Valérie van Dam 2e Bachelor DGK
Ademhaling
Algemene Cel- en Weefselleer II1
,Valérie van Dam 2e Bachelor DGK
Ademhaling
Algemeen
1. Algemeen
Het ademhalingsstelsel bestaat uit een 2 delen. Het geleidende gedeelte en het
respiratoire gedeelte.
1.1 Geleidende deel
Het geleidende deel is ontstaan uit 2 verschillende structuren:
- De embryonale voordarm:
- Nasale ruimte
- Paranasale sinussen
- Nasopharynx
- De embryonale middendarm
- Larynx
- Trachea
- Bronchi
- Bronchioli
- Bronchioli terminales
1.2 Respiratoire deel
Het respiratoire deel ontstond uitsluitend uit de embryonale middendarm:
- Bronchioli respiratorii
- Ductuli alveolares
- Sacculi alveolares
- Alveoli
1.3 De ventilatoire pomp
De ventilatoire pomp wordt gevormd door verschillende structuren nl., de borstkas,
tussenribspieren, hulpademhalingsspieren, diafragma en het elastische weefsel van de
long.
De ventilatoire pomp regelt de in- en uitademing. Deze pomp wordt gestuurd vanuit de
hersenen en zijn functie wordt ondermeer bepaald door de hoeveelheid O 2 en CO2 in het
bloed.
Bij de inademing worden de ribben opgeheven door contractie van de intercostale spieren,
terwijl de borstholte daalt door contractie van het diafragma. Tijdens dit proces volgen de
longen deze beweging passief (inspiratoire expansie).
Bij de uitademing vindt er een passieve verslapping van de ademhalingsspieren plaats;
het longvolume daalt ook hier passief.
Algemene Cel- en Weefselleer II2
,Valérie van Dam 2e Bachelor DGK
2. Functies
2.1 Primaire functies
Het ademhalingsstelsel heeft 2 primaire functies:
- Het zorgt voor de uitwisseling van O2 en CO2 ter hoogte van de respiratoire bronchioli,
ducti alveolares, sacculi alveolares en alveoli.
- Het buizenstelsel dat voorafgaat aan de longen geleidt en conditioneert de lucht.
2.2 Andere functies
Het ademhalingsstelsel heeft ook nog talrijke andere functies:
- Voortbrengen van geluid
- Reuk
- Regulatie van temperatuur
- Excretie
- Rol in zuur/base evenwicht
- Bloeddruk (Angiotensine-systeem= enzymsysteem dat instaat voor een stabiele
bloeddruk)
- Bevat een deel van het DNES
2.3 Delen van het ademhalingsstelsel en bijhorende functies
2.3.1 Geleidend deel
Het geleidend deel geleidt de lucht naar de longen. Dit deel van het ademhalingsstelsel is
opgebouwd uit kraakbeen, elastische vezels en glad spierweefsel. Deze structuur zorgt
ervoor dat het geleidend deel steun geeft, maar toch vervormbaar is.
Het geleidend deel bevochtigt, verwarmt en reinigt de lucht ook. Vanuit de trachea neemt
gezamenlijke diameter van de luchtwegen toe (vele kleiner wordende kanaaltjes). Hierdoor
zal de luchtstroomsnelheid afnemen en zullen de aanwezige stofdeeltjes en dergelijke
neervallen. Om deze functie te kunnen vervullen is er hier respiratorisch epitheel, klieren
en een vaatplexus aanwezig.
2.3.1.1 Respiratorisch epitheel
Respiratorisch epitheel is pseudomeerlagig (= meerrijig) cilindrisch epitheel met trilharen
en slijmbekercellen. Dit epitheel bevat 5 soorten cellen:
- Gecilieerde cellen
- Slijmbekercellen (= Goblet cells)
- Borstelcellen (= Brush cells)
- Basale cellen
- Neuroendocriene cellen
Door aanwezigheid van deze cellen wordt een ‘tapis roulant beweging’ (= roltrap) mogelijk
gemaakt. Vreemde partikels komen in de mucuslaag (gesecreteerd door slijmbekercellen)
terecht en worden door een tapis roulant beweging naar de centrale luchtwegen gebracht;
zo kunnen ze worden opgehoest. De trilharen spelen een belangrijke rol in deze
beweging.
