HOOFDSTUK 1. WAT IS INTERNATIONAAL RECHT?..............................................................................................................................3
Afdeling 1. Definitie................................................................................................................................................................................................... 3
Afdeling 2. Internationaal recht en nationaal recht...................................................................................................................................... 3
Afdeling 3. Internationaal publiekrecht en internationaal privaatrecht................................................................................................ 3
Afdeling 4. Raison d’être......................................................................................................................................................................................... 3
Afdeling 6. Primaire en secundaire rechtsregels............................................................................................................................................4
HOOFDSTUK 2. INTERNAT RECHT ALS EEN HORIZONTAAL EN ONVOLMAAKT SYSTEEM...................................................... 4
Afdeling 1. Geen centrale wetgever....................................................................................................................................................................4
Afdeling 2. Geen centrale rechter.........................................................................................................................................................................5
Afdeling 3. Geen centrale afdwinging................................................................................................................................................................5
HOOFDSTUK 3. RELEVANTIE VAN HET INTERNATIONAAL RECHT...................................................................................................5
HOOFDSTUK 1. ALGEMEEN............................................................................................................................................................................7
HOOFDSTUK 2. VERDRAGEN........................................................................................................................................................................ 7
Afdeling 1. Algemeen............................................................................................................................................................................................... 7
Afdeling 2. Wat is een verdrag?........................................................................................................................................................................... 8
Afdeling 3. Types verdragen.................................................................................................................................................................................. 8
Afdeling 4. Registratie en bekendmaking van verdragen........................................................................................................................10
HOOFDSTUK 3. INTERNATIONAAL GEWOONTERECHT. (IGR).........................................................................................................10
Afdeling 1. Algemeen.............................................................................................................................................................................................10
Afdeling 2. Het materiële element: statenpraktijk.......................................................................................................................................10
Afdeling 3. Het subjectieve element: opinio juris.........................................................................................................................................12
Afdeling 4. ‘Voortdurend verzet’........................................................................................................................................................................ 12
Afdeling 5. Regionaal en lokaal gewoonterecht..........................................................................................................................................13
Afdeling 6. De identificatie van internationaal gewoonterecht............................................................................................................. 13
HOOFDSTUK 4. DE VERHOUDING TUSSEN VERDRAGSRECHT EN INTERN GEWOONTERECHT......................................... 13
Afdeling 1. Algemeen.............................................................................................................................................................................................13
Afdeling 2. Het belang van codificatie............................................................................................................................................................ 14
Afdeling 3. De blijvende relevantie van internationaal gewoonterecht..............................................................................................14
HOOFDSTUK 5. OVERIGE BRONNEN........................................................................................................................................................ 14
Afdeling 1. Algemene beginselen van internationaal recht.................................................................................................................... 14
Afdeling 2. Internationale rechtspraak en rechtsleer.................................................................................................................................15
Afdeling 3. Besluitvorming van internationale organisaties................................................................................................................... 15
Afdeling 4. Eenzijdige handelingen en verklaringen.................................................................................................................................. 16
Afdeling 5. Soft law - informeel recht.............................................................................................................................................................. 16
HOOFDSTUK 6. HIËRARCHIE...................................................................................................................................................................... 17
HOOFDSTUK 1. BRONNEN...........................................................................................................................................................................17
HOOFDSTUK 2. TOTSTANDKOMING EN INWERKINGTREDING VAN VERDRAGEN................................................................... 17
Afdeling 1. Het sluiten van verdragen............................................................................................................................................................. 17
Afdeling 2. Instemming om door het verdrag gebonden te zijn............................................................................................................ 18
Afdeling 3. Voorbehouden....................................................................................................................................................................................19
Afdeling 4. Inwerkingtreding en voorlopige toepassing........................................................................................................................... 21
HOOFDSTUK 3. NALEVING TOEPASSING EN UITLEGGING VAN VERDRAGEN........................................................................... 21
Afdeling 1. Toepassing.......................................................................................................................................................................................... 21
Afdeling 2. Interpretatie........................................................................................................................................................................................ 22
HOOFDSTUK 4. AMENDERING EN WIJZIGING VAN VERDRAGEN...................................................................................................22
HOOFDSTUK 5. ONGELDIGHEID, BEËINDIGING EN OPSCHORTING VD WERKING VN VERDRAGEN................................. 23
Afdeling 1. Nietigheid.............................................................................................................................................................................................23
Afdeling 2. Beëindiging en schorsing - Algemeen......................................................................................................................................23
Afdeling 3. Beëindiging en schorsing - Bijzondere bepalingen............................................................................................................. 24
HOOFDSTUK 1. INLEIDING - SUBJECTEN VAN INTERNATIONAAL RECHT...................................................................................25
HOOFDSTUK 2. STATEN EN HUN TOTSTANDKOMING........................................................................................................................26
Afdeling 1. Wat is een ‘staat’?............................................................................................................................................................................ 26
Afdeling 2. Hoe komen nieuwe staten tot stand?....................................................................................................................................... 28
1
, Afdeling 3. De rol van erkenning....................................................................................................................................................................... 32
Afdeling 4. Verwerving van grondgebied...................................................................................................................................................... 34
HOOFDSTUK 3. POSITIE VAN STATEN IN HET INTERNATIONAAL RECHT................................................................................... 36
Afdeling 1. Algemeen.............................................................................................................................................................................................36
Afdeling 2. Jurisdictie..............................................................................................................................................................................................37
§1. Algemeen.................................................................................................................................................................................................. 37
