[DATUM]
MEDISCHE KENNIS
SEMESTER 2
MAUD KLEINE
HANZE
Hbo-v
,Inhoudsopgave
Zenuwstelsel – College A (10 feb ’25) ............................................................................................. 5
Bouw en functie ZS .......................................................................................................................... 5
Neuron ........................................................................................................................................... 5
Opbouw hersenen ........................................................................................................................... 6
Hersenvliezen (meninges)............................................................................................................. 6
Hersenventrikels en liquor ............................................................................................................ 6
Grote hersenen (cerebrum) .............................................................................................................. 7
Hersenkwabben ........................................................................................................................... 7
Cortexgebieden ........................................................................................................................... 7
Kruising – sensorische en motorische banen ................................................................................. 8
Tussenhersenen (diencephalon) ...................................................................................................... 8
Hersenstam (truncus cerebri)........................................................................................................... 8
Kleine hersenen (cerebellum) ........................................................................................................... 8
Ruggenmerg (medulla spinalis) ........................................................................................................ 9
Dermatomen ................................................................................................................................... 9
Reflexboog ...................................................................................................................................... 9
Zenuwstelsel pathologie – College B (11 feb ’25) ........................................................................... 10
CVA ...............................................................................................................................................10
Risicofactoren ischemische CVA ................................................................................................ 10
Pathofysiologie ischemische CVA ............................................................................................... 10
Oorzaken hemorragische CVA..................................................................................................... 11
CVA klinisch beeld ..................................................................................................................... 11
Bloedvoorziening (a. cerebri) ...........................................................................................................11
Neurologie per hersenarterie ...................................................................................................... 11
Subarachnoïdale bloeding ..............................................................................................................12
Terminologie symptomen bij een CVA ..............................................................................................13
Diagnostiek CVA ........................................................................................................................ 13
Uitval en herstel ......................................................................................................................... 13
Behandeling infarct of bloeding................................................................................................... 14
Posttraumatische hersen(vlies)bloedingen ......................................................................................14
Zenuwstelsel Neurologie 1: Hoofdpijn, meningitis en epilepsie – College A (24 feb ’25) ................... 15
Hoofdpijn .......................................................................................................................................15
Meningitis ......................................................................................................................................15
Epilepsie ........................................................................................................................................16
Oorzaken aanval ........................................................................................................................ 16
Classificatie epilepsie ................................................................................................................ 17
Diagnose epilepsie ..................................................................................................................... 18
Behandeling epilepsie ................................................................................................................ 18
Zenuwstelsel Neurologie 2: Parkinson, sclerose, dwarslaesie en hernia – College B (25 feb ’25) ...... 19
Ziekte van Parkinson .......................................................................................................................19
Basale ganglia (basale kernen/diepe kernen) ............................................................................... 19
Bewegingsstoornissen................................................................................................................ 20
1
, Klinisch beeld ............................................................................................................................ 20
Prognose ................................................................................................................................... 20
Behandeling .............................................................................................................................. 21
Multipele sclerose (MS) ...................................................................................................................21
Pathogenese .............................................................................................................................. 21
Vormen van MS .......................................................................................................................... 21
Diagnostiek bij MS ...................................................................................................................... 22
Dwarslaesie ...................................................................................................................................22
Hernia nucleï pulposi (HNP) ............................................................................................................22
Klinisch beeld ............................................................................................................................ 22
Sensoriek – College A (3 mrt ’25) ................................................................................................... 23
Sensoren .......................................................................................................................................23
Werking sensoren ...................................................................................................................... 23
Zintuigen ........................................................................................................................................23
Reukzintuig ................................................................................................................................ 23
Smaakzintuig ............................................................................................................................. 24
Huidzintuig ................................................................................................................................ 24
Gezichtszintuig .......................................................................................................................... 25
Gehoorzintuig ............................................................................................................................ 27