2.3.1.2 De neusholte
Algemene Cel- en Weefselleer II3
,Valérie van Dam 2e Bachelor DGK
De neusholte bestaat uit 3 delen:
- Vestibulum nasi (de ‘hal’): deze ingang van de neusholte is bedekt met meerlagig
verhoond plaveiselepitheel.
- Neusholten: de neusholten zijn voornamelijk bedekt met respiratorisch epitheel; ze
bevatten echter ook olfactorisch epitheel (= reukepitheel).
- Neusbijholten (= sinus paranasales): deze sinussen zijn bedekt met respiratorisch
epitheel. Enkele aanwezige sinussen zijn de frontale sinus, de ethmoïdale sinus en de
maxillaire sinus.
De nasale mucus, aanwezig in de neusholte, wordt geproduceerd door de nasale mucosa.
Deze mucosa lijnt de luchtwegen af en wordt geproduceerd door de slijmbekercellen en
nasale klieren. In de mucosa zijn veel venen aanwezig (vergelijkbaar met zwellichamen)
die de lucht opwarmen (tegenstroom).
2.4 Ruiken
Het feit dat wij stoffen kunnen ruiken hebben we te danken aan het olfactorisch epitheel,
aanwezig in het ademhalingsstelsel. Dit olfactorisch epitheel is gecilieerd,
pseudomeerlagig hoog-cilindrisch epitheel en bevat verschillende cellen, namelijk
steuncellen, basale cellen en reukcellen.
2.4.1 Steuncellen (sustentacular cells)
Steuncellen zijn cilindrische cellen met een brede celapex en een smalle basis. Het
oppervlak van deze steuncellen is bezet met microvilli. Deze cellen maken vele
celcontacten met de naburige cellen.
2.4.2 Basale cellen
Basale cellen zijn kleine, ronde tot kegelvormige cellen, die eventueel kunnen
differentiëren tot reukcellen.
2.4.3 Reukcellen (neurosensory olfactory cells)
Reukcellen zijn bipolaire neuronen waarvan de kern meer basaal ligt.
Reukcellen zijn bipolaire neuronen die bestaat uit een breed basaal gedeelte, waarin het
perikaryon basaal ligt, een axon en een dendriet. Dit axon ontspringt vanuit het basale
deel van de cel en zal door de basaalmembraan dringen om zich met axonen van
nabijgelegen reukcellen te verenigen tot fila olfactoria. Deze fila olfactoria lopen via de
tractus olfactorius naar de bulbus olfactorius (uitstulping aan het einde van de tractus
olfactorius) van de hersenen. De dendrieten van de reukcellen vergroten het celoppervlak
en genereren actiepotentialen.
Ze hebben sensorische cilia die zeer lang kunnen zijn. Deze cellen kunnen regenereren uit
basale cellen (vb. na een ontsteking).
2.4.4 Klieren van Bowman
Algemene Cel- en Weefselleer II4
, Valérie van Dam 2e Bachelor DGK
De klieren van Bowman zijn tubulo-alveolaire klieren. Deze klieren produceren een sereus
secreet dat een mucuslaag vormt, die op het epitheel ligt en waarin de ciliën van de
olfactorische reukcellen liggen ingebed. Het sereus secreet, dat voortdurend wordt
uitgescheiden, zorgt dat de reukmoleculen, die gebonden zijn aan de receptoren van de
olfactorische cellen, worden weggespoeld. Door dit proces wordt de vorige prikkel
uitgewist en komen er plaatsen vrij voor nieuwe stimuli.
2.4.5 Vomeronasaal orgaan (= Orgaan van Jacobson)
Het vomeronasaal orgaan wordt gevormd door een paar divertikels die uit de neusholte
uitstulpen. Dit orgaan is voorkomend bij alle mammalia; de mate van ontwikkeling is echter
wel species-afhankelijk.
