Wetenschapsgeschiedenis en filosofie
Periode 4
Hoorcollege 1 Geschiedenis van de Bewegingswetenschappen
Hoofdstuk 1 Filosofie en wetenschap van sport en bewegen
Wetenschap en common sense
Common sense visie: De common-sense visie over wetenschap luidt als volgt: De
wetenschap leidt tot theorieën over de werkelijkheid, die getoetst kan worden aan de
hand van feiten. De opbouw van een wetenschappelijk artikel sluit dus aan
op de common-sense visie over wetenschap
- In een wetenschappelijk betoog zou alleen een beroep worden gedaan op logische
afleidingen en empirisch vastgestelde feiten
- Op resultaten van wetenschappelijk onderzoek zouden geen externe invloeden
werkzaam zijn en daarom autonoom, neutraal, onafhankelijk, maatschappelijk
waardevrij en niet normatief zijn.
Wetenschap leidt tot systematisch testen van hypotheses en theorieën.
Wetenschappelijke artikelen
Wetenschappelijke artikelen geven inzicht in de wijze waarop wetenschappers hun discipline
beoefenen.
Standaard opbouw wetenschappelijke artikelen
- Samenvatting
- Inleiding
- Materialen en methode
- Resultaten
- Discussie
- Conclusie
- Referenteis
- Dankwoord
Geschiedenis van de bewegingswetenschappen
Griekse oudheid
De geschiedenis van de bewegingswetenschappen voert ons terug naar de Griekse oudheid.
De Griekse en Romeinse filosofen dachten na over beweging in het algemeen als oorzaak
van verandering in natuurlijke systemen.
Plato (427 – 347 v.Chr.): Plato was een idealist en had ideeën over cirkelbewegingen. Er
bestaat geen verandering en onze waarneming is bedrieglijk → onderscheid tussen realiteit
en verschijning. De wereld zoals wij deze waarnemen is slechts een imperfecte schaduw van
een eeuwige, onveranderlijke realiteit.
- Idealisme
- Rationalisme → invloed op cognitieve psychologie en aangeboren kennis
- Wiskunde
- Dualisme → invloed op de vraag hoe geest en lichaam samenwerken.
- Ideeën
- Ideaalvormen (reflecties van de ideaalvorm)
,Aristoteles (384 – 322 v.Chr.): Aristoteles heeft meer te maken met beweging. Volgens hem
waren lichaam en geest een eenheid, maar bleef de ziel voorbestaan. Daarnaast heeft hij De
Motum Animalum (‘Over de beweging van dieren’) gemaakt. Hierin zijn pages die berusten
op waarnemingen en redeneringen en niet op experimenten.
- Realisme
- Empirisme → kennis vergaren door de natuur te bestuderen met onze zintuigen
- Common sense
- Monisme
- Elementen
- 4 oorzaken (materieel, formeel, bewegend, finaal)
o Materiële oorzaak: materie
o Formele oorzaak: essentie
o Bewegende oorzaak: eerste oorsprong van de verandering
o Doel oorzaak: doel, intrinsieke doelgerichtheid
Dualisme: verhouding lichaam en ziel
De rede (nous) als menner
- Nobele paard: wil, doorzettingsvermogen → deel van het lichaam dat zich inzet voor
het bereiken van iets
- Weerspannige paard: wat het nobele kan ondermijnen → deel van het lichaam dat
getemd moet worden
Bewegingssturing door superieure entiteit
Verspringen met ‘halteres’
Vroeger in de olympische spelen moesten de sporters uit stilstand zo ver mogelijk springen
met een halteres. Dit zijn stenen gewichten. Door deze gewichten in je hand te hebben kan
je verder springen.
Je kunt je lichaamszwaartepunt bij de afzet verder naar voren brengen door je armen te
strekken en voor het landen weer naar achteren waardoor je met je voeten verder naar voren
landt. Snelheid kan behouden blijven vanwege de kracht-snelheid relatie (meer kracht bij
lage contractie-snelheden → meer kracht wanneer spieren minder snel verkorten).
