GOEDEREN- EN
ZEKERHEDENRECHT
Inhoud
Algemene principes Goederenrecht....................................................................................6
1. Wat is goederenrecht?................................................................................................. 6
2. Algemene kenmerken van zakelijke rechten...............................................................7
3. Onderverdeling van goederen: Algemeen...................................................................7
4. Onderscheid tussen openbare en privatieve domeingoederen..................................12
Openbare domeingoederen:.......................................................................................12
Private domeingoederen:........................................................................................... 13
Relevantie onderscheid tussen domeingoederen:......................................................13
5. Vervangbare en niet-vervangbare goederen.............................................................14
6. verbruikbare en niet-verbruikbare goederen.............................................................14
7. Goederen in en buiten de handel...............................................................................14
Het eigendomsrecht......................................................................................................... 17
1. De kenmerken van het eigendomsrecht....................................................................17
2. Evoluties binnen het eigendomsrecht........................................................................17
3. Begrenzingen van het eigendomsrecht.....................................................................18
A. Verticale begrenzing van het eigendomsrecht:......................................................18
B. Horizontale begrenzing van het eigendomsrecht:..................................................18
4. Beperkingen aan het eigendomsrecht.......................................................................19
A. Burenhinder:........................................................................................................... 19
B. Aansprakelijkheid voor een eigen daad (artikel 6.5. e.v. Nieuw BW):.....................20
C. Rechtsmisbruik (artikel 6.5. e.v. Nieuw BW):..........................................................21
D. Aansprakelijkheid voor zaken (artikel 6.16 Nieuw BW):.........................................21
E. Aansprakelijkheid van aanstellers (artikelen 6.3. en 6.14 Nieuw BW):....................21
F. Aansprakelijkheid voor gebouwen (artikel 6.16 Nieuw BW):...................................21
G. Administratiefrechtelijke beperkingen:...................................................................22
5. Speciaal geval: onteigening.......................................................................................22
1. Algemene kenmerken:............................................................................................ 22
3. De federale gewone onteigening (Wetten van 1835 en 1870):...............................24
3. De federale dringende onteigening (Wet van 1926):..............................................24
4. De federale hoogdringende onteigening (Wet van 1962):......................................25
5. De Vlaamse onteigening:........................................................................................ 26
A. Algemeen:.............................................................................................................. 26
1
, B. Stap 1: de bestuurlijke fase:...................................................................................26
Het mede-eigendomsrecht............................................................................................... 29
1. Soorten van mede-eigendom.....................................................................................29
2. Mede-eigendom vs. onverdeeldheid..........................................................................29
3. Toevallige of gewone mede-eigendom (artikelen 3.68-3.77 BW)...............................29
A. Kenmerken............................................................................................................. 29
B. Bevoegdheden van de deelgenoten in verband met het aandeel...........................30
C. Bevoegdheden van de deelgenoten in verband met de overdeelde zaak..............30
D. Verplichtingen van de deelgenoten........................................................................30
E. Einde van de toevallige of gewone mede-eigendom...............................................30
4. Vrijwillige mede-eigendom........................................................................................31
A. Algemene spelregels.............................................................................................. 31
B. Bijzonder geval: Timesharing (Wet van 11 april 1999)...........................................31
5. Gedwongen mede-eigendom (artikelen 3.78-3.100 BW)...........................................32
A. Kenmerken............................................................................................................. 32
B. Bevoegdheden van de deelgenoten in verband met het aandeel...........................32
C. Bevoegdheden van de deelgenoten met betrekking tot de onverdeelde zaak
(voorwerp):................................................................................................................. 32
D. Verplichtingen van de deelgenoten........................................................................33
E. Einde van de gedwongen mede-eigendom.............................................................33
F. Eerste bijzondere geval: Mandeligheid (art. 3.103–3.113 Nieuw BW):....................33
G. Tweede bijzondere geval: Appartementsmede-eigendom (art. 3.84–3.100 Nieuw
BW) (!!!):.................................................................................................................... 34
Het vruchtgebruik............................................................................................................. 41
1. Algemene kenmerken van vruchtgebruik..................................................................41
2. Ontstaan van vruchtgebruik......................................................................................42
3. Goederen vatbaar voor vruchtgebruik.......................................................................42
4. Vruchtgebruik op een algemeenheid van goederen..................................................42