Pijn – College B (4 mrt ’25) ............................................................................................................ 29
Pijn ................................................................................................................................................29
Pijnanamnese ............................................................................................................................ 29
Pijnindeling ................................................................................................................................ 29
Pijn meten ................................................................................................................................. 30
Pijn oorzaken ............................................................................................................................. 31
Pijnmodel volgens Loeser ........................................................................................................... 31
Biopsychosociaal pijnmodel ....................................................................................................... 31
Pijnconcept ............................................................................................................................... 31
Fysiologie .................................................................................................................................. 31
Acute vs chronische pijn ............................................................................................................. 32
Bijzondere pijnfenomenen .......................................................................................................... 34
Motoriek – College A (10 mrt ’25) ................................................................................................... 35
Functies skelet ...............................................................................................................................35
Botten ............................................................................................................................................35
Botafbraak en -opbouw .............................................................................................................. 35
Opbouw van bot ......................................................................................................................... 35
Soorten beenderen .................................................................................................................... 36
Opbouw van pijpbeen ................................................................................................................ 36
Botverbindingen ......................................................................................................................... 36
Het menselijk skelet .......................................................................................................................37
Schedel ..................................................................................................................................... 37
Wervelkolom.............................................................................................................................. 37
Thorax/schouder ........................................................................................................................ 38
Arm ........................................................................................................................................... 38
Been.......................................................................................................................................... 39
Heupgewricht ............................................................................................................................ 39
Schoudergewricht ...................................................................................................................... 39
Kniegewricht .............................................................................................................................. 39
Botbreuken en genezing ..................................................................................................................40
2
, Fasen van genezing van een botbreuk ......................................................................................... 40
Spierstelsel ....................................................................................................................................40
Soorten spierweefsel ................................................................................................................. 40
Opbouw spieren ........................................................................................................................ 41
Spieren rug ................................................................................................................................ 41
Spieren schouder en bovenste extremiteit ................................................................................... 41
Spieren abdomen....................................................................................................................... 42
Spieren arm ............................................................................................................................... 42
Spieren onderste extremiteit ....................................................................................................... 42
Motoriek pathologie – College B (11 mrt ’25) .................................................................................. 43
Reuma ...........................................................................................................................................43
Artrose ...................................................................................................................................... 43
Reumatoïde artritis .................................................................................................................... 45
Fracturen ................................................................................................................................... 46
Osteoporose .............................................................................................................................. 47
Neurologie .....................................................................................................................................47
Neuromusculaire ziekten............................................................................................................ 47
Huid en thermoregulatie – College A (17 mrt ’25) ........................................................................... 49
De huid ..........................................................................................................................................49
Functies van de huid .................................................................................................................. 49
Anatomie van de huid ................................................................................................................. 49
Wondgenezing................................................................................................................................50
4 fasen van wondgenezing .......................................................................................................... 50
Thermoregulatie .............................................................................................................................51
Kwetsbaren in de thermoregulatie ............................................................................................... 51
Hypothermie.............................................................................................................................. 52
Hyperthermie............................................................................................................................. 52
Huid en temperatuur pathologie – College B (18 mrt ’25) ................................................................ 53
Slechte wondgenezing ....................................................................................................................53
Wondzorg .................................................................................................................................. 53
Ulcus cruris ............................................................................................................................... 53
Decubitus .................................................................................................................................. 54
