Verkennen van het werkveld 2
Sociaal- cultureel werk (Toa van der Veken)
1. inleiding
= een vorm van sociaal werk
Eigen aangrijpingspunten tussen mens en omgeving:
o = Leren en vorming
o = Cultuur
o = Ontmoeting en activering
o = Bevorderen van het leven als gemeenschap
Vanuit de invalshoeken cultuur, relatie, educatie, praticipatie,.. helpt
sociaal- cultureel werk:
o Sociale veranderingen realiseren
o Mensen met hun problemen
o Mensen tot empowerment brengen
o Het welzijn verhogen
Sociaal- cultureel werk:
o Sociaal
In, met en door groepen
Om maatschappelijke achterstand op te heffen
o Cultureel
= motor van de samenleving
Op ideologisch, gedragsmatig, materieel en immaterieel niveau
= sector met 3 deelsectoren
Erfgoed
Sociaal- cultureel werk
Kunsten
o Werk
Activiteiten, acties en initiatieven door
Bevolking
Professionelen
Overheid
Kenmerken:
o Vrijwillige deelname: mensen doen vrijwillig mee, ze zijn niet
verplicht
, o In de vrije tijd: vindt plaats buiten werk of school = dus een
vrijetijdsbesteding
o Gericht op
Ontplooiing: Mensen helpen om zich persoonlijk te ontwikkelen,
hun talenten te ontdekken of nieuwe dingen te leren.
Participatie: Mensen betrekken bij de samenleving, hen
stimuleren om actief mee te doen in hun buurt of gemeenschap.
o Streeft naar veranderingen bij:
Individuen: zelfvertrouwen, vaardigheden, kennis,..
Groepen: jongeren, sneioren, nieuwkomers,..
Samenleving: meer inclusie, solidariteit, democratie,..
Sectoren van/ naast SCW
o Het lokaal cultuurbeleid
Beleidsniveau waar steden/ gemeenten cultuur toegankelijk
maken voor burgers
Bv. Cultuur- en gemeenschapscentra, openbare bibliotheken
o Het sociaal-cultureel volwassenenwerk
Organisaties die volwassenen ondersteunen in hun persoonlijke
en maatschappelijke ontwikkeling
Bv. Migratie, duurzaamheid, democratie,..
o De amateurkunsten
Mensen die in hun vrije tijd kunst beoefenen zonder professioneel
doel
Bv. Zangkoor, toneelvereniging,..
o Het jeugdwerk
Activiteiten voor kinderen en jongeren, gericht op spel,
ontmoeting en vorming
Bv. Chiro, scouts, jeugdhuis,..
o Samenlevingsopbouw
Organisaties die werken met kwetsbare groepen aan sociale
rechtvaardigheid en gelijke kansen
Bv. Projecten rond huisvesting, armoede, buurtwerking,..
o Basiseducatie
Gericht op laaggeschoolde volwassenen die moeite hebben met
basisvaardigheden
, Bv. Leren lezen/ schrijven, digitale vaardigheden
Functies van het Sociaal- Cutureel werk
o Steeds doelgericht & multifunctioneel
o Cultuurfunctie
Het creëren, bewaren, deelnemen en genieten van cultuur en
kunst
o Leerfunctie
Doelgericht opzetten van leeromgevingen die het leren door
individuen, groepen of gemeenschappen mogelijk maken en
bevorderen
Omvat meer dan gewoon ‘les’
bij kinderen en jongeren gaat het om het begeleiden op hun
weg naar volwassenheid
bij volwassenen gaat het om het helpen, om op alle terreinen
hun verantwoordelijkheid als volwassene op te nemen
Levenslang leren Levensbreed leren
o vestigt de aandacht op o Leren voor de
het tijdsaspect van het persoonlijke ontplooiing
leren of sociale inzetbaarheid
o leren start bij de o Er wordt overal geleerd:
geboorte en eindigt op thuis, onderweg, in de
het moment dat we het sportclub,…
leven laten = nooit o Heeft betrekking op alle
voltooid thema’s en
o mensen moeten altijd levensdomeinen in een
en overal blijven leren mensenleven: intieme
om mee te zijn met de relaties, gezondheid,
maatschappelijke inkomen en arbeid,…
evoluties
o Maatschappelijke bewegingsfunctie
gaat erom dat je bewust ruimte maakt voor betrokkenheid en
kritisch nadenken over maatschappelijke problemen, zodat
mensen anders gaan denken, doen en samenleven.