5. Bijzondere vormen van vruchtgebruik.......................................................................43
6. Vruchtgebruik bij de langstlevende echtgenoot.........................................................45
7. Plichten van de vruchtgebruiker bij aanvang van het vruchtgebruik.........................45
8. Rechten en plichten van de vruchtgebruiker tijdens het vruchtgebruik.....................46
A. Genots- en gebruiksrecht van de vruchtgebruiker (art. 3.143, 3.146 en 3.147
NBW):......................................................................................................................... 47
B. Beheersbevoegdheid van de vruchtgebruiker (art. 3.145 BW):..............................47
C. Bouwwerken en beplantingen aangebracht door de vruchtgebruiker (art. 3.160
NBW):......................................................................................................................... 47
D. Verbeteringen aangebracht door de vruchtgebruiker:...........................................48
E. De onderhoudsverplichting (art. 3.153–3.155 BW):................................................48
2
, F. Voor wat betreft de bijdrage in lasten (art. 3.156 NBW):........................................49
G. Genieten als een goede huisvader:........................................................................49
H. De teruggave van het goed (art. 3.158 en 3.159 NBW):........................................49
9. Einde van het vruchtgebruik......................................................................................50
I. Einde van het vruchtgebruik:...................................................................................50
De rechten van gebruik en bewoning...............................................................................50
1. Het recht van bewoning............................................................................................. 50
2. Het recht van gebruik................................................................................................ 51
Erfpacht............................................................................................................................ 51
1. Kenmerken van erfpacht........................................................................................... 51
2. Rechten en plichten van de erfpachter......................................................................52
3. Rechten en plichten van de eigenaar........................................................................52
4. Einde van de erfpacht (artikelen 3.174-3.175 BW)....................................................52
Het opstalrecht................................................................................................................. 53
1. Kenmerken van het opstalrecht.................................................................................53
2. Rechten en plichten van de opstalhouder..................................................................54
3. Rechten en plichten van de eigenaar........................................................................54
4. Einde van het opstalrecht.......................................................................................... 55
Erfdienstbaarheden.......................................................................................................... 55
1. Wezenlijke kenmerken van erfdienstbaarheden........................................................55
2. Niet wezenlijke kenmerken van erfdienstbaarheden.................................................56
3. Erfdienstbaarheden gevestigd door de mens............................................................56
A. Indeling van de erfdienstbaarheden gevestigd door de mens (EDBH):...................56
B. Ontstaan van EDBH die door de mens zijn gevestigd:............................................57
4. Uitoefenen van EDBH – Situatie titularis EDBH/heersend erf.....................................58
5. Uitoefenen van EDBH – Situatie eigenaar lijdend erf.................................................59
6. Het tenietgaan van EDBH.......................................................................................... 60
7. Het ontstaan van natuurlijke en wettelijke EDBH tot privaat en tot algemeen nut....62
A. De wettelijke EDBH tot algemeen nut:...................................................................62
B. De wettelijke EDBH tot privaat nut:........................................................................62
Aanverwante rechtsfiguren............................................................................................... 65
1. Bezit.......................................................................................................................... 65
2. Detentie..................................................................................................................... 67
3. Daden van gedogen of vermogen..............................................................................68
4. Precaire bezetting of bezit ter bede...........................................................................68
5. Toe-eigening.............................................................................................................. 69
6. Schatvinding.............................................................................................................. 69
7. Achtergelaten of verloren zaken................................................................................69
3
, 8. Zaakvorming............................................................................................................. 70
9. Natrekking................................................................................................................. 70
Verjaring........................................................................................................................... 71
1. Verkrijgende verjaring............................................................................................... 71
2. Bevrijdende verjaring (art. 2262 e.v. oud BW)...........................................................72
De persoonlijke zekerheden.............................................................................................. 75
1. Onderscheid tussen zekerheidsrechten.....................................................................75
2. Borgtocht................................................................................................................... 75
A. Wat is borgtocht?................................................................................................... 75
