Samenvatting Vermogensplanning en Fiscale Procedures - deel 1: Erfbelastingen + Proefexamens

Vermogensplanning en fiscale procedures
3 delen  (1) VP ( syllabus), (2) Familiaal fiscaal recht, (3) Fiscale procedures ( leerpad)
VP  erfbel. & reg.-rechten – Geprint VCF ( Codex onvoldoende)! – !Wetswijz. indexatie
(Ter adviesverlening  zien welk(e) recht(en) daarbij betrokken zijn)

Deel 1 – Vermogensplanning (syllabus)
INLEIDING
Vermogensplanning  organiseren vh vermogen en de overdracht vh vermogen bij overlijden
 GEEN rechtstak MAAR een techniek die zijn basis vindt in verschillende rechtstakken:
 Eigendomsrecht  Vennootschapsrecht
 Erfrecht  Erfbelasting*
 Schenkingen en testamenten  Registratierechten*
 Huwelijksvermogensrecht
*  Nog te behandelen vakken binnen deze cursus
Hoe wordt dat geregeld?
1. Indien bij het overlijden van iemand er NIETS geregeld wordt inzake het nagelaten vermogen, DAN
erven de wettelijke legatarissen – Wettelijke devolutie
2. Men kan vh bovenstaande afwijken – Conventionele devolutie
a. (DMV) Testament
b. Schenking
c. Erfovereenkomst (- vroeger verboden om bij leven het vermogen te verdelen)
Doel – vermogensplanners:
 Vermogen met zo min mogelijke belastingen te laten overgaan (= fisc. druk) – fiscale reden/doel
 Familiale ruzies vermijden – familiaal-sociale reden
 Controle
5 Algemene principes inzake VP:
1. Is maatwerk  elke situatie is andere, DUS steeds andere aanpak!
2. Veronderstelt openheid over samenstelling vh vermogen  moeilijk – mensen zijn terughoudend
tot “blootstelling”  moeilijk te adviseren (VP)
3. Betekent keuzes maken  optie LLE maximaal te beschermen
o Door kinderen pas later erven WNR beide echtgenoten sterven, MAAR is fiscaal NIET voordelig
4. Is een verhaal zonder einde  VP wordt op regelmatige basis gedaan, NIET 1-malig, doorheen het
leven (jaren en situaties) bekeken (en aangepast)
5. Is de grenzen opzoeken van wat wettelijk toegelaten is en wat niet  Proberen personen zo min
mogelijk belastingen te moeten betalen (~minst belaste weg vinden), ZONDER wet te schenden!
o Was tot 2012 makkelijk
o NU – moeilijk  Antimisbruikwetten
 Als constructie financiële handelingen stellen MAAR heeft tot gevolg minder
belastingen (= fiscale reden tot handeling stellen), DAN is die rechtshandeling NIET
tegenstelbaar aan de fiscus – WANT louter fiscale reden – gaat in TEGEN geest vd
wet, MAAR tegenbewijs is mogelijk
 Toepassing van RULINGS mogelijk:
 Rulings = voorafgaandelijke beslissingen (vd fiscus)  op voorhand aan
fiscus vragen wat geldt of niet – wat zijn de fiscale implicaties?
! OPMERKING  (Binnen VP) Moet men STEEDS rekeninghouden met de algemene ANTIMISBRUIKBEPALING
ih fiscaal recht




