Samenvatting Dierenvoeding
Inleiding
● dierenwelzijn:
- focus vandaag: goede fysieke gezondheid & preventie abnormaal gedrag
- streefdoel: goede fysieke gezondheid & preventie abnormaal gedrag &
stimulatie positief gedrag/welzijn
● 5 domain model for animal welfare assessment:
(psychological domains)
1. nutrition (voeding)
2. living environment (leefmilieu)
3. health & fitness (fysieke gezondheid
(behavioral domain)
4. behaviour (gedrag) (interactie met omgeving, andere dieren & mensen)
(mental domain)
5. mental state (mentale status)
=> welfare staat (welzijns status)
1. Chemische samenstelling & analyse van voedermiddelen
DROGE VS. VERSE STOF
● verschillende voeders: groot verschil in water/vochtgehalte
→ voedsel label soms uitgedrukt in droge stof
● droge stof (DS) = voeder waar alle water is uitgehaald (= Dry matter (DM))
● nergens op het label aangegeven dat het uitgedrukt is in droge stof
→ uitgedrukt in verse stof (= droge stof + water)
● hoeveelheid voeder te berekenen obv. droge stof
- gegeven procent van lichaamsgewicht aan droge stof op te eten
→ max. te eten hoeveelheid (in kg) droge stof berekenen
(lichaamsgewicht x max. te eten droge stof)
- gegeven droge stof gehalte OF vochtgehalte
→ 100-vochtgehalte = droge stof (in percentage)
→ max. te eten droge stof / percentage droge stof = hoeveelheid te geven
voeder
DE WEENDE ANALYSE
● Weende analyse (poximate feed analysis) = verzamelnaam van analyses die in de
diervoeding gebruikt worden voor het analyseren van vocht, ruw vet, ruw eiwit, ruwe
as, ruwe celstof & overige koolhydraten
, ● overige koolhydraten vaak niet gegeven → zelf te berekenen
OKH% = 100 - (VOCHT% + RE% + RV% + RC% + RA%)
● watergehalte:
- praktische berekening: monster laten drogen in droogstoof (T: 100°C of onder
vacuüm (vriesdrogen): T: 80°C)
DS% = 100 - VOCHT% VOCHT% = 100 - DS%
- vochtgehalte < 14% → vermelding wettelijk niet verplicht
- hond: 9%
- kat: 7%
- andere dieren: 10%
● ruwe asgehalte (RA):
- ruwe as (RA) = organische bestandelen
- macro-elementen/mineralen: Ca, P, Mg, Na, Cl
- micro-elementen/sporenelementen: Fe, Se, Cu, Mo, Zn
- zand/aarde
- praktische berekening: gedroogd monster verbranden aan hoge temperaturen
(> 600°C)
● ruw vetgehalte (RV):
- praktische berekening: monster behandeld met ether → ether extractie:
bestanden die oplossen vormen het ruwe vetgedeelte
→ synoniem: ether extract (EE)
● ruw eiwitgehalte (RE):
- praktische berekening: vaak gebruikte methode: Kjeldahl methode → bepalen
van stikstof (N) in het voer
RE = stikstof (N)-gehalte x 6.25
, ● ruwe celstof (RC):
= ruwe vezel
= harde plantendelen v/d (cellulose, hemicellulose, lignine, cutine
= koolhydraten
- praktische berekening: monster drogen + behandeling met ether om vet te
verwijderen + behandelen met zwavelzuur & natriumhydroxide om eiwitten,
suikers & zetmeel te verwijderen + refractie drogen (water verwijderen +
verrassen (verwijderen van organische bestanddelen) & wegen
● organishe stof (OS):
ORGANISCHE STOF (OS)% = DS% – RA% = VS% – VOCHT% – RA%
DE VAN SOEST ANALYSE
De celwand
● plantencel = celinhoud + celwand (>< dierlijke cellen: geen celwand)
- celinhoud: zetmeel, suikers, eiwitten
- celwand: polysachariden (vezels) → structuur & stevigheid
● 3 hoofdlagen (van buiten naar binnen):
- middenlamel:
- pectines (polysachariden) → geleivormig, oplosbare vezels
