Nederlands 2: Schaaf je schrijfstijl bij
Hoofdstuk 4: Bondig schrijven.
4.1 Korte en lange zinnen
Een lange zin = een aaneenschakeling van korte zinnen
o Hoe langer de zin, hoe meer informatie, hoe moeilijker te begrijpen
o Langere zinnen zorgen voor een grotere kans op een foute zinsconstructie
o Gemiddelde zin = 25 woorden (40 woorden is te lang)
Voorbeeld: Gisteren waren er heel wat verkeersproblemen, niet alleen veroorzaakt
door een ongeval op de E40, maar ook door een fout ingeschatte verkeerssituatie: als
30 000 mensen met de auto naar een klein dorp komen – omdat de laatste bus van
De Lijn om halfelf uit Werchter vertrok, twintig minuten na aanvang van het concert –
dan kan je maar beter wat agenten inzetten op kruispunten rond dat dorp.
Het probleem van lange zinnen los je makkelijk op door…
o De lange zin op de splitsen in kortere zinnen
o Verbindingswoorden, verwijswoorden en signaalwoorden te gebruiken
Verbindingswoorden leiden een bijzin in
Voorbeeld: doordat, aangezien, omdat, terwijl, nadat, als, wanneer, toen,
…
Verwijswoorden voorkomen herhaling
Voorbeeld: dat, die, hierbij, daarom, daardoor, ze, hij, haar, zijn, hun,…
Signaalwoorden maken duidelijk dat er een toelichting, samenvatting of
opsomming volgt
Voorbeeld: ten eerste, vervolgens, ten slotte, dus, trouwens, immers,
namelijk, dan ook, enerzijds…anderzijds, bovendien, echter, daarentegen,
…
Voorbeeld: Gisteren waren er heel wat verkeersproblemen. Ze werden niet alleen
veroorzaakt door een ongeval op de E40, maar ook door een fout ingeschatte
verkeerssituatie. Immers, de laatste bus van De Lijn vertrok als om halfelf – twintig
minuten na aanvang van het concert – uit Werchter. Daardoor waren de 30 000
concertgangers verplicht om met de auto te komen. Dus kan je maar beter wat
agenten inzetten op de belangrijkste kruispunten rond dat dorpje.
! Probeer in teksten te variëren in zinslengte (idealiter lange en korte zinnen
afgewisseld).
4.2 Tangconstructies
.Een tangconstructie ontstaat wanneer zinsdelen die bij elkaar horen te ver uit
elkaar worden geplaatst, waardoor de leesbaarheid van de zin vermindert.
,Voorbeeld: De voorzitter sprak de door de oppositie uitgebrachte kritiek op de
vicepremier krachtdadig tegen.
Tangconstructies komen voor…
o Tussen werkwoorden of delen van werkwoorden
Voorbeeld: In het nieuwe regeerakkoord worden de oplossingen die de
onderhandelaars uitgedokterd hebben voor de nachtvluchten boven Brussel,
heel gedetailleerd beschreven.
o Tussen een lidwoord en een zelfstandig naamwoord
Voorbeeld: De in ons land het afgelopen jaar sterk gestegen car- en
homejackings moeten maar eens grondig aangepakt worden.
o Tussen een onderwerp en een werkwoord
Voorbeeld: De invoering van de energielabels die sinds januari vereist zijn voor
diverse huishoudelijke apparaten en die de consument de mogelijkheid bieden
een geïnformeerde keuze te maken uit het aanbod, heeft een gigantisch effect
gehad op de verkoop van bepaalde merken.
Je kan een tangconstructie vermijden als je…
o De woordvolgorde in de zin verandert
o Een betrekkelijke bijzin vormt en die na het zelfstandig naamwoord plaatst
o Een lange zin verdeelt in 2 of meer korte zinnen
Hoofdstuk 5: Helder schrijven
.5.1 Spreektaal
.Als je schrijft zoals je spreekt, wordt een tekst minder formeel, aantrekkelijker en
duidelijker. Je creëert vanzelf een natuurlijke, prettig leesbare schrijfstijl want
je gebruikt geen vakjargon of abstracte woorden.
Voorbeeld: Gaarne vernemen wij in een schrijven vanaf wanneer u een samenwerking
met ons wilt aangaan. Graag horen wij vanaf wanneer u met ons wil samenwerken.
