samenvatting examen wiskunde initiatie 1

SAMENVATTING INITIATIE WISKUNDE 1


INLEDING WISKUNDIGE INITIATIE

WISKUNDE IN DE KLEUTERKLAS: WAAROM?
 Belangrijkste reden waarom wiskunde een plaats verdient in de kleuterklas is dat
een goede wiskundige ontwikkeling cruciaal is voor de algemene
ontwikkeling van jonge kinderen.
 Hoe goed kinderen wiskundig denken in de kleuterklas blijkt een belangrijke
voorspeller van hoe ze het later zullen doen op —> school, welk beroep ze
later zullen uitoefenen en zelfs hun sociaaleconomische status.
 Wiskunde heeft —> een grote praktische waarde en een algemeen
vormende waarde
o Dagelijkse situaties waarin we terugvallen op onze wiskundige kennis en
vaardigheden, denk maar aan winkelen, koken en reizen. Wiskunde draagt
bij tot de ontwikkeling van algemene kennis, vaardigheden en houdingen
die buiten wiskunde relevant kunnen zijn.
 Goed wiskundeonderwijs op jonge leeftijd draagt bij tot de ontwikkeling van
positieve gevoelens en opvattingen tegenover wiskunde.
o Geef kinderen de kans om wiskunde op een positieve en speels
manier te ontdekken.

WISKUNDE IN DE KLEUTERKLAS: HOE?
 Een sterke basis
o Veilig klimaat —>
 Wordt vertrokken van de mogelijkheden en interessen van de
kinderen en mogen fouten maken.
 Creëren van een veilig klimaat vraagt tijd.
 Belangrijk om oprechte interesse en waardering te tonen voor de
input van de kleuters.
 Kleuters uitdagen
 Denk aan echte problemen die niet in één twee zijn opgelost
of waarbij meerdere oplossingen mogelijk zijn.
 Samen ga je opzoeken naar oplossingen (‘kan het ook op een
andere manier?’)
 Zo stimuleer je probleemoplossend denken.
 Procesgerichte feedback
 Leg niet de nadruk op wat juist of fout is. Maar benoem de
processen die een kind laat zien die van belang zijn,
bijvoorbeeld ‘jij was niet helemaal zeker en telde de
schelpen opnieuw’ jij deed dat heel precies. ‘Jij
probeerde het eerst op die manier en dan op een
andere manier, knap hoor!
 Betrokkenheid.
 Activiteiten die aansluiten bij de leefwereld en de interessen
van de kleuters in de klas.
 Kan je gebruik maken van thema’s of verhalen.
 Beteknisvolle manier
 Wiskunde kan aanbod komen tijdesn het vrij spel, tijdesn een
wiskundige activteit begeleid door een leerkracht, tijdesn routines,

, eetmoment, tijdesn een activiteit met een andere focus (bv. Tikspel,
kookactiviteit, prentenwinkel.)
 Je laat kinderen kennismaken met nieuwe wiskundige
begrippen zoals groot-klein, op-onder, langste-kortste,
breder-smaller —> via echte materialen (verkennen met
zintuigen, via manipuleren)

WISKUNDE EN TAAL
 Bij het leren en ontdekken van wiskunde is een goede taalontwikkeling ook
belangrijk!
 Kinderen hebben immers taal nodig om wiskundig te redeneerden.
 Een eigen vaktaal, namelijk de Wiskundetaal
o Denk maar aan woordenschat zoals —> meer, een paar, patroon en aan
uitdrukkingen zoals groter dan, kleiner dan, achter, onder, veel, weinig,
lang, kort.
o Alle kinderen vroeg laten beginnen met wiskunde —> ook kinderen met
taalproblemen, en meertalige kinderen.
o Je stimuleert wiskundigetaal bij jonge kinderen door zoveel
mogelijk te benoemen met de correcte wiskundige begrippen —>
bv, kijk een cirkel, je stapelt de blokken op elkaar, er zijn evenveel… als…
o Je stimuleert wiskundigetaal bij jongere kinderen door begrippen
veel te herhalen, in verschillende betekenisvolle contexten. —> bv,
kijk dit schuifje is een cirkel, op de speelplaats gaan we in de krijtcirkel
staan, de stippen op de muur zijn cirkels.
o Naast onze taal hebben we ook andere tools om elkaar over
wiskunde te communiceren namelijk —> symbolen (zoals cijfers,
rekensymbolen: +, -, +, en zelfbedachte symbolen. ;) Visuele
representatie (zoals vingers, schema’s, tabellen, grafieken om wiskunde
informatie handig weer te geven)
 Kleuters kunnen al kennismaken met symbolen en visuele
representatie (=visuele voorstelling) —> het is zinvol om
pen en papier in de huiszoeking of winkel hoek te leggen om
bv, de voorraad bij te houden met tekeningen/turven, … EN
het is zinvol om oudste kleuters een plan te laten ‘tekenen’
van hoe ze iets willen bouwen.

