Samenvatting Financiële instellingen - Korte SV -

Inhoud
Taken van een financiële instelling ......................................................................................................... 4
Taak 1: Intermediatie + Transformatie................................................................................................ 4
Gevolg taak 1: Rentewinst............................................................................................................... 5
Gevolg taak 1: Geldschepping ......................................................................................................... 5
Taak 2: Kassier ..................................................................................................................................... 6
Taak 3: Vermogensbeheer .................................................................................................................. 6
Taak 4: Dienstverlener......................................................................................................................... 7
Producten van een financiële instelling .................................................................................................. 8
Product 1: beleggingsproducten ......................................................................................................... 8
1. Zichtdeposito = zichtrekening ................................................................................................. 8
2. Spaardeposito = spaarboekje = depositoboekje ..................................................................... 9
3. Termijndeposito = termijnrekening ........................................................................................ 9
4. Kasbon ..................................................................................................................................... 9
5. ICB.......................................................................................................................................... 10
Nationaliteit:.............................................................................................................................. 10
1. Buitenlands recht .......................................................................................................... 10
2. Belgisch recht ................................................................................................................ 10
Rechtsvorm (Belgisch recht) ...................................................................................................... 10
1. Bevek ......................................................................................................................... 10
2. Bevak ......................................................................................................................... 10
3. Privak ......................................................................................................................... 10
Open vs. Gesloten ............................................................................................................. 10
Uitbetaling ................................................................................................................................. 10
1. Distributiefondsen = DIV ............................................................................................... 11
2. Kapitaalfondsen = KAP................................................................................................... 11
Beleggingsprofiel ....................................................................................................................... 11
1. Aandelenfondsen .......................................................................................................... 11
2. Obligatiefondsen ........................................................................................................... 11
3. Geldmarktfondsen ......................................................................................................... 11
4. Gemengde fondsen ....................................................................................................... 12
5. Pensioenspaarfondsen = KAP ........................................................................................ 12
6. Kapitaalgarantiefondsen = KAP ..................................................................................... 12
Product 2: Kredietproducten verleend aan particulieren ................................................................. 13
1. Hypothecaire kredieten......................................................................................................... 13

1

, 2. Consumentenkrediet ............................................................................................................. 14
Risico’s van een financiële instelling ..................................................................................................... 15
Risico 1: Solvabiliteitsrisico................................................................................................................ 15
1. Kredietrisico........................................................................................................................... 15
2. Marktrisico ............................................................................................................................ 15
3. Wisselrisico ............................................................................................................................ 15
4. Operationeel risico ................................................................................................................ 16
5. Landenrisico .......................................................................................................................... 16
Risico 2: Liquiditeitsrisico .................................................................................................................. 16
1. Herfinancieringsrisico ............................................................................................................ 16
2. Opvragingsrisico .................................................................................................................... 16
3. Renterisico ............................................................................................................................. 17
4. Wisselrisico ............................................................................................................................ 17
5. Reputatierisico....................................................................................................................... 17
6. Operationeel risico ................................................................................................................ 17
Ontwikkelingen van een financiële instelling ........................................................................................ 18
Ontwikkeling 1: Desintermediatie ..................................................................................................... 18
Indicatie 1: ontwikkeling deposito’s vs. ICB’s ................................................................................ 18
Indicatie 2: Rentewinst vs. diverse inkomsten .............................................................................. 18
Ontwikkeling 2: Effectisering ............................................................................................................. 19
Ontwikkeling 3: Schaalvergroting en concentratie ........................................................................... 19
Ontwikkeling 4: Bankverzekeren ....................................................................................................... 21
Ontwikkeling 5: Nieuwe distributiekanalen ...................................................................................... 21
Financiële analyse en balansbeleid van een financiële instelling ......................................................... 22
Financiële analyse + regulering ......................................................................................................... 22
Sleutelindicator 1: Rendabiliteit (voor alle sectoren) ................................................................... 22
Sleutelindicator 2: Efficiëntie (enkel voor banken) ....................................................................... 22
Sleutelindicator 3: Solvabiliteit (voor alle sectoren) ..................................................................... 22
1. Hoe solvabiliteit meten/berekenen?................................................................................. 22
2. Minimale solvabiliteit bepalen, ondergrens aangeduid door OH ..................................... 23
Basel 1: .................................................................................................................................. 23
Hoe solvabiliteit meten? ................................................................................................... 23
Minimale solvabiliteit meten: 2 minima voldoen!! ........................................................... 24
Basel 2: .................................................................................................................................. 24
1. Standaardmethode.................................................................................................... 24
2. Geavanceerde methode ............................................................................................ 24

