Inleidende les op cardiale revalidatie en de algemene aspecten vd klinische revalidatie.......................8
Historiek.............................................................................................................................................8
Definitie..............................................................................................................................................8
Algemene doelen van de cardiale revalidatie.....................................................................................9
Fysieke doelen................................................................................................................................9
Mentale doelen..............................................................................................................................9
Sociale doelen.................................................................................................................................9
Veranderen van risicogedrag..........................................................................................................9
Kern componenten van cardiale revalidatie.....................................................................................10
Verschillende fasen van de cardiovasculaire revalidatie...................................................................10
Cardiale revalidatie: voor wie?......................................................................................................10
Fase 1a: klinische aspecten van de cardiale revalidatie tijdens hospitalisatie...............................10
Specifieke doelen......................................................................................................................10
Fysiologische gevolgen van bedrust......................................................................................11
Behandelingsmodaliteiten kine................................................................................................11
Vroege en progressieve mobilisaties.....................................................................................11
Tijdens de training....................................................................................................................13
Fase 1b: aandachtspunten voor de periode tussen ontslag en start ambulant programma in
ziekenhuis.....................................................................................................................................13
Voorbeeldcasus zie ppt en zie toledo !!............................................................................................13
LES 2: Cardiale heelkunde en revalidatie..............................................................................................13
Wat is cardiale revalidatie.................................................................................................................13
Definitie........................................................................................................................................13
Effecten.........................................................................................................................................13
Fase 1a: cardiale revalidatie tijdens hospitalisatie............................................................................14
Verloop.........................................................................................................................................14
Pre-operatief:............................................................................................................................14
Post-operatief:..........................................................................................................................14
Ademhalingskinesitherapie..........................................................................................................15
Mobilisatie: bevorderen functionaliteit........................................................................................15
Spierversterkende oefeningen......................................................................................................15
Hometrainer.................................................................................................................................15
Tekens van overbelasting..............................................................................................................15
Controle parameters.....................................................................................................................16
Complicaties na cardiale heelkunde (leeftijd belangrijke factor)......................................................16
Cardiale heelkunde een aandachtspunten revalidatie tijdens hospitalisatie....................................16
1
, Soorten cardiale heelkunde: kransslagader..................................................................................16
1. Kransslagader: VROEGER CABG.............................................................................................16
2. Kransslagader: NU OPCAB.....................................................................................................16
3. Kransslagader: MIDCAB.........................................................................................................17
4. Kransslagader: PCI.................................................................................................................17
Soorten cardiale heelkunde: klepproblemen................................................................................17
Klepproblemen.........................................................................................................................17
1. Klepproblemen: minimal acces surgery (MAS).....................................................................17
2. Klepproblemen + aneurysma aortaboog...............................................................................18
3. Klepproblemen: TAVI.............................................................................................................18
4. Klepproblemen: ‘heartport’..................................................................................................18
5. Klepproblemen: Mitraclip.....................................................................................................19
Soorten cardiale heelkunde: ritmeproblemen..............................................................................19
1. Ritmeproblemen: Ablatie......................................................................................................19
2. Ritmeproblemen: pacemaker...............................................................................................19
3. Ritmeproblemen: NIEUW draadloze pacemaker...................................................................19
Soorten cardiale heelkunde: Hartfalen.........................................................................................20
1. Hartfalen: ICD........................................................................................................................20
2. Hartfalen: LVAD.....................................................................................................................20
3. Hartfalen: HTX.......................................................................................................................20
Revalidatie volgens pathologie.....................................................................................................21
Fase 1b: revalidatie...........................................................................................................................21
Fase 2: revalidatie.............................................................................................................................21
Fase 3 revalidatie..............................................................................................................................21
Conclusies.........................................................................................................................................22
ECG.......................................................................................................................................................22
LES 4 ECG hypertrofie...........................................................................................................................22
Hypertrofie en dilatatie van het hart................................................................................................22
Algemene ECG veranderingen......................................................................................................22
1. Rechter atrium dilatatie P-Pulmonale.......................................................................................22
2. Linker atrium dilatatie P-Mitrale...............................................................................................23
Samengevat..................................................................................................................................23
3. Rechter ventrikel hypertrofie....................................................................................................23
4. Linkerventrikelhypertrofie........................................................................................................24
Enkele voorbeelden van hypertrofie en dilatatie..........................................................................24
Geleidingsstoornissen.......................................................................................................................26
