E1 - De Eerste Wereldoorlog
0) Historische referentiekader
Tijd: Moderne tijd (28 juni 1914 - 11 november 1918)
Ruimte: De wereld
Domein: cultureel, sociaal, economisch, politiek
1) De oorzaken van het conflict
Er waren verschillende oorzaken van WOI:
1) Nationalisme (= het streven van een volk naar een eigen staat)
➢ Er zijn conflicten in de Balkan:
○ Bosnië-Herzegovina door Oostenrijk-Hongarije aangehecht
○ Servië steunt Slavische nationalisten in Bosnië-Herzegovina
○ Rusland steunt Slavische volkeren
○ Oostenrijk-Hongarije ziet hierin steun van Rusland aan Servië
en dat is een dreiging voor Oostenrijk-Hongarije
○ Er ontstaat een wapenwedloop: Balkanstaten ↔ Ottomanen
➢ De Europese bevolking redeneert vanuit een sterk nationalisme:
○ Alle andere staten = vijanden OF bondgenoten
○ Britse vloot en economie vreest dat de Duitsers beter zijn
2) Revanchisme na Frans-Duitse oorlog
➢ Oorlog in 1870-1871: Frankrijk ↔ Duitsland:
○ Duitsland wint
○ Frankrijk moet zware herstelbetalingen doen
○ Frankrijk verliest grondstofrijke gebied Elzas-Lotharingen
➢ Frankrijk is vernederd en zint op wraak:
○ Ze willen de teruggave van Elzas-Lotharingen
3) Bondgenootschappen
➢ Er vormen twee militaire bondgenootschappen:
○ De Triple Entente: VK + Frankrijk + Rusland
, ○ De Triple Alliantie: Duitsland + O-H + Italië
➢ Het risico verhoogt dat een ‘beperkt’ conflict escaleert
4) Imperialisme (= het streven naar een groot rijk)
➢ De Europese machten willen zoveel mogelijk kolonies:
○ Ze komen in elkaars vaarwater
○ Er ontstaan spanningen tussen de Europese landen
2) Sarajevo en de Julicrisis
Aanleiding WOI:
- 28/06/1914: Ferdinand, de kroonprins, en Sophie van Oostenrijk
worden door Bosnische Serviër in Sarajevo vermoord
- Oostenrijk-Hongarije beschuldigt Servië achter de moord te zitten
- Oostenrijk-Hongarije krijgt steun van Duitsland om Servië aan te vallen
- Servië krijgt steun van Rusland
- Duitsland beseft dat een oorlog met Servië = oorlog met Rusland + Frankrijk
=> en dat gaat en tweefrontenoorlog worden
Het ‘Schlieffenplan’:
- Omdat Duitsland de tweefrontenoorlog wil vermijden,
maakt hij een Schlieffenplan:
1) Duitsland moet Frankrijk verslaan (via België)
2) Duitsers omsingelen Franse legers en Parijs
3) Omdat Rusland 6 weken nodig heeft om te mobiliseren, kan
Duitsland na 6 weken Rusland verslaan
- MAAR: De Schlieffenplan mislukt want de oorlog duurt 6 weken 4 jaren
Het Schlieffenplan mislukt:
- Volgens de Schlieffenplan moet Duitsland door België
- België weigert want hij had neutraliteit aan GB beloofd
- Duitsland overtreedt een verdrag dat de neutraliteit van
België garandeert en valt België aan
- Groot-Brittannië verklaart oorlog aan Duitsland want
Belgische neutraliteit is door Duitsland geschonden
0) Historische referentiekader
Tijd: Moderne tijd (28 juni 1914 - 11 november 1918)
Ruimte: De wereld
Domein: cultureel, sociaal, economisch, politiek
1) De oorzaken van het conflict
Er waren verschillende oorzaken van WOI:
1) Nationalisme (= het streven van een volk naar een eigen staat)
➢ Er zijn conflicten in de Balkan:
○ Bosnië-Herzegovina door Oostenrijk-Hongarije aangehecht
○ Servië steunt Slavische nationalisten in Bosnië-Herzegovina
○ Rusland steunt Slavische volkeren
○ Oostenrijk-Hongarije ziet hierin steun van Rusland aan Servië
en dat is een dreiging voor Oostenrijk-Hongarije
○ Er ontstaat een wapenwedloop: Balkanstaten ↔ Ottomanen
➢ De Europese bevolking redeneert vanuit een sterk nationalisme:
○ Alle andere staten = vijanden OF bondgenoten
○ Britse vloot en economie vreest dat de Duitsers beter zijn
2) Revanchisme na Frans-Duitse oorlog
➢ Oorlog in 1870-1871: Frankrijk ↔ Duitsland:
○ Duitsland wint
○ Frankrijk moet zware herstelbetalingen doen
○ Frankrijk verliest grondstofrijke gebied Elzas-Lotharingen
➢ Frankrijk is vernederd en zint op wraak:
○ Ze willen de teruggave van Elzas-Lotharingen
3) Bondgenootschappen
➢ Er vormen twee militaire bondgenootschappen:
○ De Triple Entente: VK + Frankrijk + Rusland
, ○ De Triple Alliantie: Duitsland + O-H + Italië
➢ Het risico verhoogt dat een ‘beperkt’ conflict escaleert
4) Imperialisme (= het streven naar een groot rijk)
➢ De Europese machten willen zoveel mogelijk kolonies:
○ Ze komen in elkaars vaarwater
○ Er ontstaan spanningen tussen de Europese landen
2) Sarajevo en de Julicrisis
Aanleiding WOI:
- 28/06/1914: Ferdinand, de kroonprins, en Sophie van Oostenrijk
worden door Bosnische Serviër in Sarajevo vermoord
- Oostenrijk-Hongarije beschuldigt Servië achter de moord te zitten
- Oostenrijk-Hongarije krijgt steun van Duitsland om Servië aan te vallen
- Servië krijgt steun van Rusland
- Duitsland beseft dat een oorlog met Servië = oorlog met Rusland + Frankrijk
=> en dat gaat en tweefrontenoorlog worden
Het ‘Schlieffenplan’:
- Omdat Duitsland de tweefrontenoorlog wil vermijden,
maakt hij een Schlieffenplan:
1) Duitsland moet Frankrijk verslaan (via België)
2) Duitsers omsingelen Franse legers en Parijs
3) Omdat Rusland 6 weken nodig heeft om te mobiliseren, kan
Duitsland na 6 weken Rusland verslaan
- MAAR: De Schlieffenplan mislukt want de oorlog duurt 6 weken 4 jaren
Het Schlieffenplan mislukt:
- Volgens de Schlieffenplan moet Duitsland door België
- België weigert want hij had neutraliteit aan GB beloofd
- Duitsland overtreedt een verdrag dat de neutraliteit van
België garandeert en valt België aan
- Groot-Brittannië verklaart oorlog aan Duitsland want
Belgische neutraliteit is door Duitsland geschonden
