Inhoud
Historiek .................................................................................................................................................. 2
Principes van virale diagnostiek .............................................................................................................. 2
Antistoffen ............................................................................................................................................... 2
IgM....................................................................................................................................................... 3
IgG ....................................................................................................................................................... 3
Staalsoorten gebruikt in serologie, bewaringsomstandigheden ............................................................ 3
Interpretatie van serologische resultaten ............................................................................................... 4
Bottlenecks .......................................................................................................................................... 4
Toepassingsgebied van serologische testen in klinische virologie .......................................................... 4
Meest frequent gebruikte methodes voor testen in virale serologie ..................................................... 5
Criteria voor de keuze van de bepaalde serologische methode ......................................................... 5
Complement fixatie (CF) ...................................................................................................................... 6
Neutralizatie (seroneutralizatie) ......................................................................................................... 7
Immunofluorescentie assays (IFA) ...................................................................................................... 8
Indirecte IFA .................................................................................................................................... 8
Solid-phase immunoassays ................................................................................................................. 9
Niet-competitieve EIA ..................................................................................................................... 9
Competitieve EIA ........................................................................................................................... 10
Methodes voor virale isolatie ................................................................................................................ 11
Celcultuur .......................................................................................................................................... 11
Methoden voor het rechtstreeks aantonen van het virus of virale componenten .............................. 13
Antigeendetectie ............................................................................................................................... 14
Immunofluorescentie .................................................................................................................... 14
Immunochromatografie ................................................................................................................ 14
Pros en contras van antigeendetectie ........................................................................................... 15
Moleculaire diagnostiek in de virologie/detectie van het viraal genoom ........................................ 15
Polymerase chain reaction (PCR) .................................................................................................. 15
Virale diagnostiek: actueel .................................................................................................................... 17
1
,Les 2: virale diagnostiek
Historiek
• Mid 19de eeuw – begin 20ste eeuw: grote vooruitgang in bacteriologie
o Louis Pasteur
o Robert Koch
• Tweede helft 20ste eeuw
o ‘Iron lung’: negative pressor ventilator
o 1950: polio onderzoek, productie van poliovaccins
o Ontwikkeling van methodes voor virale diagnostiek
Principes van virale diagnostiek
Antistoffen
• = immunoglobulines die vrij in de cellulaire omgeving voorkomen en als functie captatie en
eliminatie van antigenen hebben
• Structuur:
o 4 polypeptide ketens: 2 lichte ketens + 2 zware ketens
o Elke keten heeft constante, variabele en hypervariabele regios (Complimentarity
Determining Regions (CDRs))
o CDRs herkennen en binden specifiek aan het antigen
o Het type van zware keten bepaalt het isotype (IgA, IgD, IgG, IgE en IgM)
Virale infectie: IgG en IgM
2
, IgM
• Struktuur: pentameer
• Verschijnt binnen enkele dagen na het begin van de symptomen tijdens acute infectie
• Piek: d.7 – d.10
• Niet detecteerbaar: m.1- m.2
• Initieert complement cascade
• Aanwezigheid van IgM is indicatief voor aanwezige of recente infectie
• Reactivatie/reinfectie: IgM respons +/- (wel of niet)
• Geen placentaire transfer mogelijk!
IgG
• Structuur: monomer
• Verschijnt enkele dagen na IgM productie
• Bereikt hogere piek dan IgM
• Kan levenslang in lagere hoeveelheden aanwezig blijven
• Initieert complement cascade
• Significante stijging van IgGs wordt aanwaard als evidentie voor de aanwezige of recente
virale infectie
• Reactivatie/reinfectie: IgG respons aanwezig
• Placentaire transfer mogelijk!