Huidinfecties ..................................................................................................................................55
Huidkanker ....................................................................................................................................55
ABCDE regel .............................................................................................................................. 56
Wratten ..........................................................................................................................................56
Chronische huidziekten ..................................................................................................................56
Afweer – College A (24 mrt ’25) ..................................................................................................... 57
Ontsteking .....................................................................................................................................57
Oorzaken ................................................................................................................................... 57
Klinisch beeld ............................................................................................................................ 57
Afweersysteem...............................................................................................................................58
Aspecifieke uitwendige afweer.................................................................................................... 58
Aspecifieke inwendige afweer ..................................................................................................... 59
Specifieke afweer ....................................................................................................................... 59
Lymfevatenstelsel ..........................................................................................................................60
3
, Lymfocyten ....................................................................................................................................60
Immuniteit .....................................................................................................................................61
Overzicht afweersysteem ........................................................................................................... 61
Afweer pathologie – College B (25 mrt ’25) ..................................................................................... 62
Afweerstoornissen..........................................................................................................................62
Verminderde afweer ................................................................................................................... 62
Allergische aandoeningen .......................................................................................................... 62
Auto-immuunziekten.................................................................................................................. 64
Voedselovergevoeligheid ............................................................................................................ 64
Oncologie – College A (31 mrt ’25) ................................................................................................. 65
Epidemiologie ................................................................................................................................65
Etiologie .........................................................................................................................................65
Het ontstaan van een kankercel ......................................................................................................65
Benigne vs maligne .........................................................................................................................66
Benigne tumoren........................................................................................................................ 66
Maligne tumoren ........................................................................................................................ 67
Preventie ................................................................................................................................... 67
Oncologie – College B (1 apr ’25) ................................................................................................... 68
Ontstaan ........................................................................................................................................68
Klinisch beeld .................................................................................................................................68
Metastasering (uitzaaiing) ...............................................................................................................68
Lymfogene metastasering........................................................................................................... 68
Diagnostiek ....................................................................................................................................68
Laboratoriumonderzoek ............................................................................................................. 69
Radiologie of nucleair ................................................................................................................. 69
Pathologie ................................................................................................................................. 69
TNM-classificatie............................................................................................................................69
Prognose........................................................................................................................................70
Therapie.........................................................................................................................................70
Bijwerkingen .............................................................................................................................. 70
4
,Zenuwstelsel – College A (10 feb ’25)
Bouw en functie ZS
Het ZS bestaat uit:
- Hersenen
- Ruggenmerg
- Zenuwen
Anatomische indeling
CZS (centrale zenuwstelsel): Hersenen en ruggenmerg
PZS (perifere zenuwstelsel): Hersenzenuwen, ruggenmergszenuwen, zenuwen
van het vegetatieve zs
Fysiologische indeling
Animale zenuwstelsel: Bewust
Vegetatieve zenuwstelsel: Onbewust
ADerente banen = Signalen naar het CZS toe, naar de
hersenen
EDerente banen = Signalen van het CZS af, naar delen
in het lichaam
5 algemene functies ZS:
- Regulatie activiteiten van weefsels en organen
- Coördinatie van activiteiten van weefsels en organen
- Regulatie en coördinatie van vegetatieve functies
- Coördinatie van contacten met buitenwereld
- Coördinatie van psychische functies
Neuron
Een zenuwcel is een neuron bestaande uit een cellichaam met dendrieten, één axon en
synapsen. Door de myelineschede gaat de stroomgeleiding veel sneller en springt de impuls
over de insnoeringen van Ranvier. De overdracht tussen twee zenuwcellen vindt plaats in de
synaps via neurotransmitters.
Exciterende neurotranmitters: Stimulerende werking
Inhiberende neurotransmitters: Remmende werking
Het ruggenmerg bestaat uit grijze en witte stof. De grijze stof zijn de cellichamen en de witte stof
zijn de axonen. In het ruggenmerg bevindt zich de grijze stof in de binnenkant en de witte stof aan
de buitenkant.
5
,Opbouw hersenen
Cerebrum = Grote hersenen
Cerebellum = Kleine hersenen
Truncus cerebri = Hersenstam
Hersenvliezen (meninges)
Om de hersenen heen zitten drie hersenvliezen, meninges.
Dura mater (harde vlies): Vergroeid met de schedel.
Arachnoidea mater (spinnenwebvlies): Staat in contact
met de pia mater.
Subarachnoïdale ruimte: Ruimte tussen het
spinnenwebvlies en het zachte vlies, hier stroomt het
liquor (hersenvocht).
Pia mater (zachte vlies): Voor een gedeelte vindt hier de
bloedvoorziening van de hersenen plaats.
Hersenventrikels en liquor
Er zijn vier hersenventrikels (hersenkamers). In de hersenventrikels
bevindt zich liquor en in de hersenventrikels wordt het ook
aangemaakt.
Liquor wordt aangemaakt op de plekken waar een hersenventrikel in
contact komt met het pia mater. Deze plek wordt de plexus
choroïdeus genoemd. Liquor wordt gemaakt vanuit bloed.
Liquor (hersenvocht) kan verschillende kanten op, het gaat bijvoorbeeld ook naar
het ruggenmerg.