§2. Territoriale jurisdictie............................................................................................................................................................................. 38
§3. Extraterritoriale jurisdictie................................................................................................................................................................... 38
§4. Functionele jurisdictie en globale rechtsgebieden..................................................................................................................... 39
Afdeling 3. Staatsaansprakelijkheid................................................................................................................................................................ 40
§1. Constitutieve bestanddelen van staatsaansprakelijkheid...................................................................................................... 41
§2. Omstandigheden die onrechtmatigheid uitsluiten.................................................................................................................... 43
§3. Gevolgen van staatsaansprakelijkheid.......................................................................................................................................... 44
Afdeling 4. Immuniteiten.......................................................................................................................................................................................45
§1. Algemeen.................................................................................................................................................................................................. 45
§2. Staatsimmuniteit.................................................................................................................................................................................... 46
§3. Immuniteit van vreemde overheidsfunctionarissen...................................................................................................................47
HOOFDSTUK 1. KENMERKEN...................................................................................................................................................................... 48
HOOFDSTUK 2. POSITIE VAN INTERNATIONALE ORGANISATIES IH INTERNATIONAAL RECHT......................................... 51
Afdeling 1. Rechtspersoonlijkheid..................................................................................................................................................................... 51
Afdeling 2. Draagwijdte internationale rechtspersoonlijkheid...............................................................................................................52
HOOFDSTUK 3. DE VERENIGDE NATIES EN HAAR HOOFDORGANEN..........................................................................................52
Afdeling 1. Algemeen.............................................................................................................................................................................................52
Afdeling 2. De Algemene Vergadering............................................................................................................................................................53
Afdeling 3. De Veiligheidsraad........................................................................................................................................................................... 55
Afdeling 4. De Economische en Sociale Raad.............................................................................................................................................. 57
Afdeling 5. De Voogdijraad..................................................................................................................................................................................58
Afdeling 6. Het Internationaal Gerechtshof...................................................................................................................................................58
Afdeling 7. Het VN-Secretariaat........................................................................................................................................................................59
HOOFDSTUK 4. DE GESPECIALISEERDE VN-ORGANISATIES EN DE OVERIGE ORGANISATIES DIE DEEL UITMAKEN
VAN DE VN-FAMILIE.......................................................................................................................................................................................60
Afdeling 1. De gespecialiseerde organisaties...............................................................................................................................................60
Afdeling 2. Overige organisaties binnen de VN-familie........................................................................................................................... 62
HOOFDSTUK 5. REGIONALE ORGANISATIES IN EUROPA................................................................................................................. 64
Afdeling 1. Algemeen.............................................................................................................................................................................................64
Afdeling 2. De OESO.............................................................................................................................................................................................. 65
Afdeling 3. De NAVO..............................................................................................................................................................................................65
Afdeling 4. De Raad van Europa....................................................................................................................................................................... 67
Afdeling 5. De OVSE...............................................................................................................................................................................................68
HOOFDSTUK 1. INDIVIDUEN EN ONDERNEMINGEN........................................................................................................................... 69
Afdeling 1. Individuen en ondernemingen als rechtsobjecten................................................................................................................69
Afdeling 2. Individuen en ondernemingen als rechtssubjecten............................................................................................................. 71
§1. Algemeen.................................................................................................................................................................................................. 71
§2. Opkomst van de mensenrechten - individuen als dragers van internationale rechten...............................................71
§3. Mogelijkheid om vorderingen in te stellen.....................................................................................................................................72
§4. Dragers van plichten......................................................................................................................................................... 75
2
,DEEL 1: INLEIDING: ALGEMENE KENMERKEN VAN HET INTERNATIONAAL RECHT.
HOOFDSTUK 1. WAT IS INTERNATIONAAL RECHT?
Afdeling 1. Definitie.
- Geen algemeen aanvaarde definitie.
- Functionele definitie: internationaal recht is regels die betrekkingen tussen staten regelen.
- Bruikbare definitie, maar onvolledig; vergeet internat org zoals de EU of de VN.
- Formele definitie: internationaal recht is bronnen vh internationaal recht.
- Te vinden in artikel 38, Statuut IGH.
- Bruikbare definitie, maar onvolledig; vergeet softlaw.
Afdeling 2. Internationaal recht en nationaal recht.
- Internationaal recht verschilt vn nationaal recht, dat normen omvat die betrekkingen tss de staat en
haar burgers regelen en tss de burgers onderling.
Afdeling 3. Internationaal publiekrecht en internationaal privaatrecht.
- Internationaal publiekrecht.
- Als synoniem gebruikt voor internationaal publiekrecht.
- Werd vroeger het volkenrecht genoemd.
- Internationaal privaatrecht.
- Relevant voor gedrag van individuen waarbij een grensoverschrijdend element bestaat.
- Set vn nationale regels die bepalen welk nationaal recht van toepassing is op een bepaalde situatie.
Afdeling 4. Raison d’être.
- Voor vreedzame co-existentie & samenwerking.
- Co-existentie: vreedzaam samenbestaan.
- Samenwerking: actieve en intense interactie tss rechtssubjecten met het oog op het
bereiken van bepaalde gemeenschappelijke doelstellingen.
- Ook een politiek project.
- Agenda-setting.
- Voorbeeld: de MDGs en later de SDGs.
- Niet bindende afspraken (soft-law), maar heeft een impact.
- Momentum creëren.
- Men creëert momentum internationaalrechtelijk, waardoor men er
nationaalrechtelijk toe gedwongen wordt om actie te gaan ondernemen.
- Lawfare: het strategisch gebruik van juridische middelen en procedures om
bepaalde kwesties onder de aandacht van het publiek te brengen.
3
, - Voortdurende groei – impact globalisering.
- Butterfly effect: als er in het ene land iets gebeurt, dan gaan de rimpelingen van die
gebeurtenis de hele wereld rond.
- Voorbeeld: als een president volop tarieven begint uit te vaardigen, dan heeft dat
zijn impact op de volledige globale handel.
- Fragmentering & nichevorming.
- Onmogelijk om met alles op de hoogte te zijn vh internationaal recht.
- Ontstaat vorm van specialisatie, bv oorlogsrecht, zeerecht, milieurecht, handelsrecht, …
- Fragmentatie komt voort uit de enorme groei van het internationale recht.
Afdeling 6. Primaire en secundaire rechtsregels.
- Primaire regels - de inhoudelijke rechtsregels.
- Het materiële recht.
- Secundaire regels - de spelregels.
- De regels die bepalen op welke wijze primaire regels tot stand komen, worden
geïnterpreteerd, worden afgedwongen, etc…
HOOFDSTUK 2. INTERNAT RECHT ALS EEN HORIZONTAAL EN ONVOLMAAKT SYSTEEM.
- Internationaal recht is een horizontaal en onvolmaakt systeem.
- Instemming vn staten is cruciaal.
- Omdat staten enige oorspronkelijke subjecten zijn vh internationaal recht.
- Soevereine gelijkheid als uitgangspunt.
Afdeling 1. Geen centrale wetgever.
- Geen centrale wetgever die staten regels kan opleggen zonder hun instemming.
- Staten kiezen (in beginsel) zelf welke internationaalrechtelijke verplichtingen zij opnemen.
- De Algemene Vergadering vd VN. (General Assembly)
- Plenair orgaan dat alle (193) VN-leden samenbrengt.
- Systeem ‘one man, one vote’, met gewone of tweederde meerderheid.
- Resoluties door de Algemene Vergadering aangenomen zijn niet-bindend, maar fungeren
als aanbevelingen.
- Multilaterale verdragen, zoals het VN-Kinderrechtenverdrag, die onder de auspiciën van de
Algemene Vergadering tot stand komen, zijn alleen bindend tov staten die hiervoor kiezen.