Staalsoorten gebruikt in serologie, bewaringsomstandigheden
• Serum/(plasma)/lumbaalvocht (gepaarde analyse op serum van dezelfde dag)
• Snelle scheiding van stolsel/niet-gestolde rode bloedcellen (om hemolyse te voorkomen)
• Zeer troebel staal: eerst centrifugeren
• Bewaring van serum/plasma op 2-8°C voor 1-2 weken mogelijk
• Langdurige bewaring: -20°C • Veelvuldige vries-dooi cycli moeten vermeden worden
• Gepaarde serumstalen moeten beschikbaar zijn voor de diagnose van de acute of recente
infectie:
o Acuut serum: zo snel mogelijk, niet later dan 5-7 dagen na het begin van de
symptomen
o Convalescentie serum: 10-14 dagen later dan acuut serumstaal
3
Historiek .................................................................................................................................................. 2
Principes van virale diagnostiek .............................................................................................................. 2
Antistoffen ............................................................................................................................................... 2
IgM....................................................................................................................................................... 3
IgG ....................................................................................................................................................... 3
Staalsoorten gebruikt in serologie, bewaringsomstandigheden ............................................................ 3
Interpretatie van serologische resultaten ............................................................................................... 4
Bottlenecks .......................................................................................................................................... 4
Toepassingsgebied van serologische testen in klinische virologie .......................................................... 4
Meest frequent gebruikte methodes voor testen in virale serologie ..................................................... 5
Criteria voor de keuze van de bepaalde serologische methode ......................................................... 5
Complement fixatie (CF) ...................................................................................................................... 6
Neutralizatie (seroneutralizatie) ......................................................................................................... 7
Immunofluorescentie assays (IFA) ...................................................................................................... 8
Indirecte IFA .................................................................................................................................... 8
Solid-phase immunoassays ................................................................................................................. 9
Niet-competitieve EIA ..................................................................................................................... 9
Competitieve EIA ........................................................................................................................... 10
Methodes voor virale isolatie ................................................................................................................ 11
Celcultuur .......................................................................................................................................... 11
Methoden voor het rechtstreeks aantonen van het virus of virale componenten .............................. 13
Antigeendetectie ............................................................................................................................... 14
Immunofluorescentie .................................................................................................................... 14
Immunochromatografie ................................................................................................................ 14
Pros en contras van antigeendetectie ........................................................................................... 15
Moleculaire diagnostiek in de virologie/detectie van het viraal genoom ........................................ 15
Polymerase chain reaction (PCR) .................................................................................................. 15
Virale diagnostiek: actueel .................................................................................................................... 17
1
,Les 2: virale diagnostiek
Historiek
• Mid 19de eeuw – begin 20ste eeuw: grote vooruitgang in bacteriologie
o Louis Pasteur
o Robert Koch
• Tweede helft 20ste eeuw
o ‘Iron lung’: negative pressor ventilator
o 1950: polio onderzoek, productie van poliovaccins
o Ontwikkeling van methodes voor virale diagnostiek
Principes van virale diagnostiek
Antistoffen
• = immunoglobulines die vrij in de cellulaire omgeving voorkomen en als functie captatie en
eliminatie van antigenen hebben
• Structuur:
o 4 polypeptide ketens: 2 lichte ketens + 2 zware ketens
o Elke keten heeft constante, variabele en hypervariabele regios (Complimentarity
Determining Regions (CDRs))
o CDRs herkennen en binden specifiek aan het antigen
o Het type van zware keten bepaalt het isotype (IgA, IgD, IgG, IgE en IgM)
Virale infectie: IgG en IgM
2
, IgM
• Struktuur: pentameer
• Verschijnt binnen enkele dagen na het begin van de symptomen tijdens acute infectie
• Piek: d.7 – d.10
• Niet detecteerbaar: m.1- m.2
• Initieert complement cascade
• Aanwezigheid van IgM is indicatief voor aanwezige of recente infectie
• Reactivatie/reinfectie: IgM respons +/- (wel of niet)
• Geen placentaire transfer mogelijk!
IgG
• Structuur: monomer
• Verschijnt enkele dagen na IgM productie
• Bereikt hogere piek dan IgM
• Kan levenslang in lagere hoeveelheden aanwezig blijven
• Initieert complement cascade
• Significante stijging van IgGs wordt aanwaard als evidentie voor de aanwezige of recente
virale infectie
• Reactivatie/reinfectie: IgG respons aanwezig
• Placentaire transfer mogelijk!
Staalsoorten gebruikt in serologie, bewaringsomstandigheden
• Serum/(plasma)/lumbaalvocht (gepaarde analyse op serum van dezelfde dag)
• Snelle scheiding van stolsel/niet-gestolde rode bloedcellen (om hemolyse te voorkomen)
• Zeer troebel staal: eerst centrifugeren
• Bewaring van serum/plasma op 2-8°C voor 1-2 weken mogelijk
• Langdurige bewaring: -20°C • Veelvuldige vries-dooi cycli moeten vermeden worden
• Gepaarde serumstalen moeten beschikbaar zijn voor de diagnose van de acute of recente
infectie:
o Acuut serum: zo snel mogelijk, niet later dan 5-7 dagen na het begin van de
symptomen
o Convalescentie serum: 10-14 dagen later dan acuut serumstaal
3