Pagina 1 van 61

,Stappenplan te volgen tot uitwerking ve advies inzake VP – 3 stappen:
1. Actuele situatie bepalen
a. Persoonlijke situatie  Burgerlijke staat, Samenstelling van familie (al dan niet
afstammelingen), Woonplaats, Verstandhouding tss partijen, Leeftijd, Gezondheidstoestand
b. Juridische situatie  Wettelijk erfrecht, Huwelijksvermogensstelsel, huwelijkscontract,
vergoedingsregeling, Wettelijk samenwonenden, samenwoningscontract
c. Vermogenssituatie  Samenstelling vh vermogen, roerend/onroerend, Waarde
d. Reeds getroffen schenkingen  Schenkingen, Testament, Clausules huwelijk- of
samenwoningscontract, Levensverzekering
2. Instrumenten – mogelijke planningstechnieken
a. Huwelijkscontract  Stelsel, Beding van inbreng, Keuzebeding, Toegevoegd intern
gemeenschappelijk vermogen, ...
b. Schenking  Handgift/bankgift/ notariële schenking, Restlegaat, Doorgeefschenking, ...
c. Testament  Verdeellegaat, Duolegaat, ...
d. Levensverzekeringen
e. Controlemechanismen  Vennootschap, Holding, Maatschap
3. Advies (opstellen)

Voorkennis – FVR
Indien GEEN huwelijkscontract of zaken NIET bepaald  Wettelijk stelsel  V&V (=50-50)
Inbreng  ENKEL wettelijke erfgenamen ( giften al dan niet voorschot op erfdeel – zie FVR!)
 (OF je) MOET bewijzen – DMV bijakte – dat het gaat om schenking MET vrijstelling van inbreng
Inkorting  WNR reservatair deel overtroffen wordt (men kan reservataire erfgenamen NIET onterven!)
 Van toepassing op iedereen
 Reservatair deel
o Reservataire erfgenamen:
 LLE  VG vd N MAAR MINSTENS helft ervan (= reservatair deel)
 Afstammelingen  BE vd N MAAR MINSTENS helft ervan (= reservatair deel)
 Helft zijn  rekenboedel!  vh reservatair deel (= 50%) krijgt LLE VG van N en
afstammeling krijgen
3 soorten wettelijke erfgenamen:
1. Wettelijke (devolutie)
2. Testamentaire  = Legatarissen – 3 soorten:
a. Algemeen legataris  verkrijgt alles (A&P = actief & passief)
b. Legataris ten algemene titel  verkrijgt een deel (A&P)
c. Legataris ten bijzondere titel  verkrijgt iets speciaal, specifiek, draagt NIET bij schulden!!
3. Contractuele
!!! Principe  ALLE wettelijke erfgenamen MOETEN bijdragen in schulden BEHALVE de legatarissen ten
bijzondere titel – De rest moet bijdragen naar verhouding ( schenking)

0. Inleiding – Syllabus
0.1. ALGEMEEN
Toepassingsgebied:
 Erfbelasting  “belastingen waarmee je geconfronteerd wordt WNR iemand overlijdt en ten
gevolge vh overlijden vermogen nalaat”
o Erfbelasting (vroeger ~successierecht) – ruimste zin  belasting die verschuldigd is bij
overlijden op (een deel van) het vermogen vd overledene.
 Registratierechten – VPFP Deel 2
o Soorten:
 Verkooprecht bij verkoop van een onroerend goed >< Verdeelrecht
 Schenkbelastingen  belasting verschuldigd NAV registratieformaliteit op schenkingen

Pagina 2 van 61

,Kleine geschiedenis:
Tot 1/1/2015  belasting geregeld Wetboek van Successierechten (afgekort W. Succ.)
Oorspronkelijk een federale belasting  BE 1 regelgeving over erfbelasting.
Sinds Bijzondere Wet 16/01/1989  successierecht behorende tot de geregionaliseerde materies.
 Gewesten beschikkende ELK van eigen belastingstelsel m.i.v. erfbelasting.  In BE zijnde 3
verschillende regelgevingen van toepassing (:Vlaamse-, Waalse Gewest & BHG) – MAAR cursus
ENKEL betreffende Vlaams Gewest
Op 19/092011 besloot Vlaamse Regering de inning vd successierechten in eigen beheer te nemen met
ingang van 1/01/2015.  regeling successierechten  Vlaamse Codex Fiscaliteit (VCF) – MAAR sommige
federale regels blijven van toepassing voor Vl.-Gewest!!! (o.m. artt. 96-103/2 W.Succ.)