Voorbeeld: Wij benchmarken onze performance voortdurend en al maanden
outperformen we de markt. Door onze werkwijze voortdurend te vergelijken met
die van onze concurrenten, behoren wij al maanden tot de top.
Door spreektaal te gebruiken schrijf je kortere, vooral nevenschikkende zinnen.
Je gebruikt geen passieve vormen en tangconstructies, waardoor je zinnen vlot
leesbaar zijn. Je schrijft vooral ook bondiger en spreekt de lezer rechtstreeks aan.
, 5.2 Archaïsmen
Archaïsmen = verouderde woorden en uitdrukkingen die je voornamelijk nog in
geschreven taal vindt
Voorbeeld: Teneinde uw elektriciteitsverbruik van vorig jaar te kunnen berekenen,
verzoeken wij u met aandrang ons zo spoedig mogelijk de stand van
elektriciteitsrekening te laten geworden.
Archaïsmen kan je vaak zonder problemen vervangen door een moderner woord uit
de gesproken taal:
o Substantieven:
Geneesheer > dokter
Leed > verdriet
Ommezijde > achterkant
Sponde > bed
Eega > vrouw
Noen(e) > middag
o Werkwoorden:
Schrijden > gaan
Zich spoeden > zich haasten
Mededelen > zeggen
Geschieden > gebeuren
Bezigen > gebruiken
Gelasten > bevelen
o Bijwoorden, voegwoorden en voorzetsels:
Ofschoon > hoewel
Teneinde > om... te
Doch > maar
Steeds > altijd
Thans > nu
Ook veelgebruikte uitdrukkingen die beginnen met de voorzetsels ‘te’, ‘ten’, of ‘ter’
zijn verouderd.
Voorbeelden:
o Te berde brengen > voorstellen
o Te elfder ure > op het laatste nippertje
o Ten gehore brengen > zingen/voordragen
o Ter inzage > om in te kijken
5.3 Afkortingen
.Afkortingen lijken tijd te winnen, maar dit is niet zo. Gebruik het alleen als de
afkorting ook als afkorting wordt uitgesproken!
Voorbeeld: btw, cd, NV-A
Hoofdstuk 4: Bondig schrijven.
4.1 Korte en lange zinnen
Een lange zin = een aaneenschakeling van korte zinnen
o Hoe langer de zin, hoe meer informatie, hoe moeilijker te begrijpen
o Langere zinnen zorgen voor een grotere kans op een foute zinsconstructie
o Gemiddelde zin = 25 woorden (40 woorden is te lang)
Voorbeeld: Gisteren waren er heel wat verkeersproblemen, niet alleen veroorzaakt
door een ongeval op de E40, maar ook door een fout ingeschatte verkeerssituatie: als
30 000 mensen met de auto naar een klein dorp komen – omdat de laatste bus van
De Lijn om halfelf uit Werchter vertrok, twintig minuten na aanvang van het concert –
dan kan je maar beter wat agenten inzetten op kruispunten rond dat dorp.
Het probleem van lange zinnen los je makkelijk op door…
o De lange zin op de splitsen in kortere zinnen
o Verbindingswoorden, verwijswoorden en signaalwoorden te gebruiken
Verbindingswoorden leiden een bijzin in
Voorbeeld: doordat, aangezien, omdat, terwijl, nadat, als, wanneer, toen,
…
Verwijswoorden voorkomen herhaling
Voorbeeld: dat, die, hierbij, daarom, daardoor, ze, hij, haar, zijn, hun,…
Signaalwoorden maken duidelijk dat er een toelichting, samenvatting of
opsomming volgt
Voorbeeld: ten eerste, vervolgens, ten slotte, dus, trouwens, immers,
namelijk, dan ook, enerzijds…anderzijds, bovendien, echter, daarentegen,
…
Voorbeeld: Gisteren waren er heel wat verkeersproblemen. Ze werden niet alleen
veroorzaakt door een ongeval op de E40, maar ook door een fout ingeschatte
verkeerssituatie. Immers, de laatste bus van De Lijn vertrok als om halfelf – twintig
minuten na aanvang van het concert – uit Werchter. Daardoor waren de 30 000
concertgangers verplicht om met de auto te komen. Dus kan je maar beter wat
agenten inzetten op de belangrijkste kruispunten rond dat dorpje.