- VN - Veiligheidsraad. (Security Council)
- Staten die lid zijn vd VN aanvaarden dat zij gebonden zijn door de resoluties vd
Veiligheidsraad en dat zij deze resoluties uitvoering moeten geven.
- Resoluties aangenomen op grond van 'Hoofdstuk VII’ vh VN-Handvest.
- Zijn bevoegdheid om bindende maatregelen op te leggen onlosmakelijk verbonden met haar
(uitvoerende) taak om te waken over de internationale vrede en veiligheid.
4
, - Kan niet optreden als wetgever en kan geen nieuwe rechtsregels met algemene
draagwijdte uitwerken.
- Staten kunnen zelf beslissen om een IO of verdragsorgaan een bepaalde autonome wetgevende
bevoegdheid toe kennen.
- Internationale organisaties zullen maar wetgevende bevoegdheden hebben indien hen
deze bevoegdheden worden toegewezen door hun leden.
Afdeling 2. Geen centrale rechter.
- Centrale rechter: automatisch bevoegd om uitspraak te doen in alle internationaal rechtelijke geschillen.
- Geschil tussen twee staten.
- Nagaan of de betrokken staten ermee hebben ingestemd dat dit geschil aan juridische
geschillenbeslechting op internationaal niveau w onderworpen.
- Staten kunnen deze instemming ad hoc verlenen.
- Staten kunnen deze instemming ook op een meer voorafgaande en/of duurzame
basis verlenen.
- Voorbeeld: staten kunnen de verplichte rechtsmacht van het
Internationaal gerechtshof in den Haag erkennen.
- Sterke proliferatie van internationale hoven en tribunalen.
- De mogelijkheid om internationale geschillen aan juridische geschillenbeslechting te
onderwerpen is sterk toegenomen.
- MAAR, mogelijkheid onderworpen ad voorafgaande instemming van staten.
Afdeling 3. Geen centrale afdwinging.
- Geen equivalent voor de mogelijkheden op nationaal niveau om de nationale regelgeving en
rechterlijke uitspraken te doen afdwingen. (geen wereld-politie)
- VN-Veiligheidsraad beschikt over de mogelijkheid om bindende maatregelen op te leggen onder
Hoofdstuk VII van het VN-Handvest.
- MAAR, kan slecht optreden wanneer sprake is van een inbreuk op de vrede, een bedreiging
van de vrede of een daad van agressie. (art. 39, HVN)
- MAAR, is het een politiek orgaan en dus niet geleid door juridische overwegingen.
HOOFDSTUK 3. RELEVANTIE VAN HET INTERNATIONAAL RECHT.
- Is het recht?
- 19e-eeuwse rechtsfilosoof John Austin.
- Men kan maar van recht spreken wanneer men te maken heeft met regels
waarvoor een sanctiemechanisme bestaat (‘a command backed by sanction’).
- Zoniet? Slecht sprake van positieve moraal (‘positive morality’).
- In navolging v Austin w gesteld dat internationaal recht de noodzakelijke
afdwingingsmechanismen ontbreekt om v recht te spreken.
5
, - Kritiek op deze redenering.
- Berust op een misplaatste analogie met het nationaal recht.
- OH op nat niveau kan niet gedwongen w om de nat rechtsregels te respecteren.
- Niet elke inbreuk op het nationaal recht wordt gesanctioneerd.
- Slachtofferstaten kunnen tegenmaatregelen nemen.
- Er is een zekere mate van afdwinging.
- ‘Law’ is not ‘law’ because it is enforced. It is enforced because it is ‘law’ and
enforcement would otherwise be illegal.’
- Is de mogelijkheid tot afdwinging niet eerder een gevolg vd kwalificatie v
bepaalde gedragsregels als recht, dan een constitutieve voorwaarde?
- Feit is dat staten aanvaarden dat het gaat om regels die juridisch bindend zijn.
- Internationaal recht wordt gekenmerkt door eigen bronnenapparaat.
- Komt slechts voort uit een beperkt aantal formele bronnen en
onderscheiden zich hierdoor van bv ethische regels.
- Vanuit dit opzicht is internationaal recht wel degelijk recht.
- Is internationaal recht relevant?
- Verschillende visies in leer int’le betrekkingen.
- Realisme.
- Alleen de belangen van machtige staten tellen.
- Als deze landen belang hebben bij de regels en bereid zijn de kost te
dragen voor de afdwinging ervan zal het internationale recht
gerespecteerd worden, anders niet
- Institutionalisme.
- De opkomst van het internationaal recht en van IO beantwoordt aan een
nood van staten om de interstatelijke betrekking te regelen en een zekere
orde te brengen waar anders chaos zou heersen.
- Staten zullen de regels volgen omdat zij op langere termijn baat hebben
bij een geordende samenleving.
- Naleving van internationaal recht w problematisch waar het gaat om
regels die raken ad kern vd soevereine belangen.
- Constructivisme.
- De deelname aan internationale organisaties en de aanvaarding v
internationale rechtsregels beïnvloedt de identiteit van staten.
- Staten gaan regels respecteren omdat zij zich als leden vd internationale
gemeenschap met deze normen vereenzelvigen / identificeren.
6
, - Rechtsleer.
- De normatieve kracht (compliance pull) v internationale rechtsregels hangt af van
diverse factoren.
- Internationaal recht vormt het referentiekader ad hand waarvan de internationale
gemeenschap de wettigheid vh optreden v indiv staten beoordeelt.
- Inbreuken nooit helemaal ‘kosteloos’.
- Wereld zonder internationaal recht ondenkbaar.
DEEL 2: DE BRONNEN VAN HET INTERNATIONAAL RECHT.
HOOFDSTUK 1. ALGEMEEN.
- Beperkt aantal formele rechtsbronnen.
- Vertrekpunt: artikel 38, Stat. IGH <> maar: niet exhaustief.
- er ontbreken aantal bronnen zoals oa eenzijdige rh, beslissingen vn internat org en soft law.
HOOFDSTUK 2. VERDRAGEN.
Afdeling 1. Algemeen.
- Belangrijkste bron vn internationaal recht.
- Enorme toename.
- United Nations Treaty Series. (UNTS)
- Consensueel instrument bij uitstek.
- Meest uiteenlopende vorm en inhoud.
- Pacta sunt servanda.
- Partijen bij een verdrag zijn gehouden deze afspraken te goeder trouw uit te voeren.
- Pacta tertiis nocent nec prosunt.
- Verdragen brengen in principe geen bindende gevolgen teweeg voor derden.