HOOFDSTUK 1


SERIËREN EN CLASSIFICEREN
 We onderscheiden 5 deeldomeinen
o Classificeren en serieren
o Getallen
o Ruimte
o Meten
o Tijd
 Definitie classificeren
o Is opdelen in klassen en eventueel ook deelklassen op basis van eenzelfde
eigenschap of aantal. Bij classificeren ga je ordenen op basis van gelijkenissen
 Bv: zelfde kleur
 Zelfde vorm

,  Zelfde grote
 Zelfde kleur
 Definitie serieren
o Is rangschikken volgens toenemende of afnemende mate van een eigenschappen
aantal. We rangschikken van… naar…. Bij het serieren ga je ordenen op basis van
verschillen
 Groot naar klein
 Licht naar donker
 Kort naar lang
 Weinig naar veel
 Dik naar dun
 Hoe ontwikkelt het inzicht in serieren?
o Stokjes van kort naar lang
 Oudere kleuters kunnen een beperkt aantal stokjes (5à6) gemakkelijk van
kort naar lang plaatsen. Lengte is immers een visuele eigenschap. Ze
kunnen dit zien, vandaar dat deze opdracht haalbaar is voor hen.
o Doosjes: licht naar zwaar
 Om een 5-tal doosjes van licht naar zwaar te plaatsen zal een volwassenen
planmatig te werk gaan. Hij zoekt bv eerst het lichtste doosje? Vervolgens
het op één na lichtste. Hierbij maakt een volwassen in zijn hoofd gebruik van
de wetten van de transiviteit. Deze opdracht kan immers niet meer visueel
opgeslokt worden maar is een opdracht op mentaal niveau. De eigenschap
gewicht is niet zichtbaar. Kleuters hebben geen inzicht in transiviteit. Bij
het serieren volgens gewicht van een 5-tal doosjes geraken kleuters dus
doorgaans volledig de klus kwijt. Omdat de ordening niet door het
denken wordt ondersteunt.
o Conclusie:
 Er is pas volledig inzicht in serieren wanneer
 Men transitief kan denken
 De ordening vanuit het denken kan worden opgebouwd
 Dit inzicht is er doorgaans vanaf 6 à 7 jaar!
 Didactiek serieren in de kleuterklas
o Vanuit concreet ervaren
 Eerst —> eigenschappen echt ervaren (met echte materialen)
 Daarna eventueel: met afbeeldingen
o Ook de oudste kleuters serieren nog met echte materialen (meer stuks, moeilijkere
kenmerken)
 Speels en betekenisvol
o Je kan vertrekken vanuit een probleem dat de kleuters moeten oplossen
 Bv:
 De auto’s moeten netjes parkeren op de parking, kan jij ze parkeren van klein
naar groot?
 Bob de bouwer wil zijn plankje ordenen voor hij begint te bouwen, an jij ze
van kort naar lang leggen.
 De winkel moet opgeruimd worden, plaats je de dozen van klein naar groot?
 Handpomp Wilfried wil de dieren eten geven, er staan 5 kommetjes. Kan je
Wilfried helpen met de kommetjes van weinig naar veel te plaatsen?
 Hoe inbouwen?
o Expliciet aanbod
o Integreren in allerlei activiteiten ( exploratie, beeld,..)
o Herhalen als tussendoortje in de kring
o Bingospel met bingo kaarten ‘van … naar’