Leonardo da Vinci (1452 – 1519): maakte uitgebreide studies van de anatomie van mens
en dier en hoe deze ten grondslag ligt aan het bewegend functioneren (in het bijzonder
locomotie) en model kan staan voor bewegende apparaten. Hij was geïnteresseerd in de
anatomie van dieren en werkingen van mechanismen. Hij tekende veel bewegende
apparaten die daarop geïnspireerd waren. Hij probeerde bijv. dingen zoals helikoptervleugels
te ontwerpen.
Descartes (1596 – 1650): Descartes ging door op het idee van Plato over lichaam en geest:
lichaam–geest dualisme. Een deel van het lichaam dat denkt en een deel dat ‘vorm’ kent. Hij
constateerde dat de pijnappelklier de centrale plaats voor interactie tussen lichaam en ziel is.
- ‘Ik denk dus ik besta’ → waarneming is subjectief, aan fysische stimulaties zijn
interpretaties verbonden.
Borelli: vader van de biomechanica (1608-1679): Hij is de grondlegger van de moderne
biomechanica. Hij droeg bij aan De Motu Animalum I &II. Dit boek bevatte weer nieuwe
inzichten, zoals dat bewegingen het resultaat zijn van spiercontracties (mechanische
interpretatie van spierfunctie) en dat het zwaaien van de armen tijdens het lopen en staan
zorgt voor balanshandhaving. Lopen en rennen impliceren een voorwaartse verplaatsing van
lichaamszwaartepunt. Verder gaf hij nog inzichten in de kniekinematica (krachtenequilibrium
rond gewrichten) en dat aderen elastisch zijn.
,Isaac Newton (1643 – 1727): Philsophiae Naturalis Principia Mathematica legt de basis voor
klassieke mechanica. Kracht is de oorzaak van bewegingen. Hiervoor zijn 3 hoofdwetten,
inclusief F = m*a. Newton heeft twee gezicht, hij was bezig met de mechanica
(mechanisering van het wereldbeeld) en alchemie.
Braune (1831-1893) en Fischer (1861-1917): gaven nieuwe impuls aan de biomechanische
studie van de menselijke gang, onder andere door schattingen te maken van het
lichaamszwaartepunt van het totale lichaam en van lichaamsdelen aan de hand van
kadaverstudies, en door het ontwikkelen van nieuwe bewegingsregistratiesystemen.
Bakermat moderne LO
Friedrich Ludwig Jahn (1778-1852): der turnvater
- Duitse romantiek en Duits nationalisme propageerde later de gymnastiek en het
turnen
- Deutsches Volkstum
Adolf speiss (1810 – 1852): disciplie
- Körperkultur: sporten voor volk en vaderland → verheerlijking van het lichaam,
krachttraining en lichaam presenteren.
Christian Gotthilf Salzmann (1744-1811) en Johann Christoph Friedrich GutsMuths
(1759-1839):
- Philantropijnen
- Duitse Verlichting: Philantropium in Dessau en Schnepfentahl
- ‘Liebeserziehung’ als onderdeel van de Duitse verlichting
Ontwikkeling meettechnieken
Demeney en Marey (~1890): ‘oscillations verticales’ en ‘plateforme de force’
- Marey legde de vlucht van vogels vast met een camerageweer.
Muybridge (1887): Animal locomotion Plate, The horse in motion
- Toonde aan dat een paard in galop op gezette momenten tijdens de cyclus geen
contact heeft met de ondergrond.
Lichamelijke ontwikkelingen
Academisering LO in VS en Canada:
- 1855-1929: professionalisering van lichamelijke opvoeding; opkomst van LO als
discipline (Robert Tait McKenzie)
- 1930-1959: opkomst van onderzoek naar lichamelijke activiteiten en lichamelijke
opvoeding: Journal of Health and Physical Education en Research Quarterly for
Exercise and Sport
- 1904-1993: stofwisseling, hart en bloedsomloop, specificiteit van training en de
planning en sturing van snelle bewegingen (Franklin M. Henry)
Emancipatie van de LO:
- Commissie Jongbloed(1960): de LO heeft een eigen wetenschappelijke problematiek
Daarom is een universitaire opleiding op dit terrein nodig. In 1971 werd de
interfaculteit Lichamelijke Opvoeding opgericht tussen Faculteit Geneeskunde en
Faculteit der Sociale wetenschappen
Fenomenologie
De wetenschap van de verschijningen. Ponty, Buytendijk en Gordijn schreven belangrijke
boeken. Gordijn maakte gebruik van Buytendijk zijn boek. Lichamelijke opvoeding →
bewegingswetenschappen.