2

, Basel 3: .................................................................................................................................. 26
Sleutelindicator 4: RAROC (enkel voor banken) ............................................................................ 26
Balansbeleid (ALM)............................................................................................................................ 27
Definitie ......................................................................................................................................... 27
Renterisico meten ......................................................................................................................... 28
1. Rentegap-analyse .............................................................................................................. 28
2. Simulatie = vaak herhalen ................................................................................................. 28
Rentepositie veranderen ............................................................................................................... 29
1. Cliëntenbedrijf ................................................................................................................... 29
2. Professioneel bedrijf.......................................................................................................... 29




3

, Financiële instellingen: korte SV
Taken van een financiële instelling
Het in ontvangst nemen van deposito’s én verlenen van krediet

Nut bestaan:

a. Geen financiële markt/bank: Fysieke investeringsopportuniteiten lijn (FYL) = concaaf
1. 2 perioden (investeren)
2. Dalende rendementen (concave curve)
o Rendement = opbrengst / investering
3. Nut bepaald door C1 en C2: U(C1,C2)
4. Keuze (C1,C2) zodat maximalisatie nut
o snijlijn met juiste punt! (snijden met FYL)
o haalbare gebied is onder FYL
b. Wel financiële markt/bank: Financiële investeringsopportuniteiten lijn (FIL) = dalende rechte
o snijpunt met FYL
5. Zelfde rente voor sparen en lenen
o Hierdoor door hoger nutspunt kunnen
tekenen  meerwaarde van markt!
o Kijken naar ligging nutscurve
 Q* links van Z: sparen
 Q* rechts van Z: lenen
o Kleinere r = plattere curve




Taak 1: Intermediatie + Transformatie
Omzetting deposito naar krediet

- Op vlak:
o termijn (KT  LT)
o schaal (groot  klein)  enkel deze op de financiële markt, bank alle 3
o en munt (A  B), gebeurt niet door elke bank
- Rente:
o Debet: actief: kredieten (vordering van klant) & MVA
o Credit: passief: deposito’s (schuld bij klant) & EV
o Rentewinst: debetrente > creditrente

4

,Gevolg taak 1: Rentewinst
𝑟𝑒𝑛𝑡𝑒𝑤𝑖𝑛𝑠𝑡
1. Rentemarge = =%
𝑏𝑎𝑙𝑎𝑛𝑠𝑡𝑜𝑡𝑎𝑎𝑙
o Meest # jaar – minst # jaar
o CMP + CMA + TM
2. Commerciële marge passiva
o Intrest v. bank < marktrente
3. Commerciële marge activa
o Intrest a. bank > marktrente
4. Transformatiemarge
o CMA – CMP

Reversed rentecurve: veroorzaakt door verloop rentecurve onder 0  marktrente KT > LT

Dalende rentecurve: abnormaal  leidt tot
negatieve rentemarge
 oplossing: verruimen CM’s




Maximale rentemarge:

1. CM’s maximaliseren: hoger, beter, maar concurrentie!!
2. TM maximaliseren: verschil in looptijd vergroten, maar meer renterisico!

Gevolg taak 1: Geldschepping
- B = chartaal = tastbaar
- G = Giraal = niet-tastbaar
- M = totale geldhoeveelheid (chartaal + giraal)

Stel x = 2000 bankbiljetten

Fase 1: geen bank  B = M = 2000 euro

Fase 2: 50% van 2000 naar bank  B + G = M = 2000

- Liquiditeitscoëfficiënt = 50% Geldschepping
M=k.B
Fase 3: 90% van 1000 uitlenen  B + G = 2000 + 90% = M = 2900
met k =
- Reservecoëfficiënt = r = 10% 1/(1-(1-r).(1-b))