Liquor wordt afgevoerd wanneer er bijvoorbeeld te veel is. Dit gebeurt via de
granulationes arachnoideales. Dit zijn uitstulpingen van de arachnoidea mater
in de dura mater.
Functies liquor:
- Aanvoeren O2, voedingsstoDen
- Afvoeren afvalstoDen
- Constante inwendige druk
- Bescherming tegen stoten en schokken
- Ondersteunt gewicht van hersenweefsel (minder zwaar door dat het “drijft”)
6
,Het ZS heeft een hoog zuurstof- en glucoseverbruik, 750ml bloed/min
naar de hersenen. De aanvoer van bloed gaat via de aa.carotis interna
(inwendige halsslagaders, 2x) en de aa.vertebralis (wervelslagaders,
2x). De aa.vertebralis loopt over in de a.basilaris. De vier arterie samen
vormen de cirkel van Willis.
Grote hersenen (cerebrum)
Functies:
- Motoriek
- Sensoriek
- Bewustzijn
- Dromen
- Denken
- Emoties
- Geheugen
- Intelligentie
- Creativiteit
Bouw:
De grote hersenen bestaan uit twee helften, twee hemisferen. De helten worden gescheiden
door de fissura longitudinalis.
In de hersenen bevindt zich de grijze stof aan de buitenkant (schors) en de witte stof aan de
binnenkant (medulla).
Hersenkwabben
Frontaal
- Executieve functies: Plannen, impulsbeheersing, doelgericht
handelen.
- Inleven (empathie), rem op gedrag (inhibitie)
- Motoriek
Pariëtaal
- Zintuigen/ cognitieve functies (lezen, rekenen, aadacht)
Temporaal
- Geheugen/ herkenning
Occipitaal
- Zicht
Cortexgebieden
Verschillende schorsgebieden hebben een bepaalde functie.
Primaire motorische cortex: Voor simpele bewegingen.
Secundaire motorische cortex: Voor ingewikkeldere bewegingen zoals piano spelen.
Primaire sensorische cortex: Het gevoel komt hierbij binnen.
Secundaire sensorische cortex: De interpretatie ervan zit hier.
Primaire auditieve cortex: Je hoort een geluid.
Secundaire auditieve cortex: Interpreteert het geluid, zo weet je wat je hoort.
Al deze gebieden zitten links en rechts
7
, Spraakgebieden
Gebied van Broca: Zorgt ervoor dat je kan spreken, articuleren.
Gebied van Wernicke: Taalbegrip.
Bij het grootste gedeelte van de mensen zit dit alleen aan de linkerkant.
Functionele schorsgebieden
Waar je preciezer en veel meer verschillende dingen kan doen, nemen grotere gebieden in
beslag.
Schorsgebieden reguleren één gedeelte van het lichaam, bijvoorbeeld het de ‘handen’. Als er
dus een probleem is met de handen dan kan je ook heel precies weten in welk gedeelte van de
hersenen een probleem is.
Kruising – sensorische en motorische banen
De linkerhersenhelft stuurt de rechter kant van je lichaam aan en andersom. Dit komt omdat de
eDerente banen kruizen.
Tussenhersenen (diencephalon)
De tussenhersenen bestaan uit:
- Thalamus (filter)
- Hypothalamus (regulatie)
- Hypofyse
Alle sensorische informatie (bv. informatie van zintuigen)
komt eerst binnen in de thalamus en wordt daar gefilterd, zodat je je kan focussen. Alles komt
hierdoor niet even hard binnen.
In de hypothalamus zitten een paar belangrijk centra o.a.:
- Temperatuur
- Dorstcentrum
- Hongercentrum
Hersenstam (truncus cerebri)
De hersenstam verbindt de hersenen met het ruggenmerg daar onder. In de hersenstam zitten
hele belangrijke functies. Verschillende vitale functies worden vanuit hier gereguleerd. Ook
treden vanuit de hersenstam twaalf hersenzenuwen.
Kleine hersenen (cerebellum)
De kleine hersenen zijn betrokken bij het vloeiend laten verlopen van bewegingen. Ze zorgen voor
de coördinatie van de motoriek.
