Biomedische 4
INLEIDING & ADEMHALINGSSTELSEL
OORZAKEN VAN (SOMATISCHE) ZIEKTE
BIOLOGISCHE OORZAKEN (VIRUSSEN, BACTERIËN)
FYSISCHE OORZAKEN
o Mechanische geweld: contusie, torsie, avulsie, perforatie
o Extreme temperaturen: hitte koude
o Ioniserende straling: alfa-, beta-, gamma-, RX-, UV-stralen
CHEMISCHE OORZAKEN
o Reactieve stoffen (bijtende zuren, logen, oxidantia, radikalen)
o Giftige (enzyme-ontregelende) exogene/endogene stoffen
o Hypoxie (zuurstoftekort), hypoglycemie, hypoK+ , … & vit-deficiënties
AUTO-IMMUNITEIT
GENETISCHE OORZAKEN
VEROUDERING, SLIJTAGE
PATHOLOGIE V/H ADEMHALINGSSTELSEL
FYSIOLOGIE VAN DE TRACTUS RESPIRATORIUS
VENTILATIE (ADEMEN) DIFFUSIE PERFUSIE
= inspiratie en expiratie Uitwisseling van O2 en CO2 door Doorbloeding van het weefsel
alveolo-cappillair membraan
Aan- en afvoer van O2 en CO2 Longen hebben dubbele
naar alveolen bloedvoorziening!
,Biomedische 4
ventilatie (ademen)
In rust: Bij inspanning:
o Ademteugvolume = 0,5 l o Ademteugvolume stijgt tot +/- 4 L
o Normale fraquentie: 10 – 20 x per minuut o Fraquentie stijgt tot +/- per 35 minuten
-> ademminuutvolume (AMV) in rust +/- -> maximaal ademminuutvolume +/- 140
7 l/min L/min
Voor een goede ademhaling heb je een paar dingen nodig!
o Goede ademhalingsspieren en goede aansturing door het AH-centrum in de hersenstam.
-> degeneratieve spier- en zenuwziekten; hoge dwarslaesie
-> CVA (hersenstam, overdosis opiaten/alcohol)
o Soepele thorax en longen
-> rigide borstkas -= kyfoscoliose, gibbus, schotelborst
-> hoogstand van diafragma = obesitas, ascites, meerlingzwangerschap
KLACHTEN VAN HET ADEMHALINGSSTELSEL
DYSPNEE = KORTADEMIGHEID
= beangsigend gevoel van luchttekort/luchthonger “op de adem trappen”, “benauwdheid”,
“kortademigheid”
o Dyspnée d’effort = tijdens inspanning
o Dyspnée de repos = in rust
o Orthopnee* = bij platliggen
o Paroxysmale nachtelijke dyspnee* = ‘s nachts plots ontwaken snakkend naar lucht
Suggestief voor hartfalen (longstuwing = longoedeem)
DYSPNEE D’EFFORT
o Graad 1 = kortademig bij zware inspanning
o Graad 2 = kortademig bij normale lichamelijke activiteit
o Graad 3 = kortademigheid bij minder dan normale lichamelijke activiteit
o Graad 4 = kortademigheid bij minimale lichamelijke activiteit of in rust (=dyspnee de repos)
HOESTEN
Door irritatie van keel, larynx, trachea, bronchus mucosa of pleura
Droge (prikkel)hoest (kuchhoest) -> productieve hoest (fluimen) -> fluimen = sputum
Fluimen kunnen:
o Waterig met bloedstreepjes / rozig schuim -> acuut longoedeem bij hartfalen
o Taaie slijmproppen
-> trabnsparant = astma-aanval
-> grijs tot zwart = stoflongen
o Etterig -> bronchitis/ pneumonie
o Vloeiende pus -> geruptureerd abces of open TBC
o Hemoptoe = bloed ophoesten
,Biomedische 4
LUIDRUCHTIGE ADEMHALING
Piepende ademhaling Snurken
o Stridor bij inademen (inspiratie) o Door verslappen van keelwand, huig en/of
-> door vernauwing v/d grote luchtwegen tong
o Wheezing bij uitademen (expiratie) o Doot ouderdom, rugligging; alcohol,
-> door vernauwing van de kleinste obesitas
luchtwegen
