DENKEN OVER MENS EN
SAMENLEVING
HCO
H1 INLEIDING CULTUUR, CULTURAL HUMILITY EN CROSS-CULTURELE
PSYCHOLOGIE
SUPERDIVERSITEIT
Toenemende diversiteit: maatschappij met veel diversiteit (etniciteit, taal, religie,
seksuele oriëntatie, gender …)
Impact op dynamiek binnen stad en wijken + uitdaging
Uitdagingen samenleving: homofobie in Antwerpen, discriminatie huurders met vreemde
naam …
Uitdagingen psychologisch consulent:
- Begrijpen van culturele eigenheid van cliënten (vooral gemarginaliseerde
groepen: krijgen te maken met uitsluiting)
- Aanbieden van diensten die rekening houden met deze eigenheid
CULTUUR
= een systeem van waarden, normen, opvattingen (ideeën en attitudes) en gedragingen
die door een groep gedeeld wordt
WAARDEN
= wat we belangrijk of goed vinden
- Bevatten vaak een oordeel over gedrag
- Beïnvloeden de normen
- Vrijheid, respect, beleefdheid …
NORMEN
= gedragsregels (regels over wat in een groep als gepast gedrag wordt gezien, normaal
gedrag)
- Krijgen vorm door waarden
- Uitingen van de waarden
- België = op tijd zijn op een afspraak (waarde: respect)
OPVATTINGEN
,= denkwijzen, overtuigingen
- Kan worden beïnvloed door waarden die men heeft (familie op 1)
- Het is egoïstisch om enkel aan mezelf te denken, ik moet rekening houden met de
groep
GEDRAGINGEN
= wat we doen, wat we zeggen, hoe we dingen doen, hoe we dingen zeggen
- Worden beïnvloed door normen en waarden
- Oogcontact vs geen oogcontact
“CULTUUR BEPAALT DE LENS/BRIL WAARMEE WE NAAR DE WERKELIJKHEID KIJKEN & DE
MANIER WAAROP WE ERMEE OMGAAN.”
ALTIJD IN BEWEGING NOOIT STATISCH
Cultuur wordt door mensen gecreëerd en doorgegeven (socialisatie)
- Primaire socialisatie (opvoeding in gezin)
- Secundaire socialisatie (onderwijs, werk)
- Tertiaire socialisatie (media: tiktok, facebook …)
Mensen blijven veranderen/evolueren => culturen ook onderhevig aan veranderingen
Begroeting voor en na COVID 19
Door feministische bewegingen = man huisvrouw & vrouw kostwinner ook oké
KRUISPUNTDENKEN – INTERSECTIONALITEIT
We linken cultuur vaak aan bepaalde etnische en raciale groepen
MAAR, komt binnen alle sociale groepen voor => vrouwen, jongeren, TOP-studenten …
Niemand behoort tot 1 sociale groep
- We behoren tot meerdere sociale groepen
- Combinatie van verschillende groepen beïnvloedt:
, o Hoe we denken, voelen en gedragen ten opzichte van onszelf en anderen
o Welke privileges we hebben & welke vormen van benadeling we ervaren
o = bepaalt zowel hoe anderen ons zien en behandelen, als hoe wij anderen
zien en behandelen
Net zoals cultuur, kunnen privileges en discriminaties die je ervaart doorheen de tijd
veranderen (Italianen in België na WOII vs nu)
De context speelt een belangrijke rol!
