H2: BASISBEGRIPPEN
ZAKENRECHT/ GOEDERENRECHT
SITUERING IN HET RECHT
BEGRIP “VERMOGEN”
“De juridische algemeenheid die het geheel vd bestaande & toekomstige goederen & verbintenissen omvat”
= In geld waardeerbare rechten & plichten die een persoon heeft (elkeen heeft 1 vermogen)
= Waarborg voor alle SE’s
= Vermogensrecht
PLAATS IN HET RECHT
Kenmerken vermogensrecht (die onderscheid maken met persoonlijk
recht):
- In geld waardeerbaar
- Kunnen voorwerp zijn ve ovk & zijn overdraagbaar
Vermogensrecht geeft antwoord op 2 vragen:
1) Hoe vermogen verwerven?
- Rechtstreeks (verbintenissen uit ovk)
- Onrechtstreeks (erfenis, schenking…)
2) Hoe vermogen indelen? ® Pure zakenrecht
“GOED” & “ZAAK”
“Zaak” = lichamelijke vermogensbestanddelen
“Goed” = Zaak + recht op een zaak
BASISPRINCIPES VAN HET ZAKENRECHT/GOEDERENRECHT
1. NUMERUS CLAUSUSBEGINSEL
- Gesloten stelsel (er kunnen geen nieuwe zakelijke rechten uitgevonden worden)
- Gevestigd door Hof van Cassatie ih Blieckarrest (1966)
1
,Overzicht zakelijke rechten:
2. ZAKELIJK RECHT ó PERSOONLIJK RECHT
Zakelijk recht Persoonlijk recht
Numerus-claususbeginsel Contractvrijheid
- Men kan alleen we[elijk erkende zakelijke - Geen beperkingen zolang het niet ingaat tegen
rechten als overeenkomst sluiten openbare orde, goede zeden of dwingend recht
Bevoegde rechtbank: Bevoegde rechtbank:
- Rechter vd plaats waar het goed gelegen is - Rechter vd woonplaats vd verweerder
Voor zakelijke rechten op ORG: Voor persoonlijke rechten op ORG:
- Systeem van publiciteit - Geen systeem van publiciteit
Vervalt/verjaart na 30 jaar niet-gebruik Verjaart niet na 30 jaar door niet-gebruik
In geld waardeerbaar Niet allemaal in geld waardeerbaar
Volgrecht op goed:
- Het zakelijk recht blij` met het goed Geen volgrecht
verbonden, in wiens handen deze ook overgaat
3. PRINCIPE: GOEDERENRECHT = HOOFDZAKELIJK AANVULLEND RECHT
- Definities: altijd dwingend recht
- Dwingend recht: “niettegenstaande enig andersluidend beding”
2
,PUBLICITEIT VIA KANTOOR RECHTSZEKERHEID
DE AAPD
= Algemene Administratie vd Patrimoniumdocumentatie
= Staatsinstelling die registers bijhoudt i.v.m. zakelijke rechten & zekerheden
Vroeger gebruikte termen:
• Hypotheekkantoor ® Hypotheekregisters van Kantoor Rechtszekerheid
• Hypotheekbewaarder (functie afgeschaft 30/7/2018) ® Bevoegde ambtenaar
• Registratiekantoor ® Kantoor Rechtszekerheid afdeling registratie
AAPD ® 3 formaliteiten & 4 registers
3 FORMALITEITEN
1) Overschrijving: inhoud authentieke akte overschrijven in register van overschrijvingen
- Nakijken wie eigenaar is ve ORG & of dat ORG een zakelijk gebruiksrecht heeft
2) Inschrijving: borderel authentieke akte ih register van inschrijvingen (geldt 30 jaar)
- Info voorrechten & hypotheken op ORG
3) Kantmelding: wijzigingen m.b.t. overgeschreven akten
- Tenietgaan van overgeschreven akten
- Derden worden gewaarschuwd dat handelen hier risicovol is
- Uiteindelijke beslissing wordt ook vermeld (eis afgewezen/gehonoreerd)
4 REGISTERS
1) Register van overschrijvingen
Welke documenten? (enkel authentieke akten)
- Akten onder levenden (om niet of onder bezwarende titel) tot overdracht of aanwijzing van onroerende
zakelijke rechten + statuten van appartementen (gedwongen mede-eigendom)
- Akten afstand van recht
- Vonnissen/arresten als titel van overdracht van rechten
- Akten waardoor men tijdelijk in onverdeeldheid blijft
- Huurovereenkomsten > 9 jaar of levenslang
3
, Bijkomend sinds 1/7/2022:
- Akten die voorkeur-, voorkoop- of optierecht verlenen op ORG
- Akten die verkrijging door verjaring vaststellen & vonnissen die bestaan van recht van uitweg
vaststellen
- Akte van erfopvolging = notariële akte of van AAPD waarin wordt vastgesteld dat iemand een OR
zakelijk recht heeft gekregen n.a.v. een overlijden
Welke documenten? Op basis van andere wetgeving?