Kan -> OSAS = ‘obstructief slaap apnee syndroom’
PIJN AAN DE BORST
Door geïrriteerde luchtwegen Door geïrriteerde longvliezen
BOVENSTE LUCHTWEGEN
o Verstopte neus, neusloop, niezen
o (unilaterale) hoofd/gelaatspijn
o Keelpijn
o Heesheid
DIAGNOSTIEK
INSPECTIE
huid
o Cyanose (paarsverkleuring)
• Perifere cyanose
-> aan vingers en tenen
• Centrale cyanose
-> aan gelaat & binnenkant mond (tong, wang), meestal met onrust = alarmteken : ernstige
hypoxemie (saturatie < 85%) komt door hoger deoxy-Hb-gehamte in capillairen (deoxy-Hb
heeft blauwe kleur; oxy-Hb = rood)
o Clubbing (trommelstokvingers) en horlogeglasnagles
-> langdurige hypoxemie, sommige longkankers
Ademhalingsfrequentie
o 10 – 20 bij volwassenen
-> tachypnee: > 20/ min -- ernstige tachypnee > 30/min
-> bradypnee: < 10 / min – ernsitge bradypnee < 8/min
o Snel en opppervlakker (hyperventilatie) -> pleuriris en restrictieve aandoeningen, paniekaanval
o Snel en diep -> koorts, hyperthyreoïdie, reactie op (diabetische) metabole acidose
o Regelmatig diep met een verlengde expiratie -> astma- aanval
o Episoden van polypnee, afgewisseld met pauzes = Cheyne-stokes AH -> hersenstam CVA of
inklemming, diepe shock
o Bradypnee -> overdosis opioïden of barbituraten, of bij AH-uitputting
, Biomedische 4
ademhalingsbewegingen
o Voldoende diep
-> maximale thorax-expansie (gemeten onder oksels) > 5 cm < 5 cm -> restrictieve long/thorax
aandoening
o Symmetrie
-> asymmetrie = pleuritis, ribfractuur, pneumothorax
o Verhouding buik/borstademhaling
-> geslagen bij pleuritis
gedaald bij
- peritonitis
- hyperventilatiesyndroom
Tekens van verhoofde adembelasting / moeite (= meer ademarbeid)
Bij kinderen en volwassenen bij zuigelingen
o tachypnee (volw > 20/min) o tachypnee (> 50/min)
o rechtop zitten o neusvleugelen (‘flaring’)
o happen naar lucht o intrekking van de huid (‘tirage’) t.h.v.
o angstig diafragma-aanhechting, hals en van het
o verkorte zinnen bij spreken maakt zinnen sternum tijdens inspiratie
niet af o kreunen (‘grunting’) door uit te ademen
o slechte eetlust vanwege luchthonger door een gesloten stemspleet, om
o gebruik van de hulpademhalingsspieren toeklappen van luchtwegen tegen te gaan
steunen op armen = ‘tripod’ houding o voedselweigering
opspannen van de nekspieren
o blazend uitademen = ‘lip pursing’ tegen
toeklappen van LW
o intrekken van huid intercostaal en
retroclaviculair = ‘tirage’ door extreme
pogingen om lucht aan te zuigen
KLINISCHE ONDERZOEK
TECHNISCHE ONDERZOEKEN
o RX thorax
o CT-scan - PET scan - MRI-scan
o Bronchoscopie
o Spirometrie
o Mediastinoscopie
o Zuurstofsaturatie
o Bloedgaswaarden
Foto’s op dia 54 – 62
Belang van pO2
saturatiemeting = een meting van het bloed om te weten hoeveel O2 gebonden is met onze hemoglobine
-> hoe roder (lichter) het bloed, hoe hoger binding met O2
CO bindt vele steviger op hemoglobine dan o2
-> iemand die een CO vergiftiging heeft kan een normale saturatie hebben maar een slechte
bloedgaswaarden en andersom kan dit ook!, een CO-vergiftiging kan je behandelen met hyperbare