Dit orgaan vormt een chemoreceptieve regio, voornamelijk voor perceptie van weinig-
vluchtige stoffen (e.g. feromonen).
De neuronale signalen die opgevangen worden in het vomeronasale orgaan worden
doorgegeven aan de accessoire olfactorische bulbus. Van hieruit gaan de signalen door
naar de amygdala. Amygdalae zijn amandelvormige kernen van neuronen. De amygdala
legt verbanden tussen informatie die van verschillende zintuigen afkomstig is en koppelt
deze aan emoties. Vanuit de amygdala wordt het signaal uiteindelijk doorgegeven aan de
hypothalamus.
3. Onderdelen
3.1 Nasofarynx
De nasofarynx is het gedeelte van de farynx (= slokdarmhoofd) dat zich boven en achter
het zachte verhemelte bevindt en deze structuur is grotendeels bekleed met respiratorisch
epitheel.
In het dak van de farynx bevindt zich een ophoping van lymfatisch weefsel, namelijk de
faryngeale tonsil (= adenoïde). Deze tonsilla bevindt zich op de achterste keelwand ter
hoogte van de uitmonding van de buis van Eustachius (verbindt farynx met middenoor) in
de nasofarynx.
3.2 Larynx
De larynx is een buisvormige structuur die de farynx verbindt met de trachea.
De larynx bestaat uit aantal kraakbeenstrukturen:
- Hyalien:
- Cartilago thyroidea
- Cartilago cricoidea
- Cartilago arythenoidea
- Elastisch:
- Cartilago epiglottica (= epiglottis = strotklepje)
- Cartilago cuneiformes
- Cartilago corniculatae
Deze verschillende structuren van de larynx worden bij elkaar gehouden door een aantal
ligamenten en door de musculatuur voor beweging van deze kraakbeenstukken.
De larynx staat in voor het openhouden van de luchtweg, voor het slikken, en vor de
stemvorming.
Algemene Cel- en Weefselleer II5
Ademhaling
Algemene Cel- en Weefselleer II1
,Valérie van Dam 2e Bachelor DGK
Ademhaling
Algemeen
1. Algemeen
Het ademhalingsstelsel bestaat uit een 2 delen. Het geleidende gedeelte en het
respiratoire gedeelte.
1.1 Geleidende deel
Het geleidende deel is ontstaan uit 2 verschillende structuren:
- De embryonale voordarm:
- Nasale ruimte
- Paranasale sinussen
- Nasopharynx
- De embryonale middendarm
- Larynx
- Trachea
- Bronchi
- Bronchioli
- Bronchioli terminales
1.2 Respiratoire deel
Het respiratoire deel ontstond uitsluitend uit de embryonale middendarm:
- Bronchioli respiratorii
- Ductuli alveolares
- Sacculi alveolares
- Alveoli
1.3 De ventilatoire pomp
De ventilatoire pomp wordt gevormd door verschillende structuren nl., de borstkas,
tussenribspieren, hulpademhalingsspieren, diafragma en het elastische weefsel van de
long.
De ventilatoire pomp regelt de in- en uitademing. Deze pomp wordt gestuurd vanuit de
hersenen en zijn functie wordt ondermeer bepaald door de hoeveelheid O 2 en CO2 in het
bloed.
Bij de inademing worden de ribben opgeheven door contractie van de intercostale spieren,
terwijl de borstholte daalt door contractie van het diafragma. Tijdens dit proces volgen de
longen deze beweging passief (inspiratoire expansie).
Bij de uitademing vindt er een passieve verslapping van de ademhalingsspieren plaats;
het longvolume daalt ook hier passief.
Algemene Cel- en Weefselleer II2
,Valérie van Dam 2e Bachelor DGK
2. Functies
2.1 Primaire functies
Het ademhalingsstelsel heeft 2 primaire functies:
- Het zorgt voor de uitwisseling van O2 en CO2 ter hoogte van de respiratoire bronchioli,
ducti alveolares, sacculi alveolares en alveoli.
