LES 12: PREVENTIEVE GENEESKUNDE
Alles is preventie = soms wordt onderscheidt gemaakt tussen curatie en preventie. Deze is echter kunstmatig want alles heeft
een preventief doel. Behandeling van ziekte wil ook zaken voorkomen: dood, bijkomende ziekte, beperking, complicatie,
ongemak en ontevredenheid. " Binnen geneeskunde de 5D’s proberen te bekomen in curatieve setting.
Curatie vs preventie = de curatieve geneeskunde:
- Meer gericht op individuele ziekte, risicofactor. - Andere motivatie van de patiënt: discomfort
- Interventies zijn van kortere duur. weghalen; bij preventie is dit anders.
- Medicatie is vaak het einddoel. Mensen voelen zich - Omgeving wordt minder betrokken.
beter bij simpel het krijgen van medicatie.
1. Preventie van infectieziekten
Infectieziekte wordt veroorzaakt door een virus, bacterie of parasiet dat een bepaald ziektebeeld veroorzaakt. Vele
aangrijpingspunten om aan preventie te doen vb. vaccinatie. Infectieziekten zijn opgekomen vanaf dat mensen in grote
groepen zijn gaan samenleven.
- Handhygiëne is ter preventie van overdracht!
- Immunisatie via vaccinatie = introductie van een stof in het lichaam vd patiënt om de aandoening te voorkomen. Vb
pokken, kinderverlamming, mazzelen, …
Smallpox = zeer besmettelijke en levensbedreigende virusziekte veroorzaakt door het variolavirus! Het heeft een mortaliteit
van 30% en is de eerste ziekte waartegen een vaccin werd ontwikkeld. Wereldwijde uitroeiing van het virus is gelukt door het
gebruik van vaccinatie. In ‘77 was het laatste geval gedocumenteerd.
Edward Jenner: inoculatie met vaccin (1796)
Hypothese: koeien kunnen ook pokken krijgen die overgedragen kan worden op de mens maar geen ernstig ziektebeeld geeft.
Doordat melkmeisjes in contact komen met de koepokken raakten ze beschermt tegen de smallpox. Om dit te testen kreeg
een jongen huidschilfers van een vrouw met koepokken op zijn huid. De jongen werd ziek maar genas. 3 maand later bracht
hij huidschilfers van iemand met de smallpox bij hem aan, de jongen werd niet ziek.
Hoe werkt een vaccin?
a) Verzwakken van het virus e) Herkenning door immuunsysteem
b) Het virus uit elkaar halen. f) Het afweersysteem onthoudt de structuur van het
c) Toevoeging van adjuvans. virus zodat bij volgend contact er sneller een
d) Toediening, intramusculair in bovenarm of afweerreactie optreedt zodat het virus zich niet kan
bovenbeen. vermenigvuldigen.
Poliomyelitis = zeer besmettelijke virusziekte die aantasting veroorzaakt van de motorische zenuwbanen in het ruggenmerg.
- Morbiditeit: verlammingen van de spieren, waaronder ademhalingsspieren, mogelijks met de dood tot gevolg.
- Vaccinatie: ingevoerd in België in 1958 en verplicht sinds 1967.
Evolutie aantal gevallen in België: gaat in pieken, vooral na WOII. Vanaf invoering vaccinatie daalt het aantal gevallen kort
nadien, sindsdien nog nauwelijks gevallen.
" In de rest van de wereld zijn het aantal landen én aantal gevallen sterk gedaald. Men heeft 99% van de doelstelling tot
radicatie van de ziekte bereikt. Voorspelling tegen 2023: uitgeroeid.
Eisenhouwer kende in 1955 het belang van vaccinaties reeds. De infectieziekten waren de eerste ‘beschavingsziekten’. De
introductie van een vaccinatie had een grote wereldwijde impact!
Mazelen = zeer besmettelijke virusziekte veroorzaakt door het mazelenvirus.
- Morbiditeit: longontsteking, hersenontsteking, aangeboren afwijkingen bij zwangere vrouwen.
- Vaccinatie: levend verzwakt gecombineerd vaccin (Mazelen, Bof, Rubella) dat systematisch wordt toegediend sinds 1985.
Een herhaling wordt op leeftijd van 11j gedaan.
Wereldwijd zijn aantal gevallen sterk gedaald: een 17miljoen sterftes zijn vermoedelijk vermeden. Aantal gevallen in Europa is
sinds het begin dit jaar zorgwekkend aan het toenemen: lukt niet goed om volledig uit te roeien door kudde immuniteit =
- Indien niemand gevaccineerd is en er zijn er 2 ziek die de omgeving smetten = virusinfectie die zich gemakkelijk verspreidt.
- Indien enkelen zijn gevaccineerd en enkelen zijn ziek = infectie kan zich ook verspreiden maar het gaat moelijker.
- Indien grootste deel gevaccineerd en toch enkelen ziek = ziekte kan zich niet verspreiden doordat de ziekte geïsoleerd is
(kudde immuniteit). Voor mazzelen moet 95% van de bevolking geïmmuniseerd zijn met 2 dosissen anders bestaat de kans
dat de ziekte terug doorbreekt. We zitten hier echter niet ver van af! In Vlaanderen zitten we hier niet ver van af, echter
in bepaalde leeftijdsgroepen is de kudde immuniteit niet groot genoeg waardoor er af en toe een uitbraak kan zijn.