, Maurice Merleau-Ponty: Phenomenologie de la Perception (1945): nadruk op het lichaam,
nadruk als primair middel om de wereld te kennen.
F.J.J Buytendijk: Algemene theorie der menselijke houding en beweging (1958): “een
functie definiëren wij als een ondeelbaar geheel van veranderingen, dat zinvol betrokken is
op iets, dat buiten deze verandering ligt.
C.C.F. Gordijn: Inleiding tot de problematiek van het menselijk bewegen (1964): wereld van
motorische betekenissen, bewegen is een dialoog met de omgeving.
70-80 idealen, vrijheid en kritiek:
- Rients Rozendal
- Piet van Wieringen
- Peter Hollander
Eerste definities BW
Henry 1964: “... There is indeed a scholarly field of knowledge basic to physical education.
... The focus of attention is on the study of man as an individual, engaging in the motor
performances required by his daily life and in other motor performance yielding aesthetic
values or serving as expressions of his physical and competitive nature ....”
Rarick 1967: “... most certainly human movement is a legitimate field of study and research.
We have only just begun to explore it. There is a need for a well-organized body of
knowledge about how and why the human body moves, how simple and complex motor skills
are acquired and executed, and how the effects [physical, psychological, and emotional] of
physical activity may be immediate or lasting.”
Hoofdstuk 2 Bewegingswetenschappen als discipline
Kenmerken van de bewegingswetenschappen als discipline
Door verschillende historische context is
de studie van het menselijk bewegen
inmiddels mondiaal gezien op
uiteenlopende manieren belegd in de
universitaire wereld.
Centrale rol voor biomechanica
Winter (1979) definieert de biomechanica van de menselijke beweging als “The disciplie
which descripes, analyzes and assesses human movement.”
Periode 4
Hoorcollege 1 Geschiedenis van de Bewegingswetenschappen
Hoofdstuk 1 Filosofie en wetenschap van sport en bewegen
Wetenschap en common sense
Common sense visie: De common-sense visie over wetenschap luidt als volgt: De
wetenschap leidt tot theorieën over de werkelijkheid, die getoetst kan worden aan de
hand van feiten. De opbouw van een wetenschappelijk artikel sluit dus aan
op de common-sense visie over wetenschap
- In een wetenschappelijk betoog zou alleen een beroep worden gedaan op logische
afleidingen en empirisch vastgestelde feiten
- Op resultaten van wetenschappelijk onderzoek zouden geen externe invloeden
werkzaam zijn en daarom autonoom, neutraal, onafhankelijk, maatschappelijk
waardevrij en niet normatief zijn.
Wetenschap leidt tot systematisch testen van hypotheses en theorieën.
Wetenschappelijke artikelen
Wetenschappelijke artikelen geven inzicht in de wijze waarop wetenschappers hun discipline
beoefenen.
Standaard opbouw wetenschappelijke artikelen
- Samenvatting
- Inleiding
- Materialen en methode
- Resultaten
- Discussie
- Conclusie
- Referenteis
- Dankwoord
Geschiedenis van de bewegingswetenschappen
Griekse oudheid
De geschiedenis van de bewegingswetenschappen voert ons terug naar de Griekse oudheid.
De Griekse en Romeinse filosofen dachten na over beweging in het algemeen als oorzaak
van verandering in natuurlijke systemen.
Plato (427 – 347 v.Chr.): Plato was een idealist en had ideeën over cirkelbewegingen. Er
bestaat geen verandering en onze waarneming is bedrieglijk → onderscheid tussen realiteit
en verschijning. De wereld zoals wij deze waarnemen is slechts een imperfecte schaduw van
een eeuwige, onveranderlijke realiteit.
- Idealisme
- Rationalisme → invloed op cognitieve psychologie en aangeboren kennis
- Wiskunde
- Dualisme → invloed op de vraag hoe geest en lichaam samenwerken.