→ bindende eigenschap: celadhesie
- primaire celwand:
- cellulose microfibrillen
→ in geleiachtige matrix: hemicellulose vezels & pectine
polysachariden
→ cellulose: lange, lineaire polymeren glucosemoleculen, bundels van
40 = microfibrillen
→ onoplosbare vezels
→ functie: sterkte, flexibiliteit (mogelijkheid tot celgroei)
- secundaire celwand:
→ niet bij elke plantencel
→ verdikking v/d primaire celwand
→ bevat cellulose, hemicellulose & lignine
→ onoplosbare vezels
→ functie: versterking & watergeleiding in de vasculaire weefsels)
, ● verteerbaarheid: hemicellulose > cellulose > lignine (onverteerbaar)
De Van Soest Analyse
→ verschillende oplosbaarheid v/d diverse vezelcomponenten (bij een verschillende pH)
→ meer nauwkeurige vezelanalyse dan Weende analyse → belangrijk voor planteneters
● NDF (Neutral Detergent Fiber) = hemicellulose + cellulose + lignine
→ koken v/h monster in een neutrale oplossing
● ADF (Acid Detergent Fiber) = cellulose + lignine
→ monster in een zwak-zure oplossing brengen
● ADL (Acid Detergent Lignine) = lignine
→ monster in zwavelzure oplossing brengen
! %RC ≠ NDF% + ADF% + ADL%
→ Cellulose-gehalte = ADF-ADL
→ Hemicellulose-gehalte = NDF-ADF
→ Lignine-gehalte = ADL
=> in gevangenschap: zoveel mogelijk de verhoudingen van vezelfracties van een
natuurlijk dieet na te streven
Voeders vergelijken
! Altijd nutriënten vergelijken op basis van droge stof !
→ meer vocht zorgt voor een verdunning v/d voederwaarden, waardoor het lijkt alsof er
minder voedingsstoffen in zitten
omzetten van verse naar droge stof: %nutriënt / %DS x 100
(omzetten droge stof naar verse stof: % nutriënt x %DS / 100)
Inleiding
● dierenwelzijn:
- focus vandaag: goede fysieke gezondheid & preventie abnormaal gedrag
- streefdoel: goede fysieke gezondheid & preventie abnormaal gedrag &
stimulatie positief gedrag/welzijn
● 5 domain model for animal welfare assessment:
(psychological domains)
1. nutrition (voeding)
2. living environment (leefmilieu)
3. health & fitness (fysieke gezondheid
(behavioral domain)
4. behaviour (gedrag) (interactie met omgeving, andere dieren & mensen)
(mental domain)
5. mental state (mentale status)
=> welfare staat (welzijns status)
1. Chemische samenstelling & analyse van voedermiddelen
DROGE VS. VERSE STOF
● verschillende voeders: groot verschil in water/vochtgehalte
→ voedsel label soms uitgedrukt in droge stof
● droge stof (DS) = voeder waar alle water is uitgehaald (= Dry matter (DM))
● nergens op het label aangegeven dat het uitgedrukt is in droge stof
→ uitgedrukt in verse stof (= droge stof + water)
● hoeveelheid voeder te berekenen obv. droge stof
- gegeven procent van lichaamsgewicht aan droge stof op te eten
→ max. te eten hoeveelheid (in kg) droge stof berekenen
(lichaamsgewicht x max. te eten droge stof)
- gegeven droge stof gehalte OF vochtgehalte
→ 100-vochtgehalte = droge stof (in percentage)
→ max. te eten droge stof / percentage droge stof = hoeveelheid te geven
voeder
DE WEENDE ANALYSE
● Weende analyse (poximate feed analysis) = verzamelnaam van analyses die in de
diervoeding gebruikt worden voor het analyseren van vocht, ruw vet, ruw eiwit, ruwe
as, ruwe celstof & overige koolhydraten
, ● overige koolhydraten vaak niet gegeven → zelf te berekenen
OKH% = 100 - (VOCHT% + RE% + RV% + RC% + RA%)
