BESTUURSRECHT (Prof. Gruyaert)
HOOFDSTUK 1: INTRODUCTIE
Inleiding
Machtenscheidin – Verticale machtenscheiding
g
- Gelaagde rechtsorde
Federalisme
- spreiding van bevoegdheden tussen verschillende autonome
rechtsordes
- Burger maakt deel uit van verschillende overheidsniveaus
- Verhoudingen tussen verschillende bestuursniveaus met eigen
bevoegdheden en administratie
Decentralisatie:
- centrale overheid kent bepaalde bevoegdheden toe aan
(ondergeschikte) lokale besturen
- hiërarchie der normen bv. gemeenten en provincies = territoriale
decentralisatie
- bepaald domein = functionele decentralisatie
- administratief of bestuurlijk toezicht
vs. deconcentratie:
- delegatie van functies, maar soevereiniteit blijft onverdeeld bij centrale overheid
- geen aparte rechtspersoonlijkheid, onderdeel van centraal bestuur bv. FOD (in
naam van minister)
- Hiërarchisch toezicht
– Horizontale machtenscheiding
- Trias politica
Geen absolute scheiding der machten (meer dan ‘uitvoerende’ taken)
, - WM: tenuitvoerlegging zoals UM als het overheidsopdrachten gunt
- RM: bestuurlijke rechtscolleges bv. Raad van State; nemen van
bestuurlijke beslissingen, bv. bij het opleggen van een tuchtmaatregel
aan een magistraat
Opdracht van het – Taak van tenuitvoerlegging
bestuur
- Functionele decentralisatie
- Modernisering naar het beeld van private ondernemerschap bv. NMBS
- Verzelfstandiging door beroep op gespecialiseerde diensten
- zie blad verzelfstandigde agentschappen
– Taak van algemeen belang
- Bijzondere prerogatieven
- bijzonder statuut van overheidsgoederen
- immuniteit van uitvoering bv. geen beslag
- eenzijdige bestuurlijke rechtshandelingen bv. onteigening
- Voorrechten van de bestuurlijke rechtshandelingen
- Verbindende kracht (bv. overheidsbesluit waarin wordt bepaald dat
bepaalde regels van toepassing zijn op alle bedrijven in een bepaalde
sector)
- Dwingende kracht (privilège du préalable) (bv. vergunningsproces
waarbij een bedrijf verplicht is om een vergunning aan te vragen)
- Uitvoerbare kracht (privilège de l’exécution d’office) (bv. afdwingen van
een GAS-boete zonder tussenkomst van de rechter)
- Bijzondere verplichtingen:
- beginselen van behoorlijk bestuur
- wetten op de openbare dienst (bv. continuïteitsbeginsel)
- formele motivering
- hiërarchisch of bestuurlijk toezicht
- openbaarheid van bestuur
Verhouding – Algemeen > privaat belang
tussen overheid
,en burger
- Afwijkingen van het gemeen recht (maar toch evolutie: zie verder)
- Participatie op alle bestuursniveaus
- recht op inspraak inzake milieubeslissingen (Verdrag van Aarhus)
- openbaar onderzoek voor opmaak RUP (ruimtelijke uitvoeringsplan)
- Gevolg: beginselen behoorlijk bestuur èn behoorlijk burgerschap
Verhouding – Uitvoerende macht
tussen regering
en administratie - Politieke verantwoordelijkheid (bv. ontslaan van een minister - Dutroux zaak)
- organen, instellingen en ambtenaren als gespecialiseerde equipes om controle
te behouden
– Administratieve rekenplichtigheid
- verplichting voor administratie om rekenschap af te leggen
- Inzicht burger beleid
- Via formele motivering
- Openbaarheid van bestuur
HOOFDSTUK 2
Deel 1: Publiekrecht in perspectief
Grondwet – Organisatie
, - Democratische organisatie van overheidsmacht
- Legitimatie van macht van een rechtsstaat
– Bescherming
- Verticale en horizontale machtenscheiding
- Fundamentele rechten en vrijheden verankeren
Wetten/ – Ook gelijke kracht van formele zin
decreten/ - Bevoegdheidsverdeling (BWHI)
ordonnanties
Besluiten en slide 12 goed lezen
verordeningen
V O I
e r n
r g d
o a i
r n v
d i i
e e d
n k u
i e e
n l
g b e
e e
n s b
/ l e
r u s
e i l
g t u
l e i
e n t
m e
e n
n
t
a
i
r
e
b
e
s
l
