SAMENVATTING + LEERDOELEN
1
,Inhoudstafel
H1: DE MAATSCHAPPELIJKE FUNCTIE VAN HET ONDERWIJS EN DE ROL HIERIN VAN DE LERAAR ............................. 5
1. DRIE TAKEN VAN ONDERWIJS .................................................................................................................................... 5
2. DE MAATSCHAPPIJ BEÏNVLOEDT HET ONDERWIJS (EN OMGEKEERD?) ................................................................................... 5
3. KWALITEITSVOL ONDERWIJS ..................................................................................................................................... 6
3.1. Beïnvloedingskanalen ................................................................................................................................7
4. GENDERBEWUST LESGEVEN ..................................................................................................................................... 7
H2: PSYCHOLOGIE BIJ KINDEREN EN JONGEREN................................................................................................... 8
0. INLEIDING: PSYCHOLOGIE ALS WETENSCHAP ............................................................................................................... 8
0.1. Verloop van de wetenschap .......................................................................................................................8
0.2. Causaliteit versus causaal verband ............................................................................................................8
0.3. SES ...........................................................................................................................................................8
0.4. Experimenten en instrumenten ..................................................................................................................9
0.5. Methoden om ontwikkeling te meten ..........................................................................................................9
0.6. Triangulatie ............................................................................................................................................. 10
1. NATURE EN NURTURE ........................................................................................................................................... 12
1.1. Locke en Rousseau.................................................................................................................................. 12
1.2. Onderzoeken........................................................................................................................................... 12
1.3. Wetten van Turkheimer ............................................................................................................................ 12
1.4. Interactie ................................................................................................................................................ 13
1.5. Gevoelige periode.................................................................................................................................... 13
2. PERSOONLIJKHEIDSONTWIKKELING.......................................................................................................................... 14
2.1. Persoonlijkheidsmoddelen ...................................................................................................................... 14
2.1.1. The Big Five ....................................................................................................................................................... 14
2.1.2. HEXACO-model ................................................................................................................................................ 15
2.1.3. The Little Six ...................................................................................................................................................... 15
2.1.4. The Dark Triad ................................................................................................................................................... 15
2.2. Identiteit ................................................................................................................................................. 15
2.2.1. Erik Erikson ....................................................................................................................................................... 15
2.2.2. James Marcia .................................................................................................................................................... 16
2.2.3. Berzonsky ......................................................................................................................................................... 16
2.3. Persoonlijke- en collectieve identiteit ....................................................................................................... 16
2.4. Growth mindset ....................................................................................................................................... 17
3. HECHTING ........................................................................................................................................................ 18
3.1. Onderzoeken........................................................................................................................................... 18
3.2. Soorten hechting ..................................................................................................................................... 18
3.3. Evolutie van hechting ............................................................................................................................... 19
3.4. Nuance ................................................................................................................................................... 19
4. MORELE ONTWIKKELING ....................................................................................................................................... 20
4.1. De stadia van Kohlberg ............................................................................................................................ 20
4.1.1. Beperkingen ...................................................................................................................................................... 21
4.2. Theory of mind......................................................................................................................................... 21
4.2.1. False beliefs...................................................................................................................................................... 21
4.2.2. Evolutie ............................................................................................................................................................ 21
4.3. Morele ontwikkeling ondersteunen ........................................................................................................... 22
5. INTELLIGENTIE .................................................................................................................................................... 23
5.1. Definitie .................................................................................................................................................. 23
5.2. Intelligentie meten ................................................................................................................................... 23
5.2.1. Vloeiende of gekristalliseerde intelligentie .......................................................................................................... 23
5.3. Nature of nurture? ................................................................................................................................... 24
2
, 5.3.1. Flynn-effect ...................................................................................................................................................... 24
5.3.2. Schaarste ......................................................................................................................................................... 24
5.3.3. Middelengebruik ............................................................................................................................................... 24
5.4. Historische beperkingen .......................................................................................................................... 24
6. COGNITIEVE ONTWIKKELING .................................................................................................................................. 26
6.1. Continue en discrete ontwikkeling ............................................................................................................ 26
6.2. Piaget ..................................................................................................................................................... 26
6.3. Belang van de ander en de omgeving ........................................................................................................ 27
6.3.1. Lev Vygotsky ..................................................................................................................................................... 27
6.3.2. Scaffolding ....................................................................................................................................................... 27
6.4. Dynamische systeemtheorie .................................................................................................................... 28
7. TAALONTWIKKELING............................................................................................................................................. 28
8. LICHAMELIJKE ONTWIKKELING ................................................................................................................................ 29
8.1. Invloed van de omgeving .......................................................................................................................... 29