- Nuance.
- Als het verdrag rechten / voordelen voor een derde staat bevat, w
aanvaarding verondersteld. (art. 36, WVV)
- Als het verdrag verplichtingen voor een derde staat bevat, is uitdrukkelijke
en schriftelijke aanvaarding vereist. (art. 35 WVV)
- Steeds nagaan wie partij is.
- Steeds nagaan of het verdrag wel in werking is getreden, e.g. UN Treaty on Jurisdictional
Immunities of States and their property
7
,Afdeling 2. Wat is een verdrag?
- Definitie(s).
- Artikel 2, lid 1, WVV.
“Een internationale overeenkomst in geschrifte tussen Staten gesloten en
beheerst door het volkenrecht, hetzij in een enkele akte, hetzij in twee of meer
samenhangende akten, en ongeacht haar bijzondere benaming”
- De gewoonterechtelijke definitie ve verdrag is ruimer, omvat ook..
- Mondelinge akkoorden.
- Verdragen afgesloten tss internat org onderling of tss internat org en staten.
- Overeenkomst met de bedoeling om bindende gevolgen te creëren.
- Of een instrument een verdrag, politiek akkoord of gentlemen’s agreement is, blijkt uit de
bewoordingen, context, titel, inhoud en formaliteiten.
- Voorbeelden.
- Kernakkoord met Iran: politiek akkoord.
- Klimaatakkoord: bindend akkoord, maar in nt-bindende taal geschreven.
- Memoranda of understanding.
- Wordt gebruikt voor afspraken te maken met het oog op praktische of technische
of voor concrete uitvoering aan meer algemeen opgestelde verdragen.
- Laat UM toe om snel en flexibel op te treden zonder controle vd WM.
- Moeilijker om afspraken later juridisch af te dwingen.
- Hebben id regel niet intentie om juridisch bindende gevolgen te creëren.
- Tussen twee of meer subjecten van internationaal recht.
- Staten.
- Andere? (hebben afgeleide / sui generis verdragsluitende bev)
- Internationale organisaties.
- Deelstaten binnen federale staten.
- In foro interno, in foro externo.
- Gemeenschappen en Gewesten in België kunnen ook over externe
(verdragsluitende) bevoegdheid beschikken voor die aangelegenheden
waar voor zij intern bevoegd zijn.
- Beheerst door volkenrecht.
- Vorm is irrelevant.
Afdeling 3. Types verdragen.
- Materieel / inhoudelijk.
- Traités-lois - rechtscheppende verdragen.
- Verdragen die normen met een algemene draagwijdte bevatten.
8
, - Traités-contrats - contractuele verdragen.
- Partijen verbinden zich ertoe iets te doen in ruil voor een andere tegemoetkoming.
- Eens de wederzijdse verbintenissen zijn uitgevoerd, w het verdrag zonder
voorwerp.
- Traités-constitutions - constitutionele verdragen.
- Verdragen waarbij een internationale organisatie in het leven wordt geroepen.
- Bilaterale, regionale, multilaterale verdragen.
- Bilaterale verdragen.
- Tussen twee partijen.
- Multilaterale verdragen.
- Tussen meerdere partijen.
- Regionale verdragen.
- Sub-categorie van de multilaterale verdragen.
- Ook tussen meerdere partijen, maar binnen een bepaalde geografische regio.
- Open en gesloten verdragen.
- Open verdragen.
- Verdragen die toegankelijk zijn voor alle partijen, zonder dat aan vooraf bepaalde
voorwaarden moet worden voldaan.
- Gesloten verdragen.
- Verdragen die enkel toegankelijk zijn voor partijen die aan vooraf bepaalde
voorwaarden voldoen.
- Deze vw kunnen van uiteenlopende aard zijn.
- Plechtige en vereenvoudigde verdragen.
- Plechtige verdragen.
- Wordt ondertekend en bekrachtigd.
- Verdragen in vereenvoudigde vorm.
- Traité simplifié / executieve agreement.
- Wordt enkel ondertekend.
- Verdragen aangenomen in het kader van internationale org.
- Hiervoor gelden bijzondere regels.
- Kaderakkoorden en protocollen.
- Kaderakkoorden.
- Creëren een forum voor overleg / een aantal algemene vb.
- Protocollen.
- Om meer concrete / specifieke regels vast te leggen.
9
, Afdeling 4. Registratie en bekendmaking van verdragen.
- De United Treaty Series.
- Verplichting om verdragen te registreren bij het VN-Secretariaat met het oog op publicatie
in de UNTS. (art. 102, lid 1, HVN)
- Nt-geregistreerde verdragen kunnen nt w ingeroepen tov enig orgaan vd VN. (oa IGH)
- Bekendmaking op nationaal niveau.
- Kijken naar nationale regels,
HOOFDSTUK 3. INTERNATIONAAL GEWOONTERECHT. (IGR)
Afdeling 1. Algemeen.
- Artikel 38, Stat IGH.
- “internationaal gebruik, als blijk van een als recht aanvaarde algemene gewoonte”
→ wordt gedefinieerd als een als recht aanvaarde algemene praktijk.
SCOTUS: Paquete Habana 1900
- Een Spaans vissersschip, zonder militaire functie, werd geconfisqueerd en verkocht.
- Het land was in conflict met Spanje, de vijand.
- SCOTUS kijkt of andere landen ook commerciële schepen vd vijand verkochten. (statenpraktijk)
- Dat bleek niet zo, dus de eigenaren kregen gelijk en een vergoeding.
Verklaringen rijkdommen continentaal plat na WOII
- Na WOII groeide interesse in rijkdommen van het continentaal plat.
- Nieuwe technologie maakte gas- en oliewinning mogelijk.
- Kuststaten claimden rechten op deze rijkdommen.
- Dit leidde tot een sneeuwbaleffect in de statenpraktijk - werd onderdeel van internationaal recht.
- Ondertussen vastgelegd in het Zeerechtverdrag.
→ Andere voorbeelden: klimaataansprakelijkheid, immuniteiten, zelfverdediging, economische sancties,…
Afdeling 2. Het materiële element: statenpraktijk.
- Quid?
- Ieder gedrag van staten dat de bewuste houding vd staat weerspiegelt tav een
internationale juridische situatie.
- Gedragingen moeten bewust en publiek zijn.
- In eerste instantie doelt statenpraktijk (sp) op de fysieke praktijk vn staten.
- Ook verbale praktijk kan kwalificeren als sp.
- Voorbeeld: officiële verklaringen op intern conferenties.
- Ook onthoudingen kunnen kwalificeren als sp.