Fase 4: van 900 lenen 50% naar bank  B + G = M = 2900

- b = 50%

Fase 5: 90% van 450 uitlenen  B + G = 2900 + 90% = M = 3305 euro

Fase ∞: X.1 + X . 0.9 . 0.5 + X . …


5

,Vervolg: ( . .
+( ( . ).( . ))
= ( ( ).( ))

Met B = basisgeld; r = reservecoëfficiënt en b = liquiditeitscoëfficiënt

Gevolgen formule: ( ( ).( ))

 Financiële crisis: r stijgt -> M daalt (banken voorzichtiger) en b stijgt -> M
daalt (meer tastbaar geld bijhouden)
 Vergelijking Fisher: M.V = P.Q
M daalt -> P daalt (deflatie) en/of Q daalt (recessie)  slechte situatie
o V = volatility, omloopsnelheid geld (constant)
o M = geldhoeveelheid
o P = prijspeil
o Q = hoeveelheid goederen
 ECB: B stijgt -> M stijgt  ‘nieuw geld’ drukken om voorgaand effect te kunnen
neutraliseren
o Enkel CB kan dit = quantitive easing (kopen obligaties om M te verruimen)
o ECB koopt obligaties aan: A stijgt -> P stijgt -> B stijgt -> kan M daling neutraliseren
o Balanstotaal: enorme stijging wanneer aankoop van obligaties +
verlenen extra kredieten -> daling op vervaldag kredieten en
eventuele verkoop obligaties
 B stijgt door ingreep centrale banken:
o b bijna hersteld
o r nog hoog -> zal dalen wanneer trauma crisis verwerkt is
- Sterke stijging M door samenwerkende krachten + sterke prijsstijging door Fisher
(Q kan ook wijzigingen, maar in beperkte mate want afhankelijk van beschikbare
middelen)

- GEVAAR: (hyper?)inflatie door sterke M stijging (meer dan 10% prijsstijging)
 ECB houdt hier rekening mee: als r daalt en M te snel stijgt, moet
ECB B afbouwen door obligaties te verkopen of degene die vervallen
NIET te vernieuwen
 timing: zeer belangrijk -> te snel = recessie VS te traag = hyperinflatie
Taak 2: Kassier
Zichtrekeningen beheren: giraal geld + betalingsverkeer (= geheel verrichtingen)

 Giraal is belangrijker dan chartaal
 Elektronisch geld = proton

Taak 3: Vermogensbeheer
1. Particuliere beleggers
o Vrijwillig, risico voor klant (buiten balans boeking)
2. Institutionele beleggers
o Sector- of bedrijfsniveau
o BV: pensioensfonds (Wettelijk pensioen en aanvullend pensioen)

↔ Depositowerving = spaarboekjes, termijnrekening  risico bank (binnen balans boeking)



6

,Taak 4: Dienstverlener
Advies geven, verhuur kluizen, begeleiden op financiële markt …



Conclusie
Kassier + vermogensbeheer + dienstverlening = diverse inkomsten (alles excl. rentewinst)

Opbrengsten bank: rentewinst + diverse inkomsten




7

,Producten van een financiële instelling
= wat verkoopt een bank




Berekening actuarieel rendement




Interbankenmarkt (labiel!) = financieringsbron:
Vorderingen < schulden bij gemiddelde Belgische bank: (wel = op wereldvlak)

 Niet enkel Belgische banken betrokken  onevenwicht
 Lenen bij andere banken  komt niet in vorderingen terecht
 Omvang interbankenmarkt gedaald door schrik problemen en wanbetaling
Kan gezien worden als investeringsmarkt: vorderingen > schulden
 Maatstaf labiliteit financiering: A/B (interbankenmarkt/cliëntendeposito’s)
o Negatief = goed
o B nooit negatief, dus deling negatief wanneer A negatief

Na financiële crisis: interbankenmarkt = beleggingsbestemming (actief!) ipv financieringsbron
(passief) (vord. > schuld)

Product 1: beleggingsproducten
1. Zichtdeposito = zichtrekening
= giraal geld, maar voor onmiddellijke uitgaven

Beheerskosten = vergoeding voor taak als kassier

Vergoedingen:
 Creditrente: zeer beperkt, RV (30%)
credit: stijgen; debet: dalen saldo
 Debetrente: aanzienlijk hoog
wanneer debet > credit  rente betalen (geen RV)