8.2. Evolutie van de eerste levensjaren ............................................................................................................ 29
8.3. Ontwikkelingsfases ................................................................................................................................. 29
8.3.1. Baby’s .............................................................................................................................................................. 29
8.3.2. Peuters en kleuters ........................................................................................................................................... 30
8.3.3. Basisschoolkinderen ......................................................................................................................................... 30
8.3.4. De puberteit ...................................................................................................................................................... 30
8.4. Rijping ..................................................................................................................................................... 31
8.4.1. Zelfbeeld .......................................................................................................................................................... 31
9. SEKSUELE ONTWIKKELING ..................................................................................................................................... 32
9.1. Begrippen ............................................................................................................................................... 32
9.2. Ontwikkeling tijdens de kindertijd ............................................................................................................. 32
9.3. Ontwikkeling tijdens de adolescentie ........................................................................................................ 33
9.4. LGBTQIAP+ ............................................................................................................................................. 33
10. HET BIO-ECOLOGISCH MODEL VAN BRONFENBRENNER............................................................................................. 34
10.1. Kritische bespreking ............................................................................................................................ 35
10.2. Collective teacher efficacy ................................................................................................................... 35
10.3. Brede school ....................................................................................................................................... 36
10.4. Gezinsvormen ..................................................................................................................................... 36
11. OPVOEDINGSSTIJLEN ....................................................................................................................................... 37
11.1. Baumrind ............................................................................................................................................ 37
11.2. Responsiviteit ...................................................................................................................................... 37
11.3. Moderne ouders .................................................................................................................................. 38
11.4. Leerkrachtstijlen .................................................................................................................................. 38
12. VRIENDEN ..................................................................................................................................................... 39
12.1. De ontwikkeling van vriendschap .......................................................................................................... 39
12.2. Belang van vriendschap ....................................................................................................................... 40
13. LEREN .......................................................................................................................................................... 40
14. HANDELEN: EXECUTIEVE FUNCTIES ...................................................................................................................... 41
14.1. Stanford marshmallow-experiment ...................................................................................................... 41
14.2. Nature en/of nurture ............................................................................................................................ 42
14.3. Onderwijs ............................................................................................................................................ 42
15. MOTIVEREN ................................................................................................................................................... 42
16. BEHAVIORAL ECONOMICS ................................................................................................................................. 42
H3: LEVENSBESCHOUWELIJKE ONTWIKKELING VAN JONGEREN ......................................................................... 43
1. PERSOONLIJKE LEVENSBESCHOUWING ..................................................................................................................... 43
1.1. Omschrijving ........................................................................................................................................... 43
2. BRIDGING THE GAP .............................................................................................................................................. 43
3. ZEVEN DIMENSIES VAN LEVENSBESCHOUWING DOOR N. SMART...................................................................................... 43
4. DE LEVENSBESCHOUWELIJKE STADIA VAN FOWLER ...................................................................................................... 44
3
, 5. VERBEELDING .................................................................................................................................................... 45
6. PKG-SCHAAL .................................................................................................................................................... 45
7. LEVENSBESCHOUWELIJKE TRIGGERS ........................................................................................................................ 46
H4: LEERLINGENBEGELEIDING OP SCHOOL ........................................................................................................ 47
1. LEERLINGENBEGELEIDING ..................................................................................................................................... 47
1.1. Domeinen van leerlingenbegeleiding ........................................................................................................ 47
1.2. Geïntegreerde leerlingenbegeleiding ........................................................................................................ 47
1.3. Decreet leersteun .................................................................................................................................... 48
1.3.1. Het ontstaan ..................................................................................................................................................... 48
1.3.2. De aspecten ..................................................................................................................................................... 48
2. ZORGCONTINUÜM ............................................................................................................................................... 49
2.1. Uitgangspunten ....................................................................................................................................... 49
2.2. Fasen...................................................................................................................................................... 49
2.2.1. Subsidiariteisprincipe .......................................................................................................................... 50
2.2.2. Actualiteit............................................................................................................................................ 50
2.2.3. Zorgcontinuüm versus decreet leersteun .............................................................................................. 51
2.2.4. Zorgcontinuüm versus leerlingenbegeleiding......................................................................................... 51
H5: SOCIAAL-EMOTIONELE PROBLEMEN ............................................................................................................. 52
1. FAALANGST ....................................................................................................................................................... 52
1.1. Soorten faalangst .................................................................................................................................... 52
1.2. Signalen .................................................................................................................................................. 52
1.3. Internaliserende problematiek ................................................................................................................. 53
1.4. Risicofactoren ......................................................................................................................................... 53
1.5. Prestatiemaatschappij ............................................................................................................................. 53
1.6. Tips ......................................................................................................................................................... 54
4