- Voorbeeld: Nottebohm-arrest.
10
Afdeling 1. Definitie................................................................................................................................................................................................... 3
Afdeling 2. Internationaal recht en nationaal recht...................................................................................................................................... 3
Afdeling 3. Internationaal publiekrecht en internationaal privaatrecht................................................................................................ 3
Afdeling 4. Raison d’être......................................................................................................................................................................................... 3
Afdeling 6. Primaire en secundaire rechtsregels............................................................................................................................................4
HOOFDSTUK 2. INTERNAT RECHT ALS EEN HORIZONTAAL EN ONVOLMAAKT SYSTEEM...................................................... 4
Afdeling 1. Geen centrale wetgever....................................................................................................................................................................4
Afdeling 2. Geen centrale rechter.........................................................................................................................................................................5
Afdeling 3. Geen centrale afdwinging................................................................................................................................................................5
HOOFDSTUK 3. RELEVANTIE VAN HET INTERNATIONAAL RECHT...................................................................................................5
HOOFDSTUK 1. ALGEMEEN............................................................................................................................................................................7
HOOFDSTUK 2. VERDRAGEN........................................................................................................................................................................ 7
Afdeling 1. Algemeen............................................................................................................................................................................................... 7
Afdeling 2. Wat is een verdrag?........................................................................................................................................................................... 8
Afdeling 3. Types verdragen.................................................................................................................................................................................. 8
Afdeling 4. Registratie en bekendmaking van verdragen........................................................................................................................10
HOOFDSTUK 3. INTERNATIONAAL GEWOONTERECHT. (IGR).........................................................................................................10
Afdeling 1. Algemeen.............................................................................................................................................................................................10
Afdeling 2. Het materiële element: statenpraktijk.......................................................................................................................................10
Afdeling 3. Het subjectieve element: opinio juris.........................................................................................................................................12
Afdeling 4. ‘Voortdurend verzet’........................................................................................................................................................................ 12
Afdeling 5. Regionaal en lokaal gewoonterecht..........................................................................................................................................13
Afdeling 6. De identificatie van internationaal gewoonterecht............................................................................................................. 13
HOOFDSTUK 4. DE VERHOUDING TUSSEN VERDRAGSRECHT EN INTERN GEWOONTERECHT......................................... 13
Afdeling 1. Algemeen.............................................................................................................................................................................................13
Afdeling 2. Het belang van codificatie............................................................................................................................................................ 14
Afdeling 3. De blijvende relevantie van internationaal gewoonterecht..............................................................................................14
HOOFDSTUK 5. OVERIGE BRONNEN........................................................................................................................................................ 14
Afdeling 1. Algemene beginselen van internationaal recht.................................................................................................................... 14
Afdeling 2. Internationale rechtspraak en rechtsleer.................................................................................................................................15
Afdeling 3. Besluitvorming van internationale organisaties................................................................................................................... 15
Afdeling 4. Eenzijdige handelingen en verklaringen.................................................................................................................................. 16
Afdeling 5. Soft law - informeel recht.............................................................................................................................................................. 16
HOOFDSTUK 6. HIËRARCHIE...................................................................................................................................................................... 17
HOOFDSTUK 1. BRONNEN...........................................................................................................................................................................17
HOOFDSTUK 2. TOTSTANDKOMING EN INWERKINGTREDING VAN VERDRAGEN................................................................... 17
Afdeling 1. Het sluiten van verdragen............................................................................................................................................................. 17
Afdeling 2. Instemming om door het verdrag gebonden te zijn............................................................................................................ 18
Afdeling 3. Voorbehouden....................................................................................................................................................................................19
Afdeling 4. Inwerkingtreding en voorlopige toepassing........................................................................................................................... 21
HOOFDSTUK 3. NALEVING TOEPASSING EN UITLEGGING VAN VERDRAGEN........................................................................... 21
Afdeling 1. Toepassing.......................................................................................................................................................................................... 21
Afdeling 2. Interpretatie........................................................................................................................................................................................ 22
HOOFDSTUK 4. AMENDERING EN WIJZIGING VAN VERDRAGEN...................................................................................................22
HOOFDSTUK 5. ONGELDIGHEID, BEËINDIGING EN OPSCHORTING VD WERKING VN VERDRAGEN................................. 23
Afdeling 1. Nietigheid.............................................................................................................................................................................................23
Afdeling 2. Beëindiging en schorsing - Algemeen......................................................................................................................................23
Afdeling 3. Beëindiging en schorsing - Bijzondere bepalingen............................................................................................................. 24
HOOFDSTUK 1. INLEIDING - SUBJECTEN VAN INTERNATIONAAL RECHT...................................................................................25
HOOFDSTUK 2. STATEN EN HUN TOTSTANDKOMING........................................................................................................................26
Afdeling 1. Wat is een ‘staat’?............................................................................................................................................................................ 26
Afdeling 2. Hoe komen nieuwe staten tot stand?....................................................................................................................................... 28
1
, Afdeling 3. De rol van erkenning....................................................................................................................................................................... 32
Afdeling 4. Verwerving van grondgebied...................................................................................................................................................... 34
HOOFDSTUK 3. POSITIE VAN STATEN IN HET INTERNATIONAAL RECHT................................................................................... 36
Afdeling 1. Algemeen.............................................................................................................................................................................................36
Afdeling 2. Jurisdictie..............................................................................................................................................................................................37
§1. Algemeen.................................................................................................................................................................................................. 37
§2. Territoriale jurisdictie............................................................................................................................................................................. 38