8

, 2. Spaardeposito = spaarboekje = depositoboekje
Geen giraal geld  niet voor onmiddellijke uitgaven

Rente = basisrente + getrouwheidspremie

 Basis: verworven na dag 1, uitbetaald per jaar
 Getrouw: verworven na jaar, uitbetaald per kwartaal

Gereglementeerd deposito: geen RV, maar plafond rente

 Rente: [0,01;3%]  max 3% = ECB rente
 Getrouwheidspremie: [0,10;1,5]

Niet gereglementeerd? RV betalen

Gevoelig voor rentewijzingen: f(marktrente)

 Hoog renterisico banken
 Omzetting kredieten met KT (niet super veel vraag naar)
 Remt economische groei
 0,11% rente= 0,01% basisrente en 0,10% getrouwheidspremie

3. Termijndeposito = termijnrekening
Looptijd > 0: middelen voor bepaalde tijd geblokt

RV van 30% betalen op 0,10% bruto  0,07% netto

↔ gereglementeerd spaarboekje

Ongevoelig voor rentewijzigingen: vaste rente

Kiezen wanneer men denkt dat rente zal dalen

Nadelen spaarboekje ivm termijndeposito:

 Bank kan gereglementeerd  niet – gereglementeerd doen  rente omzetten naar 0%
 Wetgever kan bodem van 0,11% laten zakken
 MAAR zeer onwaarschijnlijk, hierdoor spaarboekjes > termijndeposito’s
o Ondernemingen kopen dit het meest omdat rente bij hen 0% kan zijn

4. Kasbon
= termijndeposito

Extra: effect aan toonder = papieren effect  eigenaar is anoniem, maar door dematerialisatie
afgeschaft  dus helemaal = termijndeposito

Relatieve ontwikkeling van de 4 besproken producten:
Verklaringen:

 Kasbons dalen: dematerialisatie
 Zichtdeposito’s stijgen: daling
opportuniteitskost
 Spaar & termijndeposito’s:
o Sb stijgt, td daalt: marktrente daalt
o Sb daalt, td stijgt: marktrente stijgt


9

, 5. ICB
= Instelling voor Collectieve Belegging

 Collectief vermogensbeheer voor particuliere beleggers (risico klant)
 Alle particuliere beleggers beleggen in ICB  verzamelen en
beheren van geld gebeurt door ICB
 Per ICB neemt kapitaal toe doordat # zakt, maar waarde stijgt

Nationaliteit:
1. Buitenlands recht
Buitenlandse rechtsregels

2. Belgisch recht
Belgische regelgeving

Rechtsvorm (Belgisch recht)
Beleggingsfonds + beleggingsvennootschap

1. Bevek
= BEleggingsennootschap met VErandelijk Kapitaal

 Open type: kapitaal schommelt ifv # toe- en uittredingen
 Open: deelbewijzen (ver)kopen tegen inventariswaarde per deelbewijs
 Tegenpartij = bank
 Meest gebruikte vorm van ICB

(Sicav = bevek van Luxemburg)

2. Bevak
= BEleggingsvennootschap met VAst Kapitaal

 Gesloten type: kapitaal blijft constant

3. Privak
= PRIvate equity met VAst Kapitaal

 Privaat vermogen = vermogen dat wordt belegd in niet-beursgenoteerde bedrijven
 ↔ public equity: open voor publiek = iedereen kan hierin beleggen

Open vs. Gesloten
Open = veranderlijk kapitaal – open voor iedereen – vrij toetreden

 Oppervlakte rechthoek (=kapitaal) wijzigt
 Spreiding risico: meerdere producten
 Deelbewijzen = bewijs inbreng geld

Gesloten = vast kapitaal

 Toetreder moet uittreder zoeken  kapitaal onveranderd ↔ open: bank steeds tegenpartij
 Deelbewijzen op markt noteren: handelen makkelijker  marktprijs of beurskoers

Uitbetaling
Elke belegger kan kiezen of hij een DIV of KAP neemt  onderscheid volgens beleggingsprofiel
Inventariswaarde per deelbewijs: kapitalisatie distributie door steeds wederbelegging
KAP > DIV: fiscale redenen (periodiek = belast met RV, KAP: meerwaarde (AKP-VKP) soms geen RV)

10