zuurstof
INLEIDING & ADEMHALINGSSTELSEL
OORZAKEN VAN (SOMATISCHE) ZIEKTE
BIOLOGISCHE OORZAKEN (VIRUSSEN, BACTERIËN)
FYSISCHE OORZAKEN
o Mechanische geweld: contusie, torsie, avulsie, perforatie
o Extreme temperaturen: hitte koude
o Ioniserende straling: alfa-, beta-, gamma-, RX-, UV-stralen
CHEMISCHE OORZAKEN
o Reactieve stoffen (bijtende zuren, logen, oxidantia, radikalen)
o Giftige (enzyme-ontregelende) exogene/endogene stoffen
o Hypoxie (zuurstoftekort), hypoglycemie, hypoK+ , … & vit-deficiënties
AUTO-IMMUNITEIT
GENETISCHE OORZAKEN
VEROUDERING, SLIJTAGE
PATHOLOGIE V/H ADEMHALINGSSTELSEL
FYSIOLOGIE VAN DE TRACTUS RESPIRATORIUS
VENTILATIE (ADEMEN) DIFFUSIE PERFUSIE
= inspiratie en expiratie Uitwisseling van O2 en CO2 door Doorbloeding van het weefsel
alveolo-cappillair membraan
Aan- en afvoer van O2 en CO2 Longen hebben dubbele
naar alveolen bloedvoorziening!
,Biomedische 4
ventilatie (ademen)
In rust: Bij inspanning:
o Ademteugvolume = 0,5 l o Ademteugvolume stijgt tot +/- 4 L
o Normale fraquentie: 10 – 20 x per minuut o Fraquentie stijgt tot +/- per 35 minuten
-> ademminuutvolume (AMV) in rust +/- -> maximaal ademminuutvolume +/- 140
7 l/min L/min
Voor een goede ademhaling heb je een paar dingen nodig!
o Goede ademhalingsspieren en goede aansturing door het AH-centrum in de hersenstam.
-> degeneratieve spier- en zenuwziekten; hoge dwarslaesie
-> CVA (hersenstam, overdosis opiaten/alcohol)
o Soepele thorax en longen
-> rigide borstkas -= kyfoscoliose, gibbus, schotelborst
-> hoogstand van diafragma = obesitas, ascites, meerlingzwangerschap
KLACHTEN VAN HET ADEMHALINGSSTELSEL
DYSPNEE = KORTADEMIGHEID
= beangsigend gevoel van luchttekort/luchthonger “op de adem trappen”, “benauwdheid”,
“kortademigheid”
o Dyspnée d’effort = tijdens inspanning
o Dyspnée de repos = in rust
o Orthopnee* = bij platliggen
o Paroxysmale nachtelijke dyspnee* = ‘s nachts plots ontwaken snakkend naar lucht
Suggestief voor hartfalen (longstuwing = longoedeem)
DYSPNEE D’EFFORT
o Graad 1 = kortademig bij zware inspanning
o Graad 2 = kortademig bij normale lichamelijke activiteit
o Graad 3 = kortademigheid bij minder dan normale lichamelijke activiteit
o Graad 4 = kortademigheid bij minimale lichamelijke activiteit of in rust (=dyspnee de repos)
HOESTEN
Door irritatie van keel, larynx, trachea, bronchus mucosa of pleura
Droge (prikkel)hoest (kuchhoest) -> productieve hoest (fluimen) -> fluimen = sputum
Fluimen kunnen:
o Waterig met bloedstreepjes / rozig schuim -> acuut longoedeem bij hartfalen
o Taaie slijmproppen
-> trabnsparant = astma-aanval
-> grijs tot zwart = stoflongen
o Etterig -> bronchitis/ pneumonie
o Vloeiende pus -> geruptureerd abces of open TBC
o Hemoptoe = bloed ophoesten
,Biomedische 4
LUIDRUCHTIGE ADEMHALING
Piepende ademhaling Snurken
o Stridor bij inademen (inspiratie) o Door verslappen van keelwand, huig en/of
-> door vernauwing v/d grote luchtwegen tong
o Wheezing bij uitademen (expiratie) o Doot ouderdom, rugligging; alcohol,
-> door vernauwing van de kleinste obesitas
luchtwegen