8
MEDISCHE KENNIS
SEMESTER 2
MAUD KLEINE
HANZE
Hbo-v
,Inhoudsopgave
Zenuwstelsel – College A (10 feb ’25) ............................................................................................. 5
Bouw en functie ZS .......................................................................................................................... 5
Neuron ........................................................................................................................................... 5
Opbouw hersenen ........................................................................................................................... 6
Hersenvliezen (meninges)............................................................................................................. 6
Hersenventrikels en liquor ............................................................................................................ 6
Grote hersenen (cerebrum) .............................................................................................................. 7
Hersenkwabben ........................................................................................................................... 7
Cortexgebieden ........................................................................................................................... 7
Kruising – sensorische en motorische banen ................................................................................. 8
Tussenhersenen (diencephalon) ...................................................................................................... 8
Hersenstam (truncus cerebri)........................................................................................................... 8
Kleine hersenen (cerebellum) ........................................................................................................... 8
Ruggenmerg (medulla spinalis) ........................................................................................................ 9
Dermatomen ................................................................................................................................... 9
Reflexboog ...................................................................................................................................... 9
Zenuwstelsel pathologie – College B (11 feb ’25) ........................................................................... 10
CVA ...............................................................................................................................................10
Risicofactoren ischemische CVA ................................................................................................ 10
Pathofysiologie ischemische CVA ............................................................................................... 10
Oorzaken hemorragische CVA..................................................................................................... 11
CVA klinisch beeld ..................................................................................................................... 11
Bloedvoorziening (a. cerebri) ...........................................................................................................11
Neurologie per hersenarterie ...................................................................................................... 11
Subarachnoïdale bloeding ..............................................................................................................12
Terminologie symptomen bij een CVA ..............................................................................................13
Diagnostiek CVA ........................................................................................................................ 13
Uitval en herstel ......................................................................................................................... 13
Behandeling infarct of bloeding................................................................................................... 14
Posttraumatische hersen(vlies)bloedingen ......................................................................................14
Zenuwstelsel Neurologie 1: Hoofdpijn, meningitis en epilepsie – College A (24 feb ’25) ................... 15
Hoofdpijn .......................................................................................................................................15
Meningitis ......................................................................................................................................15
Epilepsie ........................................................................................................................................16
Oorzaken aanval ........................................................................................................................ 16
Classificatie epilepsie ................................................................................................................ 17
Diagnose epilepsie ..................................................................................................................... 18
Behandeling epilepsie ................................................................................................................ 18
Zenuwstelsel Neurologie 2: Parkinson, sclerose, dwarslaesie en hernia – College B (25 feb ’25) ...... 19
Ziekte van Parkinson .......................................................................................................................19
Basale ganglia (basale kernen/diepe kernen) ............................................................................... 19
Bewegingsstoornissen................................................................................................................ 20
1
, Klinisch beeld ............................................................................................................................ 20
Prognose ................................................................................................................................... 20
Behandeling .............................................................................................................................. 21
Multipele sclerose (MS) ...................................................................................................................21
Pathogenese .............................................................................................................................. 21
Vormen van MS .......................................................................................................................... 21
Diagnostiek bij MS ...................................................................................................................... 22
Dwarslaesie ...................................................................................................................................22
Hernia nucleï pulposi (HNP) ............................................................................................................22
Klinisch beeld ............................................................................................................................ 22
Sensoriek – College A (3 mrt ’25) ................................................................................................... 23
Sensoren .......................................................................................................................................23
Werking sensoren ...................................................................................................................... 23
Zintuigen ........................................................................................................................................23
Reukzintuig ................................................................................................................................ 23
Smaakzintuig ............................................................................................................................. 24
Huidzintuig ................................................................................................................................ 24
Gezichtszintuig .......................................................................................................................... 25
Gehoorzintuig ............................................................................................................................ 27