- Verkavelingsakte (VCRO)
- Herverkavelingsakte (Decreet betreffende landinrichting)
- Aan onroerend beslag voorafgaande bevelen, exploten van onroerend beslag & PV van toewijzing
(Ger.W.)
- Verklaring van niet-beslagbaarheid vd gezinswoning (Wet 25 april 2007 houdende diverse bepalingen
(IV))
- Dagvaardingen in ruimtelijk bestuursrecht (VCRO, Vlaamse Codex Wonen)
- Bepaalde overheidsbeslissingen zoals definitieve beslissing tot klassering
Minuut De originele notariële akte die op het notariskantoor blijft
Expeditie of uitgifte Een kopie vd notariële akte voor contractspartijen
Borderel Een samenvatting vd essentiële elementen ve notariële akte (voor
inschrijvingen in hypotheekregisters)
Notariële akte in brevet Een kleine & minder belangrijke notariële akte die men 1x kan gebruiken &
waarvan men het origineel krijgt
Doel register van overschrijvingen: tegenstelbaarheid aan derden
® ¹ tegenstelbaarheid tussen contractspartijen:
- Tegenstelbaarheid tss. Contractspartijen ® Principe: consensualisme
ð Overdracht/vestiging ve zakelijk recht op ORG vindt plaats door loutere wilsovereenstemming
ð Akkoord is genoeg om bijv. eigendomsrecht te doen overgaan
ð Akkoord = moment van juridische levering (= rechtshandeling waarbij zakelijk recht wordt
overgedragen) ≠ is niet altijd moment van materiële levering
- Tegenstelbaarheid aan derden pas na overschrijving in hypotheekregisters
2) Register van inschrijvingen
- Hypotheken & voorrechten op ORG (uitzonderingen o.a. occulte hypotheek & voorrecht vd VME)
- Enkel borderel
- Tegenstelbaarheid aan derden
4
ZAKENRECHT/ GOEDERENRECHT
SITUERING IN HET RECHT
BEGRIP “VERMOGEN”
“De juridische algemeenheid die het geheel vd bestaande & toekomstige goederen & verbintenissen omvat”
= In geld waardeerbare rechten & plichten die een persoon heeft (elkeen heeft 1 vermogen)
= Waarborg voor alle SE’s
= Vermogensrecht
PLAATS IN HET RECHT
Kenmerken vermogensrecht (die onderscheid maken met persoonlijk
recht):
- In geld waardeerbaar
- Kunnen voorwerp zijn ve ovk & zijn overdraagbaar
Vermogensrecht geeft antwoord op 2 vragen:
1) Hoe vermogen verwerven?
- Rechtstreeks (verbintenissen uit ovk)
- Onrechtstreeks (erfenis, schenking…)
2) Hoe vermogen indelen? ® Pure zakenrecht
“GOED” & “ZAAK”
“Zaak” = lichamelijke vermogensbestanddelen
“Goed” = Zaak + recht op een zaak
BASISPRINCIPES VAN HET ZAKENRECHT/GOEDERENRECHT
1. NUMERUS CLAUSUSBEGINSEL
- Gesloten stelsel (er kunnen geen nieuwe zakelijke rechten uitgevonden worden)
- Gevestigd door Hof van Cassatie ih Blieckarrest (1966)
1
,Overzicht zakelijke rechten:
2. ZAKELIJK RECHT ó PERSOONLIJK RECHT
Zakelijk recht Persoonlijk recht
Numerus-claususbeginsel Contractvrijheid
- Men kan alleen we[elijk erkende zakelijke - Geen beperkingen zolang het niet ingaat tegen
rechten als overeenkomst sluiten openbare orde, goede zeden of dwingend recht
Bevoegde rechtbank: Bevoegde rechtbank:
- Rechter vd plaats waar het goed gelegen is - Rechter vd woonplaats vd verweerder
Voor zakelijke rechten op ORG: Voor persoonlijke rechten op ORG:
- Systeem van publiciteit - Geen systeem van publiciteit
Vervalt/verjaart na 30 jaar niet-gebruik Verjaart niet na 30 jaar door niet-gebruik
In geld waardeerbaar Niet allemaal in geld waardeerbaar
Volgrecht op goed:
- Het zakelijk recht blij` met het goed Geen volgrecht
verbonden, in wiens handen deze ook overgaat
3. PRINCIPE: GOEDERENRECHT = HOOFDZAKELIJK AANVULLEND RECHT
- Definities: altijd dwingend recht