§3. Extraterritoriale jurisdictie................................................................................................................................................................... 38
§4. Functionele jurisdictie en globale rechtsgebieden..................................................................................................................... 39
Afdeling 3. Staatsaansprakelijkheid................................................................................................................................................................ 40
§1. Constitutieve bestanddelen van staatsaansprakelijkheid...................................................................................................... 41
§2. Omstandigheden die onrechtmatigheid uitsluiten.................................................................................................................... 43
§3. Gevolgen van staatsaansprakelijkheid.......................................................................................................................................... 44
Afdeling 4. Immuniteiten.......................................................................................................................................................................................45
§1. Algemeen.................................................................................................................................................................................................. 45
§2. Staatsimmuniteit.................................................................................................................................................................................... 46
§3. Immuniteit van vreemde overheidsfunctionarissen...................................................................................................................47
HOOFDSTUK 1. KENMERKEN...................................................................................................................................................................... 48
HOOFDSTUK 2. POSITIE VAN INTERNATIONALE ORGANISATIES IH INTERNATIONAAL RECHT......................................... 51
Afdeling 1. Rechtspersoonlijkheid..................................................................................................................................................................... 51
Afdeling 2. Draagwijdte internationale rechtspersoonlijkheid...............................................................................................................52
HOOFDSTUK 3. DE VERENIGDE NATIES EN HAAR HOOFDORGANEN..........................................................................................52
Afdeling 1. Algemeen.............................................................................................................................................................................................52
Afdeling 2. De Algemene Vergadering............................................................................................................................................................53
Afdeling 3. De Veiligheidsraad........................................................................................................................................................................... 55
Afdeling 4. De Economische en Sociale Raad.............................................................................................................................................. 57
Afdeling 5. De Voogdijraad..................................................................................................................................................................................58
Afdeling 6. Het Internationaal Gerechtshof...................................................................................................................................................58
Afdeling 7. Het VN-Secretariaat........................................................................................................................................................................59
HOOFDSTUK 4. DE GESPECIALISEERDE VN-ORGANISATIES EN DE OVERIGE ORGANISATIES DIE DEEL UITMAKEN
VAN DE VN-FAMILIE.......................................................................................................................................................................................60
Afdeling 1. De gespecialiseerde organisaties...............................................................................................................................................60
Afdeling 2. Overige organisaties binnen de VN-familie........................................................................................................................... 62
HOOFDSTUK 5. REGIONALE ORGANISATIES IN EUROPA................................................................................................................. 64
Afdeling 1. Algemeen.............................................................................................................................................................................................64
Afdeling 2. De OESO.............................................................................................................................................................................................. 65
Afdeling 3. De NAVO..............................................................................................................................................................................................65
Afdeling 4. De Raad van Europa....................................................................................................................................................................... 67
Afdeling 5. De OVSE...............................................................................................................................................................................................68
HOOFDSTUK 1. INDIVIDUEN EN ONDERNEMINGEN........................................................................................................................... 69
Afdeling 1. Individuen en ondernemingen als rechtsobjecten................................................................................................................69
Afdeling 2. Individuen en ondernemingen als rechtssubjecten............................................................................................................. 71
§1. Algemeen.................................................................................................................................................................................................. 71
§2. Opkomst van de mensenrechten - individuen als dragers van internationale rechten...............................................71
§3. Mogelijkheid om vorderingen in te stellen.....................................................................................................................................72
§4. Dragers van plichten......................................................................................................................................................... 75
2
,DEEL 1: INLEIDING: ALGEMENE KENMERKEN VAN HET INTERNATIONAAL RECHT.
HOOFDSTUK 1. WAT IS INTERNATIONAAL RECHT?
Afdeling 1. Definitie.
- Geen algemeen aanvaarde definitie.
- Functionele definitie: internationaal recht is regels die betrekkingen tussen staten regelen.
- Bruikbare definitie, maar onvolledig; vergeet internat org zoals de EU of de VN.
- Formele definitie: internationaal recht is bronnen vh internationaal recht.
- Te vinden in artikel 38, Statuut IGH.
- Bruikbare definitie, maar onvolledig; vergeet softlaw.
Afdeling 2. Internationaal recht en nationaal recht.
- Internationaal recht verschilt vn nationaal recht, dat normen omvat die betrekkingen tss de staat en
haar burgers regelen en tss de burgers onderling.
Afdeling 3. Internationaal publiekrecht en internationaal privaatrecht.
- Internationaal publiekrecht.
- Als synoniem gebruikt voor internationaal publiekrecht.
- Werd vroeger het volkenrecht genoemd.
- Internationaal privaatrecht.
- Relevant voor gedrag van individuen waarbij een grensoverschrijdend element bestaat.
- Set vn nationale regels die bepalen welk nationaal recht van toepassing is op een bepaalde situatie.
Afdeling 4. Raison d’être.
- Voor vreedzame co-existentie & samenwerking.
- Co-existentie: vreedzaam samenbestaan.
- Samenwerking: actieve en intense interactie tss rechtssubjecten met het oog op het
bereiken van bepaalde gemeenschappelijke doelstellingen.
- Ook een politiek project.
- Agenda-setting.
- Voorbeeld: de MDGs en later de SDGs.
- Niet bindende afspraken (soft-law), maar heeft een impact.
- Momentum creëren.
- Men creëert momentum internationaalrechtelijk, waardoor men er
nationaalrechtelijk toe gedwongen wordt om actie te gaan ondernemen.
- Lawfare: het strategisch gebruik van juridische middelen en procedures om
bepaalde kwesties onder de aandacht van het publiek te brengen.
3
, - Voortdurende groei – impact globalisering.
- Butterfly effect: als er in het ene land iets gebeurt, dan gaan de rimpelingen van die
gebeurtenis de hele wereld rond.
- Voorbeeld: als een president volop tarieven begint uit te vaardigen, dan heeft dat
zijn impact op de volledige globale handel.
- Fragmentering & nichevorming.
- Onmogelijk om met alles op de hoogte te zijn vh internationaal recht.
- Ontstaat vorm van specialisatie, bv oorlogsrecht, zeerecht, milieurecht, handelsrecht, …
- Fragmentatie komt voort uit de enorme groei van het internationale recht.
Afdeling 6. Primaire en secundaire rechtsregels.
- Primaire regels - de inhoudelijke rechtsregels.
- Het materiële recht.
- Secundaire regels - de spelregels.
- De regels die bepalen op welke wijze primaire regels tot stand komen, worden
geïnterpreteerd, worden afgedwongen, etc…
HOOFDSTUK 2. INTERNAT RECHT ALS EEN HORIZONTAAL EN ONVOLMAAKT SYSTEEM.
- Internationaal recht is een horizontaal en onvolmaakt systeem.
- Instemming vn staten is cruciaal.
- Omdat staten enige oorspronkelijke subjecten zijn vh internationaal recht.
- Soevereine gelijkheid als uitgangspunt.
Afdeling 1. Geen centrale wetgever.
- Geen centrale wetgever die staten regels kan opleggen zonder hun instemming.
- Staten kiezen (in beginsel) zelf welke internationaalrechtelijke verplichtingen zij opnemen.
- De Algemene Vergadering vd VN. (General Assembly)
- Plenair orgaan dat alle (193) VN-leden samenbrengt.
- Systeem ‘one man, one vote’, met gewone of tweederde meerderheid.
- Resoluties door de Algemene Vergadering aangenomen zijn niet-bindend, maar fungeren
als aanbevelingen.
- Multilaterale verdragen, zoals het VN-Kinderrechtenverdrag, die onder de auspiciën van de
Algemene Vergadering tot stand komen, zijn alleen bindend tov staten die hiervoor kiezen.