Reflectie sociale groepen
- Herkennen van privileges en discriminatie helpt ons om bewust te worden van
maatschappelijke ongelijkheden
- Door te begrijpen hoe anderen ons zien, krijgen we beter zicht op bepaalde
interpersoonlijke dynamieken en kunnen we meer empathie ontwikkelen voor de
ervaringen van anderen
CULTURAL HUMILITY (CULTURELE NEDERIGHEID)
4 basishoudingen
Basishouding 1
Je bent geen expert over de cultuur van de ander
Benader andere culturen altijd met een open, respectvolle, nieuwsgierige houding
Basishouding 2
Om openheid en respect te faciliteren is het essentieel om je eigen waarden,
normen, opvattingen en gedragingen te exploreren
o Inclusief bepaalde vooroordelen over andere groepen
Basishouding 3
Cultuur = dynamisch => nooit uitgeleerd over culturen en belangrijk om
levenslang actief te leren over verschillende culturen
Basishouding 4
Erken altijd dat sommige sociale groepen meer privileges hebben dan anderen en
dat anderen vanwege hun sociale groep meer gediscrimineerd worden
CROSSCULTURELE PSYCHOLOGIE
, = de wetenschappelijke studie van gelijkenissen en verschillen in het menselijke
psychologisch functioneren over verschillende culturele groepen heen
- Onderzoekt wisselwerking tussen individu en culturele omgeving, cultuurvariaties
- In hoeverre beïnvloedt cultuur onze psychologie?
- Biedt een kritische blik op onze kennis van de menselijke psychologie
- Helpt ons meer te weten komen over onze eigen cultuur(en)
“Take home messages”
We leven in een superdiverse samenleving (meerdere sociale groepen)
Iedere sociale groep heeft een cultuur
Ieder van ons behoort tot meerdere sociale groepen
De combinatie van de verschillende groepen waartoe we behoren bepaalt hoe:
o We denken, voelen en ons gedragen t.o.v. onszelf en anderen
o Hoe anderen ons zien en behandelen, hoe wij anderen zien en behandelen
In superdiverse samenleving essentieel dat hulpverleners beschikken over
culturele nederigheid zodat:
o We een open, veilige en onbevooroordeelde ruimte kunnen creëren voor
cliënten
o We écht ontvankelijk kunnen zijn voor wat de cliënt brengt
o We onze interventies beter kunnen afstemmen op de noden van onze
cliënten
H2 FORENSISCHE HULPVERLENING
WAAROM HULPVERLENING?
SAMENLEVING
HCO
H1 INLEIDING CULTUUR, CULTURAL HUMILITY EN CROSS-CULTURELE
PSYCHOLOGIE
SUPERDIVERSITEIT
Toenemende diversiteit: maatschappij met veel diversiteit (etniciteit, taal, religie,
seksuele oriëntatie, gender …)
Impact op dynamiek binnen stad en wijken + uitdaging
Uitdagingen samenleving: homofobie in Antwerpen, discriminatie huurders met vreemde
naam …
Uitdagingen psychologisch consulent:
- Begrijpen van culturele eigenheid van cliënten (vooral gemarginaliseerde
groepen: krijgen te maken met uitsluiting)
- Aanbieden van diensten die rekening houden met deze eigenheid
CULTUUR
= een systeem van waarden, normen, opvattingen (ideeën en attitudes) en gedragingen
die door een groep gedeeld wordt
WAARDEN
= wat we belangrijk of goed vinden
- Bevatten vaak een oordeel over gedrag
- Beïnvloeden de normen
- Vrijheid, respect, beleefdheid …
NORMEN
= gedragsregels (regels over wat in een groep als gepast gedrag wordt gezien, normaal
gedrag)
- Krijgen vorm door waarden
- Uitingen van de waarden
- België = op tijd zijn op een afspraak (waarde: respect)
OPVATTINGEN
,= denkwijzen, overtuigingen
- Kan worden beïnvloed door waarden die men heeft (familie op 1)
- Het is egoïstisch om enkel aan mezelf te denken, ik moet rekening houden met de
groep
GEDRAGINGEN
= wat we doen, wat we zeggen, hoe we dingen doen, hoe we dingen zeggen
- Worden beïnvloed door normen en waarden
- Oogcontact vs geen oogcontact
“CULTUUR BEPAALT DE LENS/BRIL WAARMEE WE NAAR DE WERKELIJKHEID KIJKEN & DE
MANIER WAAROP WE ERMEE OMGAAN.”
