Toetsing normen uitgevaardigd door een administratieve
overheid
1) Is er sprake van een administratieve overheid? (meestal op examen ja)
2) Bestuurlijk of Hiërarchisch toezicht?
Is er sprake van een gedecentraliseerde of een gedeconcentreerde administratieve
overheid?
→ Staat de administratieve OH onder rechtstreeks toezicht van een bovengeschikte
OH?
o Ja: er is sprake van deconcentratie (IVA zonder RP, …) → hiërarchisch beroep
Sidenote: het gaat zowel over interne als externe deconcentratie
o Nee: er is sprake van een gevorderde autonomie (EVA, IVA met RP, autonome
overheidsdienst, …), er is decentralisatie → bestuurlijk beroep
Hiërarchisch toezicht bij gedeconcentreerd bestuur. OH kan hiërarchisch toezicht op 4
verschillende manieren toepassen:
o Evocatie
De bevoegdheid wordt in zijn algemeenheid teruggetrokken. De evocatie is definitief!
De bovengeschikte OH zal zelf beslissen bij de invulling van deze bevoegdheid in alle
toekomstige zaken aanhangig aan deze bevoegdheid
o Reformatie
De genomen beslissing wordt teruggetrokken. De reformatie is NIET definitief! De
bovengeschikte OH zal zelf beslissen enkel en alleen in deze zaak en dus niet in
andere toekomstige zaken die aanhangig zijn aan deze bevoegdheid
o Annulatie
De bovengeschikte OH vernietigd de genomen beslissing van de ondergeschikte
OH en vraagt deze laatste om opnieuw een beslissing te nemen in deze zaak
o Injunctie
De bovengeschikte OH geeft een bevel/instructie of een richtlijn om de ondergeschikte
OH te sturen in haar beslissing (dit gebeurt bv. d.m.v. omzendbrieven)
Bestuurlijk toezicht bij gedecentraliseerd bestuur. Bij OH kan bestuurlijk toezicht op
4 manieren toepassen:
o Algemeen toezicht
Betreft de default-regel: wordt toegepast indien er geen bijzonder toezicht of
georganiseerd beroep mogelijk is. Deze vorm van toezicht vereist geen
uitputtingsvereiste, wat betekent dat de OH niet verplicht is om tussen te komen.
Dit toezicht gebeurd a.d.h.v. 2 repressieve vormen:
- Schorsing (gaat de vernietiging vooraf = voorbereidende maatregel)
- Vernietiging
1
, o Bijzonder toezicht
Deze vorm is uitdrukkelijk wettelijk of decretaal bepaald. Heeft enkel toepassing in
wettelijk of decretaal bepaalde gevallen!
Dit toezicht gebeurd a.d.h.v. 3 preventieve vormen:
- Goedkeuring (rechtsgeldige beslissing)
- Machtiging (a priori goedkeuring)
- Advies (a priori, niet rechtsgeldige beslissing)
o Georganiseerd beroep
Deze vorm is uitdrukkelijk wettelijk of decretaal bepaald. Heeft enkel toepassing in
wettelijk of decretaal bepaalde gevallen! De belanghebbende stelt een intern beroep
in tegen de getroffen beslissing, bij de bovengeschikte controlerende overheid. Indien
belanghebbende een intern beroep instelt tegen de getroffen beslissing bij de
beslissende overheid zelf (= georganiseerd willig beroep).
Er is in beide gevallen een uitputtingsvereiste voor eventueel
jurisdictioneel beroep! Indien georganiseerd beroep (zie stap 2).
o Dwangtoezicht
Toezichthoudende overheid stelt de handelingen die noodzakelijk zijn om de naleving
van de wet te waarborgen. Toezichthoudende overheid kan (na IGS) commissarissen
ter plaatse sturen om (1) inlichtingen in te zamelen (van gemeenteoverheid of
OCMW) of (2) maatregelen uit te voeren die in rechte zijn voorgeschreven (art. 335
DLB)
→ vervangend optreden bij gebonden bevoegdheid
3) Administratief of jurisdictioneel beroep
Administratief beroep Jurisdictioneel beroep
Via bestuurshandeling Via vonnis of arrest
Intrekking/opheffing mogelijk onder Gezag van gewijsde
bepaalde voorwaarden
Weinig procedurele waarborgen Verbod op rechtsweigering
Definitieve beslissing Tegenspraak mogelijk (beroep/cassatie)
Is er administratief beroep mogelijk?
→ Is er een wettelijke of decretale machtiging voor georganiseerd administratief beroep?
o Nee? Mogelijkheid tot jurisdictioneel beroep of algemeen toezicht
o Ja? U kan intern beroep aantekenen:
- bij toezichthoudende overheid = gewoon georganiseerd administratief
beroep
- bij de beslissende overheid zelf = georganiseerd willig beroep
Indien jurisdictioneel beroep, is er voldaan aan uitputtingsvereiste?
→ Is er een wettelijke of decretale machtiging voor georganiseerd administratief beroep?
o Nee? U kan rechtstreeks jurisdictioneel beroep aantekenen bij de bevoegde rechtbank of
u kan zich beroepen op het algemeen toezicht van de toezichthoudende overheid
o Ja? U moet eerst intern beroep aantekenen:
- Bij toezichthoudende overheid = gewoon georganiseerd
administratief beroep
- Bij de beslissende overheid zelf = georganiseerd willig beroep
2
overheid
1) Is er sprake van een administratieve overheid? (meestal op examen ja)
2) Bestuurlijk of Hiërarchisch toezicht?