Pijn – College B (4 mrt ’25) ............................................................................................................ 29
Pijn ................................................................................................................................................29
Pijnanamnese ............................................................................................................................ 29
Pijnindeling ................................................................................................................................ 29
Pijn meten ................................................................................................................................. 30
Pijn oorzaken ............................................................................................................................. 31
Pijnmodel volgens Loeser ........................................................................................................... 31
Biopsychosociaal pijnmodel ....................................................................................................... 31
Pijnconcept ............................................................................................................................... 31
Fysiologie .................................................................................................................................. 31
Acute vs chronische pijn ............................................................................................................. 32
Bijzondere pijnfenomenen .......................................................................................................... 34
Motoriek – College A (10 mrt ’25) ................................................................................................... 35
Functies skelet ...............................................................................................................................35
Botten ............................................................................................................................................35
Botafbraak en -opbouw .............................................................................................................. 35
Opbouw van bot ......................................................................................................................... 35
Soorten beenderen .................................................................................................................... 36
Opbouw van pijpbeen ................................................................................................................ 36
Botverbindingen ......................................................................................................................... 36
Het menselijk skelet .......................................................................................................................37
Schedel ..................................................................................................................................... 37
Wervelkolom.............................................................................................................................. 37
Thorax/schouder ........................................................................................................................ 38
Arm ........................................................................................................................................... 38
Been.......................................................................................................................................... 39
Heupgewricht ............................................................................................................................ 39
Schoudergewricht ...................................................................................................................... 39
Kniegewricht .............................................................................................................................. 39
Botbreuken en genezing ..................................................................................................................40
2
, Fasen van genezing van een botbreuk ......................................................................................... 40
Spierstelsel ....................................................................................................................................40
Soorten spierweefsel ................................................................................................................. 40
Opbouw spieren ........................................................................................................................ 41
Spieren rug ................................................................................................................................ 41
Spieren schouder en bovenste extremiteit ................................................................................... 41
Spieren abdomen....................................................................................................................... 42
Spieren arm ............................................................................................................................... 42
Spieren onderste extremiteit ....................................................................................................... 42
Motoriek pathologie – College B (11 mrt ’25) .................................................................................. 43
Reuma ...........................................................................................................................................43
Artrose ...................................................................................................................................... 43
Reumatoïde artritis .................................................................................................................... 45
Fracturen ................................................................................................................................... 46
Osteoporose .............................................................................................................................. 47
Neurologie .....................................................................................................................................47
Neuromusculaire ziekten............................................................................................................ 47
Huid en thermoregulatie – College A (17 mrt ’25) ........................................................................... 49
De huid ..........................................................................................................................................49
Functies van de huid .................................................................................................................. 49
Anatomie van de huid ................................................................................................................. 49
Wondgenezing................................................................................................................................50
4 fasen van wondgenezing .......................................................................................................... 50
Thermoregulatie .............................................................................................................................51
Kwetsbaren in de thermoregulatie ............................................................................................... 51
Hypothermie.............................................................................................................................. 52
Hyperthermie............................................................................................................................. 52
Huid en temperatuur pathologie – College B (18 mrt ’25) ................................................................ 53
Slechte wondgenezing ....................................................................................................................53
Wondzorg .................................................................................................................................. 53
Ulcus cruris ............................................................................................................................... 53
Decubitus .................................................................................................................................. 54