B. Begrippen en evoluties........................................................................................... 76
C. Verschillende categorieën van borg:......................................................................77
D. De borgtocht is een consensuele overeenkomst....................................................79
E. Bewijs van borgtocht.............................................................................................. 79
F. Bestaansvoorwaarden van borgtocht.....................................................................80
G. Gevolgen van borgtocht – Verhouding schuldeiser/borg:.......................................81
H. Gevolgen van borgtocht – Verhouding schuldenaar/borg:......................................82
I. Gevolgen van borgtocht – Verhouding tussen de verschillende borgen:..................82
J. Einde van de borgtocht:.......................................................................................... 83
3. Garantie..................................................................................................................... 83
4. Bankgarantie op eerste verzoek................................................................................83
5. Aval........................................................................................................................... 84
6. Solidariteit................................................................................................................. 85
7. Sterkmaking.............................................................................................................. 85
8. Patronaatsverklaringen.............................................................................................. 85
De zakelijke zekerheden................................................................................................... 87
1. Het pandrecht............................................................................................................ 87
A. Wat is een pandrecht?............................................................................................ 87
B. Wat voor type overeenkomst is een pandrecht?....................................................87
C. Bewijs van een pand.............................................................................................. 87
D. Tegenstelbaarheid van een pand aan derden (= externe geldigheid):...................88
E. Modaliteiten en begrippen van een pand...............................................................88
F. Het bezitloos pandrecht (= registerpand)...............................................................89
G. Pand met buitenbezitstelling (= vuistpand)...........................................................91
H. Verpanding van schuldvorderingen........................................................................92
I. Verpanding van een geldsom:.................................................................................93
J. Uitwinningsprocedure.............................................................................................. 94
K. Rangconflicten........................................................................................................ 94
2. Het eigendomsvoorbehoud........................................................................................95
4
ZEKERHEDENRECHT
Inhoud
Algemene principes Goederenrecht....................................................................................6
1. Wat is goederenrecht?................................................................................................. 6
2. Algemene kenmerken van zakelijke rechten...............................................................7
3. Onderverdeling van goederen: Algemeen...................................................................7
4. Onderscheid tussen openbare en privatieve domeingoederen..................................12
Openbare domeingoederen:.......................................................................................12
Private domeingoederen:........................................................................................... 13
Relevantie onderscheid tussen domeingoederen:......................................................13
5. Vervangbare en niet-vervangbare goederen.............................................................14
6. verbruikbare en niet-verbruikbare goederen.............................................................14
7. Goederen in en buiten de handel...............................................................................14
Het eigendomsrecht......................................................................................................... 17
1. De kenmerken van het eigendomsrecht....................................................................17
2. Evoluties binnen het eigendomsrecht........................................................................17
3. Begrenzingen van het eigendomsrecht.....................................................................18
A. Verticale begrenzing van het eigendomsrecht:......................................................18
B. Horizontale begrenzing van het eigendomsrecht:..................................................18
4. Beperkingen aan het eigendomsrecht.......................................................................19
A. Burenhinder:........................................................................................................... 19
B. Aansprakelijkheid voor een eigen daad (artikel 6.5. e.v. Nieuw BW):.....................20
C. Rechtsmisbruik (artikel 6.5. e.v. Nieuw BW):..........................................................21
D. Aansprakelijkheid voor zaken (artikel 6.16 Nieuw BW):.........................................21
E. Aansprakelijkheid van aanstellers (artikelen 6.3. en 6.14 Nieuw BW):....................21
F. Aansprakelijkheid voor gebouwen (artikel 6.16 Nieuw BW):...................................21
G. Administratiefrechtelijke beperkingen:...................................................................22
5. Speciaal geval: onteigening.......................................................................................22
1. Algemene kenmerken:............................................................................................ 22
3. De federale gewone onteigening (Wetten van 1835 en 1870):...............................24
3. De federale dringende onteigening (Wet van 1926):..............................................24
4. De federale hoogdringende onteigening (Wet van 1962):......................................25