2
, 1. Sinus I Sino-Atriaal Block (SA exit block)...................................................................................26
2. Sinus I Sinusarrest.....................................................................................................................27
3. AV-blok I 1e Graad AV-blok........................................................................................................27
4. AV-blok I 2e graad AV block: Type I Wenckebach.......................................................................27
5. AV-blok I 2e degree AV block: Type II Möbitz.............................................................................28
6. AV-blok I 2e graad AV-block: 2:1 block.......................................................................................29
7. AV-blok I hooggradig AV blok....................................................................................................29
8. AV-blok I 3e graad AV block = volledig blok...............................................................................29
Samengevat..................................................................................................................................30
Bundeltakblok...............................................................................................................................30
Linkerbundeltakblok.................................................................................................................30
Rechterbundeltakblok...............................................................................................................31
Versnelde geleiding I WPW-syndroom (ppt).................................................................................32
LES 5 ECG deel 3...................................................................................................................................32
Ischemie en Infarct...............................................................................................................................32
Acuut myocard infarct (AMI).............................................................................................................32
Diagnose/ evaluatie AMI op het ECG................................................................................................32
Acuut myocard infarct......................................................................................................................33
5 ECG fases...................................................................................................................................33
..........................................................................................................................................................33
Acuut myocard infarct/ T-golven...................................................................................................33
Acuut myocard infarct/ ST-segment..............................................................................................34
ST-segment elevatie (= STEMI)..................................................................................................34
Acuut myocard infarct/ locatie..................................................................................................34
Myocard infarct/ pathologische Q................................................................................................35
Myocard infarct/ pathologisch R-verlies.......................................................................................36
R-verlies/ cave..............................................................................................................................36
ST-depressie bij ischemie..................................................................................................................36
ST-depressie – psychologisch........................................................................................................37
Samenvatting....................................................................................................................................37
Stappenplan ischemie.......................................................................................................................38
Acuut myocard infarct: samengevat.................................................................................................38
Pacemaker & ECG.................................................................................................................................39
Ventriculaire demand pacemaker.....................................................................................................39
Atriale Demand pacing.....................................................................................................................39
Dual chamber pacing........................................................................................................................39
3
, Fusie en pseudo-fusie.......................................................................................................................40
Pacemaker werkt niet goed!.............................................................................................................40
LES 6: ritmestoornissen (aritmie)..........................................................................................................40
Wat is een normaal ritme.................................................................................................................41
Oorzaken van ritmestoornissen........................................................................................................41
Indeling.............................................................................................................................................42
Indeling volgens: continuïteit, oorsprong, snelheid......................................................................42
Indeling volgens: hemodynamische weerslag...............................................................................42
Ritmestoornissen met hemodynamische weerslag..................................................................42
Ritmestoornissen zonder hemodynamische weerslag..............................................................43
Niet continue = ectopische slagen....................................................................................................43
1. Niet continue Atriale extrasystole.............................................................................................43
2. Niet continue Junctionele extrasystolen...................................................................................44
3. Niet continue Ventriculaire extrasystolen.................................................................................44
Extra onderverdelingen............................................................................................................45
Wanneer moet je je zorgen maken over VES of PVC.....................................................................46
Samenvatting: extrasystoles..........................................................................................................46
Continue ritmestoornissen...............................................................................................................46
Overzicht.......................................................................................................................................46
1. Continu vanuit sinusknoop: Sinusbradycardie..........................................................................47
2. Continu vanuit sinusknoop: Sinustachycardie...........................................................................47
3. Continue vanuit de sinusknoop: sinusaritmie...........................................................................47
4. Continue vanuit atria: Wandering pacemaker..........................................................................47
5. Continue vanuit atria/ Atriale tachycardie................................................................................48
6. Continue vanuit atria: Atriale flutter.........................................................................................48
7. Continue vanuit atria: Atriale fibrillatie.....................................................................................49
Verschil herkennen tussen flutter en fibrillatie.............................................................................50
8. Continue vanuit junctie: Junctioneel Escape ritme...................................................................50
9. Continue vanuit de junctie: Junctionele tachycardie.................................................................50
10. Continue uit junctie/ AV re-entrant tachycardie (AVRNT).......................................................50
11. Continue vanuit de ventrikels: ventriculair escape ritme (ideoventriculair ritme vs accelerated
ideoventriculair ritme)..................................................................................................................50
12. Continue: Ventriculaire tachycardie........................................................................................51
Ventrikeltachycardie: Torsades de pointes................................................................................51
Opmerking................................................................................................................................52
13. Continue: Ventriculaire flutter................................................................................................52
