Nature-nurture debat
Nature – aangeboren – eigenschappen van iemand
Nurture – aangeleerd – door de omgeving/opvoeding
Verband tussen genen en gedrag
We worden geboren met verschillende eigenschappen, eigenlijk ben je als
baby een soort van geprogrammeerd, omdat onze hersenen al voorbereid
zijn op taalontwikkeling.
- Aangeboren, maar aangepast door evolutie
- Charles Darwin, natuurlijke selectie en adaptieve kenmerken
- Genotype = de genen van je vader/moeder (erfelijk materiaal) –
gen = genen
- Fenotype = waarneembare kenmerken (fysiek/gedrag)
Evolutionaire psychologie heeft mogelijk een elegantie oplossing voor het
nature-nurture vraagstuk – gedrag evolueert uit de interactie tussen
erfelijkheid en de eisen die de omgeving stelt.
Evolutie = het geleidelijke proces van biologische veranderingen van een
soort als gevolg van zijn aanpassing aan de omgeving (grote/complexere
veranderingsprocessen zijn lastig te zien, omdat ze zich voltrekken over
een langere tijdsperiode)
Natuurlijke selectie = drijvende kracht achter de evolutie, waardoor de
omgeving de best aangepast organismen selecteert (het overleven en
voortplanten van individuen die het best aangepast zijn aan de omgeving,
terwijl anderen die slecht zijn aangepast, minder nakomelingen krijgen en
dus sneller zullen uitsterven).
Adaptieve(aanpassen) kenmerken = kenmerk van een soort dat is
ontstaan gebaseerd op aanpassing aan een specifieke omgeving (voor de
mens is dit het ontwikkelen van de grote hersenen, die spraak en
taalbegrip mogelijk maken).
Genetische code = de wijze waarop je genen moleculaire informatie
coderen die kan worden omgezet in fysieke kenmerken, een eigen unieke
combinatie van kenmerken (lengte en haarkleur).
Temperament = is aangeboren en beïnvloedt hoe mensen van nature
omgaan met emoties en situaties en hoe ze daarop reageren.
Multifactoriële overerving = de bepaling van eigenschappen door een
combinatie van genetische factoren en omgevingsfactoren, waarbij een
genotype zorgt voor een bepaald bereik waarbinnen een genotype zich
,kan manifesteren (in wat voor omgeving groeit heet kind op?)
Bijvoorbeeld: Lengte -> genetisch heeft een kleine invloed door de
meerdere genen en omgeving zoals voeding en gezondheid heeft invloed.
Genotype-omgevingseffecten
- Actief – het kind richt zich op de omgeving die bij zijn/haar genen
past (een extravert kind zal eerder naar feestjes gaan, dan een
introvert kind, dit zijn de invloed van de genen van het kind zelf)
- Passief – de genen van de ouders (bijvoorbeeld: sportief) zullen het
kind eerder op voetbal doen. (de invloed van de genen van de
ouders op de omgeving van het kind, het is een keuze van de ouders
en niet die van het kind)
- Evocatief (oproepen) – de genen van het kind roepen bepaalde
omgeving op (een extravert kind wordt eerder op feestjes
uitgenodigd).
Intelligentie
- Een duidelijke relatie tussen de genen en het IQ
- De invloed van de genen neemt toe gedurende het leven
- Sterke invloed van omgevingsfactoren
Persoonlijkheid
- Big Five – genetische invloed extraversie en neuroticisme
- Invloed van de omgeving (ouders)
- Hoe ouder een kind wordt, hoe sterker de genetische aanleg wordt
en dat komt doordat ouders steeds minder invloed krijgen op het
kind.
Big Five
- Openheid vs. Geslotenheid
- Conscientieusheid vs.
Ongeorganiseerdheid
- Extraversie vs. Introversie
- Aangenaam vs. Ongemakkelijk in de omgang
- Neurocitisme vs. Emotionele stabiliteit
Openheid – mensen die nieuwsgierig, creatief, fantasierijk en open staan
voor nieuwe ervaringen en ideeën.
Geslotenheid – mensen die praktisch zijn ingesteld, routine en staan
minder open voor nieuwe ervaringen en ideeën.
,Conscientieusheid – mensen die doelgericht, betrouwbaar en plannen
vaak alles goed.
Ongeorganiseerdheid – mensen die impulsiever, minder georganiseerd,
meer geneigd zijn om dingen uit te stellen.
Extraversie – mensen die enthousiast, houden van sociale interactie en
voelen zich snel op gemak.
Introversie – mensen die rustig, geniet van de tijd alleen en heeft minder
behoefte aan sociale interactie.
Aangenaam – mensen die empathisch, sociaal en meegaand zijn.
Ongemakkelijk in de omgang – mensen die concurrerend, kritisch en
meer geneigd om conflicten aan te gaan.