! Probeer in teksten te variëren in zinslengte (idealiter lange en korte zinnen
afgewisseld).
4.2 Tangconstructies
.Een tangconstructie ontstaat wanneer zinsdelen die bij elkaar horen te ver uit
elkaar worden geplaatst, waardoor de leesbaarheid van de zin vermindert.
,Voorbeeld: De voorzitter sprak de door de oppositie uitgebrachte kritiek op de
vicepremier krachtdadig tegen.
Tangconstructies komen voor…
o Tussen werkwoorden of delen van werkwoorden
Voorbeeld: In het nieuwe regeerakkoord worden de oplossingen die de
onderhandelaars uitgedokterd hebben voor de nachtvluchten boven Brussel,
heel gedetailleerd beschreven.
o Tussen een lidwoord en een zelfstandig naamwoord
Voorbeeld: De in ons land het afgelopen jaar sterk gestegen car- en
homejackings moeten maar eens grondig aangepakt worden.
o Tussen een onderwerp en een werkwoord
Voorbeeld: De invoering van de energielabels die sinds januari vereist zijn voor
diverse huishoudelijke apparaten en die de consument de mogelijkheid bieden
een geïnformeerde keuze te maken uit het aanbod, heeft een gigantisch effect
gehad op de verkoop van bepaalde merken.
Je kan een tangconstructie vermijden als je…
o De woordvolgorde in de zin verandert
o Een betrekkelijke bijzin vormt en die na het zelfstandig naamwoord plaatst
o Een lange zin verdeelt in 2 of meer korte zinnen
Hoofdstuk 5: Helder schrijven
.5.1 Spreektaal
.Als je schrijft zoals je spreekt, wordt een tekst minder formeel, aantrekkelijker en
duidelijker. Je creëert vanzelf een natuurlijke, prettig leesbare schrijfstijl want
je gebruikt geen vakjargon of abstracte woorden.
Voorbeeld: Gaarne vernemen wij in een schrijven vanaf wanneer u een samenwerking
met ons wilt aangaan. Graag horen wij vanaf wanneer u met ons wil samenwerken.
Voorbeeld: Wij benchmarken onze performance voortdurend en al maanden
outperformen we de markt. Door onze werkwijze voortdurend te vergelijken met
die van onze concurrenten, behoren wij al maanden tot de top.
Door spreektaal te gebruiken schrijf je kortere, vooral nevenschikkende zinnen.
Je gebruikt geen passieve vormen en tangconstructies, waardoor je zinnen vlot
leesbaar zijn. Je schrijft vooral ook bondiger en spreekt de lezer rechtstreeks aan.
, 5.2 Archaïsmen
Archaïsmen = verouderde woorden en uitdrukkingen die je voornamelijk nog in
geschreven taal vindt
Voorbeeld: Teneinde uw elektriciteitsverbruik van vorig jaar te kunnen berekenen,
verzoeken wij u met aandrang ons zo spoedig mogelijk de stand van
elektriciteitsrekening te laten geworden.
Archaïsmen kan je vaak zonder problemen vervangen door een moderner woord uit
de gesproken taal:
o Substantieven:
Geneesheer > dokter
Leed > verdriet
Ommezijde > achterkant
Sponde > bed
Eega > vrouw
Noen(e) > middag
o Werkwoorden:
Schrijden > gaan
Zich spoeden > zich haasten
Mededelen > zeggen
Geschieden > gebeuren
Bezigen > gebruiken
Gelasten > bevelen
o Bijwoorden, voegwoorden en voorzetsels:
Ofschoon > hoewel
Teneinde > om... te
Doch > maar
Steeds > altijd
Thans > nu
Ook veelgebruikte uitdrukkingen die beginnen met de voorzetsels ‘te’, ‘ten’, of ‘ter’
zijn verouderd.
Voorbeelden:
o Te berde brengen > voorstellen
o Te elfder ure > op het laatste nippertje
o Ten gehore brengen > zingen/voordragen
o Ter inzage > om in te kijken
5.3 Afkortingen
.Afkortingen lijken tijd te winnen, maar dit is niet zo. Gebruik het alleen als de
afkorting ook als afkorting wordt uitgesproken!
Voorbeeld: btw, cd, NV-A