Huidinfecties ..................................................................................................................................55
Huidkanker ....................................................................................................................................55
ABCDE regel .............................................................................................................................. 56
Wratten ..........................................................................................................................................56
Chronische huidziekten ..................................................................................................................56
Afweer – College A (24 mrt ’25) ..................................................................................................... 57
Ontsteking .....................................................................................................................................57
Oorzaken ................................................................................................................................... 57
Klinisch beeld ............................................................................................................................ 57
Afweersysteem...............................................................................................................................58
Aspecifieke uitwendige afweer.................................................................................................... 58
Aspecifieke inwendige afweer ..................................................................................................... 59
Specifieke afweer ....................................................................................................................... 59
Lymfevatenstelsel ..........................................................................................................................60
3
, Lymfocyten ....................................................................................................................................60
Immuniteit .....................................................................................................................................61
Overzicht afweersysteem ........................................................................................................... 61
Afweer pathologie – College B (25 mrt ’25) ..................................................................................... 62
Afweerstoornissen..........................................................................................................................62
Verminderde afweer ................................................................................................................... 62
Allergische aandoeningen .......................................................................................................... 62
Auto-immuunziekten.................................................................................................................. 64
Voedselovergevoeligheid ............................................................................................................ 64
Oncologie – College A (31 mrt ’25) ................................................................................................. 65
Epidemiologie ................................................................................................................................65
Etiologie .........................................................................................................................................65
Het ontstaan van een kankercel ......................................................................................................65
Benigne vs maligne .........................................................................................................................66
Benigne tumoren........................................................................................................................ 66
Maligne tumoren ........................................................................................................................ 67
Preventie ................................................................................................................................... 67
Oncologie – College B (1 apr ’25) ................................................................................................... 68
Ontstaan ........................................................................................................................................68
Klinisch beeld .................................................................................................................................68
Metastasering (uitzaaiing) ...............................................................................................................68
Lymfogene metastasering........................................................................................................... 68
Diagnostiek ....................................................................................................................................68
Laboratoriumonderzoek ............................................................................................................. 69
Radiologie of nucleair ................................................................................................................. 69
Pathologie ................................................................................................................................. 69
TNM-classificatie............................................................................................................................69
Prognose........................................................................................................................................70
Therapie.........................................................................................................................................70
Bijwerkingen .............................................................................................................................. 70
4
,Zenuwstelsel – College A (10 feb ’25)
Bouw en functie ZS
Het ZS bestaat uit:
- Hersenen
- Ruggenmerg
- Zenuwen
Anatomische indeling
CZS (centrale zenuwstelsel): Hersenen en ruggenmerg
PZS (perifere zenuwstelsel): Hersenzenuwen, ruggenmergszenuwen, zenuwen
van het vegetatieve zs
Fysiologische indeling
Animale zenuwstelsel: Bewust
Vegetatieve zenuwstelsel: Onbewust
ADerente banen = Signalen naar het CZS toe, naar de
hersenen
EDerente banen = Signalen van het CZS af, naar delen
in het lichaam
5 algemene functies ZS:
- Regulatie activiteiten van weefsels en organen
- Coördinatie van activiteiten van weefsels en organen
- Regulatie en coördinatie van vegetatieve functies
- Coördinatie van contacten met buitenwereld
- Coördinatie van psychische functies
Neuron
Een zenuwcel is een neuron bestaande uit een cellichaam met dendrieten, één axon en
synapsen. Door de myelineschede gaat de stroomgeleiding veel sneller en springt de impuls
over de insnoeringen van Ranvier. De overdracht tussen twee zenuwcellen vindt plaats in de
synaps via neurotransmitters.
Exciterende neurotranmitters: Stimulerende werking
Inhiberende neurotransmitters: Remmende werking
Het ruggenmerg bestaat uit grijze en witte stof. De grijze stof zijn de cellichamen en de witte stof
zijn de axonen. In het ruggenmerg bevindt zich de grijze stof in de binnenkant en de witte stof aan
de buitenkant.
5
,Opbouw hersenen
Cerebrum = Grote hersenen
Cerebellum = Kleine hersenen
Truncus cerebri = Hersenstam
Hersenvliezen (meninges)
Om de hersenen heen zitten drie hersenvliezen, meninges.
Dura mater (harde vlies): Vergroeid met de schedel.
Arachnoidea mater (spinnenwebvlies): Staat in contact
met de pia mater.
Subarachnoïdale ruimte: Ruimte tussen het
spinnenwebvlies en het zachte vlies, hier stroomt het
liquor (hersenvocht).
Pia mater (zachte vlies): Voor een gedeelte vindt hier de
bloedvoorziening van de hersenen plaats.
Hersenventrikels en liquor
Er zijn vier hersenventrikels (hersenkamers). In de hersenventrikels
bevindt zich liquor en in de hersenventrikels wordt het ook
aangemaakt.
Liquor wordt aangemaakt op de plekken waar een hersenventrikel in
contact komt met het pia mater. Deze plek wordt de plexus
choroïdeus genoemd. Liquor wordt gemaakt vanuit bloed.
Liquor (hersenvocht) kan verschillende kanten op, het gaat bijvoorbeeld ook naar
het ruggenmerg.