Aanzetten tot actief burgerschap
o Gemeenschapsvormende functie
= het ontwikkelen of in stand houden van groepen en
gemeenschappen of het versterken van de interactie tussen
groepen en gemeenschappen
, De Sociaal-Cultureel Methodiek
o = de werkwijze van sociaal-cultureel werkers en van vrijwilligers in
de organisaties
o = een wijze van handelen en denken die gesteund is op reflectie,
ervaring en wetenschap met als doel:
Ontwikkelen van een eigen identiteit
Bevorderen van sociale integratie en maatschappelijke
participatie
De opbouw van een duurzame en exclusieve samenleving
2. Sociaal-cultureel werk voor volwassenen
o Deelnemers leren in hun vrije tijd en door vrijwillige deelname hun
kennis, inzicht en vaardigheden te vergroten met het oog op hun
persoonsontplooiing en hun functioneren in de samenleving
Met uitsluiting van diplomagerichte, schoolse en/of
beroepsopleiding
a. Verenigingen
o = netwerk van plaatselijke afdelingen of groepen
= gericht op de zinsgeving en emancipatie van leden en
deelnemers met het oog op persoonlijke en maatschappelijke
ontplooiing
Ontplooit een werking in groepsverband
Hanteert een sociaal-cultureel methodiek
b. Bewegingen
o Landelijke organisatie
Werken in heel vlaanderen/belgie (bv. Femma, greenpeace)
o Specialistisch
Richten zich vaak op een specifiek thema zoals gelijke kansen,
klimaat, vrouwenrechten, solidariteit,..
o Campagnes, sensibilisatie, sociale actie
Sociaal- cultureel werk (Toa van der Veken)
1. inleiding
= een vorm van sociaal werk
Eigen aangrijpingspunten tussen mens en omgeving:
o = Leren en vorming
o = Cultuur
o = Ontmoeting en activering
o = Bevorderen van het leven als gemeenschap
Vanuit de invalshoeken cultuur, relatie, educatie, praticipatie,.. helpt
sociaal- cultureel werk:
o Sociale veranderingen realiseren
o Mensen met hun problemen
o Mensen tot empowerment brengen
o Het welzijn verhogen
Sociaal- cultureel werk:
o Sociaal
In, met en door groepen
Om maatschappelijke achterstand op te heffen
o Cultureel
= motor van de samenleving
Op ideologisch, gedragsmatig, materieel en immaterieel niveau
= sector met 3 deelsectoren
Erfgoed
Sociaal- cultureel werk
Kunsten
o Werk
Activiteiten, acties en initiatieven door
Bevolking
Professionelen
Overheid
Kenmerken:
o Vrijwillige deelname: mensen doen vrijwillig mee, ze zijn niet
verplicht
, o In de vrije tijd: vindt plaats buiten werk of school = dus een
vrijetijdsbesteding
o Gericht op
Ontplooiing: Mensen helpen om zich persoonlijk te ontwikkelen,
hun talenten te ontdekken of nieuwe dingen te leren.
Participatie: Mensen betrekken bij de samenleving, hen
stimuleren om actief mee te doen in hun buurt of gemeenschap.
o Streeft naar veranderingen bij:
Individuen: zelfvertrouwen, vaardigheden, kennis,..
Groepen: jongeren, sneioren, nieuwkomers,..
Samenleving: meer inclusie, solidariteit, democratie,..