● watergehalte:
- praktische berekening: monster laten drogen in droogstoof (T: 100°C of onder
vacuüm (vriesdrogen): T: 80°C)
DS% = 100 - VOCHT% VOCHT% = 100 - DS%
- vochtgehalte < 14% → vermelding wettelijk niet verplicht
- hond: 9%
- kat: 7%
- andere dieren: 10%
● ruwe asgehalte (RA):
- ruwe as (RA) = organische bestandelen
- macro-elementen/mineralen: Ca, P, Mg, Na, Cl
- micro-elementen/sporenelementen: Fe, Se, Cu, Mo, Zn
- zand/aarde
- praktische berekening: gedroogd monster verbranden aan hoge temperaturen
(> 600°C)
● ruw vetgehalte (RV):
- praktische berekening: monster behandeld met ether → ether extractie:
bestanden die oplossen vormen het ruwe vetgedeelte
→ synoniem: ether extract (EE)
● ruw eiwitgehalte (RE):
- praktische berekening: vaak gebruikte methode: Kjeldahl methode → bepalen
van stikstof (N) in het voer
RE = stikstof (N)-gehalte x 6.25
, ● ruwe celstof (RC):
= ruwe vezel
= harde plantendelen v/d (cellulose, hemicellulose, lignine, cutine
= koolhydraten
- praktische berekening: monster drogen + behandeling met ether om vet te
verwijderen + behandelen met zwavelzuur & natriumhydroxide om eiwitten,
suikers & zetmeel te verwijderen + refractie drogen (water verwijderen +
verrassen (verwijderen van organische bestanddelen) & wegen
● organishe stof (OS):
ORGANISCHE STOF (OS)% = DS% – RA% = VS% – VOCHT% – RA%
DE VAN SOEST ANALYSE
De celwand
● plantencel = celinhoud + celwand (>< dierlijke cellen: geen celwand)
- celinhoud: zetmeel, suikers, eiwitten
- celwand: polysachariden (vezels) → structuur & stevigheid
● 3 hoofdlagen (van buiten naar binnen):
- middenlamel:
- pectines (polysachariden) → geleivormig, oplosbare vezels
→ bindende eigenschap: celadhesie
- primaire celwand:
- cellulose microfibrillen
→ in geleiachtige matrix: hemicellulose vezels & pectine
polysachariden
→ cellulose: lange, lineaire polymeren glucosemoleculen, bundels van
40 = microfibrillen
→ onoplosbare vezels
→ functie: sterkte, flexibiliteit (mogelijkheid tot celgroei)
- secundaire celwand:
→ niet bij elke plantencel
→ verdikking v/d primaire celwand
→ bevat cellulose, hemicellulose & lignine
→ onoplosbare vezels
→ functie: versterking & watergeleiding in de vasculaire weefsels)
, ● verteerbaarheid: hemicellulose > cellulose > lignine (onverteerbaar)
De Van Soest Analyse
→ verschillende oplosbaarheid v/d diverse vezelcomponenten (bij een verschillende pH)
→ meer nauwkeurige vezelanalyse dan Weende analyse → belangrijk voor planteneters
● NDF (Neutral Detergent Fiber) = hemicellulose + cellulose + lignine
→ koken v/h monster in een neutrale oplossing
● ADF (Acid Detergent Fiber) = cellulose + lignine
→ monster in een zwak-zure oplossing brengen
● ADL (Acid Detergent Lignine) = lignine
→ monster in zwavelzure oplossing brengen
! %RC ≠ NDF% + ADF% + ADL%
→ Cellulose-gehalte = ADF-ADL
→ Hemicellulose-gehalte = NDF-ADF
→ Lignine-gehalte = ADL
=> in gevangenschap: zoveel mogelijk de verhoudingen van vezelfracties van een
natuurlijk dieet na te streven
Voeders vergelijken
! Altijd nutriënten vergelijken op basis van droge stof !
→ meer vocht zorgt voor een verdunning v/d voederwaarden, waardoor het lijkt alsof er
minder voedingsstoffen in zitten
omzetten van verse naar droge stof: %nutriënt / %DS x 100
(omzetten droge stof naar verse stof: % nutriënt x %DS / 100)
