D1 - Het moderne imperialisme
0) Historische referentiekader
Tijd: Moderne tijd (1850 - 1945)
Ruimte: Rusland, Japan en VS (kern) en de rest van de wereld (periferie)
Domein: cultureel, sociaal, economisch, politiek
1) De oorzaken van het moderne imperialisme
↳ Imperialisme (< imperium: groot rijk) is het streven naar een groot rijk
↳ Imperialisme is van alle tijden (vb. Romeinse Rijk, WO II, oorlog in Oekraïne,...)
Doorheen de tijd:
- Begin 19E: Verenigd Koninkrijk streeft naar uitbreiding van overzeese bezittingen,
anderen zien koloniale rijk afbrokkelen (vb. verlies Spaanse kolonies, ‘Hollanders’
verliezen gebieden aan Britten) + beperking op slavenhandel = kolonisatie ↘
- Midden 19E: start moderne imperialisme
=> Over oorzaken veel discussie, meerdere oorzaken/ redenen
Mogelijke oorzaken
Economische oorzaken Culturele oorzaken Politieke oorzaken
＊ Industrialisatie ＊ Superioriteitsgevoel ＊ Bezit van imperium
→ nood aan afzetmarkten → (‘mission civilisatrice’ of bepaalt of land een
+ goedkope grondstoffen ‘White Man’s Burden’) grootmacht is of niet (Italië)
＊ Britten zijn ＊ Christelijke bekeringsijver ＊ Aandacht van het volk
vrachtvaarders v/d wereld + racistische theorieën afleiden van binnenlandse
→ nood aan steunpunten problemen (Italië)
om de handelsroutes te
＊ Compensatie voor
beschermen
gekrenkte nationale trots en
voor beperkte politieke
, macht in eigen land
(nederlaag van Fr.)
2) De Europese mogendheden verdelen de wereld
↳ Aan vooravond WOI > bijna heel Afrika + grote delen van Azië
en Oceanië onder Europese controle
Hoe was dat mogelijk?
- Industriële revolutie → superieure bewapening, snel transport, vlotte
communicatie, geneesmiddelen tegen tropische ziektes, ...
- Rol van avonturiers en ontdekkingsreizigers (→ de vreemde gebieden verkennen,
verdragen met lokale heersers sluiten, hun verhalen in de pers maken investeerders
en politici voor kolonisatie warm)
- Verdeel-en-heerspolitiek (= een tactiek waarbij de ene concurrent meer rechten krijgt
dan de andere concurrent)
- Internationale conferenties bakenen kolonies en invloedzones af
3) De gevolgen van het imperialisme
Doorheen de tijd:
- Begin 20E: Europa = politiek, economisch en cultureel centrum van de wereld →
deels door kolonialisme, maar niet volledig (sommigen kolonies zijn verlieslatend!)
+ Europese heerschappij is beperkt:
→ bepaalde gebieden = autonomie
→ feitelijke controle vaak beperkt (vb. tot kustgebieden)
→ samenwerking met lokale elites = noodzakelijk
→ verzet en opstanden tegen de kolonisator bemoeilijken de kolonies
In Europa komen onderling spanningen → Wie krijgt nog wat van de koloniale koek? njam
➢ Congressen
➢ Conferentie van Berlijn! (1878-1885)
○ Opdeling Afrikaanse continent https://www.tiktok.com/@editsstiles/video/7435566775573482784
○ Geen inspraak voor lokale Afrikaanse volkeren
0) Historische referentiekader
Tijd: Moderne tijd (1850 - 1945)
Ruimte: Rusland, Japan en VS (kern) en de rest van de wereld (periferie)
Domein: cultureel, sociaal, economisch, politiek
1) De oorzaken van het moderne imperialisme
↳ Imperialisme (< imperium: groot rijk) is het streven naar een groot rijk
↳ Imperialisme is van alle tijden (vb. Romeinse Rijk, WO II, oorlog in Oekraïne,...)
Doorheen de tijd:
- Begin 19E: Verenigd Koninkrijk streeft naar uitbreiding van overzeese bezittingen,
anderen zien koloniale rijk afbrokkelen (vb. verlies Spaanse kolonies, ‘Hollanders’
verliezen gebieden aan Britten) + beperking op slavenhandel = kolonisatie ↘
- Midden 19E: start moderne imperialisme
=> Over oorzaken veel discussie, meerdere oorzaken/ redenen
Mogelijke oorzaken
Economische oorzaken Culturele oorzaken Politieke oorzaken
＊ Industrialisatie ＊ Superioriteitsgevoel ＊ Bezit van imperium
→ nood aan afzetmarkten → (‘mission civilisatrice’ of bepaalt of land een
+ goedkope grondstoffen ‘White Man’s Burden’) grootmacht is of niet (Italië)
＊ Britten zijn ＊ Christelijke bekeringsijver ＊ Aandacht van het volk
vrachtvaarders v/d wereld + racistische theorieën afleiden van binnenlandse
→ nood aan steunpunten problemen (Italië)
om de handelsroutes te
＊ Compensatie voor
beschermen
gekrenkte nationale trots en
voor beperkte politieke
, macht in eigen land
(nederlaag van Fr.)
2) De Europese mogendheden verdelen de wereld
↳ Aan vooravond WOI > bijna heel Afrika + grote delen van Azië
en Oceanië onder Europese controle
Hoe was dat mogelijk?
- Industriële revolutie → superieure bewapening, snel transport, vlotte
communicatie, geneesmiddelen tegen tropische ziektes, ...
- Rol van avonturiers en ontdekkingsreizigers (→ de vreemde gebieden verkennen,
verdragen met lokale heersers sluiten, hun verhalen in de pers maken investeerders
en politici voor kolonisatie warm)
- Verdeel-en-heerspolitiek (= een tactiek waarbij de ene concurrent meer rechten krijgt
dan de andere concurrent)
- Internationale conferenties bakenen kolonies en invloedzones af
3) De gevolgen van het imperialisme
Doorheen de tijd:
- Begin 20E: Europa = politiek, economisch en cultureel centrum van de wereld →
deels door kolonialisme, maar niet volledig (sommigen kolonies zijn verlieslatend!)
+ Europese heerschappij is beperkt:
→ bepaalde gebieden = autonomie
→ feitelijke controle vaak beperkt (vb. tot kustgebieden)
→ samenwerking met lokale elites = noodzakelijk
→ verzet en opstanden tegen de kolonisator bemoeilijken de kolonies
In Europa komen onderling spanningen → Wie krijgt nog wat van de koloniale koek? njam
➢ Congressen
➢ Conferentie van Berlijn! (1878-1885)
○ Opdeling Afrikaanse continent https://www.tiktok.com/@editsstiles/video/7435566775573482784
○ Geen inspraak voor lokale Afrikaanse volkeren