- Ideeën
- Ideaalvormen (reflecties van de ideaalvorm)
,Aristoteles (384 – 322 v.Chr.): Aristoteles heeft meer te maken met beweging. Volgens hem
waren lichaam en geest een eenheid, maar bleef de ziel voorbestaan. Daarnaast heeft hij De
Motum Animalum (‘Over de beweging van dieren’) gemaakt. Hierin zijn pages die berusten
op waarnemingen en redeneringen en niet op experimenten.
- Realisme
- Empirisme → kennis vergaren door de natuur te bestuderen met onze zintuigen
- Common sense
- Monisme
- Elementen
- 4 oorzaken (materieel, formeel, bewegend, finaal)
o Materiële oorzaak: materie
o Formele oorzaak: essentie
o Bewegende oorzaak: eerste oorsprong van de verandering
o Doel oorzaak: doel, intrinsieke doelgerichtheid
Dualisme: verhouding lichaam en ziel
De rede (nous) als menner
- Nobele paard: wil, doorzettingsvermogen → deel van het lichaam dat zich inzet voor
het bereiken van iets
- Weerspannige paard: wat het nobele kan ondermijnen → deel van het lichaam dat
getemd moet worden
Bewegingssturing door superieure entiteit
Verspringen met ‘halteres’
Vroeger in de olympische spelen moesten de sporters uit stilstand zo ver mogelijk springen
met een halteres. Dit zijn stenen gewichten. Door deze gewichten in je hand te hebben kan
je verder springen.
Je kunt je lichaamszwaartepunt bij de afzet verder naar voren brengen door je armen te
strekken en voor het landen weer naar achteren waardoor je met je voeten verder naar voren
landt. Snelheid kan behouden blijven vanwege de kracht-snelheid relatie (meer kracht bij
lage contractie-snelheden → meer kracht wanneer spieren minder snel verkorten).
Leonardo da Vinci (1452 – 1519): maakte uitgebreide studies van de anatomie van mens
en dier en hoe deze ten grondslag ligt aan het bewegend functioneren (in het bijzonder
locomotie) en model kan staan voor bewegende apparaten. Hij was geïnteresseerd in de
anatomie van dieren en werkingen van mechanismen. Hij tekende veel bewegende
apparaten die daarop geïnspireerd waren. Hij probeerde bijv. dingen zoals helikoptervleugels
te ontwerpen.
Descartes (1596 – 1650): Descartes ging door op het idee van Plato over lichaam en geest:
lichaam–geest dualisme. Een deel van het lichaam dat denkt en een deel dat ‘vorm’ kent. Hij
constateerde dat de pijnappelklier de centrale plaats voor interactie tussen lichaam en ziel is.
- ‘Ik denk dus ik besta’ → waarneming is subjectief, aan fysische stimulaties zijn
interpretaties verbonden.
Borelli: vader van de biomechanica (1608-1679): Hij is de grondlegger van de moderne
biomechanica. Hij droeg bij aan De Motu Animalum I &II. Dit boek bevatte weer nieuwe
inzichten, zoals dat bewegingen het resultaat zijn van spiercontracties (mechanische
interpretatie van spierfunctie) en dat het zwaaien van de armen tijdens het lopen en staan
zorgt voor balanshandhaving. Lopen en rennen impliceren een voorwaartse verplaatsing van
lichaamszwaartepunt. Verder gaf hij nog inzichten in de kniekinematica (krachtenequilibrium
rond gewrichten) en dat aderen elastisch zijn.
,Isaac Newton (1643 – 1727): Philsophiae Naturalis Principia Mathematica legt de basis voor
klassieke mechanica. Kracht is de oorzaak van bewegingen. Hiervoor zijn 3 hoofdwetten,
inclusief F = m*a. Newton heeft twee gezicht, hij was bezig met de mechanica
(mechanisering van het wereldbeeld) en alchemie.
Braune (1831-1893) en Fischer (1861-1917): gaven nieuwe impuls aan de biomechanische
studie van de menselijke gang, onder andere door schattingen te maken van het
lichaamszwaartepunt van het totale lichaam en van lichaamsdelen aan de hand van
kadaverstudies, en door het ontwikkelen van nieuwe bewegingsregistratiesystemen.