5. De Vlaamse onteigening:........................................................................................ 26
A. Algemeen:.............................................................................................................. 26
1
, B. Stap 1: de bestuurlijke fase:...................................................................................26
Het mede-eigendomsrecht............................................................................................... 29
1. Soorten van mede-eigendom.....................................................................................29
2. Mede-eigendom vs. onverdeeldheid..........................................................................29
3. Toevallige of gewone mede-eigendom (artikelen 3.68-3.77 BW)...............................29
A. Kenmerken............................................................................................................. 29
B. Bevoegdheden van de deelgenoten in verband met het aandeel...........................30
C. Bevoegdheden van de deelgenoten in verband met de overdeelde zaak..............30
D. Verplichtingen van de deelgenoten........................................................................30
E. Einde van de toevallige of gewone mede-eigendom...............................................30
4. Vrijwillige mede-eigendom........................................................................................31
A. Algemene spelregels.............................................................................................. 31
B. Bijzonder geval: Timesharing (Wet van 11 april 1999)...........................................31
5. Gedwongen mede-eigendom (artikelen 3.78-3.100 BW)...........................................32
A. Kenmerken............................................................................................................. 32
B. Bevoegdheden van de deelgenoten in verband met het aandeel...........................32
C. Bevoegdheden van de deelgenoten met betrekking tot de onverdeelde zaak
(voorwerp):................................................................................................................. 32
D. Verplichtingen van de deelgenoten........................................................................33
E. Einde van de gedwongen mede-eigendom.............................................................33
F. Eerste bijzondere geval: Mandeligheid (art. 3.103–3.113 Nieuw BW):....................33
G. Tweede bijzondere geval: Appartementsmede-eigendom (art. 3.84–3.100 Nieuw
BW) (!!!):.................................................................................................................... 34
Het vruchtgebruik............................................................................................................. 41
1. Algemene kenmerken van vruchtgebruik..................................................................41
2. Ontstaan van vruchtgebruik......................................................................................42
3. Goederen vatbaar voor vruchtgebruik.......................................................................42
4. Vruchtgebruik op een algemeenheid van goederen..................................................42
5. Bijzondere vormen van vruchtgebruik.......................................................................43
6. Vruchtgebruik bij de langstlevende echtgenoot.........................................................45
7. Plichten van de vruchtgebruiker bij aanvang van het vruchtgebruik.........................45
8. Rechten en plichten van de vruchtgebruiker tijdens het vruchtgebruik.....................46
A. Genots- en gebruiksrecht van de vruchtgebruiker (art. 3.143, 3.146 en 3.147
NBW):......................................................................................................................... 47
B. Beheersbevoegdheid van de vruchtgebruiker (art. 3.145 BW):..............................47
C. Bouwwerken en beplantingen aangebracht door de vruchtgebruiker (art. 3.160
NBW):......................................................................................................................... 47
D. Verbeteringen aangebracht door de vruchtgebruiker:...........................................48
E. De onderhoudsverplichting (art. 3.153–3.155 BW):................................................48
2
, F. Voor wat betreft de bijdrage in lasten (art. 3.156 NBW):........................................49
G. Genieten als een goede huisvader:........................................................................49
H. De teruggave van het goed (art. 3.158 en 3.159 NBW):........................................49
9. Einde van het vruchtgebruik......................................................................................50
I. Einde van het vruchtgebruik:...................................................................................50
De rechten van gebruik en bewoning...............................................................................50
1. Het recht van bewoning............................................................................................. 50
2. Het recht van gebruik................................................................................................ 51
Erfpacht............................................................................................................................ 51
1. Kenmerken van erfpacht........................................................................................... 51
2. Rechten en plichten van de erfpachter......................................................................52
3. Rechten en plichten van de eigenaar........................................................................52
4. Einde van de erfpacht (artikelen 3.174-3.175 BW)....................................................52
Het opstalrecht................................................................................................................. 53
1. Kenmerken van het opstalrecht.................................................................................53
2. Rechten en plichten van de opstalhouder..................................................................54
3. Rechten en plichten van de eigenaar........................................................................54
4. Einde van het opstalrecht.......................................................................................... 55
Erfdienstbaarheden.......................................................................................................... 55