0.2. DEFINITIE(S)
Erfbelasting  indirecte belasting geheven NAV de overgang van goederen door overlijden OF DOOR een
daarmee gelijkgestelde gebeurtenis, OBV de waarde van geheel OF een gedeelte vd goederen die de
nalatenschap bevat.
 Art. 2.7.1.0.1 VCF  Overeenkomstig art. 3, 4°, vd bijzondere wet van 16/01/1989 betreffende de financiering vd gem. en
de gew. wordt het successierecht en het recht van overgang gevestigd op de goederen die overgaan ingevolge het overlijden.
 Art. 2.7.3.1.1., 1ste lid VCF  Het successierecht wordt gevestigd op de waarde van alles wat uit de nalatenschap ve
Rijksinwoner wordt verkregen.
 Art. 2.7.3.1.1, 2de lid VCF  Het recht van overgang wordt gevestigd op de waarde vd onroerende goederen die in
BE liggen en verkregen worden uit de nalatenschap van iemand die GEEN Rijksinwoner is.

Overgang van goederen door overlijden  geregeld door erfrecht, vervat in BW
Erfbelasting  geheven op zicht vd aangifte van nalatenschap, wat door de erfgenamen moet worden
ingediend
2 soorten erfbelasting:
1. Successierecht – art. 2.7.3.1.1., lid 1 VCF belasting verschuldigd bij overlijden ve RIJKSINWONER
(art. 1.1.0.0.2.20° VCF  successierecht: de belasting die onder de benaming `het successierecht van rijksinwoners' wordt geheven overeenkomstig de bijzondere
wet van 16/01/1989 betreffende de financiering vd gemeenschappen en de gewesten en conform de bepalingen van titel 2, hoofdstuk 7, van deze codex)
2. Recht van overgang – art. belasting verschuldigd bij overlijden ve NIET-RIJKSINWONERS
(Art. 1.1.0.0.2.16° VCF  recht van overgang: de belasting die onder de benaming `het recht van overgang bij overlijden van niet- rijksinwoners' wordt
geheven overeenkomstig de bijzondere wet van 16/01/1989 betreffende de financiering vd gemeenschappen en de gewesten en conform de bepalingen van
titel 2, hoofdstuk 7, van deze codex)

Art. 1.1.0.0.2.9° VCF  “erfbelasting: verzamelterm voor het successierecht en het recht van overgang”

0.3. KENMERKEN (3)
1. Indirecte belasting  Erfbelasting slaat op 1 ENKEL belastbaar feit, nl. overgang van vermogen
door (OF soms NAV) overlijden.
2. Progressieve belasting  Hoe groter het erfdeel, hoe hoger het tarief – tarief is afh. vd verwantschap
(& aandeel  erfdeel) die bestaat tss de erflater en de erfgenaam
3. Gewestbelasting ==> Gewestmaterie
a. Oorspronkelijk federale belastingen
b. Sinds wet van 16/01/1989  Gewesten gerechtigd op de inkomsten uit de erfbelastingen &
kregen ze bep. BVH’n om regelend op te treden MBT het tarief, de verminderingen & de vrijstellingen.
Sinds wet van 13/07/2001  Gewesten ook bevoegd om heffingsgrondslag te bepalen & sinds
1/01/2015  Vlaanderen ook bevoegd voor de inning vd erfbelasting

0.4. BELANG
Erfbelastingen zijn financieel gezien veel minder belangrijk dan andere belastingen. Toch is de overheid
bekommerd om het budgettair evenwicht.
Op juridisch/fiscaal vlak is het belang vd erfbelastingen de laatste 2 decennia sterk toegenomen.
1. Sinds successiewetgeving & decreten
2. Wegens opmars successieplanning
a. Successieplanning  het voorbereiden vd overgang vh vermogen door overlijden opdat
deze op optimale wijze zou kunnen plaatsvinden (zowel civielrechtelijk als op fiscaal vlak)

