samenvatting economie H12-H13

H12: onvolmaakte mededinging:
Enkele hoofdlijnen
H12: Volmaakte mededinging
Uit hoofdstuk 3:

1. Kopers en verkopers hebben geen marktmacht
- Prijsnemers: geen invloed op de prijs
- Volmaakte mededinging (perfect competition)
- Hangt af van aantal kopers/verkopers
- Monopolie als tegenvoorbeeld (prijszetter)
- Homogene goederen of diensten
- Elk individueel product perfect inwisselbaar
- Tegengestelde is productdifferentiatie
- Perfecte informatie over de prijs van het goed
- Geen zoekkosten

2. Goederen en diensten zijn “private goederen” zonder externe effecten
3. Kopers en verkopers hebben dezelfde informatie over de goederen en diensten


- Per definitie: als je je niet als een prijsnemer gedraagt = misschien heb je wel marktmacht,
maar je gedraagt je er niet naar
Opm. marktmacht is op zich niet strafbaar, wel misbruik van die macht

- Oorzaken?  Toetredingsbelemmeringen
- Technologisch:

- Schaalvoordelen = een grotere schaal leidt tot lagere gemiddelde
productiekosten (hoe groter je bedrijf, hoe meer je kan produceren)
- Soms interessanter dat er weinig bedrijven zijn
- “Natuurlijk” monopolie als extreem geval
- Wanneer de gemiddelde kosten dalen met de productiehoeveelheid
- De productie is wel niet efficiënt zodra er meer dan 1 onderneming
aanwezig is in een markt met schaalvoordelen

- Netwerkeffecten = hoe meer gebruikers, hoe interessanter het product
- Direct: vb. e-mail  de waarde van het goed stijgt, naarmate het
aantal gebruikers stijgt
- Indirect: “platform” dat 2 partijen samenbrengt
Vb. gamers en spelontwikkelaars
- Kan ook tegelijk (vb. facebook)

, - Exclusieve toegang (tot grondstoffen, kennis)


- Wettelijke belemmeringen:
- Concurrentieverbod, licenties
- Tijdelijke monopolies (patenten, octrooien)  stimuleren van
onderzoek en ontwikkeling

- Strategische belemmeringen:
- Vb. rechtszaken aanspannen tegen ‘imitators’
- Dure reclamecampagnes die “kwaliteit” aantonen


- Essentieel: je kan prijs hoger zetten dan marginale kost

• en soms ook verder gaan, bv. prijsdiscriminatie indien de monopolist niet gebonden is aan
een uniforme prijs

 Marktsegmentatie: verschillende types van consumenten krijgen een andere prijs
aangerekend

 vb. studententarief en ander tarief in bioscoop

 De meer prijsgevoelige consument betaalt een lagere prijs

 Zelfselectie: creëer kwaliteitsverschillen zodat je verschillende prijzen kan
aanrekenen

 Vb. eerste en tweede klasse in trein, in vliegtuig

 Maak de kost van het verschil in kwaliteit zodanig dat de klant met de
hoogste betalingsbereidheid het goedkopere product niet aantrekkelijk vindt


p/MK = mark-up  hoeveel kan je bovenop de marginale kost bijleggen terwijl je aan het
verkopen bent
 mark-up is de ratio van de prijs over de marginale kost, als er perfecte mededinging is, is
de prijs gelijk aan de marginale kost
 Dan is de mark-up = 1


C4: het marktaandeel van de 4 grootste bedrijven in een sector

C = concentratie

Hoe hoger de c4, hoe hoger de concentratie is in een sector

, Productdifferentiatie
- Volledig homogene goederen” komen in de praktijk amper voor

- Verticaal: Verschillen in objectieve kwaliteit

- Horizontaal: Verschillen in subjectieve kwaliteitsbeleving

- Economisch: geen perfecte substituten => kleinere prijsgevoeligheid => “aparte” markten

- Belangrijke drijfveer voor bedrijven voor:

- Productpositionering (nichestrategie)  nadeel is dat de vraag beperkter is

- Reclame  door grote bedragen te geven om imago te verhogen

- “Exclusieve” distributienetwerken  investeren, helpt om de merken
voldoende gedifferentieerd te houden van elkaar, maar impliceert ook
hogere kosten

 hiermee kunnen ondernemingen intense concurrentie vermijden en op die manier een
hogere marktmacht realiseren

Overzicht marktvormen




Slechts 1 aanbieder  monopolie
Wanneer er zeer veel aanbieders zijn en de producten gedifferentieerd zijn 
monopolistische mededinging