Alles is preventie = soms wordt onderscheidt gemaakt tussen curatie en preventie. Deze is echter kunstmatig want alles heeft
een preventief doel. Behandeling van ziekte wil ook zaken voorkomen: dood, bijkomende ziekte, beperking, complicatie,
ongemak en ontevredenheid. " Binnen geneeskunde de 5D’s proberen te bekomen in curatieve setting.
Curatie vs preventie = de curatieve geneeskunde:
- Meer gericht op individuele ziekte, risicofactor. - Andere motivatie van de patiënt: discomfort
- Interventies zijn van kortere duur. weghalen; bij preventie is dit anders.
- Medicatie is vaak het einddoel. Mensen voelen zich - Omgeving wordt minder betrokken.
beter bij simpel het krijgen van medicatie.
1. Preventie van infectieziekten
Infectieziekte wordt veroorzaakt door een virus, bacterie of parasiet dat een bepaald ziektebeeld veroorzaakt. Vele
aangrijpingspunten om aan preventie te doen vb. vaccinatie. Infectieziekten zijn opgekomen vanaf dat mensen in grote
groepen zijn gaan samenleven.
- Handhygiëne is ter preventie van overdracht!
- Immunisatie via vaccinatie = introductie van een stof in het lichaam vd patiënt om de aandoening te voorkomen. Vb
pokken, kinderverlamming, mazzelen, …
Smallpox = zeer besmettelijke en levensbedreigende virusziekte veroorzaakt door het variolavirus! Het heeft een mortaliteit
van 30% en is de eerste ziekte waartegen een vaccin werd ontwikkeld. Wereldwijde uitroeiing van het virus is gelukt door het
gebruik van vaccinatie. In ‘77 was het laatste geval gedocumenteerd.
Edward Jenner: inoculatie met vaccin (1796)
Hypothese: koeien kunnen ook pokken krijgen die overgedragen kan worden op de mens maar geen ernstig ziektebeeld geeft.
Doordat melkmeisjes in contact komen met de koepokken raakten ze beschermt tegen de smallpox. Om dit te testen kreeg
een jongen huidschilfers van een vrouw met koepokken op zijn huid. De jongen werd ziek maar genas. 3 maand later bracht
hij huidschilfers van iemand met de smallpox bij hem aan, de jongen werd niet ziek.
Hoe werkt een vaccin?
a) Verzwakken van het virus e) Herkenning door immuunsysteem
b) Het virus uit elkaar halen. f) Het afweersysteem onthoudt de structuur van het
c) Toevoeging van adjuvans. virus zodat bij volgend contact er sneller een
d) Toediening, intramusculair in bovenarm of afweerreactie optreedt zodat het virus zich niet kan
bovenbeen. vermenigvuldigen.
Poliomyelitis = zeer besmettelijke virusziekte die aantasting veroorzaakt van de motorische zenuwbanen in het ruggenmerg.
- Morbiditeit: verlammingen van de spieren, waaronder ademhalingsspieren, mogelijks met de dood tot gevolg.
- Vaccinatie: ingevoerd in België in 1958 en verplicht sinds 1967.
Evolutie aantal gevallen in België: gaat in pieken, vooral na WOII. Vanaf invoering vaccinatie daalt het aantal gevallen kort
nadien, sindsdien nog nauwelijks gevallen.
" In de rest van de wereld zijn het aantal landen én aantal gevallen sterk gedaald. Men heeft 99% van de doelstelling tot
radicatie van de ziekte bereikt. Voorspelling tegen 2023: uitgeroeid.
Eisenhouwer kende in 1955 het belang van vaccinaties reeds. De infectieziekten waren de eerste ‘beschavingsziekten’. De
introductie van een vaccinatie had een grote wereldwijde impact!
Mazelen = zeer besmettelijke virusziekte veroorzaakt door het mazelenvirus.
- Morbiditeit: longontsteking, hersenontsteking, aangeboren afwijkingen bij zwangere vrouwen.
- Vaccinatie: levend verzwakt gecombineerd vaccin (Mazelen, Bof, Rubella) dat systematisch wordt toegediend sinds 1985.
Een herhaling wordt op leeftijd van 11j gedaan.
Wereldwijd zijn aantal gevallen sterk gedaald: een 17miljoen sterftes zijn vermoedelijk vermeden. Aantal gevallen in Europa is
sinds het begin dit jaar zorgwekkend aan het toenemen: lukt niet goed om volledig uit te roeien door kudde immuniteit =
- Indien niemand gevaccineerd is en er zijn er 2 ziek die de omgeving smetten = virusinfectie die zich gemakkelijk verspreidt.
- Indien enkelen zijn gevaccineerd en enkelen zijn ziek = infectie kan zich ook verspreiden maar het gaat moelijker.
- Indien grootste deel gevaccineerd en toch enkelen ziek = ziekte kan zich niet verspreiden doordat de ziekte geïsoleerd is
(kudde immuniteit). Voor mazzelen moet 95% van de bevolking geïmmuniseerd zijn met 2 dosissen anders bestaat de kans
dat de ziekte terug doorbreekt. We zitten hier echter niet ver van af! In Vlaanderen zitten we hier niet ver van af, echter
in bepaalde leeftijdsgroepen is de kudde immuniteit niet groot genoeg waardoor er af en toe een uitbraak kan zijn.