Is er sprake van een gedecentraliseerde of een gedeconcentreerde administratieve
overheid?
→ Staat de administratieve OH onder rechtstreeks toezicht van een bovengeschikte
OH?
o Ja: er is sprake van deconcentratie (IVA zonder RP, …) → hiërarchisch beroep
Sidenote: het gaat zowel over interne als externe deconcentratie
o Nee: er is sprake van een gevorderde autonomie (EVA, IVA met RP, autonome
overheidsdienst, …), er is decentralisatie → bestuurlijk beroep
Hiërarchisch toezicht bij gedeconcentreerd bestuur. OH kan hiërarchisch toezicht op 4
verschillende manieren toepassen:
o Evocatie
De bevoegdheid wordt in zijn algemeenheid teruggetrokken. De evocatie is definitief!
De bovengeschikte OH zal zelf beslissen bij de invulling van deze bevoegdheid in alle
toekomstige zaken aanhangig aan deze bevoegdheid
o Reformatie
De genomen beslissing wordt teruggetrokken. De reformatie is NIET definitief! De
bovengeschikte OH zal zelf beslissen enkel en alleen in deze zaak en dus niet in
andere toekomstige zaken die aanhangig zijn aan deze bevoegdheid
o Annulatie
De bovengeschikte OH vernietigd de genomen beslissing van de ondergeschikte
OH en vraagt deze laatste om opnieuw een beslissing te nemen in deze zaak
o Injunctie
De bovengeschikte OH geeft een bevel/instructie of een richtlijn om de ondergeschikte
OH te sturen in haar beslissing (dit gebeurt bv. d.m.v. omzendbrieven)
Bestuurlijk toezicht bij gedecentraliseerd bestuur. Bij OH kan bestuurlijk toezicht op
4 manieren toepassen:
o Algemeen toezicht
Betreft de default-regel: wordt toegepast indien er geen bijzonder toezicht of
georganiseerd beroep mogelijk is. Deze vorm van toezicht vereist geen
uitputtingsvereiste, wat betekent dat de OH niet verplicht is om tussen te komen.
Dit toezicht gebeurd a.d.h.v. 2 repressieve vormen:
- Schorsing (gaat de vernietiging vooraf = voorbereidende maatregel)
- Vernietiging
1
, o Bijzonder toezicht
Deze vorm is uitdrukkelijk wettelijk of decretaal bepaald. Heeft enkel toepassing in
wettelijk of decretaal bepaalde gevallen!
Dit toezicht gebeurd a.d.h.v. 3 preventieve vormen:
- Goedkeuring (rechtsgeldige beslissing)
- Machtiging (a priori goedkeuring)
- Advies (a priori, niet rechtsgeldige beslissing)
o Georganiseerd beroep
Deze vorm is uitdrukkelijk wettelijk of decretaal bepaald. Heeft enkel toepassing in
wettelijk of decretaal bepaalde gevallen! De belanghebbende stelt een intern beroep
in tegen de getroffen beslissing, bij de bovengeschikte controlerende overheid. Indien
belanghebbende een intern beroep instelt tegen de getroffen beslissing bij de
beslissende overheid zelf (= georganiseerd willig beroep).
Er is in beide gevallen een uitputtingsvereiste voor eventueel
jurisdictioneel beroep! Indien georganiseerd beroep (zie stap 2).
o Dwangtoezicht
Toezichthoudende overheid stelt de handelingen die noodzakelijk zijn om de naleving
van de wet te waarborgen. Toezichthoudende overheid kan (na IGS) commissarissen
ter plaatse sturen om (1) inlichtingen in te zamelen (van gemeenteoverheid of
OCMW) of (2) maatregelen uit te voeren die in rechte zijn voorgeschreven (art. 335
DLB)
→ vervangend optreden bij gebonden bevoegdheid
3) Administratief of jurisdictioneel beroep
Administratief beroep Jurisdictioneel beroep
Via bestuurshandeling Via vonnis of arrest
Intrekking/opheffing mogelijk onder Gezag van gewijsde
bepaalde voorwaarden
Weinig procedurele waarborgen Verbod op rechtsweigering
Definitieve beslissing Tegenspraak mogelijk (beroep/cassatie)
Is er administratief beroep mogelijk?
→ Is er een wettelijke of decretale machtiging voor georganiseerd administratief beroep?
o Nee? Mogelijkheid tot jurisdictioneel beroep of algemeen toezicht
o Ja? U kan intern beroep aantekenen:
- bij toezichthoudende overheid = gewoon georganiseerd administratief
beroep
- bij de beslissende overheid zelf = georganiseerd willig beroep
Indien jurisdictioneel beroep, is er voldaan aan uitputtingsvereiste?
→ Is er een wettelijke of decretale machtiging voor georganiseerd administratief beroep?
o Nee? U kan rechtstreeks jurisdictioneel beroep aantekenen bij de bevoegde rechtbank of
u kan zich beroepen op het algemeen toezicht van de toezichthoudende overheid
o Ja? U moet eerst intern beroep aantekenen:
- Bij toezichthoudende overheid = gewoon georganiseerd
administratief beroep
- Bij de beslissende overheid zelf = georganiseerd willig beroep
2