Sectoren van/ naast SCW
o Het lokaal cultuurbeleid
Beleidsniveau waar steden/ gemeenten cultuur toegankelijk
maken voor burgers
Bv. Cultuur- en gemeenschapscentra, openbare bibliotheken
o Het sociaal-cultureel volwassenenwerk
Organisaties die volwassenen ondersteunen in hun persoonlijke
en maatschappelijke ontwikkeling
Bv. Migratie, duurzaamheid, democratie,..
o De amateurkunsten
Mensen die in hun vrije tijd kunst beoefenen zonder professioneel
doel
Bv. Zangkoor, toneelvereniging,..
o Het jeugdwerk
Activiteiten voor kinderen en jongeren, gericht op spel,
ontmoeting en vorming
Bv. Chiro, scouts, jeugdhuis,..
o Samenlevingsopbouw
Organisaties die werken met kwetsbare groepen aan sociale
rechtvaardigheid en gelijke kansen
Bv. Projecten rond huisvesting, armoede, buurtwerking,..
o Basiseducatie
Gericht op laaggeschoolde volwassenen die moeite hebben met
basisvaardigheden
, Bv. Leren lezen/ schrijven, digitale vaardigheden
Functies van het Sociaal- Cutureel werk
o Steeds doelgericht & multifunctioneel
o Cultuurfunctie
Het creëren, bewaren, deelnemen en genieten van cultuur en
kunst
o Leerfunctie
Doelgericht opzetten van leeromgevingen die het leren door
individuen, groepen of gemeenschappen mogelijk maken en
bevorderen
Omvat meer dan gewoon ‘les’
bij kinderen en jongeren gaat het om het begeleiden op hun
weg naar volwassenheid
bij volwassenen gaat het om het helpen, om op alle terreinen
hun verantwoordelijkheid als volwassene op te nemen
Levenslang leren Levensbreed leren
o vestigt de aandacht op o Leren voor de
het tijdsaspect van het persoonlijke ontplooiing
leren of sociale inzetbaarheid
o leren start bij de o Er wordt overal geleerd:
geboorte en eindigt op thuis, onderweg, in de
het moment dat we het sportclub,…
leven laten = nooit o Heeft betrekking op alle
voltooid thema’s en
o mensen moeten altijd levensdomeinen in een
en overal blijven leren mensenleven: intieme
om mee te zijn met de relaties, gezondheid,
maatschappelijke inkomen en arbeid,…
evoluties
o Maatschappelijke bewegingsfunctie
gaat erom dat je bewust ruimte maakt voor betrokkenheid en
kritisch nadenken over maatschappelijke problemen, zodat
mensen anders gaan denken, doen en samenleven.
Aanzetten tot actief burgerschap
o Gemeenschapsvormende functie
= het ontwikkelen of in stand houden van groepen en
gemeenschappen of het versterken van de interactie tussen
groepen en gemeenschappen
, De Sociaal-Cultureel Methodiek
o = de werkwijze van sociaal-cultureel werkers en van vrijwilligers in
de organisaties
o = een wijze van handelen en denken die gesteund is op reflectie,
ervaring en wetenschap met als doel:
Ontwikkelen van een eigen identiteit
Bevorderen van sociale integratie en maatschappelijke
participatie
De opbouw van een duurzame en exclusieve samenleving
2. Sociaal-cultureel werk voor volwassenen
o Deelnemers leren in hun vrije tijd en door vrijwillige deelname hun
kennis, inzicht en vaardigheden te vergroten met het oog op hun
persoonsontplooiing en hun functioneren in de samenleving
Met uitsluiting van diplomagerichte, schoolse en/of
beroepsopleiding
a. Verenigingen
o = netwerk van plaatselijke afdelingen of groepen
= gericht op de zinsgeving en emancipatie van leden en
deelnemers met het oog op persoonlijke en maatschappelijke
ontplooiing
Ontplooit een werking in groepsverband
Hanteert een sociaal-cultureel methodiek
b. Bewegingen
o Landelijke organisatie
Werken in heel vlaanderen/belgie (bv. Femma, greenpeace)
o Specialistisch
Richten zich vaak op een specifiek thema zoals gelijke kansen,
klimaat, vrouwenrechten, solidariteit,..
o Campagnes, sensibilisatie, sociale actie