Liquor wordt afgevoerd wanneer er bijvoorbeeld te veel is. Dit gebeurt via de
granulationes arachnoideales. Dit zijn uitstulpingen van de arachnoidea mater
in de dura mater.
Functies liquor:
- Aanvoeren O2, voedingsstoDen
- Afvoeren afvalstoDen
- Constante inwendige druk
- Bescherming tegen stoten en schokken
- Ondersteunt gewicht van hersenweefsel (minder zwaar door dat het “drijft”)
6
,Het ZS heeft een hoog zuurstof- en glucoseverbruik, 750ml bloed/min
naar de hersenen. De aanvoer van bloed gaat via de aa.carotis interna
(inwendige halsslagaders, 2x) en de aa.vertebralis (wervelslagaders,
2x). De aa.vertebralis loopt over in de a.basilaris. De vier arterie samen
vormen de cirkel van Willis.
Grote hersenen (cerebrum)
Functies:
- Motoriek
- Sensoriek
- Bewustzijn
- Dromen
- Denken
- Emoties
- Geheugen
- Intelligentie
- Creativiteit
Bouw:
De grote hersenen bestaan uit twee helften, twee hemisferen. De helten worden gescheiden
door de fissura longitudinalis.
In de hersenen bevindt zich de grijze stof aan de buitenkant (schors) en de witte stof aan de
binnenkant (medulla).
Hersenkwabben
Frontaal
- Executieve functies: Plannen, impulsbeheersing, doelgericht
handelen.
- Inleven (empathie), rem op gedrag (inhibitie)
- Motoriek
Pariëtaal
- Zintuigen/ cognitieve functies (lezen, rekenen, aadacht)
Temporaal
- Geheugen/ herkenning
Occipitaal
- Zicht
Cortexgebieden
Verschillende schorsgebieden hebben een bepaalde functie.
Primaire motorische cortex: Voor simpele bewegingen.
Secundaire motorische cortex: Voor ingewikkeldere bewegingen zoals piano spelen.
Primaire sensorische cortex: Het gevoel komt hierbij binnen.
Secundaire sensorische cortex: De interpretatie ervan zit hier.
Primaire auditieve cortex: Je hoort een geluid.
Secundaire auditieve cortex: Interpreteert het geluid, zo weet je wat je hoort.
Al deze gebieden zitten links en rechts
7
, Spraakgebieden
Gebied van Broca: Zorgt ervoor dat je kan spreken, articuleren.
Gebied van Wernicke: Taalbegrip.
Bij het grootste gedeelte van de mensen zit dit alleen aan de linkerkant.
Functionele schorsgebieden
Waar je preciezer en veel meer verschillende dingen kan doen, nemen grotere gebieden in
beslag.
Schorsgebieden reguleren één gedeelte van het lichaam, bijvoorbeeld het de ‘handen’. Als er
dus een probleem is met de handen dan kan je ook heel precies weten in welk gedeelte van de
hersenen een probleem is.
Kruising – sensorische en motorische banen
De linkerhersenhelft stuurt de rechter kant van je lichaam aan en andersom. Dit komt omdat de
eDerente banen kruizen.
Tussenhersenen (diencephalon)
De tussenhersenen bestaan uit:
- Thalamus (filter)
- Hypothalamus (regulatie)
- Hypofyse
Alle sensorische informatie (bv. informatie van zintuigen)
komt eerst binnen in de thalamus en wordt daar gefilterd, zodat je je kan focussen. Alles komt
hierdoor niet even hard binnen.
In de hypothalamus zitten een paar belangrijk centra o.a.:
- Temperatuur
- Dorstcentrum
- Hongercentrum
Hersenstam (truncus cerebri)
De hersenstam verbindt de hersenen met het ruggenmerg daar onder. In de hersenstam zitten
hele belangrijke functies. Verschillende vitale functies worden vanuit hier gereguleerd. Ook
treden vanuit de hersenstam twaalf hersenzenuwen.
Kleine hersenen (cerebellum)
De kleine hersenen zijn betrokken bij het vloeiend laten verlopen van bewegingen. Ze zorgen voor
de coördinatie van de motoriek.
8