- Het buizenstelsel dat voorafgaat aan de longen geleidt en conditioneert de lucht.
2.2 Andere functies
Het ademhalingsstelsel heeft ook nog talrijke andere functies:
- Voortbrengen van geluid
- Reuk
- Regulatie van temperatuur
- Excretie
- Rol in zuur/base evenwicht
- Bloeddruk (Angiotensine-systeem= enzymsysteem dat instaat voor een stabiele
bloeddruk)
- Bevat een deel van het DNES
2.3 Delen van het ademhalingsstelsel en bijhorende functies
2.3.1 Geleidend deel
Het geleidend deel geleidt de lucht naar de longen. Dit deel van het ademhalingsstelsel is
opgebouwd uit kraakbeen, elastische vezels en glad spierweefsel. Deze structuur zorgt
ervoor dat het geleidend deel steun geeft, maar toch vervormbaar is.
Het geleidend deel bevochtigt, verwarmt en reinigt de lucht ook. Vanuit de trachea neemt
gezamenlijke diameter van de luchtwegen toe (vele kleiner wordende kanaaltjes). Hierdoor
zal de luchtstroomsnelheid afnemen en zullen de aanwezige stofdeeltjes en dergelijke
neervallen. Om deze functie te kunnen vervullen is er hier respiratorisch epitheel, klieren
en een vaatplexus aanwezig.
2.3.1.1 Respiratorisch epitheel
Respiratorisch epitheel is pseudomeerlagig (= meerrijig) cilindrisch epitheel met trilharen
en slijmbekercellen. Dit epitheel bevat 5 soorten cellen:
- Gecilieerde cellen
- Slijmbekercellen (= Goblet cells)
- Borstelcellen (= Brush cells)
- Basale cellen
- Neuroendocriene cellen
Door aanwezigheid van deze cellen wordt een ‘tapis roulant beweging’ (= roltrap) mogelijk
gemaakt. Vreemde partikels komen in de mucuslaag (gesecreteerd door slijmbekercellen)
terecht en worden door een tapis roulant beweging naar de centrale luchtwegen gebracht;
zo kunnen ze worden opgehoest. De trilharen spelen een belangrijke rol in deze
beweging.
2.3.1.2 De neusholte
Algemene Cel- en Weefselleer II3
,Valérie van Dam 2e Bachelor DGK
De neusholte bestaat uit 3 delen:
- Vestibulum nasi (de ‘hal’): deze ingang van de neusholte is bedekt met meerlagig
verhoond plaveiselepitheel.
- Neusholten: de neusholten zijn voornamelijk bedekt met respiratorisch epitheel; ze
bevatten echter ook olfactorisch epitheel (= reukepitheel).
- Neusbijholten (= sinus paranasales): deze sinussen zijn bedekt met respiratorisch
epitheel. Enkele aanwezige sinussen zijn de frontale sinus, de ethmoïdale sinus en de
maxillaire sinus.
De nasale mucus, aanwezig in de neusholte, wordt geproduceerd door de nasale mucosa.
Deze mucosa lijnt de luchtwegen af en wordt geproduceerd door de slijmbekercellen en
nasale klieren. In de mucosa zijn veel venen aanwezig (vergelijkbaar met zwellichamen)
die de lucht opwarmen (tegenstroom).
2.4 Ruiken
Het feit dat wij stoffen kunnen ruiken hebben we te danken aan het olfactorisch epitheel,
aanwezig in het ademhalingsstelsel. Dit olfactorisch epitheel is gecilieerd,
pseudomeerlagig hoog-cilindrisch epitheel en bevat verschillende cellen, namelijk
steuncellen, basale cellen en reukcellen.
2.4.1 Steuncellen (sustentacular cells)
Steuncellen zijn cilindrische cellen met een brede celapex en een smalle basis. Het
oppervlak van deze steuncellen is bezet met microvilli. Deze cellen maken vele
celcontacten met de naburige cellen.