ALTIJD IN BEWEGING NOOIT STATISCH
Cultuur wordt door mensen gecreëerd en doorgegeven (socialisatie)
- Primaire socialisatie (opvoeding in gezin)
- Secundaire socialisatie (onderwijs, werk)
- Tertiaire socialisatie (media: tiktok, facebook …)
Mensen blijven veranderen/evolueren => culturen ook onderhevig aan veranderingen
Begroeting voor en na COVID 19
Door feministische bewegingen = man huisvrouw & vrouw kostwinner ook oké
KRUISPUNTDENKEN – INTERSECTIONALITEIT
We linken cultuur vaak aan bepaalde etnische en raciale groepen
MAAR, komt binnen alle sociale groepen voor => vrouwen, jongeren, TOP-studenten …
Niemand behoort tot 1 sociale groep
- We behoren tot meerdere sociale groepen
- Combinatie van verschillende groepen beïnvloedt:
, o Hoe we denken, voelen en gedragen ten opzichte van onszelf en anderen
o Welke privileges we hebben & welke vormen van benadeling we ervaren
o = bepaalt zowel hoe anderen ons zien en behandelen, als hoe wij anderen
zien en behandelen
Net zoals cultuur, kunnen privileges en discriminaties die je ervaart doorheen de tijd
veranderen (Italianen in België na WOII vs nu)
De context speelt een belangrijke rol!
Reflectie sociale groepen
- Herkennen van privileges en discriminatie helpt ons om bewust te worden van
maatschappelijke ongelijkheden
- Door te begrijpen hoe anderen ons zien, krijgen we beter zicht op bepaalde
interpersoonlijke dynamieken en kunnen we meer empathie ontwikkelen voor de
ervaringen van anderen
CULTURAL HUMILITY (CULTURELE NEDERIGHEID)
4 basishoudingen
Basishouding 1
Je bent geen expert over de cultuur van de ander
Benader andere culturen altijd met een open, respectvolle, nieuwsgierige houding
Basishouding 2
Om openheid en respect te faciliteren is het essentieel om je eigen waarden,
normen, opvattingen en gedragingen te exploreren
o Inclusief bepaalde vooroordelen over andere groepen
Basishouding 3
Cultuur = dynamisch => nooit uitgeleerd over culturen en belangrijk om
levenslang actief te leren over verschillende culturen
Basishouding 4
Erken altijd dat sommige sociale groepen meer privileges hebben dan anderen en
dat anderen vanwege hun sociale groep meer gediscrimineerd worden
CROSSCULTURELE PSYCHOLOGIE
, = de wetenschappelijke studie van gelijkenissen en verschillen in het menselijke
psychologisch functioneren over verschillende culturele groepen heen
- Onderzoekt wisselwerking tussen individu en culturele omgeving, cultuurvariaties
- In hoeverre beïnvloedt cultuur onze psychologie?
- Biedt een kritische blik op onze kennis van de menselijke psychologie
- Helpt ons meer te weten komen over onze eigen cultuur(en)
“Take home messages”
We leven in een superdiverse samenleving (meerdere sociale groepen)
Iedere sociale groep heeft een cultuur
Ieder van ons behoort tot meerdere sociale groepen
De combinatie van de verschillende groepen waartoe we behoren bepaalt hoe:
o We denken, voelen en ons gedragen t.o.v. onszelf en anderen
o Hoe anderen ons zien en behandelen, hoe wij anderen zien en behandelen
In superdiverse samenleving essentieel dat hulpverleners beschikken over
culturele nederigheid zodat:
o We een open, veilige en onbevooroordeelde ruimte kunnen creëren voor
cliënten
o We écht ontvankelijk kunnen zijn voor wat de cliënt brengt
o We onze interventies beter kunnen afstemmen op de noden van onze
cliënten
H2 FORENSISCHE HULPVERLENING
WAAROM HULPVERLENING?