- VN - Veiligheidsraad. (Security Council)
- Staten die lid zijn vd VN aanvaarden dat zij gebonden zijn door de resoluties vd
Veiligheidsraad en dat zij deze resoluties uitvoering moeten geven.
- Resoluties aangenomen op grond van 'Hoofdstuk VII’ vh VN-Handvest.
- Zijn bevoegdheid om bindende maatregelen op te leggen onlosmakelijk verbonden met haar
(uitvoerende) taak om te waken over de internationale vrede en veiligheid.
4
, - Kan niet optreden als wetgever en kan geen nieuwe rechtsregels met algemene
draagwijdte uitwerken.
- Staten kunnen zelf beslissen om een IO of verdragsorgaan een bepaalde autonome wetgevende
bevoegdheid toe kennen.
- Internationale organisaties zullen maar wetgevende bevoegdheden hebben indien hen
deze bevoegdheden worden toegewezen door hun leden.
Afdeling 2. Geen centrale rechter.
- Centrale rechter: automatisch bevoegd om uitspraak te doen in alle internationaal rechtelijke geschillen.
- Geschil tussen twee staten.
- Nagaan of de betrokken staten ermee hebben ingestemd dat dit geschil aan juridische
geschillenbeslechting op internationaal niveau w onderworpen.
- Staten kunnen deze instemming ad hoc verlenen.
- Staten kunnen deze instemming ook op een meer voorafgaande en/of duurzame
basis verlenen.
- Voorbeeld: staten kunnen de verplichte rechtsmacht van het
Internationaal gerechtshof in den Haag erkennen.
- Sterke proliferatie van internationale hoven en tribunalen.
- De mogelijkheid om internationale geschillen aan juridische geschillenbeslechting te
onderwerpen is sterk toegenomen.
- MAAR, mogelijkheid onderworpen ad voorafgaande instemming van staten.
Afdeling 3. Geen centrale afdwinging.
- Geen equivalent voor de mogelijkheden op nationaal niveau om de nationale regelgeving en
rechterlijke uitspraken te doen afdwingen. (geen wereld-politie)
- VN-Veiligheidsraad beschikt over de mogelijkheid om bindende maatregelen op te leggen onder
Hoofdstuk VII van het VN-Handvest.
- MAAR, kan slecht optreden wanneer sprake is van een inbreuk op de vrede, een bedreiging
van de vrede of een daad van agressie. (art. 39, HVN)
- MAAR, is het een politiek orgaan en dus niet geleid door juridische overwegingen.
HOOFDSTUK 3. RELEVANTIE VAN HET INTERNATIONAAL RECHT.
- Is het recht?
- 19e-eeuwse rechtsfilosoof John Austin.
- Men kan maar van recht spreken wanneer men te maken heeft met regels
waarvoor een sanctiemechanisme bestaat (‘a command backed by sanction’).
- Zoniet? Slecht sprake van positieve moraal (‘positive morality’).
- In navolging v Austin w gesteld dat internationaal recht de noodzakelijke
afdwingingsmechanismen ontbreekt om v recht te spreken.
5
, - Kritiek op deze redenering.
- Berust op een misplaatste analogie met het nationaal recht.
- OH op nat niveau kan niet gedwongen w om de nat rechtsregels te respecteren.
- Niet elke inbreuk op het nationaal recht wordt gesanctioneerd.
- Slachtofferstaten kunnen tegenmaatregelen nemen.
- Er is een zekere mate van afdwinging.
- ‘Law’ is not ‘law’ because it is enforced. It is enforced because it is ‘law’ and
enforcement would otherwise be illegal.’
- Is de mogelijkheid tot afdwinging niet eerder een gevolg vd kwalificatie v
bepaalde gedragsregels als recht, dan een constitutieve voorwaarde?
- Feit is dat staten aanvaarden dat het gaat om regels die juridisch bindend zijn.
- Internationaal recht wordt gekenmerkt door eigen bronnenapparaat.
- Komt slechts voort uit een beperkt aantal formele bronnen en
onderscheiden zich hierdoor van bv ethische regels.
- Vanuit dit opzicht is internationaal recht wel degelijk recht.
- Is internationaal recht relevant?
- Verschillende visies in leer int’le betrekkingen.
- Realisme.
- Alleen de belangen van machtige staten tellen.
- Als deze landen belang hebben bij de regels en bereid zijn de kost te
dragen voor de afdwinging ervan zal het internationale recht
gerespecteerd worden, anders niet
- Institutionalisme.
- De opkomst van het internationaal recht en van IO beantwoordt aan een
nood van staten om de interstatelijke betrekking te regelen en een zekere
orde te brengen waar anders chaos zou heersen.
- Staten zullen de regels volgen omdat zij op langere termijn baat hebben
bij een geordende samenleving.
- Naleving van internationaal recht w problematisch waar het gaat om
regels die raken ad kern vd soevereine belangen.
- Constructivisme.
- De deelname aan internationale organisaties en de aanvaarding v
internationale rechtsregels beïnvloedt de identiteit van staten.
- Staten gaan regels respecteren omdat zij zich als leden vd internationale
gemeenschap met deze normen vereenzelvigen / identificeren.
6
, - Rechtsleer.
- De normatieve kracht (compliance pull) v internationale rechtsregels hangt af van
diverse factoren.
- Internationaal recht vormt het referentiekader ad hand waarvan de internationale
gemeenschap de wettigheid vh optreden v indiv staten beoordeelt.
- Inbreuken nooit helemaal ‘kosteloos’.
- Wereld zonder internationaal recht ondenkbaar.
DEEL 2: DE BRONNEN VAN HET INTERNATIONAAL RECHT.
HOOFDSTUK 1. ALGEMEEN.
- Beperkt aantal formele rechtsbronnen.
- Vertrekpunt: artikel 38, Stat. IGH <> maar: niet exhaustief.
- er ontbreken aantal bronnen zoals oa eenzijdige rh, beslissingen vn internat org en soft law.
HOOFDSTUK 2. VERDRAGEN.
Afdeling 1. Algemeen.
- Belangrijkste bron vn internationaal recht.
- Enorme toename.
- United Nations Treaty Series. (UNTS)
- Consensueel instrument bij uitstek.
- Meest uiteenlopende vorm en inhoud.
- Pacta sunt servanda.
- Partijen bij een verdrag zijn gehouden deze afspraken te goeder trouw uit te voeren.
- Pacta tertiis nocent nec prosunt.
- Verdragen brengen in principe geen bindende gevolgen teweeg voor derden.
- Nuance.