Neuroticisme – mensen die vaak last heeft van stress, snel angstig of
verdrietig worden.
Emotionele stabiliteit – mensen die emotioneel stabiel, kalm en bestand
tegen stressvolle situaties zijn.
Lichamelijke groei (Motorische
ontwikkeling)
Reflexen = aangeboren, gestructureerde, automatische reacties
(onvrijwillige responsen) die optreden in de aanwezigheid van bepaalde
prikkels (stimulu).
Sommige reflexen blijven het hele leven (pupil-ooglidreflex), maar
sommige verdwijnen in het 1e levensjaar al (grijpreflex, wat verandert in
grijpen naar haren naar complexer).
Baby’s waarvan de reacties te zwak, te sterk of te lang aanwezig zijn, is er
mogelijk neurologische schade – voorbeeld: Syndroom van down
Reflex Leeftijd van Omschrijving Mogelijke
verdwijning functie
Zoekreflex 3 weken Neiging om het Inname van
hoofd in de voedsel
richting te
draaien van
dingen die de
wang raken
Stapreflex 2 maanden Beweging van Voorbereiding op
de benen onafhankelijk
, wanneer de voortbewegen
baby rechtop
wordt gehouden
en zijn voeten te
grond raken
Zwemreflex 4-6 maanden Neiging om Vermijding van
zwembeweginge gevaar
n te maken met
de armen en
benen als de
baby met zijn
gezicht naar
beneden in
water ligt.
Moro-reflex 6 maanden Het spreiden Bescherming
van de armen en tegen vallen
vast grijpen,
wanneer de
steun voor de
nek en het hoofd
verdwijnt
Babinksi-reflex 8-12 maanden Spreiden van onbekend
tenen in reactie
op een
aanraking van
de buitenkant
van de voet
Schrikreflex Blijft in andere Armen en Bescherming
vorm vingers spreiden
en rug
overstrekken in
reactie op een
plotseling geluid
Knipreflex Blijft De ogen snel Bescherming
sluiten en van het netvlies
openen bij
blootstelling aan
direct licht
Zuigreflex Blijft Neiging om te Inname van
zuigen aan voedsel
dingen die de
lippen raken
Kokhalsreflex Blijft De keel Voorkomen van
vrijmaken stikken
Grove motoriek = grote bewegingen dichtbij de romp – kruipen, lopen,
rennen en fietsen (wordt per leeftijd in gemiddelde genomen, elk kind
ontwikkelt anders en op zijn eigen tempo)
Nature – aangeboren – eigenschappen van iemand
Nurture – aangeleerd – door de omgeving/opvoeding
Verband tussen genen en gedrag
We worden geboren met verschillende eigenschappen, eigenlijk ben je als
baby een soort van geprogrammeerd, omdat onze hersenen al voorbereid
zijn op taalontwikkeling.
- Aangeboren, maar aangepast door evolutie
- Charles Darwin, natuurlijke selectie en adaptieve kenmerken
- Genotype = de genen van je vader/moeder (erfelijk materiaal) –
gen = genen
- Fenotype = waarneembare kenmerken (fysiek/gedrag)
Evolutionaire psychologie heeft mogelijk een elegantie oplossing voor het
nature-nurture vraagstuk – gedrag evolueert uit de interactie tussen
erfelijkheid en de eisen die de omgeving stelt.
Evolutie = het geleidelijke proces van biologische veranderingen van een
soort als gevolg van zijn aanpassing aan de omgeving (grote/complexere
veranderingsprocessen zijn lastig te zien, omdat ze zich voltrekken over
een langere tijdsperiode)
Natuurlijke selectie = drijvende kracht achter de evolutie, waardoor de
omgeving de best aangepast organismen selecteert (het overleven en
voortplanten van individuen die het best aangepast zijn aan de omgeving,
terwijl anderen die slecht zijn aangepast, minder nakomelingen krijgen en
dus sneller zullen uitsterven).
Adaptieve(aanpassen) kenmerken = kenmerk van een soort dat is
ontstaan gebaseerd op aanpassing aan een specifieke omgeving (voor de
mens is dit het ontwikkelen van de grote hersenen, die spraak en
taalbegrip mogelijk maken).
Genetische code = de wijze waarop je genen moleculaire informatie
coderen die kan worden omgezet in fysieke kenmerken, een eigen unieke
combinatie van kenmerken (lengte en haarkleur).
Temperament = is aangeboren en beïnvloedt hoe mensen van nature
omgaan met emoties en situaties en hoe ze daarop reageren.
Multifactoriële overerving = de bepaling van eigenschappen door een
combinatie van genetische factoren en omgevingsfactoren, waarbij een
genotype zorgt voor een bepaald bereik waarbinnen een genotype zich
,kan manifesteren (in wat voor omgeving groeit heet kind op?)
Bijvoorbeeld: Lengte -> genetisch heeft een kleine invloed door de
meerdere genen en omgeving zoals voeding en gezondheid heeft invloed.