u
i
t
e
n
K
B
R
HOOFDSTUK 1: INTRODUCTIE
Inleiding
Machtenscheidin – Verticale machtenscheiding
g
- Gelaagde rechtsorde
Federalisme
- spreiding van bevoegdheden tussen verschillende autonome
rechtsordes
- Burger maakt deel uit van verschillende overheidsniveaus
- Verhoudingen tussen verschillende bestuursniveaus met eigen
bevoegdheden en administratie
Decentralisatie:
- centrale overheid kent bepaalde bevoegdheden toe aan
(ondergeschikte) lokale besturen
- hiërarchie der normen bv. gemeenten en provincies = territoriale
decentralisatie
- bepaald domein = functionele decentralisatie
- administratief of bestuurlijk toezicht
vs. deconcentratie:
- delegatie van functies, maar soevereiniteit blijft onverdeeld bij centrale overheid
- geen aparte rechtspersoonlijkheid, onderdeel van centraal bestuur bv. FOD (in
naam van minister)
- Hiërarchisch toezicht
– Horizontale machtenscheiding
- Trias politica
Geen absolute scheiding der machten (meer dan ‘uitvoerende’ taken)
, - WM: tenuitvoerlegging zoals UM als het overheidsopdrachten gunt
- RM: bestuurlijke rechtscolleges bv. Raad van State; nemen van
bestuurlijke beslissingen, bv. bij het opleggen van een tuchtmaatregel
aan een magistraat
Opdracht van het – Taak van tenuitvoerlegging
bestuur
- Functionele decentralisatie
- Modernisering naar het beeld van private ondernemerschap bv. NMBS
- Verzelfstandiging door beroep op gespecialiseerde diensten
- zie blad verzelfstandigde agentschappen
– Taak van algemeen belang
- Bijzondere prerogatieven
- bijzonder statuut van overheidsgoederen
- immuniteit van uitvoering bv. geen beslag
- eenzijdige bestuurlijke rechtshandelingen bv. onteigening
- Voorrechten van de bestuurlijke rechtshandelingen
- Verbindende kracht (bv. overheidsbesluit waarin wordt bepaald dat
bepaalde regels van toepassing zijn op alle bedrijven in een bepaalde
sector)
- Dwingende kracht (privilège du préalable) (bv. vergunningsproces
waarbij een bedrijf verplicht is om een vergunning aan te vragen)
- Uitvoerbare kracht (privilège de l’exécution d’office) (bv. afdwingen van
een GAS-boete zonder tussenkomst van de rechter)
- Bijzondere verplichtingen:
- beginselen van behoorlijk bestuur
- wetten op de openbare dienst (bv. continuïteitsbeginsel)
- formele motivering
- hiërarchisch of bestuurlijk toezicht
- openbaarheid van bestuur
Verhouding – Algemeen > privaat belang
tussen overheid
,en burger
- Afwijkingen van het gemeen recht (maar toch evolutie: zie verder)
- Participatie op alle bestuursniveaus
- recht op inspraak inzake milieubeslissingen (Verdrag van Aarhus)
- openbaar onderzoek voor opmaak RUP (ruimtelijke uitvoeringsplan)
- Gevolg: beginselen behoorlijk bestuur èn behoorlijk burgerschap
Verhouding – Uitvoerende macht
tussen regering
en administratie - Politieke verantwoordelijkheid (bv. ontslaan van een minister - Dutroux zaak)
- organen, instellingen en ambtenaren als gespecialiseerde equipes om controle
te behouden
– Administratieve rekenplichtigheid
- verplichting voor administratie om rekenschap af te leggen
- Inzicht burger beleid
- Via formele motivering
- Openbaarheid van bestuur
HOOFDSTUK 2
Deel 1: Publiekrecht in perspectief
Grondwet – Organisatie
, - Democratische organisatie van overheidsmacht
- Legitimatie van macht van een rechtsstaat
– Bescherming
- Verticale en horizontale machtenscheiding
- Fundamentele rechten en vrijheden verankeren
Wetten/ – Ook gelijke kracht van formele zin
decreten/ - Bevoegdheidsverdeling (BWHI)
ordonnanties
Besluiten en slide 12 goed lezen
verordeningen
V O I
e r n
r g d
o a i
r n v
d i i
e e d
n k u
i e e
n l
g b e
e e
n s b
/ l e
r u s
e i l
g t u
l e i
e n t
m e
e n
n
t
a
i
r
e
b
e
s
l
u
i
t
e
n
K
B
R