4
Historiek.............................................................................................................................................8
Definitie..............................................................................................................................................8
Algemene doelen van de cardiale revalidatie.....................................................................................9
Fysieke doelen................................................................................................................................9
Mentale doelen..............................................................................................................................9
Sociale doelen.................................................................................................................................9
Veranderen van risicogedrag..........................................................................................................9
Kern componenten van cardiale revalidatie.....................................................................................10
Verschillende fasen van de cardiovasculaire revalidatie...................................................................10
Cardiale revalidatie: voor wie?......................................................................................................10
Fase 1a: klinische aspecten van de cardiale revalidatie tijdens hospitalisatie...............................10
Specifieke doelen......................................................................................................................10
Fysiologische gevolgen van bedrust......................................................................................11
Behandelingsmodaliteiten kine................................................................................................11
Vroege en progressieve mobilisaties.....................................................................................11
Tijdens de training....................................................................................................................13
Fase 1b: aandachtspunten voor de periode tussen ontslag en start ambulant programma in
ziekenhuis.....................................................................................................................................13
Voorbeeldcasus zie ppt en zie toledo !!............................................................................................13
LES 2: Cardiale heelkunde en revalidatie..............................................................................................13
Wat is cardiale revalidatie.................................................................................................................13
Definitie........................................................................................................................................13
Effecten.........................................................................................................................................13
Fase 1a: cardiale revalidatie tijdens hospitalisatie............................................................................14
Verloop.........................................................................................................................................14
Pre-operatief:............................................................................................................................14
Post-operatief:..........................................................................................................................14
Ademhalingskinesitherapie..........................................................................................................15
Mobilisatie: bevorderen functionaliteit........................................................................................15
Spierversterkende oefeningen......................................................................................................15
Hometrainer.................................................................................................................................15
Tekens van overbelasting..............................................................................................................15
Controle parameters.....................................................................................................................16
Complicaties na cardiale heelkunde (leeftijd belangrijke factor)......................................................16
Cardiale heelkunde een aandachtspunten revalidatie tijdens hospitalisatie....................................16
1
, Soorten cardiale heelkunde: kransslagader..................................................................................16
1. Kransslagader: VROEGER CABG.............................................................................................16
2. Kransslagader: NU OPCAB.....................................................................................................16
3. Kransslagader: MIDCAB.........................................................................................................17
4. Kransslagader: PCI.................................................................................................................17
Soorten cardiale heelkunde: klepproblemen................................................................................17
Klepproblemen.........................................................................................................................17
1. Klepproblemen: minimal acces surgery (MAS).....................................................................17
2. Klepproblemen + aneurysma aortaboog...............................................................................18
3. Klepproblemen: TAVI.............................................................................................................18
4. Klepproblemen: ‘heartport’..................................................................................................18
5. Klepproblemen: Mitraclip.....................................................................................................19
Soorten cardiale heelkunde: ritmeproblemen..............................................................................19
1. Ritmeproblemen: Ablatie......................................................................................................19
2. Ritmeproblemen: pacemaker...............................................................................................19
3. Ritmeproblemen: NIEUW draadloze pacemaker...................................................................19
Soorten cardiale heelkunde: Hartfalen.........................................................................................20
1. Hartfalen: ICD........................................................................................................................20
2. Hartfalen: LVAD.....................................................................................................................20
3. Hartfalen: HTX.......................................................................................................................20
Revalidatie volgens pathologie.....................................................................................................21
Fase 1b: revalidatie...........................................................................................................................21
Fase 2: revalidatie.............................................................................................................................21
Fase 3 revalidatie..............................................................................................................................21
Conclusies.........................................................................................................................................22
ECG.......................................................................................................................................................22
LES 4 ECG hypertrofie...........................................................................................................................22
Hypertrofie en dilatatie van het hart................................................................................................22
Algemene ECG veranderingen......................................................................................................22
1. Rechter atrium dilatatie P-Pulmonale.......................................................................................22
2. Linker atrium dilatatie P-Mitrale...............................................................................................23
Samengevat..................................................................................................................................23
3. Rechter ventrikel hypertrofie....................................................................................................23
4. Linkerventrikelhypertrofie........................................................................................................24
Enkele voorbeelden van hypertrofie en dilatatie..........................................................................24
Geleidingsstoornissen.......................................................................................................................26
2