Kan -> OSAS = ‘obstructief slaap apnee syndroom’
PIJN AAN DE BORST
Door geïrriteerde luchtwegen Door geïrriteerde longvliezen
BOVENSTE LUCHTWEGEN
o Verstopte neus, neusloop, niezen
o (unilaterale) hoofd/gelaatspijn
o Keelpijn
o Heesheid
DIAGNOSTIEK
INSPECTIE
huid
o Cyanose (paarsverkleuring)
• Perifere cyanose
-> aan vingers en tenen
• Centrale cyanose
-> aan gelaat & binnenkant mond (tong, wang), meestal met onrust = alarmteken : ernstige
hypoxemie (saturatie < 85%) komt door hoger deoxy-Hb-gehamte in capillairen (deoxy-Hb
heeft blauwe kleur; oxy-Hb = rood)
o Clubbing (trommelstokvingers) en horlogeglasnagles
-> langdurige hypoxemie, sommige longkankers
Ademhalingsfrequentie
o 10 – 20 bij volwassenen
-> tachypnee: > 20/ min -- ernstige tachypnee > 30/min
-> bradypnee: < 10 / min – ernsitge bradypnee < 8/min
o Snel en opppervlakker (hyperventilatie) -> pleuriris en restrictieve aandoeningen, paniekaanval
o Snel en diep -> koorts, hyperthyreoïdie, reactie op (diabetische) metabole acidose
o Regelmatig diep met een verlengde expiratie -> astma- aanval
o Episoden van polypnee, afgewisseld met pauzes = Cheyne-stokes AH -> hersenstam CVA of
inklemming, diepe shock
o Bradypnee -> overdosis opioïden of barbituraten, of bij AH-uitputting
, Biomedische 4
ademhalingsbewegingen
o Voldoende diep
-> maximale thorax-expansie (gemeten onder oksels) > 5 cm < 5 cm -> restrictieve long/thorax
aandoening
o Symmetrie
-> asymmetrie = pleuritis, ribfractuur, pneumothorax
o Verhouding buik/borstademhaling
-> geslagen bij pleuritis
gedaald bij
- peritonitis
- hyperventilatiesyndroom
Tekens van verhoofde adembelasting / moeite (= meer ademarbeid)
Bij kinderen en volwassenen bij zuigelingen
o tachypnee (volw > 20/min) o tachypnee (> 50/min)
o rechtop zitten o neusvleugelen (‘flaring’)
o happen naar lucht o intrekking van de huid (‘tirage’) t.h.v.
o angstig diafragma-aanhechting, hals en van het
o verkorte zinnen bij spreken maakt zinnen sternum tijdens inspiratie
niet af o kreunen (‘grunting’) door uit te ademen
o slechte eetlust vanwege luchthonger door een gesloten stemspleet, om
o gebruik van de hulpademhalingsspieren toeklappen van luchtwegen tegen te gaan
steunen op armen = ‘tripod’ houding o voedselweigering
opspannen van de nekspieren
o blazend uitademen = ‘lip pursing’ tegen
toeklappen van LW
o intrekken van huid intercostaal en
retroclaviculair = ‘tirage’ door extreme
pogingen om lucht aan te zuigen
KLINISCHE ONDERZOEK
TECHNISCHE ONDERZOEKEN
o RX thorax
o CT-scan - PET scan - MRI-scan
o Bronchoscopie
o Spirometrie
o Mediastinoscopie
o Zuurstofsaturatie
o Bloedgaswaarden
Foto’s op dia 54 – 62
Belang van pO2
saturatiemeting = een meting van het bloed om te weten hoeveel O2 gebonden is met onze hemoglobine
-> hoe roder (lichter) het bloed, hoe hoger binding met O2
CO bindt vele steviger op hemoglobine dan o2
-> iemand die een CO vergiftiging heeft kan een normale saturatie hebben maar een slechte
bloedgaswaarden en andersom kan dit ook!, een CO-vergiftiging kan je behandelen met hyperbare
zuurstof