Bakermat moderne LO
Friedrich Ludwig Jahn (1778-1852): der turnvater
- Duitse romantiek en Duits nationalisme propageerde later de gymnastiek en het
turnen
- Deutsches Volkstum
Adolf speiss (1810 – 1852): disciplie
- Körperkultur: sporten voor volk en vaderland → verheerlijking van het lichaam,
krachttraining en lichaam presenteren.
Christian Gotthilf Salzmann (1744-1811) en Johann Christoph Friedrich GutsMuths
(1759-1839):
- Philantropijnen
- Duitse Verlichting: Philantropium in Dessau en Schnepfentahl
- ‘Liebeserziehung’ als onderdeel van de Duitse verlichting
Ontwikkeling meettechnieken
Demeney en Marey (~1890): ‘oscillations verticales’ en ‘plateforme de force’
- Marey legde de vlucht van vogels vast met een camerageweer.
Muybridge (1887): Animal locomotion Plate, The horse in motion
- Toonde aan dat een paard in galop op gezette momenten tijdens de cyclus geen
contact heeft met de ondergrond.
Lichamelijke ontwikkelingen
Academisering LO in VS en Canada:
- 1855-1929: professionalisering van lichamelijke opvoeding; opkomst van LO als
discipline (Robert Tait McKenzie)
- 1930-1959: opkomst van onderzoek naar lichamelijke activiteiten en lichamelijke
opvoeding: Journal of Health and Physical Education en Research Quarterly for
Exercise and Sport
- 1904-1993: stofwisseling, hart en bloedsomloop, specificiteit van training en de
planning en sturing van snelle bewegingen (Franklin M. Henry)
Emancipatie van de LO:
- Commissie Jongbloed(1960): de LO heeft een eigen wetenschappelijke problematiek
Daarom is een universitaire opleiding op dit terrein nodig. In 1971 werd de
interfaculteit Lichamelijke Opvoeding opgericht tussen Faculteit Geneeskunde en
Faculteit der Sociale wetenschappen
Fenomenologie
De wetenschap van de verschijningen. Ponty, Buytendijk en Gordijn schreven belangrijke
boeken. Gordijn maakte gebruik van Buytendijk zijn boek. Lichamelijke opvoeding →
bewegingswetenschappen.
, Maurice Merleau-Ponty: Phenomenologie de la Perception (1945): nadruk op het lichaam,
nadruk als primair middel om de wereld te kennen.
F.J.J Buytendijk: Algemene theorie der menselijke houding en beweging (1958): “een
functie definiëren wij als een ondeelbaar geheel van veranderingen, dat zinvol betrokken is
op iets, dat buiten deze verandering ligt.
C.C.F. Gordijn: Inleiding tot de problematiek van het menselijk bewegen (1964): wereld van
motorische betekenissen, bewegen is een dialoog met de omgeving.
70-80 idealen, vrijheid en kritiek:
- Rients Rozendal
- Piet van Wieringen
- Peter Hollander
Eerste definities BW
Henry 1964: “... There is indeed a scholarly field of knowledge basic to physical education.
... The focus of attention is on the study of man as an individual, engaging in the motor
performances required by his daily life and in other motor performance yielding aesthetic
values or serving as expressions of his physical and competitive nature ....”
Rarick 1967: “... most certainly human movement is a legitimate field of study and research.
We have only just begun to explore it. There is a need for a well-organized body of
knowledge about how and why the human body moves, how simple and complex motor skills
are acquired and executed, and how the effects [physical, psychological, and emotional] of
physical activity may be immediate or lasting.”
Hoofdstuk 2 Bewegingswetenschappen als discipline
Kenmerken van de bewegingswetenschappen als discipline
Door verschillende historische context is
de studie van het menselijk bewegen
inmiddels mondiaal gezien op
uiteenlopende manieren belegd in de
universitaire wereld.
Centrale rol voor biomechanica
Winter (1979) definieert de biomechanica van de menselijke beweging als “The disciplie
which descripes, analyzes and assesses human movement.”