1. Wezenlijke kenmerken van erfdienstbaarheden........................................................55
2. Niet wezenlijke kenmerken van erfdienstbaarheden.................................................56
3. Erfdienstbaarheden gevestigd door de mens............................................................56
A. Indeling van de erfdienstbaarheden gevestigd door de mens (EDBH):...................56
B. Ontstaan van EDBH die door de mens zijn gevestigd:............................................57
4. Uitoefenen van EDBH – Situatie titularis EDBH/heersend erf.....................................58
5. Uitoefenen van EDBH – Situatie eigenaar lijdend erf.................................................59
6. Het tenietgaan van EDBH.......................................................................................... 60
7. Het ontstaan van natuurlijke en wettelijke EDBH tot privaat en tot algemeen nut....62
A. De wettelijke EDBH tot algemeen nut:...................................................................62
B. De wettelijke EDBH tot privaat nut:........................................................................62
Aanverwante rechtsfiguren............................................................................................... 65
1. Bezit.......................................................................................................................... 65
2. Detentie..................................................................................................................... 67
3. Daden van gedogen of vermogen..............................................................................68
4. Precaire bezetting of bezit ter bede...........................................................................68
5. Toe-eigening.............................................................................................................. 69
6. Schatvinding.............................................................................................................. 69
7. Achtergelaten of verloren zaken................................................................................69
3
, 8. Zaakvorming............................................................................................................. 70
9. Natrekking................................................................................................................. 70
Verjaring........................................................................................................................... 71
1. Verkrijgende verjaring............................................................................................... 71
2. Bevrijdende verjaring (art. 2262 e.v. oud BW)...........................................................72
De persoonlijke zekerheden.............................................................................................. 75
1. Onderscheid tussen zekerheidsrechten.....................................................................75
2. Borgtocht................................................................................................................... 75
A. Wat is borgtocht?................................................................................................... 75
B. Begrippen en evoluties........................................................................................... 76
C. Verschillende categorieën van borg:......................................................................77
D. De borgtocht is een consensuele overeenkomst....................................................79
E. Bewijs van borgtocht.............................................................................................. 79
F. Bestaansvoorwaarden van borgtocht.....................................................................80
G. Gevolgen van borgtocht – Verhouding schuldeiser/borg:.......................................81
H. Gevolgen van borgtocht – Verhouding schuldenaar/borg:......................................82
I. Gevolgen van borgtocht – Verhouding tussen de verschillende borgen:..................82
J. Einde van de borgtocht:.......................................................................................... 83
3. Garantie..................................................................................................................... 83
4. Bankgarantie op eerste verzoek................................................................................83
5. Aval........................................................................................................................... 84
6. Solidariteit................................................................................................................. 85
7. Sterkmaking.............................................................................................................. 85
8. Patronaatsverklaringen.............................................................................................. 85
De zakelijke zekerheden................................................................................................... 87
1. Het pandrecht............................................................................................................ 87
A. Wat is een pandrecht?............................................................................................ 87
B. Wat voor type overeenkomst is een pandrecht?....................................................87
C. Bewijs van een pand.............................................................................................. 87
D. Tegenstelbaarheid van een pand aan derden (= externe geldigheid):...................88
E. Modaliteiten en begrippen van een pand...............................................................88
F. Het bezitloos pandrecht (= registerpand)...............................................................89
G. Pand met buitenbezitstelling (= vuistpand)...........................................................91
H. Verpanding van schuldvorderingen........................................................................92
I. Verpanding van een geldsom:.................................................................................93
J. Uitwinningsprocedure.............................................................................................. 94
K. Rangconflicten........................................................................................................ 94
2. Het eigendomsvoorbehoud........................................................................................95
4
