,INHOUDSOPGAVE
DEEL 0: INLEIDING ....................................................................................................................... 13
1. COMFORT ............................................................................................................................13
1.1 WAT IS COMFORT ............................................................................................................. 13
Sanitair comfort: .................................................................................................................. 13
Thermisch comfort: .............................................................................................................. 13
Ventilatie comfort:................................................................................................................ 13
1.2 COMFORTTEMPERATUUR ................................................................................................. 15
Luchttemperatuur ................................................................................................................ 15
Oppervlaktetemperatuur ...................................................................................................... 15
1.2.1 GRENZEN VOOR BEHAAGELIJKHEID........................................................................... 15
Indicatie van comforttemperaturen: ...................................................................................... 15
Grafiek over behaaglijkheid ................................................................................................... 15
Grafiek over gemiddelde oppervlaktetemperatuur en luchttemperatuur: ................................ 16
1.2.2 CONVECTIE/STRALING .............................................................................................. 16
Stralingstemperatuur en comfort: ......................................................................................... 16
Wat is nog kouder dan de muren? ......................................................................................... 16
Voorbeeld van zonnestraling op de vloer:............................................................................... 17
Belang van isolatie:............................................................................................................... 17
1.2.3 VOCHTGEHALTE, TEMPERATUUR EN LUCHTSNELHEID .............................................. 18
Grafiek en onderzoek naar thermisch comfort: ...................................................................... 18
1.2.4 ONTWERPTEMPERATUREN ........................................................................................ 18
1.3 COMFORTCRITERIA .......................................................................................................... 19
1.3.1 GEMIDDELDE LUCHTSNELHEID ................................................................................. 19
1.3.2 VLOERTEMPERATUUR (OPPERVLAKTETEMPERATUUR) ................................................ 19
1.3.3 TEMPERATUURGRADIËNT .......................................................................................... 19
Vloerverwarming .................................................................................................................. 19
Radiatoren ........................................................................................................................... 19
Convectoren ........................................................................................................................ 20
Plafondverwarming .............................................................................................................. 20
Vloerverwarming en warmteverdeling: ................................................................................... 20
Invloed van grote ramen op temperatuur: .............................................................................. 20
Oplossingen om kou bij ramen te compenseren:.................................................................... 20
2
,2. ENERGIEPRESTATIE ..............................................................................................................21
2.1 EPB REGELGEVING ........................................................................................................... 21
EPB = Energieprestatie en binnenklimaat ............................................................................... 21
Europese regelgeving (EPBD) ................................................................................................ 22
EPB-doelstellingen: .............................................................................................................. 22
2.2 EPB TOEGEPAST ............................................................................................................... 23
EPB plichtig? ........................................................................................................................ 23
Nieuwbouw: ......................................................................................................................... 23
IER: ...................................................................................................................................... 23
2.3 ENERGIEBALANS .............................................................................................................. 24
Energie verbruik:................................................................................................................... 24
De rol van techniek in de energiebalans: ................................................................................ 24
2.4 WARMTETRANSMISSIE ...................................................................................................... 25
Transmissieverliezen: ........................................................................................................... 25
Berekeningen voor warmteverlies:......................................................................................... 25
Warmteverliesberekeningen worden uitgevoerd om: .............................................................. 25
De grootte van de radiatoren: ................................................................................................ 25
Interne warmtewinsten: ........................................................................................................ 25
Zonnewinsten: ..................................................................................................................... 25
Inertie: ................................................................................................................................. 25
In/exfiltratie:......................................................................................................................... 25
Luchtdichtheid: .................................................................................................................... 26
2.5 SYSTEEMRENDEMENT ...................................................................................................... 27
Berekeningen voor warmteverlies:......................................................................................... 27
Warmteverliesberekeningen worden uitgevoerd om: .............................................................. 27
De grootte van de radiatoren: ................................................................................................ 27
Systeemrendement: ............................................................................................................. 27
2.6 PRIMAIR ENERGIEVERBRUIK: ............................................................................................ 29
Wat is primair energieverbruik? ............................................................................................. 29
3
, DEEL 1: SANITAIR......................................................................................................................... 33
1. LEIDINGNET .........................................................................................................................33
1.1 SOORTEN LEIDINGEN ....................................................................................................... 33
Buitendiameter: ................................................................................................................... 33
Binnendiameter: .................................................................................................................. 33
Nominale diameter:.............................................................................................................. 33
Wanddikte: .......................................................................................................................... 33
1.1.1 PVC = POLYVINYLCHLORIDE...................................................................................... 34
Eigenschappen: ................................................................................................................... 34
Verschil tussen stukken, mofverbindingen & expansiebochten: .............................................. 35
Normen voor sanitaire systemen: .......................................................................................... 37
Verbindingen van PVC-leidingen: .......................................................................................... 37
Afvoerleidingen en helling: .................................................................................................... 38
1.1.2 PE = Polyethyleen ...................................................................................................... 39
Kenmerken: ......................................................................................................................... 39
Toepassingen: ...................................................................................................................... 39
Verbinden van PE-leidingen: ................................................................................................. 40
1.1.3 TERRACOTTA LEIDINGEN: .......................................................................................... 41
Kenmerken: ......................................................................................................................... 41
Verbindingen van terracotta leidingen: .................................................................................. 41
Plaatsingsmedthode: ........................................................................................................... 42
1.1.4 BETONNEN LEIDINGEN:............................................................................................. 43
Kenmerken: ......................................................................................................................... 43
Toepassing:.......................................................................................................................... 43
1.1.5 GIETIJZER .................................................................................................................. 43
Kenmerken: ......................................................................................................................... 43
1.2 RIOLERING ....................................................................................................................... 44
Kenmerken van riolering: ...................................................................................................... 44
Keuring van privéwaterafvoer verplicht bij: ............................................................................. 44
Collectieve riolering VS gescheiden riolering: ......................................................................... 44
Wat moet er gekeurd worden?............................................................................................... 45
Hoe privéwaterafvoer aansluiten op de riolering? ................................................................... 46
4