- Dwingend recht: “niettegenstaande enig andersluidend beding”
2
,PUBLICITEIT VIA KANTOOR RECHTSZEKERHEID
DE AAPD
= Algemene Administratie vd Patrimoniumdocumentatie
= Staatsinstelling die registers bijhoudt i.v.m. zakelijke rechten & zekerheden
Vroeger gebruikte termen:
• Hypotheekkantoor ® Hypotheekregisters van Kantoor Rechtszekerheid
• Hypotheekbewaarder (functie afgeschaft 30/7/2018) ® Bevoegde ambtenaar
• Registratiekantoor ® Kantoor Rechtszekerheid afdeling registratie
AAPD ® 3 formaliteiten & 4 registers
3 FORMALITEITEN
1) Overschrijving: inhoud authentieke akte overschrijven in register van overschrijvingen
- Nakijken wie eigenaar is ve ORG & of dat ORG een zakelijk gebruiksrecht heeft
2) Inschrijving: borderel authentieke akte ih register van inschrijvingen (geldt 30 jaar)
- Info voorrechten & hypotheken op ORG
3) Kantmelding: wijzigingen m.b.t. overgeschreven akten
- Tenietgaan van overgeschreven akten
- Derden worden gewaarschuwd dat handelen hier risicovol is
- Uiteindelijke beslissing wordt ook vermeld (eis afgewezen/gehonoreerd)
4 REGISTERS
1) Register van overschrijvingen
Welke documenten? (enkel authentieke akten)
- Akten onder levenden (om niet of onder bezwarende titel) tot overdracht of aanwijzing van onroerende
zakelijke rechten + statuten van appartementen (gedwongen mede-eigendom)
- Akten afstand van recht
- Vonnissen/arresten als titel van overdracht van rechten
- Akten waardoor men tijdelijk in onverdeeldheid blijft
- Huurovereenkomsten > 9 jaar of levenslang
3
, Bijkomend sinds 1/7/2022:
- Akten die voorkeur-, voorkoop- of optierecht verlenen op ORG
- Akten die verkrijging door verjaring vaststellen & vonnissen die bestaan van recht van uitweg
vaststellen
- Akte van erfopvolging = notariële akte of van AAPD waarin wordt vastgesteld dat iemand een OR
zakelijk recht heeft gekregen n.a.v. een overlijden
Welke documenten? Op basis van andere wetgeving?
- Verkavelingsakte (VCRO)
- Herverkavelingsakte (Decreet betreffende landinrichting)
- Aan onroerend beslag voorafgaande bevelen, exploten van onroerend beslag & PV van toewijzing
(Ger.W.)
- Verklaring van niet-beslagbaarheid vd gezinswoning (Wet 25 april 2007 houdende diverse bepalingen
(IV))
- Dagvaardingen in ruimtelijk bestuursrecht (VCRO, Vlaamse Codex Wonen)
- Bepaalde overheidsbeslissingen zoals definitieve beslissing tot klassering
Minuut De originele notariële akte die op het notariskantoor blijft
Expeditie of uitgifte Een kopie vd notariële akte voor contractspartijen
Borderel Een samenvatting vd essentiële elementen ve notariële akte (voor
inschrijvingen in hypotheekregisters)
Notariële akte in brevet Een kleine & minder belangrijke notariële akte die men 1x kan gebruiken &
waarvan men het origineel krijgt
Doel register van overschrijvingen: tegenstelbaarheid aan derden
® ¹ tegenstelbaarheid tussen contractspartijen:
- Tegenstelbaarheid tss. Contractspartijen ® Principe: consensualisme
ð Overdracht/vestiging ve zakelijk recht op ORG vindt plaats door loutere wilsovereenstemming
ð Akkoord is genoeg om bijv. eigendomsrecht te doen overgaan
ð Akkoord = moment van juridische levering (= rechtshandeling waarbij zakelijk recht wordt
overgedragen) ≠ is niet altijd moment van materiële levering
- Tegenstelbaarheid aan derden pas na overschrijving in hypotheekregisters
2) Register van inschrijvingen
- Hypotheken & voorrechten op ORG (uitzonderingen o.a. occulte hypotheek & voorrecht vd VME)
- Enkel borderel
- Tegenstelbaarheid aan derden
4