- Als het verdrag rechten / voordelen voor een derde staat bevat, w
aanvaarding verondersteld. (art. 36, WVV)
- Als het verdrag verplichtingen voor een derde staat bevat, is uitdrukkelijke
en schriftelijke aanvaarding vereist. (art. 35 WVV)
- Steeds nagaan wie partij is.
- Steeds nagaan of het verdrag wel in werking is getreden, e.g. UN Treaty on Jurisdictional
Immunities of States and their property
7
,Afdeling 2. Wat is een verdrag?
- Definitie(s).
- Artikel 2, lid 1, WVV.
“Een internationale overeenkomst in geschrifte tussen Staten gesloten en
beheerst door het volkenrecht, hetzij in een enkele akte, hetzij in twee of meer
samenhangende akten, en ongeacht haar bijzondere benaming”
- De gewoonterechtelijke definitie ve verdrag is ruimer, omvat ook..
- Mondelinge akkoorden.
- Verdragen afgesloten tss internat org onderling of tss internat org en staten.
- Overeenkomst met de bedoeling om bindende gevolgen te creëren.
- Of een instrument een verdrag, politiek akkoord of gentlemen’s agreement is, blijkt uit de
bewoordingen, context, titel, inhoud en formaliteiten.
- Voorbeelden.
- Kernakkoord met Iran: politiek akkoord.
- Klimaatakkoord: bindend akkoord, maar in nt-bindende taal geschreven.
- Memoranda of understanding.
- Wordt gebruikt voor afspraken te maken met het oog op praktische of technische
of voor concrete uitvoering aan meer algemeen opgestelde verdragen.
- Laat UM toe om snel en flexibel op te treden zonder controle vd WM.
- Moeilijker om afspraken later juridisch af te dwingen.
- Hebben id regel niet intentie om juridisch bindende gevolgen te creëren.
- Tussen twee of meer subjecten van internationaal recht.
- Staten.
- Andere? (hebben afgeleide / sui generis verdragsluitende bev)
- Internationale organisaties.
- Deelstaten binnen federale staten.
- In foro interno, in foro externo.
- Gemeenschappen en Gewesten in België kunnen ook over externe
(verdragsluitende) bevoegdheid beschikken voor die aangelegenheden
waar voor zij intern bevoegd zijn.
- Beheerst door volkenrecht.
- Vorm is irrelevant.
Afdeling 3. Types verdragen.
- Materieel / inhoudelijk.
- Traités-lois - rechtscheppende verdragen.
- Verdragen die normen met een algemene draagwijdte bevatten.
8
, - Traités-contrats - contractuele verdragen.
- Partijen verbinden zich ertoe iets te doen in ruil voor een andere tegemoetkoming.
- Eens de wederzijdse verbintenissen zijn uitgevoerd, w het verdrag zonder
voorwerp.
- Traités-constitutions - constitutionele verdragen.
- Verdragen waarbij een internationale organisatie in het leven wordt geroepen.
- Bilaterale, regionale, multilaterale verdragen.
- Bilaterale verdragen.
- Tussen twee partijen.
- Multilaterale verdragen.
- Tussen meerdere partijen.
- Regionale verdragen.
- Sub-categorie van de multilaterale verdragen.
- Ook tussen meerdere partijen, maar binnen een bepaalde geografische regio.
- Open en gesloten verdragen.
- Open verdragen.
- Verdragen die toegankelijk zijn voor alle partijen, zonder dat aan vooraf bepaalde
voorwaarden moet worden voldaan.
- Gesloten verdragen.
- Verdragen die enkel toegankelijk zijn voor partijen die aan vooraf bepaalde
voorwaarden voldoen.
- Deze vw kunnen van uiteenlopende aard zijn.
- Plechtige en vereenvoudigde verdragen.
- Plechtige verdragen.
- Wordt ondertekend en bekrachtigd.
- Verdragen in vereenvoudigde vorm.
- Traité simplifié / executieve agreement.
- Wordt enkel ondertekend.
- Verdragen aangenomen in het kader van internationale org.
- Hiervoor gelden bijzondere regels.
- Kaderakkoorden en protocollen.
- Kaderakkoorden.
- Creëren een forum voor overleg / een aantal algemene vb.
- Protocollen.
- Om meer concrete / specifieke regels vast te leggen.
9
, Afdeling 4. Registratie en bekendmaking van verdragen.
- De United Treaty Series.
- Verplichting om verdragen te registreren bij het VN-Secretariaat met het oog op publicatie
in de UNTS. (art. 102, lid 1, HVN)
- Nt-geregistreerde verdragen kunnen nt w ingeroepen tov enig orgaan vd VN. (oa IGH)
- Bekendmaking op nationaal niveau.
- Kijken naar nationale regels,
HOOFDSTUK 3. INTERNATIONAAL GEWOONTERECHT. (IGR)
Afdeling 1. Algemeen.
- Artikel 38, Stat IGH.
- “internationaal gebruik, als blijk van een als recht aanvaarde algemene gewoonte”
→ wordt gedefinieerd als een als recht aanvaarde algemene praktijk.
SCOTUS: Paquete Habana 1900
- Een Spaans vissersschip, zonder militaire functie, werd geconfisqueerd en verkocht.
- Het land was in conflict met Spanje, de vijand.
- SCOTUS kijkt of andere landen ook commerciële schepen vd vijand verkochten. (statenpraktijk)
- Dat bleek niet zo, dus de eigenaren kregen gelijk en een vergoeding.
Verklaringen rijkdommen continentaal plat na WOII
- Na WOII groeide interesse in rijkdommen van het continentaal plat.
- Nieuwe technologie maakte gas- en oliewinning mogelijk.
- Kuststaten claimden rechten op deze rijkdommen.
- Dit leidde tot een sneeuwbaleffect in de statenpraktijk - werd onderdeel van internationaal recht.
- Ondertussen vastgelegd in het Zeerechtverdrag.
→ Andere voorbeelden: klimaataansprakelijkheid, immuniteiten, zelfverdediging, economische sancties,…
Afdeling 2. Het materiële element: statenpraktijk.
- Quid?
- Ieder gedrag van staten dat de bewuste houding vd staat weerspiegelt tav een
internationale juridische situatie.
- Gedragingen moeten bewust en publiek zijn.
- In eerste instantie doelt statenpraktijk (sp) op de fysieke praktijk vn staten.
- Ook verbale praktijk kan kwalificeren als sp.
- Voorbeeld: officiële verklaringen op intern conferenties.
- Ook onthoudingen kunnen kwalificeren als sp.
- Voorbeeld: Nottebohm-arrest.
10