2.4.2 Basale cellen
Basale cellen zijn kleine, ronde tot kegelvormige cellen, die eventueel kunnen
differentiëren tot reukcellen.
2.4.3 Reukcellen (neurosensory olfactory cells)
Reukcellen zijn bipolaire neuronen waarvan de kern meer basaal ligt.
Reukcellen zijn bipolaire neuronen die bestaat uit een breed basaal gedeelte, waarin het
perikaryon basaal ligt, een axon en een dendriet. Dit axon ontspringt vanuit het basale
deel van de cel en zal door de basaalmembraan dringen om zich met axonen van
nabijgelegen reukcellen te verenigen tot fila olfactoria. Deze fila olfactoria lopen via de
tractus olfactorius naar de bulbus olfactorius (uitstulping aan het einde van de tractus
olfactorius) van de hersenen. De dendrieten van de reukcellen vergroten het celoppervlak
en genereren actiepotentialen.
Ze hebben sensorische cilia die zeer lang kunnen zijn. Deze cellen kunnen regenereren uit
basale cellen (vb. na een ontsteking).
2.4.4 Klieren van Bowman
Algemene Cel- en Weefselleer II4
, Valérie van Dam 2e Bachelor DGK
De klieren van Bowman zijn tubulo-alveolaire klieren. Deze klieren produceren een sereus
secreet dat een mucuslaag vormt, die op het epitheel ligt en waarin de ciliën van de
olfactorische reukcellen liggen ingebed. Het sereus secreet, dat voortdurend wordt
uitgescheiden, zorgt dat de reukmoleculen, die gebonden zijn aan de receptoren van de
olfactorische cellen, worden weggespoeld. Door dit proces wordt de vorige prikkel
uitgewist en komen er plaatsen vrij voor nieuwe stimuli.
2.4.5 Vomeronasaal orgaan (= Orgaan van Jacobson)
Het vomeronasaal orgaan wordt gevormd door een paar divertikels die uit de neusholte
uitstulpen. Dit orgaan is voorkomend bij alle mammalia; de mate van ontwikkeling is echter
wel species-afhankelijk.
Dit orgaan vormt een chemoreceptieve regio, voornamelijk voor perceptie van weinig-
vluchtige stoffen (e.g. feromonen).
De neuronale signalen die opgevangen worden in het vomeronasale orgaan worden
doorgegeven aan de accessoire olfactorische bulbus. Van hieruit gaan de signalen door
naar de amygdala. Amygdalae zijn amandelvormige kernen van neuronen. De amygdala
legt verbanden tussen informatie die van verschillende zintuigen afkomstig is en koppelt
deze aan emoties. Vanuit de amygdala wordt het signaal uiteindelijk doorgegeven aan de
hypothalamus.
3. Onderdelen
3.1 Nasofarynx
De nasofarynx is het gedeelte van de farynx (= slokdarmhoofd) dat zich boven en achter
het zachte verhemelte bevindt en deze structuur is grotendeels bekleed met respiratorisch
epitheel.
In het dak van de farynx bevindt zich een ophoping van lymfatisch weefsel, namelijk de
faryngeale tonsil (= adenoïde). Deze tonsilla bevindt zich op de achterste keelwand ter
hoogte van de uitmonding van de buis van Eustachius (verbindt farynx met middenoor) in
de nasofarynx.
3.2 Larynx
De larynx is een buisvormige structuur die de farynx verbindt met de trachea.
De larynx bestaat uit aantal kraakbeenstrukturen:
- Hyalien:
- Cartilago thyroidea
- Cartilago cricoidea
- Cartilago arythenoidea
- Elastisch:
- Cartilago epiglottica (= epiglottis = strotklepje)
- Cartilago cuneiformes
- Cartilago corniculatae
Deze verschillende structuren van de larynx worden bij elkaar gehouden door een aantal
ligamenten en door de musculatuur voor beweging van deze kraakbeenstukken.
De larynx staat in voor het openhouden van de luchtweg, voor het slikken, en vor de
stemvorming.
Algemene Cel- en Weefselleer II5