Pagina 3 van 61

, Erfbelasting
(Succ-rechten& recht van overgang)
≠
I. BELASTINGHEFFING Schenkbelasting
(Registratierechten)
HOOFDSTUK I VESTIGING VAN DE RECHTEN
Aangaande toepassingsgebied vd erfbelasting – aldus antwoord naar “WNR is -belasting verschuldigd?”
I.1. Recht van successie en recht van overgang bij overlijden
Successierecht – art. 2.7.3.1.1, lid 1 VCF  gevestigd od waarde van alles wat uit de nalatenschap ve
RIJKSINWONER wordt verkregen overeenkomstig afdeling 1 van dit hoofdstuk – zie eerder
Recht van overgang – art. 2.7.3.1.1, lid 2 VCF  gevestigd od waarde vd ORG’n die in BE liggen en
verkregen werden overeenkomstig afdeling 1 van dit hoofdstuk uit de nalatenschap van iemand die GEEN
RIJKSINWONER is – zie eerder
 Rijksinwoner – art. 1.1.0.0.2, lid 1, 18° VCF  natuurlijke persoon die naargelang het geval op het
ogenblik van zijn overlijden (…) binnen het Rijk zijn domicilie of de zetel van zijn vermogen heeft
gevestigd (…)
 2 soorten erfbelastingen:
1. Successierecht van RIJKSINWONERS  geheven op verkrijgingen uit de nalatenschap ve rijksinwoner,
meer bepaald od NETTOwaarde van ALLE goederen ~WERELDWIJD vermogen
2. Recht van overgang  geheven op BRUTO-waarde vd in BE gelegen OR-goederen uit de nalatenschap
ve NIET-RIJKSINWONER
1. Successierecht:
 In strikte zin, betreffende ENKEL vermogen ve RIJKSINWONER !!!
 Rijksinwoner – art. 1.1.0.0.2., lid 1, 18° VCF  hij die, op het ogenblik van zijn overlijden, binnen het Rijk zijn
domicilie of de zetel van zijn vermogen heeft gevestigd.
o Bovenstaande artikel bevattende beoordelingstijdstip & 2 beoordelingscriteria
 Ogenblik vh overlijden – Beoordelingstijdstip:
 Een persoon die heel zijn leven in BE heeft gewoond, maar gedurende de laatste jaren
van zijn leven ih buitenland is gaan wonen  GEEN Belgisch rijksinwoner meer, & zijn
nalatenschap zal DUS NIET onderworpen worden aan de BE-erfbelasting.
I.k.v. successieplanning kunnen personen die zeer vermogend zijn emigreren naar een
land waar weinig of geen erfbelasting wordt geheven & op die manier ontsnappen aan
de Belgische erfbelasting.
 Beoordelingscriteria
 Domicilie  plaats waar erflater zijn werkelijke, effectieve & blijvende
woonplaats heeft.
o Woonplaats heeft een bestendig & duurzaam karakter 
beoordeling van dit karakter door te kijken naar de feitelijke
situatie  elementen zoals: inschrijving bevolkingsregister,
verblijfplaats vh gezin, waar energiefacturen worden betaald, waar
kinderen naar school gaan, waar men naar de dokter gaat ...
 GEEN wettelijke vermoedens zoals bij PB & nationaliteit of
plaats van overlijden doen er NIET toe!
OF
 Zetel van vermogen  plaats waaruit men zijn vermogen beheert
o Fiscus dient te bewijzen dat overledene rijksinwoner was, dit DMV
alle middelen van recht – tegendeel van dit bewijs hoort bewezen
te worden, dit door de erfgenamen
 Ingeval van betwisting  oordeelt REA
o Vermoeden van rijksinswonerschap door inschrijving in bevolkingsregisters wordt door
fiscus aanvaart – tegenbewijs hierop mogelijk, geleverd door fiscus of belastingplichtige




Pagina 4 van 61