Genotype-omgevingseffecten
- Actief – het kind richt zich op de omgeving die bij zijn/haar genen
past (een extravert kind zal eerder naar feestjes gaan, dan een
introvert kind, dit zijn de invloed van de genen van het kind zelf)
- Passief – de genen van de ouders (bijvoorbeeld: sportief) zullen het
kind eerder op voetbal doen. (de invloed van de genen van de
ouders op de omgeving van het kind, het is een keuze van de ouders
en niet die van het kind)
- Evocatief (oproepen) – de genen van het kind roepen bepaalde
omgeving op (een extravert kind wordt eerder op feestjes
uitgenodigd).
Intelligentie
- Een duidelijke relatie tussen de genen en het IQ
- De invloed van de genen neemt toe gedurende het leven
- Sterke invloed van omgevingsfactoren
Persoonlijkheid
- Big Five – genetische invloed extraversie en neuroticisme
- Invloed van de omgeving (ouders)
- Hoe ouder een kind wordt, hoe sterker de genetische aanleg wordt
en dat komt doordat ouders steeds minder invloed krijgen op het
kind.
Big Five
- Openheid vs. Geslotenheid
- Conscientieusheid vs.
Ongeorganiseerdheid
- Extraversie vs. Introversie
- Aangenaam vs. Ongemakkelijk in de omgang
- Neurocitisme vs. Emotionele stabiliteit
Openheid – mensen die nieuwsgierig, creatief, fantasierijk en open staan
voor nieuwe ervaringen en ideeën.
Geslotenheid – mensen die praktisch zijn ingesteld, routine en staan
minder open voor nieuwe ervaringen en ideeën.
,Conscientieusheid – mensen die doelgericht, betrouwbaar en plannen
vaak alles goed.
Ongeorganiseerdheid – mensen die impulsiever, minder georganiseerd,
meer geneigd zijn om dingen uit te stellen.
Extraversie – mensen die enthousiast, houden van sociale interactie en
voelen zich snel op gemak.
Introversie – mensen die rustig, geniet van de tijd alleen en heeft minder
behoefte aan sociale interactie.
Aangenaam – mensen die empathisch, sociaal en meegaand zijn.
Ongemakkelijk in de omgang – mensen die concurrerend, kritisch en
meer geneigd om conflicten aan te gaan.
Neuroticisme – mensen die vaak last heeft van stress, snel angstig of
verdrietig worden.
Emotionele stabiliteit – mensen die emotioneel stabiel, kalm en bestand
tegen stressvolle situaties zijn.
Lichamelijke groei (Motorische
ontwikkeling)
Reflexen = aangeboren, gestructureerde, automatische reacties
(onvrijwillige responsen) die optreden in de aanwezigheid van bepaalde
prikkels (stimulu).
Sommige reflexen blijven het hele leven (pupil-ooglidreflex), maar
sommige verdwijnen in het 1e levensjaar al (grijpreflex, wat verandert in
grijpen naar haren naar complexer).
Baby’s waarvan de reacties te zwak, te sterk of te lang aanwezig zijn, is er
mogelijk neurologische schade – voorbeeld: Syndroom van down
Reflex Leeftijd van Omschrijving Mogelijke
verdwijning functie
Zoekreflex 3 weken Neiging om het Inname van
hoofd in de voedsel
richting te
draaien van
dingen die de
wang raken
Stapreflex 2 maanden Beweging van Voorbereiding op
de benen onafhankelijk
, wanneer de voortbewegen
baby rechtop
wordt gehouden
en zijn voeten te
grond raken
Zwemreflex 4-6 maanden Neiging om Vermijding van
zwembeweginge gevaar
n te maken met
de armen en
benen als de
baby met zijn
gezicht naar
beneden in
water ligt.
Moro-reflex 6 maanden Het spreiden Bescherming
van de armen en tegen vallen
vast grijpen,
wanneer de
steun voor de
nek en het hoofd
verdwijnt
Babinksi-reflex 8-12 maanden Spreiden van onbekend
tenen in reactie
op een
aanraking van
de buitenkant
van de voet
Schrikreflex Blijft in andere Armen en Bescherming
vorm vingers spreiden
en rug
overstrekken in
reactie op een
plotseling geluid
Knipreflex Blijft De ogen snel Bescherming
sluiten en van het netvlies
openen bij
blootstelling aan
direct licht
Zuigreflex Blijft Neiging om te Inname van
zuigen aan voedsel
dingen die de
lippen raken
Kokhalsreflex Blijft De keel Voorkomen van
vrijmaken stikken
Grove motoriek = grote bewegingen dichtbij de romp – kruipen, lopen,
rennen en fietsen (wordt per leeftijd in gemiddelde genomen, elk kind
ontwikkelt anders en op zijn eigen tempo)
