor de Sociale loontrekkenden verzekerd voor de
Verzekeringen van Zelfstandigen beheerd gezondheidszorgen
door de RSVZ Vast benoemde (/statutaire)
!!! Sociale bijdragen die zij betalen zijn lager ambtenaren zijn ERG goed beschermd
dan die van WN WAARDOOR de uitkeringen (en – vb: pensioenen, veel hoger dan WN
pensioenen) ook lager zijn dan die van WNs of zelfstandigen
! Contractuele ambtenaren = WNs


4. Structuur (vd Belgische sociale zekerheid)
Loongegevens  sociale bijdrage WN & WG (heel belangrijk voor de financiering)  RSZ
 Financiering via loon vd WNs ( DMV de sociale bijdragen)
o Worden ZOWEL door WGs- ALS WNsbijdragen gefinancierd:
 Ziekte- en invaliditeit
 Werkloosheid
 Pensioen
o Worden ENKEL door WGsbijdragen gefinancierd:
 Gezinsbijslagen
 Jaarlijkse vakan e (voor arbeiders)
 Arbeidsongevallen en beroepsziekte
 Overheid subsidieert stelsel eveneens, WANT anders (ZONDER overheid) ONVOLDOENDE


Pagina 3 van 81

, Cf. Brutoloon, ne oloon, loonkost:
Sociale bijdrage  berekend op brutoloon
Totale loonkost voor WG = Brutoloon + WG-bijdrage aan RSZ
Werkgevers- en werknemersbijdragen  overgemaakt aan RSZ
RSZ herverdeelt de bijdragen over de sociale parastatalen:
 Rijksins tuut voor Ziekte- en Invaliditeitsverzekering (RIZIV)
 Federale Pensioendienst (FDP)
 Rijksdienst voor Arbeidsvoorziening (RVA  admin. WLH)
 Rijksdienst voor Jaarlijkse Vakan e (RJV)
 FONS (Vlaanderen  uitbetalen aan gezinnen)
 Federaal agentschap voor Beroepsrisico’s (FEDRIS 
pensioendienst, alles aangaande admin., berekeningen & uitbetalingen)
RSZ zal geld innen (vd soc.
bijdragen & staat
(=rijkstoelage)) en vervolgens
herverdelen onder die
verschillende instellingen
Groen  parastatalen per
sector
Parastataal  “semi” OH-
instelling – instelling GEEN
OH, WEL opgesteld door OH
& eraan gelijkgesteld
Appelblauwzeegroen – AO-
verzekeraars = GEEN OH-
instan e, WEL de private
verzekeringsmaatschappij

Federis  controle-en teit over AO-verz. (hun handelen)
Blauw  uitbetalingsdiensten (vd uitkeringen) en dient tot admin. – krijgen middelen van “de groene”(boven
hen ih schema). - Bestonden voor “de groene”
In bepaalde takken & sectoren “staan er instellingen onder” – bvb: ziekte & invaliditeit  ziekenfondsen &
mutualiteiten  zijnde tss-schakeling  privé-instellingen (NIET OH-instellingen) gesubsidieerd via OH
 Zorgende voor uitbetaling vd tegemoetkomingen aan de rechthebbenden & administra eve handeling –
Geld krijgen ze vd sociale zekerheid (!!!) – Bvb zijnde: CM, Partena, socialis sche mutualiteit...
RVA  Centrale administra e inzake werkloosheid, doen GEEN arbeidsvoorziening meer – voor een uitkering
moet je NIET bij een vakbond zi en, je gaat dan rechtstreeks bij de hulpkas
 RVA  NIET rechtstreeks uitbetalen aan de werklozen MAAR gaan beslissen of je recht hebt op een
uitkering. Uitkering  gedaan door vakbonden of HVW (= tussenschakeling).
o INDIEN zijnde lid ve vakbond kan je een aanvraag doen, de vakbond gaat de admin. regeling
doen MAAR het is de RVA die gaat beslissen of je al dan niet recht hebt op WLH-uitkering.
o INDIEN zijnde GEEN lid, DAN kan je naar de hulpkas gaan & uitkering aanvragen.
 MAW moet NIET aangesloten zijn bij een vakbond om een WLH-uitkering te verkrijgen,
hulpkas is een perfect alterna ef
FONS (Vlaams) – Kinderbijslag  Kan zelf uitbetalen maar andere uitbetalingsinstellingen bestaan ook
*HVW = Hulpkas voor Werkloosheidsuitkeringen

Pagina 4 van 81