, Hoofdstuk 1 : Situering
1.1 Definitie
Ecologie → Ernest Haeckel (1866) → studie van de interacties tussen organismen en hun omgeving.
Deze definitie is vrij breed en vaag, Krebs (1994) geeft een meer formele definitie.
Ecologie: De wetenschappelijke studie van de interacties die de distributie (=verdeling) en abundantie (=talrijkheid)
van organismen bepalen → De ecologie bestudeert met andere woorden de factoren die bepalen waar organismen
voorkomen en in welke aantallen.
Organismen komen in zo goed als alle denkbare milieus voor.
vb. In de magen van herkauwers, honderden meters diep in het ijs van Antarctica
Elke soort heeft slechts een beperkte verspreiding, en komt in zijn verspreidingsgebied slechts in een gedeelte van de
aanwezige habitatten voor. De dichtheid waarin de soort voorkomt varieert van plaats tot plaats en in de tijd. Het
verklaren van de mechanismen achter deze patronen is de opdracht van de ecologie.
1.2 Ecologie, een wetenschap
= op basis van een rigoreuze werkwijze wordt er getracht inzicht te bekomen in vraagstellingen met betrekking tot de
factoren die de distributie en abundantie van organismen verklaren.
Ecologie qua onderzoeksmethoden niet meer te vergelijken met “natuurlijke historie”.
“Natuurlijke historie”: men observeert waar en wanneer de organismen voorkomen, wat ze eten en doen.
→ Louter beschrijvend
→ Kennis over de natuurlijke historie van organismen blijft van groot belang in de ecologie.
→ Maar hedendaags ecologisch onderzoek graaft veel dieper.
→ Het levert antwoorden op vragen als ‘hoe komt het dat organisme A enkel hier en niet daar voorkomt?’
Het antwoord wordt dan gegeven onder de vorm van onderzoekbare vraagstellingen: men stelt een
hypothese op die dan vervolgens in verder onderzoek wordt getoetst. → wetenschappelijke methode
Wetenschappelijke methode:
1. Formuleren van een vraagstelling onder de vorm van een toetsbare hypothese.
2. Verrichten van veldwaarnemingen of experimenteel onderzoek om de hypothese te toetsen (met oog
voor een goede design en uitvoering van de studie).
3. Verwerking en interpretatie van de resultaten.
4. Formulering van de besluiten (+ eventuele adviezen).
De ecologie mag niet verward of gelijkgesteld worden aan “ecologische standpunten”.
- Kan bijdragen tot de vorming van een standpunt van een milieuvereniging of een politieke partij
- Ecologisch onderzoek kan ook standpunten van een milieuvereniging ontkrachten.
De ecologie heeft in beide gevallen een belangrijke bijdrage en ecologisch onderzoek is vaak essentieel om de
gevolgen van beleidsmaatregelen te kunnen inschatten.
1.1 Definitie
Ecologie → Ernest Haeckel (1866) → studie van de interacties tussen organismen en hun omgeving.
Deze definitie is vrij breed en vaag, Krebs (1994) geeft een meer formele definitie.
Ecologie: De wetenschappelijke studie van de interacties die de distributie (=verdeling) en abundantie (=talrijkheid)
van organismen bepalen → De ecologie bestudeert met andere woorden de factoren die bepalen waar organismen
voorkomen en in welke aantallen.
Organismen komen in zo goed als alle denkbare milieus voor.
vb. In de magen van herkauwers, honderden meters diep in het ijs van Antarctica
Elke soort heeft slechts een beperkte verspreiding, en komt in zijn verspreidingsgebied slechts in een gedeelte van de
aanwezige habitatten voor. De dichtheid waarin de soort voorkomt varieert van plaats tot plaats en in de tijd. Het
verklaren van de mechanismen achter deze patronen is de opdracht van de ecologie.
1.2 Ecologie, een wetenschap
= op basis van een rigoreuze werkwijze wordt er getracht inzicht te bekomen in vraagstellingen met betrekking tot de
factoren die de distributie en abundantie van organismen verklaren.
Ecologie qua onderzoeksmethoden niet meer te vergelijken met “natuurlijke historie”.
“Natuurlijke historie”: men observeert waar en wanneer de organismen voorkomen, wat ze eten en doen.
→ Louter beschrijvend
→ Kennis over de natuurlijke historie van organismen blijft van groot belang in de ecologie.
→ Maar hedendaags ecologisch onderzoek graaft veel dieper.
→ Het levert antwoorden op vragen als ‘hoe komt het dat organisme A enkel hier en niet daar voorkomt?’
Het antwoord wordt dan gegeven onder de vorm van onderzoekbare vraagstellingen: men stelt een
hypothese op die dan vervolgens in verder onderzoek wordt getoetst. → wetenschappelijke methode
Wetenschappelijke methode:
1. Formuleren van een vraagstelling onder de vorm van een toetsbare hypothese.
2. Verrichten van veldwaarnemingen of experimenteel onderzoek om de hypothese te toetsen (met oog
voor een goede design en uitvoering van de studie).
3. Verwerking en interpretatie van de resultaten.
4. Formulering van de besluiten (+ eventuele adviezen).
De ecologie mag niet verward of gelijkgesteld worden aan “ecologische standpunten”.
- Kan bijdragen tot de vorming van een standpunt van een milieuvereniging of een politieke partij
- Ecologisch onderzoek kan ook standpunten van een milieuvereniging ontkrachten.
De ecologie heeft in beide gevallen een belangrijke bijdrage en ecologisch onderzoek is vaak essentieel om de
gevolgen van beleidsmaatregelen te kunnen inschatten.