, 1. Sinus I Sino-Atriaal Block (SA exit block)...................................................................................26
2. Sinus I Sinusarrest.....................................................................................................................27
3. AV-blok I 1e Graad AV-blok........................................................................................................27
4. AV-blok I 2e graad AV block: Type I Wenckebach.......................................................................27
5. AV-blok I 2e degree AV block: Type II Möbitz.............................................................................28
6. AV-blok I 2e graad AV-block: 2:1 block.......................................................................................29
7. AV-blok I hooggradig AV blok....................................................................................................29
8. AV-blok I 3e graad AV block = volledig blok...............................................................................29
Samengevat..................................................................................................................................30
Bundeltakblok...............................................................................................................................30
Linkerbundeltakblok.................................................................................................................30
Rechterbundeltakblok...............................................................................................................31
Versnelde geleiding I WPW-syndroom (ppt).................................................................................32
LES 5 ECG deel 3...................................................................................................................................32
Ischemie en Infarct...............................................................................................................................32
Acuut myocard infarct (AMI).............................................................................................................32
Diagnose/ evaluatie AMI op het ECG................................................................................................32
Acuut myocard infarct......................................................................................................................33
5 ECG fases...................................................................................................................................33
..........................................................................................................................................................33
Acuut myocard infarct/ T-golven...................................................................................................33
Acuut myocard infarct/ ST-segment..............................................................................................34
ST-segment elevatie (= STEMI)..................................................................................................34
Acuut myocard infarct/ locatie..................................................................................................34
Myocard infarct/ pathologische Q................................................................................................35
Myocard infarct/ pathologisch R-verlies.......................................................................................36
R-verlies/ cave..............................................................................................................................36
ST-depressie bij ischemie..................................................................................................................36
ST-depressie – psychologisch........................................................................................................37
Samenvatting....................................................................................................................................37
Stappenplan ischemie.......................................................................................................................38
Acuut myocard infarct: samengevat.................................................................................................38
Pacemaker & ECG.................................................................................................................................39
Ventriculaire demand pacemaker.....................................................................................................39
Atriale Demand pacing.....................................................................................................................39
Dual chamber pacing........................................................................................................................39
3
, Fusie en pseudo-fusie.......................................................................................................................40
Pacemaker werkt niet goed!.............................................................................................................40
LES 6: ritmestoornissen (aritmie)..........................................................................................................40
Wat is een normaal ritme.................................................................................................................41
Oorzaken van ritmestoornissen........................................................................................................41
Indeling.............................................................................................................................................42
Indeling volgens: continuïteit, oorsprong, snelheid......................................................................42
Indeling volgens: hemodynamische weerslag...............................................................................42
Ritmestoornissen met hemodynamische weerslag..................................................................42
Ritmestoornissen zonder hemodynamische weerslag..............................................................43
Niet continue = ectopische slagen....................................................................................................43
1. Niet continue Atriale extrasystole.............................................................................................43
2. Niet continue Junctionele extrasystolen...................................................................................44
3. Niet continue Ventriculaire extrasystolen.................................................................................44
Extra onderverdelingen............................................................................................................45
Wanneer moet je je zorgen maken over VES of PVC.....................................................................46
Samenvatting: extrasystoles..........................................................................................................46
Continue ritmestoornissen...............................................................................................................46
Overzicht.......................................................................................................................................46
1. Continu vanuit sinusknoop: Sinusbradycardie..........................................................................47
2. Continu vanuit sinusknoop: Sinustachycardie...........................................................................47
3. Continue vanuit de sinusknoop: sinusaritmie...........................................................................47
4. Continue vanuit atria: Wandering pacemaker..........................................................................47
5. Continue vanuit atria/ Atriale tachycardie................................................................................48
6. Continue vanuit atria: Atriale flutter.........................................................................................48
7. Continue vanuit atria: Atriale fibrillatie.....................................................................................49
Verschil herkennen tussen flutter en fibrillatie.............................................................................50
8. Continue vanuit junctie: Junctioneel Escape ritme...................................................................50
9. Continue vanuit de junctie: Junctionele tachycardie.................................................................50
10. Continue uit junctie/ AV re-entrant tachycardie (AVRNT).......................................................50
11. Continue vanuit de ventrikels: ventriculair escape ritme (ideoventriculair ritme vs accelerated
ideoventriculair ritme)..................................................................................................................50
12. Continue: Ventriculaire tachycardie........................................................................................51
Ventrikeltachycardie: Torsades de pointes................................................................................51
Opmerking................................................................................................................................52
13. Continue: Ventriculaire flutter................................................................................................52
4